သႏၲိသုခႏွင့္ အာဏာစက္

သႏၲိသုခေက်ာင္းတိုက္ကို ညအခ်ိန္မေတာ္ ၀င္ေရာက္ စီးနင္းၿပီး ခ်ိတ္ပိတ္လိုက္တယ္ ဆိုတဲ့သတင္းက သာသနာ႔ သမိုင္းမွာ အမည္းစက္တခုလို႔ဘဲ ျမင္မိပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဒီေက်ာင္းတိုက္ကို ဘယ္သူ ပိုင္ဆိုင္သင့္တယ္လို႔ ေျပာခ်င္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ အာဏာစက္ရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကို အလြဲသံုးစားလုပ္ၿပီး မ႐ုိးေျဖာင့္တဲ့ နည္းလမ္းေတြနဲ႔ ျပႆနာကို ေျဖရွင္းေနၾကလို႔ပါ။

ဘုရားရွင္ပရိနိဗၺာန္စံ၀င္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ရွင္မဟာကႆပ အမွဴးရွိတဲ့ သံဃာေတာ္ေတြက သံဂါယနာတင္မယ့္အေၾကာင္း အဇာတသတ္မင္းကို အသိေပးတဲ့အခါ အဇာတသတ္မင္းက “တပည့္ေတာ္က အာဏာစက္ကို ျဖစ္ေစပါမယ္။ အရွင္ဘုရားတို႔က ဓမၼစက္ကို ျဖစ္ေစေတာ္မူပါ” ဆိုတဲ့စကား ျပန္ေလွ်ာက္ဖူးပါတယ္။ ဒီစကားက ေခတ္အဆက္ဆက္ အုပ္ခ်ဳပ္သူ အာဏာပိုင္ေတြ အႀကိဳက္ လက္သံုးစကား ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အုပ္ခ်ဳပ္သူ မင္းေတြရဲ႕ အမိန္႔အာဏာကုိ အာဏာစက္လို႔ သံုးစြဲသလို၊ ဘုရားရွင္ ပညတ္ေတာ္မူတဲ့ ၀ိနည္း အဆံုးအမေတြကိုလည္း အာဏာစက္လို႔ သံုးစြဲတာကို သတိျပဳမိဖို႔လိုပါတယ္။ ဓမၼစက္နဲ႔ အာဏာစက္က ဓမၼနဲ႔ ၀ိနယ (Principle and Law) ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ သာသနာေရးကိစၥေတြကို ေဆာင္႐ြက္တဲ့အခါ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာစက္ကို လက္လြတ္စပယ္ သံုးစြဲတာထက္၊ ဘုရားရွင္ရဲ႕ အာဏာစက္ျဖစ္တဲ့ ၀ိနည္း စည္းကမ္း လုပ္ထုံးလုပ္နည္းေတြကို ဦးထိပ္ပန္ဆင္ၿပီး လိုက္နာတာက ဗုဒၶသာသနာနဲ႔ ပိုၿပီး အံ၀င္ပါလိမ့္မယ္။ ယခုလို ပဋိပကၡေတြကို ေျဖရွင္းဖို႔ အတြက္ ဘုရားရွင္က နည္းလမ္း ၇-သြယ္ ညႊန္ၾကားေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ေတြ႔ဆံု ေျဖရွင္းျခင္း၊ မဲခြဲ ဆံုးျဖတ္ျခင္း၊ သတိေပးျခင္း၊ ၀န္ခံေစျခင္း၊ သင္ပုန္းေခ်ျခင္း စတဲ့ နည္းလမ္းေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္ အင္အားသံုးေျဖရွင္းဖို႔၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာရဲ႕ အကူအညီယူဖို႔ ဆိုတာေတြ မပါပါဘူး။ ရဟန္းေတာ္ေတြအတြက္ ပညတ္ခဲ့တယ္ဆိုေပမယ့္ ယဥ္ေက်းတဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတိုင္း အတုယူလိုက္နာသင့္တဲ့ ပဋိပကၡေျဖရွင္းနည္းေတြျဖစ္လို႔ “အဓိ႐ုဏ္း ႏွိမ္နင္းေရး (http://sonata-cantata.blogspot.sg/2009/03/blog-post_9600.html)” ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ပို႔စ္တပုဒ္ ေရးခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒီေလာက္ေကာင္းတဲ့ ဘုရားရွင္ အလိုက် နည္းလမ္းေတြ ရွိပါလွ်က္၊ ဘုရားရွင္ရဲ႕ အာဏာစက္ကို ေက်ာ္လြန္ၿပီး တထစ္ရွိတိုင္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးက သာသနာေရးမွာ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ အင္အားသံုးေျဖရွင္းတာကို “ဓမၼစက္ကို အာဏာစက္ နဲ႔ အကူအညီေပးတယ္”လို႔ စကားလံုးလွလွ သံုးေတာ့၊ “အာဏာသိမ္းတာကို Aid to Civil Power” လို႔ တခါတေလ စကားလံုး လွလွသံုးတတ္ၾကတာကိုပဲ ေျပးေျပး သတိရပါတယ္။

ယခုျဖစ္ရပ္နဲ႔စပ္ၿပီး သီတဂူဆရာေတာ္ႀကီးကလည္း “ဒီလိုေက်ာင္းတိုက္ေတြကို သူပိုင္ငါပို္င္ အျငင္းပြားၾကတဲ့ကိစၥမွာ ဘုရားေဟာ ပါဠိေတာ္ထဲမွာ ပါတဲ့အတိုင္း မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ေတြ႕ဆံုၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြး ေျဖရွင္းရမယ့္ကိစၥမွာ ပီနန္ဆရာေတာ္ႀကီး နိုင္ငံျခားခရီးထြက္ေနတဲ့အခိုက္ တိတ္တဆိတ္ သန္းေခါင္ယံမွာဝင္ၿပီးေတာ့ ခ်ိတ္ပိတ္လိုက္တဲ့ကိစၥဟာလည္း ေတာ္ေတာ္ မသင့္ေလ်ာ္တဲ့ကိစၥျဖစ္တယ္” လို႔ မွတ္ခ်က္ျပဳပါတယ္။ ယခုလို နည္းလမ္းမက်ဘဲ ေျဖရွင္းမႈကို အ ေၾကာင္းျပဳၿပီး ရဟန္းသံဃာအခ်င္းခ်င္း စိတ္၀မ္းကြဲစရာ ျဖစ္လာေစႏိုင္သလို၊ ေထရ္ႀကီး၀ါႀကီး ဆရာေတာ္ႀကီးမ်ားအေပၚလည္း အထင္အျမင္ လြဲမွားစရာ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ အဆိုးဆံုးကေတာ့ ဗုဒၶသာသနာရဲ႕ ဂုဏ္သိမ္ကို ၿငိဳးမွိန္ေစတာပါပဲ။

ဒါေပမယ့္ သာသနာေရး၀န္ႀကီးဌာနက သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ “အၾကမ္းဖက္တယ္လို႔ ယူဆရင္ အကုသိုလ္ျဖစ္တယ္။ အကယ္၍ သာသနာေတာ္ သန္႔ရွင္းေအာင္ေဆာင္႐ြက္တာလို႔ လက္ခံရင္ ကုသိုလ္ေတာင္ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္” ဆိုတဲ့သေဘာမ်ိဳး တရားခ်သြားပါတယ္။ အခုလို အၾကမ္းဖက္ ေျဖရွင္းရတာကို “ေဒါသမထြက္ဘဲ သည္းခံေပးၾကရင္ ခႏၲီ ကုသိုလ္ျဖစ္ပါတယ္” ေျပာခဲ့ရင္ မေထာင္းတာေပမယ့္၊ ဒီလုပ္ရပ္ကို “သာဓု အႏုေမာဒနာ ေခၚစရာ ကုသိုလ္” သေဘာေရာက္ေအာင္ ေျပာသြားတာကေတာ့ သာသနာေတာ္အတြက္ အေတာ္ေလး ရင္ေလးစရာပါ။

အခုတေလာမွာ စာနယ္ဇင္းေတြမွာ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ဘာသာေရး ေရာေထြးမႈကိစၥကို ေျပာဆိုေနၾကတာ ရွိပါတယ္။ မိမိတဦးခ်င္း အျမင္ကေတာ့ ရဟန္းေတာ္ေတြကို ႏိုင္ငံေရးမွာ လံုး၀ မပါ၀င္ မပတ္သက္ဖုိ႔ တားျမစ္ မရႏိုင္သလို၊ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာပိုင္ေတြ ဘာသာေရး မလုပ္ရလို႔လဲ တားျမစ္စရာ မလိုပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ရဟန္းေတာ္ေတြက ဘာသာေရး ၾသဇာသံုးၿပီး ႏိုင္ငံေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေတြမွာ ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ၾကမယ္၊ ႏိုင္ငံေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြက ႏိုင္ငံေရး ၾသဇာ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာေတြသံုးၿပီး သာသနာေရး ကိစၥေတြမွာ ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ၾကမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ မၾကာခင္မွာ သာသနာေတာ္လည္း ပ်က္စီး၊ ပ်က္စီးၿပီးသား တိုင္းျပည္လည္း နလံျပန္ထူႏိုင္ဖို႔ မလြယ္ဘူးလို႔ အေတြး၀င္မိပါတယ္။

ဗုဒ္ဓဂယာ ဘုရားဖူးခရီး (၁၁) - ဝေသာလီ

ဝေသာလီ အသောကကျောက်တိုင်နှင့် စေတီ

ခရီးစဉ်ရဲ့ ၁၂-ရက်မြောက် နံနက်စောစောမှာ ကုသိနာရုံကနေ မိုင် ၁၀၀-ကျော် ဝေးတဲ့ ဝေသာလီကို ခရီးဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီခရီးက ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ကာနီး နောက်ဆုံး ကြွတော်မူခဲ့တဲ့ ခရီးနဲ့ ဆန့်ကျင့်ဖက်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားက ဝေသာလီမှာ အာယုသင်္ခါရ လွှတ်တော်မူပြီးတဲ့နောက် ဘဏ္ဍုဂါမ၊ ဟတ္ထိဂါမ၊ အမ္ဗဂါမ၊ ဇမ္ဗုဂါမ၊ ဘောဂနာဂရမြို့၊ ပါဝါမြို့တို့ကို အစဉ်အတိုင်း ခရီးလှည့်လည်လာခဲ့ပြီး ကုသိနာရုံမှာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တာဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ဆုံး ဆွမ်းဘုဉ်းပေးတော်မူရာ ပါဝါမြို့ကို ဒီနေ့ခေတ် ဖဇီလ်နာဂါ (Fazilnagar) လို့ ရှာဖွေသတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ပေမယ့်၊ အခြားလမ်းခရီး မြို့ရွာငယ်လေးများက ဘယ်အရပ်မှာ ရှိမယ်ဆိုတာကိုတော့ အတိအကျ မပြောနိုင်ကြတော့ပါဘူး။ ကုသိနာရုံနဲ့ ပါဝါမြို့ကြား အလယ်လောက် မှာတော့ မြတ်စွာဘုရား နောက်ဆုံးရေကြည်တော် သောက်ပြီး ရေသပ္ပါယ်ခဲ့တဲ့ ကကုဓာမြစ် ရှိပါတယ်။

ကုသိနာရုံမှ ဝေသာလီသို့

ကေသရိယ

ကုသိနာရုံကနေ ဝေသာလီကို သွားတဲ့လမ်းမှာ ကေသရိယ (Kesariya) ကို ဖြတ်သွားရပါတယ်။ ဒီနေရာဟာ ဗုဒ္ဓခေတ်က ကာလာမ မျိုးနွယ်စုတွေနေတဲ့ ကေသပုတ္တိ (ကေသမုတ္တိ) နိဂုံး၊ ကာလမသုတ် ဒေသနာ ဟောကြားတော်မူခဲ့ရာ အရပ်ပါ။ လမ်းအနီးမှာ စေတီပျက်ကြီး တစ်ဆူရှိပါတယ်။ ဒီစေတီက တရုတ်ရဟန်းတော် ဖာရှန် (ဖာဟီယန်) ရဲ့ မှတ်တမ်းမှာ ပါတဲ့ ဗုဒ္ဓရဲ့ သပိတ်တော် စွန့်ရာနေရာ အထိမ်းအမှတ် စေတီလို့ ယူဆကြပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားက နောင်သုံးလမှာ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော့မယ်လို့ အသိပေးကြေညာပြီး ဝေသာလီကနေ ကုသိနာရုံကို ခရီးထွက်တော်မူတဲ့အခါ၊ ဝေသာလီက ဝဇ္ဇီတိုင်းသားတွေက နောင်မှာ မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးရတော့မှာ မဟုတ်ဘူးဆိုပြီး အလွန်ယူကြုံးမရ ဖြစ်ပြီး၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ နောက်တော်ကနေ ထပ်ချပ်မကွာ လိုက်ပါခဲ့ကြပါတယ်။ ကေသရိယ အရပ်ရောက်တဲ့ အချိန်မှာတော့ ထပ်မံ မလိုက်ဖို့ တားမြစ်ပြီး မိမိကိုယ်စား ကိုးကွယ်ဖို့ သပိတ်တော်ကို စွန့်တော်မူခဲ့ပါတယ်။ ဝဇ္ဇီတိုင်းသားတွေက သပိတ်တော်ကို မိမိတို့ အရပ်ဒေသ ဝေသာလီကို ပင့်ဆောင်ပြီး ဌာပနာစေတီ တည်ခဲ့ကြပါတယ်။ နောင်တော့ သပိတ်တော် စွန့်ခဲ့ရာ ကေသရိယအရပ်မှာလည်း စေတီတည်ခဲ့တယ်လို့ ဖာရှန်ရဲ့ မှတ်တမ်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အစကတော့ ရွှံ့စေးနဲ့ တည်ဆောက်ခဲ့ဟန်တူပြီး၊ နောင် မောရိယ၊ သုင်္ဂ၊ ကုသျှနမင်းဆက်ခေတ်တွေမှာ စေတီကို အုတ်တွေနဲ့ ငုံပြီး ပြုပြင်မွန်းမံခဲ့ပါတယ်။ ခရစ်နှစ် ၆-ရာစု ဂုတ္တခေတ်မှာ အတော်လေး တိုးချဲ့မွန်းမံခဲ့ပြီး ရုပ်ထုပေါင်း တစ်ရာကျော်နဲ့ တန်ဆာ ဆင်ထားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံက ဘောရောဗုဒု (Borobudur) စေတီတော်ရဲ့ ပုံစံချင်းတူတယ်လို့ သိရပါတယ်။ မူလက အမြင့်ဉာဏ်တော် ပေ ၁၅၀ ထိရှိခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါမှာတော့ ၁၀၄ ပေသာ မြင့်ပါတော့တယ်။ အချိန်မရတဲ့အတွက် ကားပေါ်ကနေသာ ဖူးခဲ့ရပါတယ်။
 

ကေသရိယ (ကေသမုတ္တိ) အရပ်ရှိ စေတီ

ဝေသာလီ

ဗုဒ္ဓခေတ်အခါက ဝဇ္ဇီတိုင်းနိုင်ငံရဲ့ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဝေသာလီကို နေ့လည် ၁၂-နာရီကျော်လောက်မှ ရောက်ပါတယ်။ ဗီဟာရ်ပြည်နယ် မူဇာဖာပူရ် (Muzaffarpur) ရဲ့ အနောက်ဖက် မိုင် ၂၀ အကွာ၊ ပတ္တနာမြို့ကနေဆိုရင် မြောက်ဖက် ၃၉-မိုင် အကွာမှာ တည်ရှိပါတယ်။ ဝဇ္ဇီတိုင်းက လူမျိုးနွယ်တွေ စုပေါင်းနေထိုင် အုပ်ချုပ်ကြတဲ့ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ (Tribal Confedration) ဖြစ်ပါတယ်။ စာဏကျ အမတ်ကြီး စီရင်တဲ့ အဋ္ဌသျှတြကျမ်းမှာ ဝဇ္ဇီတိုင်းနိုင်ငံကို “ဂဏသံဃ” စနစ်နဲ့ အုပ်ချုပ်တဲ့ နိုင်ငံအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ အနောက်တိုင်း ပညာရှင်တွေကတော့ ဒီမိုကရေစီရဲ့ ရှေ့ပြေးနိုင်ငံ (proto-democratic republic) အဖြစ် မကြာခဏ ဖော်ပြလေ့ရှိပါတယ်။ အဋ္ဌကထာ မှတ်တမ်းများအရ အုပ်ချုပ်ရေးကို ရာဇ လို့ခေါ်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး အရာရှိပေါင်း ၇၇၀၇-ဦးတို့ ပါဝင်တဲ့ ဂဏရာဇာ အဖွဲ့က အုပ်ချုပ်ပြီး၊ “အဋ္ဌကုလိကာ” လို့ခေါ်တဲ့ လူမျိုးနွယ်စု ရှစ်စုတို့ရဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေ စုစည်းထားတဲ့ တရားရေးအဖွဲ့က ပဝေဏီပေါတ္ထကလို့ ခေါ်တဲ့ ရှေးအစဉ်အလာ ဥပဒေကျမ်းအတိုင်း စီရင်လေ့ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ထင်ရှားတဲ့ လူမျိုးနွယ်စုတွေကတော့ ဝဇ္ဇီ၊ လိစ္ဆဝီ၊ ဝိဒေဟ၊ ဉာတိကတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအနက် လိစ္ဆဝီလူမျိုးတွေကတော့ အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ဝဇ္ဇီတိုင်းသားတွေရဲ့ ညီညီညွတ်ညွတ် စုဝေးတိုင်ပင်ပြီး အုပ်ချုပ်ကြတဲ့ အစဉ်အလာကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာကလည်း မကြာခဏ ချီးမွမ်းတော်မူလေ့ရှိပါတယ်။ မဆုတ်ယုတ်ကြောင်း (အပရိဟာနိယ) တရား ၇-ပါးအဖြစ် ထုတ်ဆောင်ပြပြီး၊ ဝဇ္ဇီတိုင်းသားတို့ကို စံနမူနာယူပြီး ရဟန်း သံဃာတော်တွေကို အညီအညွတ် စုဝေး တိုင်ပင် ဆောင်ရွက်ကြဖို့ မိန့်ကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။

မဟာဘာရတစတဲ့ ရှေးဟောင်း ပုရဏ်ကျမ်းတွေမှာပါတဲ့ ဝိသာလမင်းကို အစွဲပြုပြီး ဝေသာလီဆိုတဲ့ အမည်ရကြောင်း အဆိုရှိပါတယ်။ အဋ္ဌကထာဆရာ ရှင်ဗုဒ္ဓဃောသကတော့ လူဦးရေ စည်ကား တိုးပွားလာတဲ့အတွက် မြို့ကို သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် တိုးချဲ့ခဲ့ရတာကြောင့် (ဝိသာလ = တိုးချဲ့ခြင်း) ဝေသာလီဆိုတဲ့ အမည်တွင်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဝေသာလီမြို့ကို တံတိုင်း သုံးထပ်ကာရံထားကြောင်းကိုလည်း “ဝေသာလိယာ တီသု ပါကာရန္တရေသု” လို့ ရတနာသုတ် အမွှန်းမှာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ တချိန်က ဝေသာလီမြို့မှာ ကပ်ကြီးသုံးပါး ဆိုက်တဲ့အတွက် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာကို ပင့်ဖိတ်ခဲ့ကြပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားက အရှင်အာနန္ဒာကို ရတနသုတ်ပရိတ် သင်ကြားပေးပြီး ဝေသာလီရဲ့ တံတိုင်း သုံးထပ်အတွင်းမှာ လှည့်လည် ရွတ်ဖတ်စေခဲ့ဖူးပါတယ်။

ဂျိန်းဘာသာရဲ့ဘုရားဖြစ်တဲ့ မဟာဝီရက ဝေသာလီမှာ ဖွားမြင်ခဲ့ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓစာပေတွေမှာတော့ မဟာဝီရကို နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဝေသာလီက နိဂဏ္ဍဂိုဏ်းသားတွေ သြဇာလွှမ်းတဲ့ နေရာလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်လက်ထက်က လိစ္ဆဝီစစ်သူကြီး သီဟနဲ့ သစ္စကပရိဗိုဇ်တို့က နိဂဏ္ဍဂိုဏ်းသားများ ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ သူတို့က ဗုဒ္ဓကို စကားစစ်ထိုး အနိုင်ယူဖို့ ကြိုးစားခဲ့ကြပေမယ့် နောင်တော့ ဗုဒ္ဓကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်တဲ့ ဥပါသကာတွေ ဖြစ်သွားကြကြောင်း သုတ္တန်တွေမှာ တွေ့ရပါတယ်။ သီဟစစ်သူကြီးက ရတနာသုံးပါးကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သူအဖြစ် လက်ခံဖို့ လျှောက်ထားတော့ ချက်ခြင်း မဆုံးဖြတ်သေးဘဲ စဉ်းစားဆင်ခြင်ဖို့ သီဟစစ်သူကြီးကို ဗုဒ္ဓက တိုက်တွန်းပါတယ်။ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လျှောက်ထားတော့မှ လက်ခံပြီး ယခင်ကလို နိဂဏ္ဍတို့ကိုလည်း ဆက်လက် လှူဒါန်းပေးကမ်းဖို့ တိုက်တွန်းတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာရဲ့ ဘာသာရေး သဘောထားကြီးမှုနှင့် အသိဉာဏ်ပါတဲ့ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတွေကိုသာ အလေးထားတဲ့အချက်ကို စဉ်းစားဆင်ခြင် ကြည်ညိုနိုင်ပါတယ်။

ဝေသာလီရဲ့ ဗုဒ္ဓသာသနိက သမိုင်းဖြစ်ရပ်တွေကို ပြန်ပြီးသုံးသပ်ရင် အမျိုးသမီး အခွင့်အရေးအပေါ် ဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ သဘောထားကိုလည်း တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓခေတ် အိန္ဒိယ လူ့အဖွဲ့အစည်းက ဇာတ်ခွဲခြားမှု၊ ကျားမခွဲခြားမှု အလွန်များ ပါတယ်။ ဒီနေ့ခေတ်မှာတောင် အိန္ဒိယနဲ့ အခြားသော လူ့အဖွဲ့အစည်းအတော် များများမှာ အမျိုးသမီးတွေကို ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းသဖွယ်သာသာ သဘောထားပြီး ဆက်ဆံကြတာကို တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဒီနေ့ခေတ်ထိ လူကုန်ကူးခံရတာ၊ ပညာသင်ကြားခွင့် ဆုံးရှုံးတာ၊ ဗလက္ကာရကျင့်ခံရတာ၊ အကြမ်းဖက် နှိပ်စက်ခံရတာတွေ ရှိနေပါသေးတယ်။ ဝဇ္ဇီတွေက အမျိုးသမီးများကို အလိုမတူဘဲ အနိုင်ထက် သားမယားပြု့ကျင့်လေ့ မရှိဘူးဆိုတဲ့အချက်ကို ဝဇ္ဇီတွေရဲ့ မဆုတ်ယုတ်ကြောင်း (အပရိဟာနိယ) တရား ၇-ပါးမှာ ထည့်သွင်း ချီးမွန်း ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။

မိထွေးတော်ဂေါတမီ ဦးဆောင်တဲ့ အမျိုးသမီးအဖွဲ့က ဘိက္ခုနီမအဖြစ် ရဟန်းပြုခွင့် တောင်းတာကို ခွင့်ပြုပေးခဲ့တာကလည်း ဝေသာလီမြို့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုစေနိုင်တဲ့ အကျင့်မှာ ကျားမခွဲခြားမှု မရှိပါဘူး။ မရှိယုံမျှမက အမျိုးသမီးများကို အမျိုးသားများ နည်းတူ ရဟန်းပြုခွင့်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ အမျိုးသားများတန်းတူလို့ ဆိုပေမယ့် ခွဲခြားမှု လုံး၀ မရှိတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘိက္ခုနီတွေက ဂရုဓမ္မ ရှစ်ပါးကို စောင့်ထိန်း ရပါတယ်။ ဒါကလည်း သဘာဝအရကိုက မတူကွဲပြားနေတာ တစ်ကြောင်း၊ အိန္ဒိယလို လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှာ ဗုဒ္ဓသာသနာကို ရေရှည်တည်တံ့အောင် လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ယူနိုင်ဖို့ လိုတာကြောင့် တစ်ကြောင်း စတာတွေကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အမျိုးသမီးတွေကို ရဟန်းပြုခွင့် ပေးယုံမျှသာမကဘဲ၊ ရဟန်းတော်တွေထဲက အရှင်သာရိပုတ္တရာနဲ့ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်မထရ်တို့ကို လက်ယာတော်ရံ လက်ဝဲတော်ရံ ခန့်အပ်ခဲ့သလို၊ ဘိက္ခုနီတွေထဲက ခေမာထေရီနဲ့ ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီတို့ကို လက်ယာတော်ရံ လက်ဝဲတော်ရံ ခန့်အပ်ပြီး ချီးမြောက်ခဲ့ပါတယ်။

ဝေသာလီနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ အမျိုးသမီးတွေ အကြောင်း ပြောရင် အလွန် ချောမောလှတဲ့ ကချေသည် အမ္ဗပါလီကိုလည်း ထည့်သွင်းရပါလိမ့်မယ်။ ဝေသာလီဟာ အမ္ဗပါလီကြောင့် ပိုပြီး တင့်တယ် စည်ကားနေရတယ်လို့တောင် ဆိုလေ့ရှိပါတယ်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာက ရဟန်းတော်တွေနဲ့ အမ္ဗပါလီရဲ့ သရက်တောဥယျာဉ်မှာ သီတင်းသုံးနေစဉ်မှာ အမ္ဗပါလီက ဘုရားနဲ့ သံဃာတော်တွေကို ဆွမ်းကပ်ဖို့ လျှောက်ထားပါတယ်။ လိစ္ဆဝီမင်းတွေက ဆွမ်းကပ်ဖို့ လျှောက်တဲ့အခါ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာက အမ္ဗပါလီရဲ့ ဆွမ်းကို လက်ခံပြီးသားဖြစ်လို့ လိစ္ဆဝီမင်းတွေရဲ့ ဆွမ်းကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာကိုယ်တိုင် ပညတ်ထားတဲ့ ဝိနည်းတော်အရ အရင် လက်ခံပြီး ဆွမ်းကိုပယ်ပြီး နောက်ဆွမ်းကို လက်ခံလေ့မရှိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် လောကအမြင်နဲ့ကြည့်ရင်တော့ မင်းရာဇာတွေ ပင့်ဖိတ်တဲ့ ဆွမ်းကို ငြင်းပယ်ပြီး ကချေသည် ပြည့်တန်ဆာ မိန်းမပျိုတစ်ဦးရဲ့ ဆွမ်းကို လက်ခံလိုက်တယ်လို့ မြင်ကောင်း မြင်ကြပါလိမ့်မယ်။ အမ္ဗပါလီက ဆွမ်းကပ်ပြီး၊ သူပိုင်ဆိုင်တဲ့ သရက်ဥယျာဉ်ကို ဘုရားနဲ့ သံဃာတော်တွေကို လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။ နောင်တော့ အမ္ဗပါလီက (သူနဲ့ ဗိမ္ဗိသာရမင်းတို့ကရတဲ့) သူ့ရဲ့သားဖြစ်သူ အရှင်ဝိမလကောဏ္ဍည ဟောကြားတဲ့တရားကို နာယူပြီးတဲ့နောက် ဘိက္ခုနီအဖြစ် ရဟန်းပြုခဲ့ပြီး၊ ရဟန္တာထေရီ တစ်ပါးဖြစ်သွားခဲ့ပါတယ်။

အမ္ဗပါလီထေရီမကြီးရဲ့ အကြောင်းကို စဉ်းစားမိတိုင်း ဆရာပါရဂူ ဘာသာပြန်ခဲ့တဲ့ အမ္ဗပါလီဝတ္ထု ဇာတ်သိမ်းခန်းကို သတိရမိတတ်ပါတယ်။ ဒီဝတ္ထုထဲမှာ ဗိမ္ဗိသာရမင်းက ငယ်စဉ်ကလိုဘဲ ရုပ်သေးဆရာ ယောင်ဆောင်ပြီး ဝေသာလီက အမ္ဗပါလီကို သွားတွေ့ချိန်မှာ အမ္ဗပါလီက ဘိက္ခုနီမ ဖြစ်နေပါပြီ။ ဒီအချိန်မှာပဲ အဇာတသတ်ရဲ့ လက်ရုံးတွေ ရောက်လာပြီး ဗိမ္ဗိသာရမင်းကို ဖမ်းဆီးလိုက်ပါတယ်။ “သား တစ်ယောက်က မိခင်ကို သံသရာ အကျဉ်းထောင်က လွတ်မြောက်အောင် လုပ်လိုက်တယ်။ နောက်သား တစ်ယောက်ကတော့ ဖခင်ကို အကျဉ်းထောင်ထဲ ထည့်တယ်” လို့ ဗိမ္ဗိသာရမင်း ရေရွတ်လိုက်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်ကွက်နဲ့ စကားပြောခန်းတွေက ပါဠိစာပေကျမ်းဂန်တွေမှာတော့ မပါပါဘူး။ အဇာတသတ် နန်းတက်တာက ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန် မစံဝင်မီ ၈-နှစ် အလိုမှာဖြစ်ပြီး၊ အမ္ဗပါလီ မြတ်စွာဘုရားကို သရက်တောဥယျာဉ် လှူဒါန်းတာက ဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်မယ့်နှစ် ဝါ မဝင်မီလောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတော့ ဒီဝတ္ထုဇာတ်သိမ်းပိုင်းက လွဲနေတယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် (ပြည့်တန်ဆာ တစ်ဦးရဲ့ သားအဖြစ် မထင်မရှား ကြီးပြင်းခဲ့ရတဲ့) အရှင်ဝိမလကောဏ္ဍညက မိခင် အမ္ဗပါလီကို သံသရာမှ လွတ်မြောက်စေခဲ့ပြီး၊ (နန်းတွင်းမှာ မင်းသားအဖြစ် ကြီးပြင်းခဲ့တဲ့) သားတော် အဇာတသတ်က ဖခမည်းတော် ဗိမ္ဗိသာရကို ဖမ်းဆီး အကျဉ်းချခဲ့တယ်ဆိုတာတွေကတော့ ထေရဝါဒ စာပေကျမ်းဂန်တွေမှာ လာတဲ့ အချက်လက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီပါတယ်။

ဝေသာလီ ကူဋာဂါရဝိဟာရ မြန်မာကျောင်း

 အသောကကျောက်တိုင်

အသောကကျောက်တိုင်သို့ အသွား ရွာလမ်း

အသောကကျောက်တိုင်ရှိရာ ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်မြေ

ဝေသာလီကို ရောက်တော့ အသစ်ဆောက်နေတဲ့ ကူဋာဂါရ ဝိဟာရ မြန်မာကျောင်းမှာ တစ်ထောက်နားပြီး နေ့လည်စာ စားကြပါတယ်။ နေ့လည်စာ စားပြီးတဲ့နောက် ကိုလ်ဟွာ (Kolhua) ရွာအနီးမှာရှိတဲ့ အသောကကျောက်စာတိုင် ရှိရာကို အရင်သွားကြပါတယ်။ ကားက လမ်းမှာပဲ ရပ်ထားခဲ့ရပြီး အတွင်းဖက်ကို ကိုက် ၄၀၀ လောက် လမ်းလျှောက်ဝင်ရပါတယ်။ ရွာလေးကို ဖြတ်သွားရတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဈေးသည်တွေ၊ ပိုက်ဆံတောင်းနေတဲ့ ကလေးငယ်တွေ ရှိပါတယ်။ အတွင်းဖက်ကို ရောက်တဲ့အခါ ခြင်္သေ့ရုပ် ထိပ်ဖူးရှိတဲ့ အသောက ကျောက်စာတိုင်ကို တွေ့ရပါတယ်။ ကျောက်တိုင်အနီးမှာ ရေကန်၊ စေတီပုထိုးပျက် အုတ်ပုံနဲ့ ရှေးဟောင်းအဆောက်အုံ ၄-နေရာတို့ကို တွေ့ရပါတယ်။

အသောက ကျောက်တိုင်နှင့် မျောက်မင်းရေကန်

ရေကန်က မျောက်တို့ တူးဖော်ထားသည့် မျောက်မင်းရေကန် (မကုဋဟရဒ) ဖြစ်ပြီး၊ ရေကန်အနီးက စေတီကြီးကတော့ မျောက်တွေကနေ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ပျားရည်ကပ်လှူခဲ့တဲ့ အထိမ်းအမှတ်နဲ့ အသောကမင်း တည်ထားခဲ့တဲ့ စေတီဖြစ်တယ်လို့ တရုတ်ဘုရားဖူး ရဟန်းတော်တွေရဲ့ မှတ်တမ်းမှာ တွေ့ရပါတယ်။ အချို့ကလည်း မူလက အရှင်အာနန္ဒာရဲ့ ဓာတ်တော်တွေကို ဌာပနာပြီး လိစ္ဆဝီမင်းတွေ တည်ထားတဲ့ စေတီဖြစ်ပြီး နောင်မှာ အသောကမင်းက ရွှေဒင်္ဂါး ၁-ကုဋေ အကုန်အကျခံပြီး ပြန်လည် မွန်းမံခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကူဋာဂါရသာလာ

ကူဋာဂါရသာလာ ကျောင်းတော်ရာ

အသောကကျောက်တိုင်ရဲ့ မြောက်ဖက်က ကျောင်းတော်ရာကိုတော့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ဝါကပ်တော်မူခဲ့ဖူးတဲ့ ဝေသာလီပြည် မဟာဝုန်တောအတွင်းက ကုဋာဂါရသာလ ကျောင်းနေရာလို့ မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။ စုလစ်မွန်းချွန် အထွတ်ရှိတဲ့ ကျောင်းဇရပ်မျိုး ဖြစ်တဲ့အတွက် “ကူဋာဂါရသာလာ” (ကူဋ = အထွတ်+ အဂါရ = အိမ်၊ ကျောင်း + သာလာ = ခမ်းမ၊ ဇရပ်) လို့ ခေါ်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကျောင်းဆောင်မှာ မြတ်စွာဘုရား မကြာခဏ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့ ဖူးပါတယ်။ သစ္စကပရိဗိုဇ်ကို အောင်တော်မူခဲ့တဲ့ နေရာဖြစ်သလို၊ မိထွေးတော်ဂေါတမီနဲ့ သာကီဝင်မင်းသမီးတွေကို ဘိက္ခုနီဝတ်ခွင့် ပြုတော်မူခဲ့တဲ့ ဘိက္ခုနီသာသနာ စတင်ခဲ့ရာ နေရာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
 

ဝေသာလီ အနီးတဝိုက် မြေပုံ

ဓာတ်တော်စေတီ

ဓာတ်တော်စေတီရှိတဲ့ နေရာကတော့ ယခုနေရာကနေ ကားလမ်းခရီးအတိုင်း ၂-မိုင်ကျော် ထပ်သွားရပါတယ်။ ဒေသခံတွေက ခရောင်းနား ပေါက္ခရ (Kharauna Pokhar) လို့ခေါ်တဲ့ ရေကန် ရှိပါတယ်။ တချိန်က လိစ္ဆဝီမင်းတွေ အဘိသေက မင်္ဂလာပြုခဲ့တဲ့ ပေါက္ခရဏီ ရေကန်ပါ။ စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလရဲ့ ဇနီး မလ္လိကာမိဖုရားက ဒီကန်က ရေကို ချိုးချင်ပါတယ်လို့ ချင်ခြင်း တပ်လို့ အစောင့်တွေ အထပ်ထပ်ချထားတဲ့ကြားက သွားခဲ့ကြဖူးပါတယ်။ ယခုအချိန်မှာတော့ ဒေသခံတွေ ပျော်ပွဲစားထွက်ရင်း ဒီကန်မှာ လှေအပျော်စီး ကြဟန်တူပါတယ်။ ကန်ဘေးတဝိုက်မှာ အစားအသောက်နဲ့ လက်ဆောင်ပစ္စည်း ရောင်းတဲ့ ဆိုင်တန်းလေး ရှိပါတယ်။ ရေကန်ရဲ့ တဖက်ကမ်းမှာတော့ ဂျပန်နိုင်ငံက လာတည်ထားတဲ့ Visha Shanti ငြိမ်းချမ်းရေးစေတီကို လှမ်းမြင်နေရပါတယ်။

လိစ္ဆဝီတို့၏ အဘိသေက ပေါက္ခရဏီနှင့် Visha Shanti ဂျပန်ငြိမ်းချမ်းရေးစေတီ

ဓာတ်တော်စေတီက ရေကန်အနီးက ဥယျာဉ်တစ်ခုထဲမှာ တည်ရှိပါတယ်။ ယခုခေတ်မှာ “Buddha Asthi-Kalash Asthal” လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အဋ္ဌိ-ကလသ (Asthi-Kalash) က အရိုးအိုးလို့ အဓိပ္ပါယ်ရပါတယ်။ လိစ္ဆဝီမင်းတွေက မိမိတို့အတွက် ဝေစုရတဲ့ ဗုဒ္ဓရဲ့ ဓာတ်တော်တွေကို ဌာပနာပြီး တည်ထားခဲ့တဲ့ စေတီလို့ ယူဆကြပါတယ်။ မူလက ရွှံစေးမြေနဲ့တည်ခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး၊ နောင် မောရိယခေတ်၊ သုင်္ဂခေတ်၊ ကုသျန်ခေတ်တွေမှာ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် မူလစေတီကို ငုံပြီး တိုးချဲ့ပြုပြင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနက တူးဖော်စဉ်က ဓာတ်တော်ပြာ၊ ခရုသင်း၊ ဖန်ပုတီးစေ့၊ ရွှေပြားစ၊ ကြေးဒင်္ဂါးတွေပါတဲ့ ဓာတ်တော်ကြုပ်ကို တွေ့ခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၇၂-ခုနှစ်က ပတ္တနာမြို့ ရှေးဟောင်း သုတေသနပြတိုက်ကို ပို့လိုက်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ယခုအချိန်မှာတော့ စေတီအုတ်မြစ်ခုံသာ ကျန်ပါတော့တယ်။ စေတီအုတ်မြစ်နေရာကို ရာသီဥတုဒဏ်ကနေ ကာကွယ်ဖို့အတွက် သွပ်ပြားနဲ့ အုပ်မိုးထားပါတယ်။

သွပ်ဖြင့်မိုးထားသည့် ဓာတ်တော် စေတီရာ

လိစ္ဆဝီမင်းတို့ တည်ထားခဲ့သည့် ဓာတ်တော်စေတီ

ရာဇဝိသာလကဃရ (Rāja Bisāl-ka-garh) လို့ခေါ်တဲ့ လိစ္ဆဝီမင်းတွေ အစည်းအဝေးလုပ်တဲ့ သန္ထာဂါရလွှတ်တော် နန်းမြို့ဟောင်းနေရာနဲ့ အမ္ဗပါလီရဲ့ သရက်တောဥယျာဉ် နေရာတွေကိုတော့ မရောက်ဖြစ်ခဲ့ကြတော့ပါ။

ဗုဒၶဂယာ ဘုရားဖူးခရီး (၁၀) ကုသိနာ႐ံု

မနက္ေစာေစာ လုမၺိနီမွာ ဘုရားဖူးၿပီးတဲ့ေနာက္ အိႏၵိယႏိုင္ငံဖက္ကို ျပန္ကူးၿပီး ဆိုေနာလီေက်ာင္းမွာ ေနလည္စာ ၀င္စားၾကပါတယ္။ တခ်ိန္က နီေပါႏိုင္ငံမွာ ႏိုင္ငံေရး မၿငိမ္မသက္ျဖစ္ေနလို႔ ျပည္၀င္ခြင့္ေတြ ပိတ္လိုက္တိုင္း ျမန္မာဘုရားဖူးေတြအေနနဲ႕ လုမၺိနီကိုလည္း ကူးလို႔မရ၊ သာ၀တၳိေက်ာင္းျဖစ္ျဖစ္ ကုသိနာ႐ံုေက်ာင္းကို ျဖစ္ျဖစ္ ခရီးဆက္ဖို႔လည္း ေနာက္က်ေနၿပီး အခက္အခဲ ႀကံဳရတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကုသိနာ႐ံုဆရာေတာ္ကေန သူ႔တပည့္တစ္ပါးကို ဆိုေနာလီမွာ ေက်ာင္းေထာင္ဖို႔ စီစဥ္ေပးခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ေန႔လည္စာ စားၿပီးေနာက္ ဆိုေနာလီကေန ခရီးမိုင္ ၉၀ ေလာက္ ေ၀းတဲ့ ကုသိနာရံုကို ခရီးဆက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ကုသိနာ႐ံုကို ညေန ၄-နာရီေလာက္မွာ ေရာက္ပါတယ္။ ကုသိနာ႐ံုက ဥတၱရာပရာေဒ့ရွ္ ျပည္နယ္အတြင္းမွာ ရွိၿပီး ေဂါရတ္(ခ္)ပူရ္ (Gorakhpur) ၿမိဳ႕ရဲ႕ အေရွ႕ဖက္ ၃၂-ေလာက္မွာ တည္ရွိပါတယ္။ ကုသိနာ႐ံုကို ပါဠိလို “ကုသိနာရာ” လို႔ေရးေလ့ရွိၿပီး၊ ေျမာက္ပိုင္းဗုဒၶဘာသာ သကၠတစာေပေတြမွာေတာ့ “ကုသိနဂရီ၊ ကုသိဂါမ” စသျဖင့္ ေရးေလ့ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ႏွစ္ ေထာင္နဲ႔ခ်ီၿပီး ဒီအမည္နာမေတြ တိမ္ျမဳတ္ ေပ်ာက္ကြယ္ေနခဲ့ရၿပီး၊ ယခုေခတ္ပိုင္း ေရာက္မွ (ဥတၱရာပရာေဒ့ရွ္ျပည္နယ္ ၀န္ႀကီးျဖစ္ခဲ့တဲ့) Mayawati က ကုသိနာဂရ (Kushinagara) လို႔ အမည္ ျပန္လည္ ေျပာင္းလဲသတ္မွတ္ခဲ့တာပါ။

ဘုရားရွင္လက္ထက္ကေတာ့ ကုသိနာ႐ံုက မလႅာမင္းတို႔ အုပ္စိုးခဲ့တဲ့ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ျဖစ္ပါတယ္။ မင္း (ရာဇာ) လို႔ေခၚ ေ၀ၚသံုးစြဲေပမယ့္ တစ္ဦးတည္း ဘုရင္စနစ္နဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္မင္းလုပ္တဲ့ သက္ဦးဆံပိုင္ မင္းမ်ိဳးေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ေ၀သာလီက လိစၧ၀ီမင္းေတြ၊ ကပိလ၀တၳဳနဲ႔ ေဒ၀ဒဟက သာကီ၀င္မင္းေတြလိုပဲ လူမ်ိဳးစု ေခါင္းေဆာင္ေတြ စုေပါင္းၿပီး (ဂဏစနစ္နဲ႔) အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ ၿမိဳ႕ျပႏိုင္ငံမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ အိႏိၵယရဲ႕ ေရွးဦး ဒီမိုကေရစီ ၿမိဳ႕ျပ ႏိုင္ငံေတြလို႔ ေျပာဆုိေရးသားေလ့ရွိၾကေပမယ့္၊ ဒီမိုကေရစီထက္ Oligarchy ပိုၿပီး ဆန္ပါတယ္။ ဗုဒၶေခတ္မွာ ကုသိနာ႐ံုနဲ႔ ပါ၀ါ ဆိုၿပီး မလႅာ လူမ်ိဳးႏြယ္စုေတြရဲ႕ သီးျခား ၿမိဳ႕ျပႏိုင္ငံ ႏွစ္ခုရွိခဲ့ပါတယ္။ ဧကရာဇ္ ဘုရင္ေတြ နန္းစိုက္တဲ့ ရာဇၿဂိဳဟ္၊ သာ၀တၳိ၊ ေကာသမၺီစတဲ့ မင္းေနျပည္ေတာ္ႀကီးေတြလိုေတာ့ မႀကီးက်ယ္ခဲ့ပါဘူး။

အရွင္အာနႏၵာက ကုသိနာ႐ံုလုိ မထင္မရွား ေက်းလက္ ၿမိဳ႕ငယ္ေလးမွာ ပရိနိဗၺာန္မျပဳဘဲ၊ သာ၀တၳိ ရာဇၿဂိဳဟ္စတဲ့ ၿမိဳ႕ႀကီးတစ္ၿမိဳ႕ ၿမိဳ႕မွာ ပရိနိဗၺာန္စံ၀င္ဖို႔ ေလ်ာက္ထားဖူးပါတယ္။ ကုသိနာ႐ံုဟာ ေရွးတခ်ိန္တခါက မဟာသုဒႆန  အမည္ရွိတဲ့ စၾက၀ေတးမင္း နန္းစိုက္ရာ၊ အလြန္ႀကီးက်ယ္ စည္ကားခမ္းနားတဲ့ ကုသာ၀တီ ေနျပည္ေတာ္ႀကီး ျဖစ္ခဲ့ဖူးေၾကာင္း ဘုရားရွင္က မိန္႔ၾကားေတာ္မူၿပီး၊ သခၤါရတရားေတြရဲ႕ မၿမဲတဲ့သေဘာကို သံေ၀ဂ ယူႏိုင္ေစဖို႔ မဟာသုဒႆန သုတၱန္ကို ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ ဘုရားရွင္လက္ထက္က အလြန္ႀကီးက်ယ္ ခမ္းနားခဲ့ပါတယ္ဆိုတဲ့ ရာဇၿဂိဳဟ္၊ သာ၀တၳိစတဲ့ ၿမိဳ႕ႀကီးေတြကလည္း ဒီေန႔ေခတ္မွာေတာ့ ႐ြာငယ္၊ ၿမိဳ႕ငယ္ေလးေတြ ျဖစ္ေနပါၿပီ။ ႏိုင္ငံတကာက ဘုရားဖူးေတြ လာေရာက္ေနၾကလို႔သာ အနည္းအက်ဥ္း စည္ကားေနရတာပါ။

သံေ၀ဇနိယေလးဌာနမွာ အပါအ၀င္ျဖစ္တဲ့ ကုသိနာ႐ံုဟာ ဘုရားဖူးေတြ၊ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ေက်ာင္းတိုက္ေတြနဲ႔ စည္ကားခဲ့ဖူးေပမယ့္၊ ခရစ္ႏွစ္ ၁၁-ရာစုေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ လံုး၀နီးပါး တိမ္ျမဳတ္ေနခဲ့ပါတယ္။ ၁၈၅၄-ခုႏွစ္ေလာက္ ေရာက္မွ ၀ီလဆင္ (HH Wilson) က ကဆိယ႐ြာ (Kasia) အေနာက္ေတာင္ဖက္ ၂-မိုင္ခန္႔အကြာက ေစတီပ်က္ေတြ ရွိတဲ့ေနရာဟာ ကုသိနာ႐ံု ျဖစ္မယ္လို႔ မွန္းဆႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ၿဗိတိသွ် ေက်ာက္စာ၀န္ ကန္နင္ဟန္က ၁၈၆၁-၆၂-ခုႏွစ္မွာ တူးေဖာ္ေလ့လာခဲ့ၿပီး ကုသိနာ႐ံုျဖစ္ေၾကာင္း ေထာက္ခံခဲ့ပါတယ္။

နိဗၺာနေစတီႏွင့္ ဆင္းတုေတာ္

ကုသိနာ႐ံုကို တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္ေရာက္ရွိစဥ္က နိဗၺာနေစတီနဲ႔ ပရိနိဗၺာန္ စံ၀င္ေတာ္မူဟန္ ဆင္းတုေတာ္ႀကီးကို ဖူးေျမာ္ခဲ့ရတယ္လို႔ မွတ္တမ္းတင္ထားပါတယ္။ ၁၈၇၆-၇၇-ခုႏွစ္မွာ ကာေလးလ္ (A.C.L. Carlleyle) က တူးေဖာ္ခဲ့တဲ့အခါ နိဗၺာနေစတီနဲ႔ ပရိနိဗၺာန္စံ၀င္ေတာ္မူဟန္ ေလ်ာင္းေတာ္မူ ဆင္းတုေတာ္ကို ေတြ႔ရွိခဲ့တာပါ။

ဆင္းတုေတာ္ကို တူးေဖာ္ေတြ႕ရွိစဥ္က တစစီ အပိုင္းပိုင္း ျပတ္ေနတဲ့အတြက္ ျပန္ၿပီးဆက္ထားရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေပ ၂၀ေလာက္ရွိၿပီး ေက်ာက္စာတိုင္ေတြ ထုလုပ္ရာမွာ အသံုးျပဳေလ့ရွိတဲ့ ခ်ဴနာအရပ္ထြက္ သဲေက်ာက္နဲ႔ ထုလုပ္ထားတာပါ။ မ်က္ႏွာေတာ္ကို ေခါင္းရင္းကေန ဖူးရင္ ၿပံဳးေတာ္မူေနဟန္ ေတြ႔ရမွာျဖစ္ၿပီး၊ အလယ္ပိုင္းက ဖူးရင္ ေရာဂါေ၀ဒနာ ခံစားေနရဟန္၊ ေျခရင္းပိုင္းက ဖူးရင္ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းစြာ စ်ာန္ သမာပတ္ ၀င္စားေနဟန္ ေတြ႕ရမွာျဖစ္တယ္လို႔ ဧည့္လမ္းညႊန္ဆရာေတာ္က ရွင္းျပပါတယ္။ ေအာက္ေျခပလႅင္မွာ ႐ုပ္ထုငယ္ေလးေတြ ရွိပါတယ္။ ညာဖက္လက္ေပၚ ေခါင္းတင္ၿပီး ၀မ္းနည္းပူေဆြးေနဟန္ ထုလုပ္ထားတာကေတာ့ အရွင္အာနႏၵာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ မ်က္ႏွာေတာ္အနီးက ရဟန္းေတာ္က အရွင္အႏု႐ုဒၶါျဖစ္ၿပီး၊ အလယ္က ရဟန္းေတာ္ကေတာ့ ဘုရားရွင္ရဲ႕ ေနာက္ဆံုးသာ၀ကျဖစ္တဲ့ အရွင္သုဘဒၵ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီသံေ၀ဂရဖြယ္ ဆင္းတုေတာ္ကို ခရစ္ႏွစ္ ၅-ရာစုေလာက္က မထုရာၿမိဳ႕က ဒိနာက ထုလုပ္ၿပီး ဟရိဗလဆြာမိက လွဴဒါန္းခဲ့ေၾကာင္း စာတမ္းပါရွိပါတယ္။ ဒီဆင္းတုေတာ္ သီတင္းသံုးေတာ္မူေနတဲ့ ယခုလက္ရွိ ေက်ာင္းေဆာင္ကိုေတာ့ ၁၉၅၆-ခုႏွစ္မွာ အိႏၵိယအစိုးရရဲ႕အကူအညီနဲ႔ ကုသိနာ႐ံုဆရာေတာ္ ဦးစႁႏၵမုနိက ဦးစီး ေဆာက္လုပ္ လွဴဒါန္းခဲ့တာပါ။

ေက်ာင္းေဆာင္ရဲ႕ ေနာက္ကပ္ရက္မွာေတာ့ ဗုဒၶျမတ္စြာ ပရိနိဗၺာန္စံ၀င္ေတာ္မူရာ ေနရာမွာ တည္ထားတဲ့ နိဗၺာနေစတီ ရွိပါတယ္။ မလႅာမင္းေတြက ဒီေစတီကို တည္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ေခတ္အဆက္ဆက္ ျပန္လည္ ျပဳျပင္မြမ္းမံခဲ့ၾကပါတယ္။ ေစတီကို တူးေဖာ္စဥ္က “ဟရိဗလဆြာမိက နိဗၺာနေစတီအတြင္း ဌာပနာသည္” လို႔ ခရစ္ႏွစ္ ၅-ရာစုက ကမၸည္းစာကို ေတြ႔ရွိခဲ့ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ၁၉၂၇-မွာ ေစတီေဟာင္းကို ငံုၿပီး ျပန္လည္ျပဳျပင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ၁၉၅၅-၅၆ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာျပည္က ဦးဘိုးက်ဴးနဲ႔ ဦးဘိုးလိႈင္တို႔ ေကာင္းမႈနဲ႔ ေစတီကို အသစ္ျပန္လည္ ျပဳျပင္ မြမ္းမံခဲ့ၾကျပန္ပါတယ္။ ေရွးေဟာင္းသုေတသန ႐ႈေထာင့္က ၾကည့္ရင္ေတာ့ ေရွးေဟာင္း မူလလက္ရာေတြ ဆံုး႐ႈံးသြားတယ္လို႔ ေ၀ဖန္ေကာင္း ေ၀ဖန္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘာသာေရး႐ႈေထာင့္က ၾကည့္ရင္ေတာ့ (မဇၩိမေဒသက အျခားေစတီ ဘုရားပ်က္ေတြနဲ႔စာရင္) ဘုရားဖူးေတြအတြက္ ပိုၿပီး ၾကည္ညိဳ သဒၶါပြားေစႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုရမွာပါ။

နိဗၺာနေစတီ

ဘုရားဖူးေတြအေနနဲ႔ နိဗၺာနေစတီေတာ္ကို ဖူးေျမာ္ရင္း ဗုဒၶျမတ္စြာရဲ႕ ေနာက္ဆံုးခရီးစဥ္ကို ေဟာၾကားထားတဲ့ မဟာပရိနိဗၺာနသုတ္ကုိ ႏွလံုးသြင္းၿပီး သံေ၀ဂပြားမ်ား ႏုိင္ပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ဟာ အလြန္ျပင္းထန္တဲ့ ေသြး၀မ္းေရာဂါေၾကာင့္ ပင္ပန္း ႏြမ္းနယ္ေနတဲ့အတြက္ သံုးဂါ၀ုတ္သာေ၀းတဲ့ (ပါ၀ါကေန ကုသိနာ႐ံု) ခရီးကို ၂၅-ႀကိမ္တိုင္တိုင္ အနားယူၿပီး လာခဲ့ရပါတယ္။ ကဆုန္လျပည့္ ညေနခင္း ဆည္းဆာေလာက္မွာ မလႅာမင္းတို႔ရဲ႕ အင္ၾကင္းဥယ်ာဥ္ကို ေရာက္ပါတယ္။ အင္ၾကင္ပင္ အစံုၾကားမွာ ေညာင္ေစာင္းကို ခင္းေစၿပီး၊ အမွတ္သတိနဲ႔ လက္ယာနံေတာင္းေစာင္းၿပီး ေလ်ာင္းစက္ေတာ္မူပါတယ္။ ပါဠိေတာ္ေတြမွာ ျမတ္စြာဘုရား ေလ်ာင္းစက္ေတာ္မူေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပရင္ “ထမည္ဟူေသာ အမွတ္ကို ႏွလံုးသြင္း၍” (ဥ႒ာနသညံ မနသိကာရိတြာ) ဆိုတဲ့ စကားကို ထည့္သြင္း ေဖာ္ျပေလ့ရွိေပမယ့္၊ ယခုေလ်ာင္းစက္ျခင္းကို ေဖာ္ျပရာမွာေတာ့ ဒီစကား မပါေတာ့ပါဘူး။ မထေသာ လဲွေလ်ာင္းျခင္းျဖင့္ ေလ်ာင္းစက္ေတာ္မူတာျဖစ္တယ္လို႔ အ႒ကထာက မွတ္ခ်က္ျပဳပါတယ္။

အခ်ိန္အခါမဲ့ အင္ၾကင္းပန္းေတြ ပင္လံုးကၽြတ္ ပြင့္ၿပီး ဘုရားရွင္ရဲ႕ ကိုယ္ေတာ္ေပၚကို ႀကဲျပန္႔က်လာပါတယ္။ နတ္ေတြကလည္း မႏၵာရ၀ နတ္ပန္းေတြ၊ အေမႊးနံ႔သာေတြ၊ တူရိယာသီခ်င္းေတြနဲ႔ ဗုဒၶျမတ္စြာကို ပူေဇာ္ၾကပါတယ္။ ဘုရားရွင္က ဒီလုိ ပူေဇာ္ျခင္းမ်ိဳးကို အ႐ိုအေသ အေလးအျမတ္ ပူေဇာ္တယ္လို႔ မေခၚႏိုင္ဘူး။ တရားျဖင့္ေလွ်ာ္စြာ က်င့္သံုးျခင္း (ဓမၼာႏုဓမၼပဋိပႏၷ) ျဖင့္သာ ဘုရားရွင္ကို အ႐ိုအေသ အေလးအျမတ္ ပူေဇာ္ရာ ေရာက္တယ္လို႔ ေဟာၾကားၿပီး ရဟန္းေတာ္ေတြကုိ တရားနဲ႔ အညီက်င့္သံုးလုိက္နာၾကဖို႔ တိုက္တြန္းေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ ဘုရားရွင္က အျခားေသာ မွာၾကားစရာေတြကို မွာၾကားၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ေအာက္ပါ ေနာက္ဆံုးစကားကို မိန္႔ၾကားေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။

“ဟႏၵ ဒါနိ, ဘိကၡေ၀, အာမႏၲယာမိ ေ၀ါ၊ ၀ယဓမၼာ သခၤါရာ အပၸမာေဒန သမၸာေဒထ။”
“ရဟန္းတို႔ ယခုငါ မိန္႔ၾကားအံ့။ ႐ုပ္နာမ္ဓမၼ သခၤါရတရားတို႔သည္ ပ်က္စီးျခင္းသေဘာ ရွိကုန္၏။ မေမ့မေလ်ာ့ေသာ သတိတရားျဖင့္ ႀကိဳးစား အားထုတ္ၾကကုန္ေလာ့”

ဒီေနာက္မွာေတာ့ ဗုဒၶျမတ္စြာက စ်ာန္သမာပတ္ အဆင့္ဆင့္ကို စုန္ဆန္ ၀င္စားေတာ္မူၿပီး၊ အႂကြင္းမဲ့ အၿငိမ္းဓာတ္ျဖစ္တဲ့ ပရိနိဗၺာန္ ၀င္စံေတာ္မူပါတယ္။

နိဗၺာနေစတီေတာ္ေရွ႕တြင္ စိုက္ပ်ိဳးထားသည့္ အင္ၾကင္းပင္

ေတေဇာ ဓာတ္ေလာင္ကၽြမ္းရာ မကုဋဗႏၶနေစတီ

နံနက္မိုးေသာက္ ေရာက္တဲ့အခါ အရွင္အာနႏၵာနဲ႔ ရဟန္းေတာ္ေတြက ကုသိန႐ံု မလႅာမင္းတုိ႔၏ လႊတ္ေတာ္ကို သြားၿပီး ဗုဒၶျမတ္စြာ ပရိနိဗၺာန္ စံ၀င္ေတာ္မူၿပီဆိုတဲ့ သတင္းစကားကို ေျပာၿပီး၊ အေလာင္းေတာ္ကို လုိအပ္သလို စီမံေဆာင္႐ြက္ၾကဖို႔ လႊဲအပ္ပါတယ္။ ဗုဒၶျမတ္စြာ ပရိနိဗၺာန္စံကာနီးမွာ ႂကြင္းက်န္ရစ္ရဲ႕ အေလာင္းေတာ္ (သရီရ) ကို ဘယ္လို စီမံရမယ္ဆိုတဲ့ အေမးစကားကို အရွင္အာနႏၵာက ေမးေလွ်ာက္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ ရဟန္းေတြကို “သင္တို႔က အေလာင္းေတာ္ကို ပူေဇာ္ဖို႔ (သရီရပူဇာ) အတြက္ ေၾကာင့္ၾကစိုက္ မေနၾကပါနဲ႕။ တရားဓမၼကိုသာ ႀကိဳးႀကိဳးစားစား အားထုတ္ၾကပါ။ ငါဘုရားကို ၾကည္ညိဳတဲ့ မင္း၊ ပုဏၰား၊ သူႂကြယ္ေတြကေန သရီရပူဇာကို ေဆာင္႐ြက္ၾကပါလိမ့္မယ္” မွာၾကား သြားေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။

ကုသိနာ႐ံု မလႅာမင္းတို႔က အေလာင္းေတာ္ကို အင္ၾကင္းဥယ်ာဥ္ အတြင္းမွာဘဲ ၇-ရက္တိုင္တိုင္ ပူေဇာ္ၾကပါတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာေတာ့ ကုသိနာ႐ံုၿမိဳ႕ အေရွ႕ဖက္မွာရွိတဲ့ မကုဋဗႏၶန ေစတီမွာ မီးသၿဂိဳဟ္ဖို႔ စီမံၾကပါတယ္။ မလႅာမင္းေတြ အဘိသိက္ခံတဲ့အခါ မကိုဋ္ ဦးေသွ်ာင္ထံုးဖြဲ႕ရာ မင္းကြန္းျဖစ္တဲ့အတြက္ မကုဋဗႏၶန ေစတီလို႔ ေခၚတာပါ။ ဟိရည၀တီျမစ္ကမ္း နံေဘးမွာ တည္ရွိပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕ ႐ုပ္အေလာင္းေတာ္ကို ပင့္ေဆာင္လာခဲ့ၾကၿပီး ၀ါဂြမ္းႏုေတြ၊ အ၀တ္ေတြနဲ႔ အထပ္ထပ္ ရစ္ပတ္ၾကပါတယ္။ အေလာင္းေတာ္ကို ေရႊတလားအတြင္းမွာ ဆီေတြနဲ႔ အတူထည့္၊ ဖံုးအုပ္ထားၿပီး နံ႔သာမ်ိဳးစံုကို ထင္းအျဖစ္ စုပံုၿပီး မီးသၿဂိဳဟ္ဖို႔ ျပင္ဆင္ၾကပါတယ္။ ဘယ္လိုပင္ မီးတိုက္ၾကေပမယ့္ မီးမစြဲေလာင္ဘဲ ေနပါတယ္။ ပါ၀ါၿမိဳ႕ကေန ႂကြလာတဲ့ အရွင္မဟာကႆပ မေထရ္က အေလာင္းေတာ္ကို လက္ယာရစ္ သံုးပတ္ပတ္ ပူေဇာ္ၿပီး၊ ေျခေတာ္အစံု ရွိရာဖက္ကို ဦးခိုက္ အဓိ႒ာန္ျပဳေတာ့မွ ထင္းပံုက အလိုအေလွ်ာက္ မီးထေတာက္ကာ ေတေဇာဓာတ္ ေလာင္ကၽြမ္းေတာ္မူပါတယ္။

ဓာတ္ေတာ္ ေလာင္ကၽြမ္းရာ မကုဋဗႏၶနေစတီ (ရာမဘာရ္)

ဒီေတေဇာဓာတ္ေလာင္ကၽြမ္းတဲ့ ေနရာမွာ မလႅမင္းေတြက ေစတီပုထိုး တည္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေနာင္ေတာ့ အေသာကမင္း၊ ကုမာရဂုတၱ (ခရစ္ ၅-ရာစု) တို႔က အသီးသီးျပန္လည္ မြမ္းမံျပင္ဆင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အခုအခါမွာေတာ့ အုတ္ပံုႀကီးလိုသာ က်န္ပါေတာ့တယ္။ အုတ္ပလႅင္က အခ်င္းေပ ၁၅၅-ေပေလာက္ရွိၿပီး ေစတီအေျခက အခ်င္း ၁၁၂-ေပရွိပါတယ္။ လက္ရွိအျမင့္က ေပ-၅၀ ေလာက္ပဲရွိေတာ့ေပမယ့္၊ ေအာက္ေျခအခ်င္းကို ေထာက္ဆၾကည့္ရင္ မူလယခုထက္ ၂-ဆေလာက္ ျမင့္ႏိုင္တယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြက ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္။ ရာမဘာရ္ (Ramabhar) ေရအိုင္အနီးမွာ တည္ရွိတဲ့အတြက္ ေဒသခံေတြက ဒီေစတီကို ရာမဘာရ္ ေစတီလုိ႔ ေခၚၾကပါတယ္။ အခ်ိဳ႕စာအုပ္ေတြမွာ ဒီေစတီကို အဂၤါရေစတီလို႔ မွားယြင္း ေရးသား ေျပာဆိုၾကတာလည္း ရွိပါတယ္။

ဓာတ္ေတာ္မ်ား ခြဲေ၀ရာ

ဗုဒၶျမတ္စြာ ပရိနိဗၺာန္စံ၀င္ေၾကာင္း သတင္းစကားၾကားတဲ့အခါ အိမ္နီးခ်င္း တိုင္းႏိုင္ငံေတြက သံတမန္ေတြ ေစလႊတ္ၿပီး ဓာတ္ေတာ္ေတြကို ခြဲေ၀ေပးဖို႔ ေတာင္းခံပါတယ္။ ဓာတ္ေတာ္ ေ၀ျခမ္းေရးကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး ရန္စစ္ျဖစ္လုနီးပါး ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီမွာတင္ မင္းေတြရဲ႕ဆရာျဖစ္ခဲ့ဖူးတဲ့ ေဒါဏပုဏၰားက “အခ်င္းတို႔… ငါတို႔ရဲ႕ ဗုဒၶျမတ္စြာက ခႏၲီ၀ါဒ ရွိသူ ျဖစ္ပါတယ္။ ထိုျမတ္စြာဘုရားရဲ႕ ဓာတ္ေတာ္ေတြကို ခြဲေ၀ေရးကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး စစ္ျဖစ္ဖို႔ မသင့္ပါဘူး” လို႔ ၾကား၀င္ေစ့စပ္ပါတယ္။ ဓာတ္ေတာ္ေတြကို ရွစ္ပံု အညီအမွ် ေအာက္ပါအတိုင္း ခြဲေ၀ေပးပါတယ္။

၁။ မဂဓတုိင္း အဇာတသတ္မင္း
၂။ ေ၀သာလီျပည္ လိစၧ၀ီ မ်ိဳးႏြယ္စု
၃။ ကပိလ၀တၳဳမွ သာက် မ်ိဳးႏြယ္စု
၄။ အလႅကပၸမွ ဗုလိယ မ်ိဳးႏြယ္စု
၅။ ရာမ႐ြာမွ ေကာဠိယ မ်ိဳးႏြယ္စု၊
၆။ ေ၀႒ဒီပမွ ျဗာဟၼဏမ်ား၊
၇။ ပါ၀ါမွ မလႅ မ်ိဳးႏြယ္စု၊
၈။ ကုသိနာ႐ံုမွ မ်ိဳးႏြယ္စု

ေဒါဏပုဏၰားကေတာ့ ဓာတ္ေတာ္ျခင္တဲ့ ျပည္ေတာင္းကိုပဲ ရပါတယ္။ ေနာက္မွ ေရာက္လာတဲ့ ပိပၸလိေတာက ေမာရိယမ်ိဳးႏြယ္စုကေတာ့ မီးေသြး (အဂၤါရ) ေတြဘဲရပါေတာ့တယ္။ သူတို႔ရဲ႕ တိုင္းျပည္ေနရာ အသီးသီးမွာ သူတို႔ရရွိတဲ့ ဓာတ္ေတာ္၊ ျပည္ေတာင္း၊ မီးေသြးေတြကို ဌာပနာၿပီး ေစတီပုထိုး (ထူပ) ဆယ္ဆူ တည္ထားကိုးကြယ္ခဲ့ၾကတယ္လုိ႔ မဟာပရိနိဗၺာနသုတ္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ပရိနိဗၺာနေစတီေတာ္ေရွ႕နဲ႔ ဓာတ္ေတာ္ေတြ ခြဲေ၀တဲ့ေနရာမွာ အေသာကမင္း စိုက္ထူခဲ့တဲ့ ေက်ာက္စာတိုင္ေတြ ရွိတယ္လို႔ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္ရဲ႕ မွတ္တမ္းမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေန႔ေခတ္မွာေတာ့ ဒီေက်ာက္စာတိုင္ေတြကို မေတြ႕ရေတာ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ဓာတ္ေတာ္ခြဲေ၀တဲ့ ေနရာ အတိအက်ကို သုေတသနနည္းက် သတ္မွတ္ဖို႔ ခဲယဥ္းပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ဘုရားဖူး ခရီးစဥ္ေတြမွာေတာ့ ထိုင္းေက်ာင္း (Wat Thai Temple) ရဲ႕ အေရွ႕ေတာင္ဖက္အရပ္မွာရွိတဲ့ ေညာင္ပင္ႀကီးကို ေဒါဏပုဏၰား ဓာတ္ေတာ္ေတြ ေ၀တဲ့ေနရာအျဖစ္ ပို႔ေပးေလ့ရွိပါတယ္။ အဲဒီေနရာမွာ ကုသိနာ႐ံု မလႅမင္းေတြရဲ႕ သႏၳဂါရလႊတ္ေတာ္ အေဆာက္အအံုရဲ႕ အပ်က္အစီးေတြေတြ႕ရတယ္လို႔လည္း ဆုိပါတယ္။

ဓာတ္ေတာ္ ခြဲေ၀ရာ ေနရာ (wikimedia)

မထကူ၀

မဟာပရိနိဗၺာနေစတီေတာ္ရဲ႕ အေနာက္ေတာင္ဖက္ တစ္ဖာလံု ေလာက္အကြာမွာ မထကူ၀ (Matha Kuar) လို႔ ေဒသခံေတြေခၚတဲ့ ေက်ာင္းေတာ္ရာ ရွိပါတယ္။ “မထကူ၀” ဆုိတာ “မတကုမာရ (Dead Prince)” ကေန ဆင္းလက္တာ ျဖစ္ဟန္တူၿပီး၊ ဘုရားရွင္ ပရိနိဗၺာန္ျပဳခဲ့တဲ့ေနရာ ျဖစ္မယ္လို႔ ၿဗိတိသွ် ေက်ာက္စာ၀န္ ကန္နင္ဟန္က အမွတ္မွားၿပီး ယူဆခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒီေနရာကို ေရွးေဟာင္သုေတသနဌာနက တူးေဖာ္စဥ္က ဉာဏ္ေတာ္ ၁၀-ေပေလာက္ ရွိၿပီး၊ ေျမႀကီးကို လက္နဲ႔ထိထားတဲ့ ဘူမိဖႆမုျဒာဟန္ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ တဆူကို တူးေဖာ္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ဂယာေဒသက ထြက္တဲ့ ေက်ာက္နက္နဲ႔ ထုလုပ္ထားတာလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီဆင္းတုေတာ္ သီတင္းသံုးတဲ့ ေက်ာင္းေဆာင္ကိုလည္း ျမန္မာဘုရားဖူး ဦးဘိုးက်ဴးႏွင့္ ဦးဘိုးလႈိင္တို႔က ၁၉၂၇-ခုႏွစ္မွာ ေဆာက္လုပ္လွဴဒါန္းခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာက ျမတ္စြာဘုရား ေနာက္ဆံုး ေရၾကည္ေတာ္ ေသာက္ၿပီး၊ ေရသပၸါယ္ေတာ္မူခဲ့တဲ့ေနရာလို႔ ဧည့္လမ္းညႊန္ေတြက ရွင္းျပေလ့ရွိပါတယ္။ မဟာပရိနိဗၺာနသုတ္အရဆိုရင္ေတာ့ ဘုရားရွင္ ေနာက္ဆံုး ေရၾကည္ေသာက္ၿပီး ေရသပၸါယ္ေတာ္မူခဲ့တဲ့ ေနရာက ဒီေနရာမဟုတ္ဘဲ၊ ပါ၀ါနဲ႔ ကုသိနာ႐ံုၾကားက ကကုဓာျမစ္ ျဖစ္သင့္ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ကလည္း ျမတ္စြာဘုရား ေနာက္ဆံုး အနားယူတဲ့ ေနရာ၊ ေနာက္ဆံုး တရားေဟာတဲ့ ေနရာ စသျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ႀကံဆ ေျပာဆိုၾကပါတယ္။

မထကူ၀ ေက်ာင္းေတာ္

လမ္းဆံုလမ္းခြမွာ...

 

“သူလိုလူ” ကို အားက်ၿပီး
သတင္းစာသမား ျဖစ္လာတဲ့ သူက
ဂ်ာနယ္ေက်ာ္မမေလး လိုက္မေရးမိခဲ့တဲ့
“ကြိ” ကို ဘာသာျပန္သြားတယ္။

အေရးႀကံဳေတာ့
အေရးေတာ္ပံုတပ္သားလို႔
သူ႔ကိုယ္သူ သတ္မွတ္ၿပီး...
“မတရားတဲ့ အမိန္႔အာဏာမွန္သမွ်
(တာ၀န္အရ) ဖီဆန္ၾက” တဲ့။
သူ အက်ဥ္းက်ခဲ့ပါတယ္။

ႀကိဳးကိုင္လိုသူေတြက သူ႔ကို
ႀကိဳးကိုင္သူလို႔
အထင္တႀကီး စြတ္စြဲခဲ့ၾကေပမယ့္၊
သူကေတာ့ …
သစၥာရွိတဲ့ ေနာက္လိုက္တဦး အျဖစ္သာ
ခံယူသြားခဲ့တယ္။

ေရွ႕မွာ အမ်ားနဲ႔ေရာေယာင္ ေထာက္ခံျပၿပီး
ေနာက္ကြယ္မွာ ေဖာက္ျပန္ၾကသူေတြလို မဟုတ္၊
သူျမင္ရာကို ေထာက္ျပၿပီး၊
ပြင့္လင္းစြာ ေ၀ဖန္တတ္တာကိုက
သူ႔ရဲ႕ ႐ိုးသား သစၥာရွိမႈ တစ္ခုပဲ။

သိမ္းပိုက္လိုသူေတြက
သူ႔အသိုက္အၿမံဳကို သိမ္းယူ ၿဖိဳခြဲခဲ့ေပမယ့္၊
သူကေတာ့ ရွိသမွ်ကို ေ၀ခြဲ
ၿပိဳကြဲသြားသူေတြရဲ႕ ဘ၀ကို တည္ေဆာက္ေပးရင္း
ရေသ့တဦးရဲ႕ ဘ၀လို ေနထိုင္သြားခဲ့တယ္။

သူစြဲၿမဲစြာ၀တ္ခဲ့တဲ့
အျပာေရာင္ အက်ဥ္းသား အက်ႌေအာက္မွာ
မိုးေကာင္းကင္ျပာလို က်ယ္ေျပာလွတဲ့
သူ႔ရဲ႕ လြတ္လပ္တဲ့ ႏွလံုးကို
ေကာင္းေကာင္း ခံစားသိႏိုင္တယ္။

အခုေတာ့…
ေခတ္၀န္ကို ထမ္း၊ ေခတ္လမ္းကို ေလွ်ာက္ရင္း
သူ က်ဆံုးခဲ့ၿပီ။
ခရီးမဆံုးေသးေပမယ့္
သူက်ဆံုးတာ လမ္းခုလပ္မွာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။
သူ ေသခ်ာ မွာ သြားခဲ့တယ္။
သူ က်ဆံုးခဲ့တာ ...
“လမ္းဆံုလမ္းခြ” မွာ …။

(ကြယ္လြန္ အနိစၥေရာက္သြားေသာ သတင္းစာဆရာႀကီး ဟံသာ၀တီ ဦး၀င္းတင္အား ဤစာျဖင့္ ဂါရ၀ျပဳပါသည္။)

Chinese Orchestra

သစ္ငုတ္တိုပင္ ျဖစ္ေစဦးေတာ့
အႏုပညာဦးထုပ္ ေဆာင္းလိုက္ရင္
ႏွလံုးသားမ်ား ဦးညြတ္သြားၾကတယ္။

Sam and his cello
မေအက မိတ္ကပ္ေတြ ေဖြးေနေအာင္ လိမ္းေပးထားေသးတာ...

Singapore Youth Festival အတြက္ ျပိဳင္ပြဲ၀င္ Radin Mas Primary School - Chinese Orchestra facebook link

သၾကၤန္အတက္ေန႔မွာ အေတြ႔အၾကံဳသစ္ေတြ သားငယ္နဲ႔ ဆက္စပ္ျပီးရပါတယ္။ ဒီႏွစ္ကူးမွာ သၾကန္ဒိုးေတြနဲ႔ ေ၀းျပီး တရုတ္သံစံုတီး၀ိုင္းႀကီး ေခၚေဆာင္ရာေနာက္ ေကာက္ေကာက္ပါေအာင္ လိုက္သြားမိတယ္။
ပြဲ၀င္ၾကမည့္ ေက်ာင္းသူေလးႏွစ္ေယာက္ကို မိတ္ကပ္ျပင္ေပးတယ္။ ဒုတိယေျမာက္ ျပင္ေပးတဲ့ ေက်ာင္းသူေလး သိပ္ခ်စ္စရာေကာင္းတာပဲ။ ရုပ္ကေလးက ဆိုးရွာတယ္။ ေရွ႔တည့္တည့္သြားႏွစ္ေခ်ာင္းက ထပ္လို႔...။ မိတ္ကပ္လည္း တခါမွ မလိမ္းဖူးပဲ လိမ္းရမယ္ဆိုလို႔သာ အလိမ္းခံရရွာတာ။ သူ႔ကိုယ္သူ ရုပ္ဆိုးမွန္းလည္း သိေနျပီး မိတ္ကပ္ေတြ လိမ္းလိုက္မွ ပိုရုပ္ဆိုးသြားမလား ..သူ႔စိတ္ထဲက စိုးရိမ္ေနတာကို ခံစားလို႔ရတယ္။ ဒီက ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ႀကီးကလည္း တုန္တုန္ရီရီနဲ႔ မ်က္ခံုးေမႊး ဆြဲလိုက္တာ..တဖက္က ထူ.. တဖက္က ပါး...မနည္းျပန္ဖ်က္ရတယ္။ ခပ္ေျပေျပေလးပဲ လိမ္းေပးျပီး မွန္ျပေတာ့ ေခါင္းေလးျငိမ့္ျပီး ျပံဳးတယ္။ ေနာက္ ေက်ာင္းသူေလးေတြ က်စ္ဆံျမီးမွာ ဖဲႀကိဳးစီးေပးေနတုန္း အန္တီ အန္တီနဲ႔ ခဏ ခဏ လာေခၚ.. ရယ္...ရယ္ ျပတယ္။ ခဏေနေတာ့ သူမ်က္ႏွာ လာျပျပန္တယ္...။ ဆရာမ တေယာက္က မိတ္ကပ္ကို ပိုထင္းေအာင္ high light လုပ္ေပးလိုက္တယ္ လို႔လည္း ေျပာေသးတယ္။ သူ အလွျပင္လို႔ ရတယ္ ဆိုတဲ့ ယံုၾကည္မႈေလးရွိေအာင္ အစပ်ိဳးေပးလိုက္ႏိုင္တာ ကိုယ္ေပ်ာ္ေနမိတယ္။
တာ၀န္ခံ ဆရာတေယာက္က Scorpion hair လုပ္တတ္လား...လာေမးလို႔... I don't know ေျဖလိုက္ရေသးတယ္။ ကိုယ့္ဆံပင္ၾကည့္ျပီး ဆရာ အထင္ႀကီးသြားပံုရတယ္။ ေက်ာင္းသားေလးႏွစ္ေယာက္ကို ပါးနီလိမ္းေပးလိုက္တယ္။

၁၃၇၆ သႀကၤန္အတက္ေန႔ အမွတ္တရ -
ႏွစ္ အကူးအေျပာင္းမွာ သႀကၤန္ဆိုတဲ့ အႏုပညာ တြဲခ်ည္လိုက္ေတာ့ ရင္ခုန္စရာေတြေကာင္းလို႔...
သည္ၾကားထဲ အႏုပညာဆိုတာ ဘာလဲလို႔ ေတြး ေတြးေနရတာ ခက္ကပီ

စိတၱဇ

သူရူးမ တေယာက္…

ပန္းနီနီတပြင့္ ထိပ္တည့္တည့္မွာ ပန္ထားတာဟာ…

သူရူးေၾကာင္းျပေနတာပါပဲ။

ေဖာက္လာရင္…

ပန္ထားတဲ့ပန္းကို ဆြဲျဖဳတ္

ပြင့္ခ်ပ္ေတြ ေခ်ဆုပ္လို႔

ငိုယိုလည္းေနေသးတယ္…။

အတၱနဲ႔မာနကို ဦးထိပ္မွာပန္ဆင္ဖို႔

တေလာကလံုးကို ရြက္ပိုးထားသူ တေယာက္…

ေလးလံလို႔တဲ့ေလ…

ပြင့္ခ်ပ္ေတြ ေခြ်ခ်နင္းတယ္။

ေႂကြမြသြားတာက

ငါ့လင္နဲ႔ ငါ့သားေလးေတြ…။  ။

ေျခေထာက္ ေသြးျပန္ေၾကာ အားနည္းသည့္ ေရာဂါ

သင္ဘာေတြ သိသင့္သလဲ
from SERVIER

ရည္ရွည္ေသာက္ရမည့္ ေဆး ျဖစ္သည့္အျပင္၊ မည္သည့္ေဆးမဆို ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး ရွိတတ္ပါသျဖင့္ ေဆးေသာက္သင့္ မေသာက္သင့္ကို ဆရာ၀န္ႏွင့္ တိုင္ပင္ျပီးမွ ဆံုးျဖတ္ပါ။ ပံုျပပါ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ား မျဖစ္မေနလုပ္သင့္ပါသည္။

ဆက္စပ္ဖတ္ရွဳရန္

ေသြးေၾကာထံုးရင္ ဘယ္လိုျပဳျပင္ 

ေျခသလံုးလွလွ ေသြးေၾကာမထံုးရေလေအာင္

 

ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ဖွားမြင်တော်မူသည့် ခုနှစ်

• Oldest Buddhist Shrine Uncovered In Nepal May Push Back the Buddha's Birth Date

ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ဖွားမြင်တော်မူခဲ့တဲ့ ခုနှစ်က ယနေ့ပညာရှင်တွေ အများစု လက်ခံထားတာထက် ရာစုနှစ် တစ်ခုလောက် ပိုပြီး စောနိုင်တဲ့ အထောက်အထားတွေ တွေ့ရှိရတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတစ်ခုကို ဖတ်လိုက်ရပါတယ်။ လုမ္ဗနီဥယျာဉ် မာယာဒေဝီ ကျောင်းဆောင်အတွင်း တူးဖော်ရာမှာ သစ်ပင်ကို ဝိုင်းပတ်ကာရံထားတဲ့ သစ်သားလက်ရန်း စိုက်ထူရာ ကျင်းတွေကို ရှာဖွေတွေ့ရှိရပြီး၊ သဲနဲ့ မီးသွေးအစ နမူနာတွေကို ရေဒီယိုကာဗွန်နည်းနဲ့ စမ်းသပ်ရာမှာ (ခရစ်တော်မပေါ်မီ) ဘီစီ ၅၅၀-ဝန်းကျင်လောက် ဖြစ်နိုင်တာကို တွေ့ရှိရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီတွေ့ရှိချက်က ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်ခဲ့တဲ့ အချိန်ကာလအပေါ် ပညာရှင်တို့ရဲ့ အယူအဆ ဘယ်လောက် အတိုင်းအတာအထိ ပြောင်းလဲသွားမလဲ ဆိုတာကတော့ စောင့်ကြည့်ရဦးမှာပါ။



ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပွင့်ထွန်းခဲ့တဲ့ အချိန်ကာလကို ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ သီဟိုဠ် ဝံသကျမ်း၊ မြောက်ပိုင်း မဟာယာနကျမ်း၊ တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်း၊ တရုတ်ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်း၊ အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်း ပုရာဏ်ကျမ်း၊ ဂရိသမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊ အသောကကျာက်စာ စတဲ့ အထောက်အထားတွေကို သုံးပြီး အမျိုးမျိုး တွက်ချက်၊ ခန့်မှန်း၊ သတ်မှတ်ခဲ့ကြပါတယ်။ အချို့ဆိုရင် ဗေဒင်နက္ခတ်တာရာတွေနဲ့ တွက်ချက်တာလည်း ရှိပါတယ်။ မူကွဲတွေက အစောဆုံး ဘီစီ ၂၄၂၀ ကျော်လောက်ကနေ နောက်အကျဆုံး ဘီစီ ၂၉၀ အထိ ကွာခြားနေပါတယ်။ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေက ဘီစီ ၅၄၃-ခုနှစ်မှာ ဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်ခဲ့တယ်လို့ ယုံကြည်ယူဆကြပြီး၊ အနောက်တိုင်း သမိုင်းဆရာ အများစုကတော့ ဘီစီ ၄၈၀ ဝန်းကျင်လောက်လို့ သတ်မှတ်ယူဆကြပါတယ်။

ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပွင့်ထွန်းရာကာလ တွက်ချက်သတ်မှတ်ပုံ အမျိုးမျိုးအနက် ထင်ရှားတဲ့ အချို့ကတော့ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ အစဉ်အလာအရ ခရစ်နှစ် ၁၉၅၆-ခုနှစ်မှာ သာသနာ သက္ကရာဇ် ၂၅၀၀-ပြည့်တယ်လို့ လက်ခံထားပါတယ်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူတဲ့နှစ်ကို သာသနာသက္ကရာဇ် ၁-ခုနှစ်လို့ သတ်မှတ်ပြီး စတင် ရေတွက်လာခဲ့ကြတာပါ။ ဒါကြောင့် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူတဲ့နှစ်က ဘီစီ ၅၄၃-ခုနှစ် ဖြစ်ပါတယ်။ သက်တော် ၈၀ နဲ့ ပြန်တွက်ရင် ဖွားတော်မူနှစ်က ဘီစီ ၆၂၃ ဘီစီ ခုနှစ်လို့ ရပါတယ်။ (ထိုင်း၊ ကမ္ဗောဒီးယား၊ လောနိုင်ငံတွေကတော့ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူတဲ့နှစ်ကို သာသနာသက္ကရာဇ် 0 (သုည) လို့သတ်မှတ် ရေတွက်တဲ့အတွက် တနှစ်ပို စောပြီး ပရိနိဗ္ဗာန် စံနှစ် ဘီစီ ၅၄၄၊ ဖွားတော်မူနှစ် ဘီစီ ၆၂၄-ခုနှစ်လို့ ရေးသားကြပါတယ်)။ ဒီလိုရေတွက်တဲ့နည်းကို Long (or Southern Buddhist) Chronology လို့ ခေါ်ပါကြတယ်။

၂။ အချို့သီဟိုဠ် သမိုင်းပညာရှင်တွေကတော့ ပရိနိဗ္ဗာန်စံနှစ်က အနှစ် ၆၀ နောက်ကျတဲ့ ဘီစီ ၄၈၃-ခုနှစ်လို့ ယူဆပါတယ်။ ဆဋ္ဌမ ပရက္ကမဗာဟုမင်း လက်ထက်အထိ အမှန်အတိုင်း သာသနာ သက္ကရာဇ်ကို ရေတွက်ခဲ့ကြပေမယ့် နောက်ပိုင်းမှာ ၉၃-နှစ် တိုးပြီး ရေတွက်ခဲ့ကြပါတယ်။ နောင် ရာစုနှစ် အတော်ကြာတော့မှ ကန္ဒီမြို့က မထေရ်တစ်ပါးကနေ ၃၂-နှစ် ပြန်ဖြိုပြီး ရေတွက်ခဲ့ကြရာကနေ ယနေ့ခေတ် သာသနာ သက္ကရာဇ် ဖြစ်လာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီအယူအဆအရဆိုရင်တော့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံနှစ်က ဘီစီ ၄၈၃-ခုနှစ်၊ ဖွားတော်မူနှစ်က ဘီစီ ၅၆၃-ခုနှစ် ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ မဟာဝံသ၊ ဒီပဝံ၊ သမန္တပါသာဒိကာ ဝိနည်းအဋ္ဌကထာ စတဲ့ကျမ်းတွေအရ အသောကမင်းက ဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် ၂၁၈-ခုနှစ်မှာ နန်းသိမ်းပွဲ အဘိသိက်ခံယူတယ်လို့ ပါရှိပါတယ်။ လက်ရှိ သာသနာသက္ကရာဇ်နဲ့ ပြန်တွက်ရင် အသောကမင်း အဘိသိက်ခံနှစ်က ဘီစီ ၃၂၅ ခုနှစ် ဖြစ်ပါတယ်။ အနောက်တိုင်း သမိုင်းပညာရှင်တွေက ဒီနှစ်က စောလွန်းနေတယ်လို့ ယူဆပါတယ်။ အသောကျောက်စာတွေမှာ ပါတဲ့ ခေတ်ပြိုင် ဂရိမင်းတွေရဲ့ အမည်တွေကို အထောက်အထားပြုပြီး ပြောတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အတူ ဂရိနိုင်ငံ မဟာအလက်ဇန္ဒားဘုရင် (Alexander the Great) ဘီစီ ၃၂၃ မှာ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နန်းတက်လာတဲ့ ဘုရင် ဆီလူးကပ်စ် (Seleukos Nikator) နဲ့ (အသောကမင်းရဲ့ ဘိုးတော်) စန္ဒဂုတ်မင်းက ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ ဂရိနဲ့ လက်တင် သမိုင်မှတ်တမ်းတွေနဲ့ တိုက်ဆိုင်ပြီး၊ အသောကမင်း အဘိသိက်ခံနှစ်က ဘီစီ ၂၆၈-ခုနှစ် ဝန်းကျင်လောက်ဖြစ်မယ်လို့ ခန့်မှန်းကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဝံသကျမ်းတွေမှာ လာတဲ့ ၂၁၈-ခုနှစ် ပြန်ဆုတ်ရင် ဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန်စံနှစ်က ဘီစီ ၄၈၆-ခုနှစ် ဖြစ်မယ်လို့ တွက်ဆကြပါတယ်။ သက်တော် ၈၀ ထပ်ဆုတ်ရင် ဖွားတော်မူနှစ်က ဘီစီ ၅၆၆-ခုနှစ်လို့ ရပါတယ်။ ဒီနည်းကို Corrected Long Chronology လို့ခေါ်ကြပါတယ်။

၄။ သက္ကတဘာသာရေး မြောက်ပိုင်း ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းတွေနဲ့ တရုတ်ဘာသာကျမ်းတွေမှာတော့ ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်ပြီး အနှစ် ၁၀၀ (အချို့က ၁၁၆-ခုနှစ်) မှာ အသောမင်း အဘိသိက်ခံတယ်လို့ ယူဆတဲ့အတွက် ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန် စံနှစ်က ဘီစီ ၃၆၈ (၃၈၄)-ခုနှစ် ဖြစ်ပြီး ဖွားတော်မူနှစ်က ဘီစီ ၄၄၈ (၄၆၄)-ခုနှစ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနည်းကို Short Chronology လို့ ခေါ်ပါတယ်။

၅။ ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်ပြီးနောက်မှာ မထေရ်ကြီးတွေက နှစ်စဉ် ပပါရဏာပွဲပြီးတိုင်း ဝိနည်းကျမ်းစာမှာ အစက်အပြောက်လေးတွေ ရေးထိုးပြီး အစဉ်အဆက် ရေတွက်ခဲ့တယ်။ အေဒီ ၄၈၉-ခုနှစ် သံဃဘဒြမထေရ်က ဝိနည်းအဋ္ဌကထာ သမန္တပါသာဒိကာကို တရုတ်ဘာသာပြန်ဆိုတဲ့အချိန်မှာ အစက်အပြောက်ပေါင်း ၉၇၅-ခုရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန်စံနှစ်က ဘီစီ ၄၈၆-ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ဖွားတော်မူနှစ်က ဘီစီ ၅၆၆-ခုနှစ် ဖြစ်မယ်လို့ အရှေ့တိုင်းပညာရှင် အချို့က ယူဆကြပါတယ်။ ဒီနည်းကို Chronology of Dotted Record လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဘီစီ ၁-ရာစု ဝဋ္ဋဂါမဏိမင်းလက်မှ ပိဋကသုံးပုံကို ပေထက် အက္ခရာတင်တာဖြစ်ပြီး အရင်က နှုတ်တက် ဆောင်ခဲ့ကြတာဖြစ်လို့ ဒီအယူအဆကို သံသယဖြစ်ဖွယ် ရှိပေမယ့်လည်း Corrected Long Chronology နဲ့ တိုက်ဆိုင်တာကို တွေ့ရပါတယ်။

Ref: 

• John M. Senaveratna - The Date of Buddha's Death and Ceylon Chronology. 
• Heinz Bechert - When did the Buddha Live? The controversy on dating of the historical Buddha.

သည္ေရ...

ေရဆိုတာ ျမင့္ရာကေန နိမ့္ရာကို စီးဆင္းတယ္..တဲ့

ဒါမွလည္း တသြင္သြင္ သို႔မဟုတ္ တေ၀ါေ၀ါ ဆိုတဲ့ အသြင္သ႑ာန္ကို ေဆာင္ႏိုင္မယ္…

ကမၻာအျပင္ဘက္ ထြက္ၾကည့္လိုက္ေတာ့လည္း အဲ့ဒီ ေရေတြ လံုး၀န္းေနလိုက္ပံုမ်ား

ေသြးေတြ ခႏၶာကိုယ္ထဲ လွည့္ပတ္ စီးဆင္းေနၾကသလိုမ်ိဳး…

ဦးေႏွာက္က ျမစ္ဖ်ားမခံသလို၊ ႏွလံုးသားကလည္း ႏံုးတင္တဲ့ ေျမႏုမဟုတ္ေလဘူး…

အကြာအေ၀းေတြ၊ အတိမ္အနက္ေတြထက္

အျမန္အေႏွးေတြ၊ အျပစ္အက်ဲေတြ မတြက္

သည္ေရဟာ … ဖြဲ႔စည္းျခင္းသက္သက္

သည္ေရ = ဧရာ 

(ကိုဧရာအတြက္ ေမြးေန႔အမွတ္တရ)

ပန္ပန္ေရ…အမေတာ့ ေရးျပီ…။ ရင္ထဲရွိတာေတြ ေရးခ်ရင္း ဗီဇအရ လိုရင္းမေရာက္ ေ၀့လည္ေၾကာင္ပတ္ေတြေတာ့ ပါေနဦးမလားပဲ…။ အမ်ိဳးသမီးေတြ ဘာေၾကာင့္ သားသမီးလိုခ်င္ပါသလဲ ဆိုတာထက္…အမ်ိဳးသားေတြ ဘာေၾကာင့္ သားသမီးယူပါသလဲဆိုတာကို ပိုသိခ်င္မိျပန္တယ္…။ ကိုယ္တိုင္အမ်ိဳးသမီးျဖစ္ေနေတာ့ အမ်ိဳးသမီးဘက္က ရွဳ႕ေထာင့္ကို လက္လွမ္းမွီေနသလားလို႔ပါ…။ တေလာကေတာ့ Turn on Idea က facebook မွာ သားသမီးယူၾကဖို႔ တိုက္တြန္းတဲ့ status ေလး ဖတ္လိုက္ရေသးတယ္။

အမရဲ႕ အေမကေတာ့ သားသမီးေတြကို ငါခ်စ္ဖို႔ ေမြးထားတာလို႔ ဆိုတယ္။ ရိုးရွင္းသေလာက္ သိပ္ကို ျပည့္စံုတယ္လို႔ အမထင္တယ္။ အဲ..အေဖကေကာ ဘာေၾကာင့္ေမြးထားသလဲ…။ သူ..အမတို႔ကို ျပဳစုတယ္ ပ်ိဳးထာင္တယ္… ေရွ႕ေဆာင္တယ္…လမ္းျပတယ္… ေထာင့္စိရွာပါတယ္…ဒါေပမဲ့ ဘာေၾကာင့္ေမြးထားသလဲ ဆိုတဲ့ေမးခြန္းမိ်ဳးအတြက္ေတာ့ အေျဖ ေရေရရာရာမသိႏိုင္ဘူး။

အမအတြက္ကေတာ့ သားေတြကို “ဒီလိုပဲ ေမြးလိုက္တာပါပဲေအ” လို႔ ေျပာလိုက္ရင္ ပညာမဲ့ရာက်လြန္းပါတယ္။ သားေတြကို ကိုယ္၀န္ေဆာင္စဥ္က စလို႔ ေမြးလိုက္တဲ့အထိျဖစ္စဥ္ကေတာ့ ေျပာပေလာက္ေအာင္ ေထြေထြထူးထူးမရွိပါဘူး လူ႔သဘာ၀ ေယဘူယ်ပါပဲ။ အဲ ေနာက္ပိုင္းမွာ စိတ္၀င္စားဖို႔ ေကာင္းလာတာက အမဟာ သားတို႔နဲ႔ အတူ ၾကီးျပင္းလာခဲ့ျခင္းပါပဲ…။

မိခင္ျဖစ္လာခဲ့ျပီးေနာက္ အမ ခံစားတယ္၊ သင္ယူတယ္၊ ေ၀မွ်တယ္၊ ဆင္ျခင္တယ္၊ ခြင့္လႊတ္ၾကည့္တယ္ စိတ္၀င္တစားပါပဲ…။ သားသမီးေတြရဲ႕ အသံ (ကိုယ့္သားသမီး၊ သူမ်ားသားသမီး)၊ မိဘေတြရဲ႕အသံ (ကိုယ့္ထက္ႀကီးသူ၊ ရြယ္တူ၊ ကိုယ့္ေအာက္ငယ္သူ) ေတြကို နားေထာင္တယ္။

အခု ေလာေလာဆယ္ သားသမီးနဲ႔ ပက္သတ္လို႔ အမရဲ႕ ခံယူခ်က္ကေတာ့ ပို႔စ္မွာ ေရးထားတဲ့အတိုင္း “ရွင္သန္ျခင္း၏ လားရာမ်ား ျဖစ္ၾကသည့္ အားေလ်ာ္စြာ သူတို႔ႏွင့္ ဦးတည္ဘက္ တဖက္တည္းျဖင့္သာ နံနက္ခင္းတိုင္းကို ႏိုးထပါ၏…” ပါပဲ…။ စိုးသူ သီခ်င္းထဲက …ေ၀းေ၀း သြားလို႔ မျဖစ္ေအာင္ အခ်စ္ရယ္ ဖက္ထားခ်င္တယ္… ဆိုတဲ့ စာသားလိုပဲ… သားေတြနဲ႔ ကိုယ္ ခ်င္းလည္း မေ၀းခ်င္သလို၊ စိတ္ခ်င္းလည္း အေ၀းမခံႏိုင္ပါဘူး…။ ေလာကသဘာ၀အရ တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ တေယာက္တေနရာဆီ လူခ်င္းေ၀းရႏိုင္ပါတယ္…။ အေမဆိုတာကေတာ့ သားသမီးေတြကို ရင္ခြင္ထဲ ဖက္ထားခ်င္သူပါ…။ စိတ္ခ်င္းေတာ့ ဘယ္လိုမွ အေ၀းမခံႏိုင္တဲ့ အတြက္ ေပ်ာ့ညံ့တယ္ျဖစ္ေစဦးေတာ့ အရာအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ သူတို႔ ဦးတည္ရာဘက္ ကိုယ္က လိုက္လွည့္ေနပါတယ္။ ရန္ကုန္က အမရဲ႕ အေမဟာ အခုေတာ့ နံနက္ေစာေစာနဲ႔ညအိပ္ယာ၀င္ခ်ိန္တိုင္း စကၤာပူဘက္ မ်က္ႏွာလွည့္ထားသလို၊ ျပန္လာရင္ေတာင္ ကိုဧရာ့ဇာတိမႏၲေလးမွ အေျခခ်ၾကမယ္ ထင္ပါတယ္လို႔ တီးတိုးေျပာေနတဲ့ စကားသံနဲ႔ အတူ တခ်ိန္မွာေတာ့ မႏၲေလးဘက္ ဦးေျပာင္းလွည့္ဦးမွာပါ။

အမရဲ႕ သေဘာဆႏၵနဲ႔ မကိုက္ညီတဲ့ သားတို႔ရဲ႕အျပဳအမူေတြေၾကာင့္ ေဒါသနဲ႔ မၾကာခဏ ပူေလာင္ရပါတယ္။ အခုက ေက်ာင္းသားအရြယ္ပဲ ရွိေသးတာမို႔ ေက်ာင္းသားအရြယ္နဲ႔စာတဲ့ ပူေလာင္မႈမ်ိဳးေလာက္ပါပဲ။ ေနာင္မွာ ဒီထက္ႀကီးေလးတဲ့ အပူေတြ ရေကာင္းရလာႏိုင္ပါတယ္။ သားတို႔က အမရဲ႕ ရင္ကို ေအးျမေစတဲ့ အရာေလးေတြလည္း ရွားရွားပါးပါးေပမည့္ ရွိေတာ့ရွိပါတယ္။ အဲ့ဒီထဲက ကိုယ္အႏွစ္သက္ဆံုးအရာေလးတခုကို မၾကာခဏ သတိရေစျပီး၊ ဒီကုသိုလ္ေၾကာင့္ ငါ့သားေလးဘ၀ ေအးခ်မ္းမွာပါလို႔ ယံုၾကည္ရင္း သူတို႔နဲ႔အတူ ႀကီးျပင္းေနပါတယ္။



Link to facebook note.

နံပါတ္မွာ ေလးဆယ့္ေလး

နံပါတ္ေခၚသံအဆံုး ေထာင့္တေထာင့္မွ ေထာ့နင္းေထာ့နင္းႏွင့္ ထလာသူတေယာက္သည္ တံခါးေပါက္တခုကို ႀကိဳးစားျဖတ္ေက်ာ္ေနသည္။

မိဘႏွစ္ပါးက သူ႔ကို ရပ္ႏိုင္ေပ့ဟု အားေပးေနသည္။ ညီအကို ေမာင္ႏွမေဆြမ်ိဳးမ်ား၊ ခင္ပြန္းႏွင့္ ရင္ေသြးတို႔က သူ႔ကို လက္ကမ္းေပးၾကသည္။ မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းမ်ားက သူ႔အား၀န္းရံထားသည္။

လႊဲေရွာင္၍ မရေသာ ဤ “ေလး” ဆိုေသာ ဂဏန္းသည္ သူမုန္းေသာ တစ္ခုတည္းေသာ သေကၤတျဖစ္သည္။ ပညတ္သြားရာ ဓာတ္သက္ပါဆိုေသာ ဆိုရိုးႏွင့္ အညီ၊ အႏွီ နံပါတ္ပါ ေလးဆယ့္ေလး၏ လႈပ္ရွားမႈမ်ားသည္ အလြန္ေလး၍ အလြန္ေႏွးေနေလသည္။ သူ၏ ရုပ္ပိုင္း၊ နာမ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေရြ႕လ်ားမႈမ်ား သိသိသာသာ တုန္႔ဆိုင္းေနသည္ကို ဖြာလန္က်ဲေနေသာ မီးခိုးေဖ်ာ့ေရာင္ ဆံပင္မ်ားေအာက္က မ်က္ႏွာငယ္ေလးႏွင့္ လက္ခံေနရသည္။

မိခင္တပ္ဆင္ေပးလိုက္ေသာ မာန္မာန၊ ဖခင္သင္ၾကားေပးလိုက္ေသာ ဥပကၡာတရားတို႔သည္ သူ႔ဘ၀၏ ႀကီးစြာေသာ ေမာင္းႏွင္အားမ်ား ျဖစ္ေၾကာင္း ေကာင္းစြာသေဘာေပါက္ေနျပီျဖစ္သည္။

ငယ္စဥ္အခါကပင္ ခြန္အားဗလ ခ်ိနဲ႔လြန္းသူမို႔ ေသတပန္ သက္တဆံုး ညီအကို ေမာင္ႏွမေဆြမ်ိဳးမ်ား၏ ပုခံုးကို မွီရအံုးရေပဦးမည္။ တေယာက္တမ်ိဳး သူ႔အား အေမာေျပေစႏိုင္ၾကေၾကာင္း ယံုၾကည္မႈသည္ အေျခမဲ့ မဟုတ္။

အေပးအယူ ဆိုေသာ ေ၀ါဟာရ ကို ႏွလံုးသား၍ စြဲထင္ေစျခင္း သည္ ခင္ပြန္းသည္ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ အခ်စ္ေပး၍ အခ်စ္ယူၾကရာတြင္ ေပါက္ေစ်း စံုစမ္းရန္မလိုသလို၊ အခ်င္အတြယ္လည္း မရွိ။ ရင္ေသြးတို႔သည္ ရွင္သန္ျခင္း၏ လားရာမ်ား ျဖစ္ၾကသည့္ အားေလ်ာ္စြာ သူတို႔ႏွင့္ ဦးတည္ဘက္ တဖက္တည္းျဖင့္သာ နံနက္ခင္းတိုင္းကို ႏိုးထပါ၏။

အလွတရားကို ျမတ္ႏိုးတန္ဖိုးထားေသာ သူ႔အတြက္ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္ေသာ အရာမ်ားထဲတြင္ မွန္မ်ားလည္း ပါ၀င္ေပသည္။ သူမ်က္ႏွာမူရာ အရပ္တိုင္းတြင္ ေၾကးမံုျပင္ မွန္သားမ်ားထက္က ျပံဳး၍ ျပေနၾကသူမ်ားသည္ သူ၏ မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းမ်ားပင္ ျဖစ္ၾကသည္။ မၾကာခဏဆိုသလိုလည္း ၿပိဳင္တူၾကည့္၍ ျပံဳးၾကေလေသး၏။

ေလးဂဏန္းကို အေၾကာင္းမဲ့ မုန္းေသာ အႏွီ နံပါတ္ပါ ေလးဆယ့္ေလးသည္ ၀င္ေပါက္လည္းျဖစ္၍၊ ထြက္ေပါက္လည္းဟုတ္ေသာ ထို၀င္ထြက္ေပါက္ကို ျဖတ္ေက်ာ္ရန္ ခြန္အားမွ်သူတို႔အား ဦးညြတ္လိုက္ပါ၏။

ဘေလာ့ဂ္သစ္ မိတ္ဆက္

ဘေလာ့ဂ္အသစ္တခုနဲ႔ မိတ္ဆက္ေပးခ်င္ပါတယ္
လြန္ခဲ့တဲ့ 2013 BLOG DAY အမွတ္တရေရးတုန္းကအထိ ဘေလာ့ဂ္ေတြနဲ႔ မိတ္ဆက္ေပးတဲ့ ေကာင္းမြန္တဲ့ အေလ့တထကို တခါဘူးမွ မလုပ္ဖူးတဲ့ေနာင္တကို ျပင္ဆင္ခြင့္ရတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။
ေဟာဒီမွာပါ...
ဘေလာ့ပိုင္ရွင္က သူစိမ္းေတာ့မဟုတ္ဘူး... တခါက ရွိခဲ့ဖူးတဲ့ ဘေလာ့ဂ္ေလး ေပ်ာက္ဆံုးသြားလို႔ အသစ္တဖန္ေမြးဖြားတဲ့ ဘေလာ့ေလးရဲ႕ ပထမဦးဆံုးပို႔စ္က စာေရးခ်င္တယ္ ... တဲ့

ဘေလာ့ဂ္ပိုင္ရွင္ဟာ ဘယ္လိုလူပါလိမ့္လို႔ စဥ္းစားရင္းေတြးရင္း အေတြးအျမင္ေတြ ဖလွယ္ၾကပါစို႔

တဆက္တည္းပဲ ခြင့္တိုင္ရဦးမယ္... တလေလာက္ ေပ်ာက္မယ္လို႔...

ဘေလာ့ဂ္တာ…

ဘေလာ့ဂ္ေဒးအမွတ္တရ ေရးဖို႔ ေနာက္က်သြားပါတယ္…။
ဘေလာ့ဂ္တာ လက္ခ်ိဳးေရရင္ လက္ငါးေခ်ာင္းျပည့္လို႔ ေနာက္လက္၀ါးတဘက္ကို ကူးေျပာင္းရပါျပီ… ဘေလာ့ဂ္ အသစ္ေတြကို တခါမွ မိတ္ဆက္မေပးျဖစ္ပါဘူး… အားနည္းခ်က္ကို ခြင့္လႊတ္သည္းခံေပးပါ...။ အေဟာင္းေတြကိုေတာ့ လြမ္းေကာင္းလိုက္တာ… ႏုသြဲ႔ ရဲ႕ ယု၀ရီရဲ႕ လာၾကည့္ပါဦးလို႔ ရင္ဘတ္စည္တီး ထုထုျပီး မငိုပါဘူး…တိတ္တိတ္ မ်က္ရည္ ၀ဲရံုေလး ပါပဲ…

ဒီဘ၀မွာျဖင့္ ဘေလာ့ဂ္ေလးနဲ႔ ေရစက္ဆံုရတာ ၀မ္းသာစရာ
ဒီလိုနဲ႔ သံသရာရွည္ရေလဦးေတာ့မယ္လို႔ သံေ၀ဂေတြလည္း ယူမေနေတာ့ပါ
ဘာမဟုတ္တာနဲ႔ တန္ဖိုးရွိတဲ့ အရာေတြကို လဲလွယ္ေနတယ္လုိ႔ အလုိမတူသူေတြရဲ႕ အျငိဳအျငင္ကိုလည္း ေဘးဖယ္ထားလိုက္ကာ …
ကိုယ့္ဘေလာ့ဂ္နဲ႔ အရာရာကို အေကာင္းအတိုင္း ျဖစ္ေစမယ္ လို႔ တိုင္တည္ခ်င္သူရယ္ပါ…

ဤေျမျပင္ ေ၀ဟင္တလႊားမွ ဘေလာ့ဂါ အမ်ားတို႔ ႀကိဳးပမ္းမႈနဲ႔ စိတ္ကေန လက္ေခ်ာင္းေတြဆီ လတ္ဆတ္စြာ စီးေမ်ာခ်လိုက္တဲ့ ႏို႔ခ်ိဳရည္ကို ဘေလာ့ဂ္၏ ခႏၶာေဗဒ၊ ေမာ္ဒန္ဘေလာ့ဂ္ဒီဇိုင္း၊ ဘေလာ့ဂ္ႏွင့္ ျပတ္ေရႊ႕ေၾကာမ်ား၊ ဘေလာ့ဂ္စၾကာ၀ဠာ၊ ၊ဘေလာ့ဂ္၏ ေရြ႕လ်ားျဖစ္စဥ္၊ ဘေလာ့ဂ္ကေပးေသာ ဒႆန၊ … စသည္ စသည္ ပံုစံမ်ိဳးစံုျဖင့္ ႏွစ္သက္သလို သံုးေဆာင္ခံစားပါ… ရွဴသြင္းဖို႔ ေအာက္စီဂ်င္ကို ထုတ္လႊတ္ေပးျပီး၊ ရွဴထုတ္လိုက္တဲ့ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ေတြကို ၀ါးျမိဳေခ်ဖ်က္ေပးတဲ့ အို…အို….အို…အို႔…ဘေလာ့ဂ္ရိပ္၀ယ္ ေခြ်သိပ္အေမာေျဖရင္း သတၱ၀ါအခ်င္းခ်င္း မခ်စ္ႏိုင္ေတာင္ မညွင္းဆဲမိဖို႔ အားသစ္ေတြ ေမြးၾကပါစို႔ မိတ္ေဆြ အေပါင္းတို႔

ေမတၱာျဖင့္ ေနထိုင္အသက္ရွင္သြားၾကသည့္ ဘိုးဘြားအစဥ္အဆက္ ေရွးလူႀကီးမိဘမ်ားကို ရိုေသေလးစားစြာျဖင့္ ဘေလာ့ဂ္ေဒး အမွတ္တရ ဆႏၵျပဳပါသည္။

ပိုးရာပါပစၥည္းမ်ား

သြားေလရာ သယ္ပိုးသြားတဲ့  ပိုးရာပါ သက္ေသခံပစၥည္းမ်ား

ထီးတလက္… ေပါ့လည္းေပါ့တယ္ ပါးလည္းပါးတယ္…။ ႏွင္းကာဖို႔ ေဆာင္းတာ ဆိုလား.. လက္ေဆာင္ေပးတဲ့ အကိုႀကီး ဂ်ပန္ေလဆိပ္မွ ၀ယ္လာေပးတာပါ… ေဆာင္းလိုက္ရင္ pinky … ေက်းဇူးပါ အကို သစ…။

မ်က္မွန္အိတ္…။ အထဲမွာ bifocal နဲ႔ အန္တီႀကီးတေယာက္ တပ္တဲ့ ခပ္မိုက္မိုက္ မ်က္မွန္တလက္...:P

မွတ္ပံုတင္ကဒ္နဲ႔ အျခား အနည္းငယ္ အေရးႀကီးသည္ဟု ထင္ရေသာ Cardအခ်ိဳ႕ ထည့္သည့္ ကိုဧရာ၀ယ္ေပးထားေသာ အိတ္ကေလး…။ အဲ့ဒီအိတ္ထဲမွာပဲ ဘုရားေက်ာင္းကန္သြားတိုင္း၊ ေကာင္းမႈကုသိုလ္ လုပ္တိုင္း ရင္ေပၚလႊားတဲ့ ကိုယ္ျမတ္ႏိုးေသာ ပု၀ါပါးေလးတထည္…။ ေက်းဇူးပါ အမ တရ…။

ဘီးတေခ်ာင္း၊ ကရင္ပတ္တဗူး၊ ႏႈတ္ခမ္းေျခာက္လို႔ မဆိုးရမေနႏိုင္တဲ့ lip gloss…။

မၾကာခဏဆိုသလို ထုတ္သံုးရတဲ့ ကားရထားစီးတဲ့ card holder…။

ေနာက္ဆံုးတခုကေတာ့ အိတ္ထဲက အေရးပါဆံုး အိတ္ကေလးလို႔ ေျပာရမည့္ လွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ရွိတဲ့ ထြင္းေဖာက္ျမင္သာေသာ အိတ္ကေလး…
အဲ့ဒီအိတ္ကေလးထဲမွာ… ေလ်ာ့ေပါ့ေပးမည္ဟု သူတို႔ကဆိုေသာ ေစ်း၀ယ္ရင္ သံုးေသာ ကဒ္မ်ား၊ ထိုးသိပ္ထည့္ထားတဲ့ ေစ်း၀ယ္ျဖတ္ပိုင္းမ်ား…၊ အေၾကြေစ့မ်ား၊ အိမ္ေသာ့ အစရွိသည့္ သမရိုးက် တိုလီမုတ္စအစံု ပါ၀င္ပါတယ္…။ အနည္းငယ္ ဆန္းသလို ျဖစ္မည့္ ပါ၀င္ပစၥည္းမ်ားကေတာ့ ၁၆ႏွစ္ရွိၿပီ ျဖစ္တဲ့ သားႀကီး အႏွီးေထြးစဥ္က သံုးခဲ့တဲ့ ဆႏြင္းစြန္းေနသည့္ safety pin တြယ္ခ်ိတ္ႀကီးတခုနဲ႔ mechanical pencil ေတြ သံုးေနတဲ့ ေခတ္မွာ အင္ဂ်င္နီယာ မျဖစ္ေသာ ကြန္ျပဴတာျဖင့္ ပံုဆြဲသူတေယာက္ရဲ႕ ခဲတံခြ်န္စက္ေလး တခုတို႔ပဲ ျဖစ္ပါေတာ့တယ္ရွင္…

အဲ… ေနာက္ဆံုးရဲ႕ ေနာက္တခုကေတာ့ အိမ္မွာ မၾကာခဏ ေမ့က်န္ေနတတ္ေသာ… ဘတ္ထရီကုန္ေနတတ္၍ ဆက္သြယ္၍မရႏိုင္ပါေသာ… smart phone တခုပါ... (phone က ဘယ္ေလာက္ပဲ စမတ္ စမတ္... ပိုင္ရွင္က မစမတ္လို႔ အစြမ္းမျပရရွာတဲ့ သနားစရာ အေမ့ခံေလးတခု...ရလဲ့)

ရွန္… လွိ်ဳ႕၀ွက္ခ်က္… ေျပာမသြားေသးဘူး… ဟုတ္ကဲ့…ဟုတ္ကဲ့
ေစ်း၀ယ္လို႔ ပိုက္ဆံရွင္းကာနီး… ကားေပၚတက္လို႔ ကားချဖတ္ကာနီးတို႔လို အေရးေပၚ အခ်ိန္က်မွ ဟိုႏိႈက္ဒီႏိႈက္ ရုပ္ပ်က္ဆင္းပ်က္ႏႈိက္ရေသာ က်မတို႔လို အန္တီမ်ား အတြက္ အတြင္းကို ထြင္းေဖာက္ျမင္သာေသာ အိတ္ကေလးမ်ားသည္ ေခြ်းထြက္ အနည္းငယ္ သက္သာေစသည္္ဆိုသည့္ လ်ွိဳ႕၀ွက္ခ်က္ႀကီးပါ…:D

လက္ကိုင္အိတ္ေလးေတြ လက္ေဆာင္ေပးဖူးေသာ ငယ္ငယ္တုန္းက သူငယ္ခ်င္း၊ တခန္းထဲ အတူေနခဲ့တဲ့ သူငယ္ခ်င္း၊ ဘေလာ့ေပၚက သူငယ္ခ်င္း၊ YIT က သူငယ္ခ်င္း၊ Geologist သူငယ္ခ်င္းမ်ားကို ခ်စ္ခင္စြာျဖင့္ သက္ေ၀ေရွ႕ေမွာက္ အစစ္ခံသည္... ဟမ္...:)

ဖိနပ္ေလး တစ္ရံ (တဂ္ပို႔စ္)

ရုပ္၀တၳဳေတြ ေပါမ်ားလြန္းလာတဲ့ ေခတ္ႀကီးထဲမွာ ကိုယ္ ပိုင္ဆိုင္တ့ဲ၊ ပိုင္ဆိုင္ခဲ့ဖူးတဲ့ ဖိနပ္ေတြက အရံရံ…။ မွတ္မွတ္ယယ စြဲလန္းခဲ့တဲ့ ဖိနပ္ေတြ ရွိခဲ့ဖူးေပမဲ့့ စင္ဒရဲလား ပံုျပင္ထဲကလို တရိုတေသ သိမ္းဆည္းထားေလာက္တဲ့ ဖိနပ္ရယ္လို႔လည္း ရွိမေနျပန္။ စီးခ်င္တုန္းစီးခဲ့ၿပီး… ပစ္ခ်ိန္တန္ရင္ ပစ္ခဲ့တာခ်ည္းသာ။

ဖိနပ္ေလးတရံ တဂ္ပို႔စ္ကို ေရးဖို႔ ကိုယ့္ရဲ႕ ဖိနပ္ေတြအေၾကာင္း ေနာက္ေၾကာင္းျပန္ စဥ္းစားတဲ့အခါ ၾကည္ႏူးစရာအျဖစ္ေတြကို ျပန္သတိရမိသလို… ေၾကကြဲစရာေလးေတြလည္း ျပန္သတိရမိရဲ႕။ ဖိနပ္ဆိုတာကလည္း အ၀တ္အစားမ်ားလို ဖက္ရွင္နဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနသမို႔… ေတြးရင္းေတြးရင္း ငါဟာ ေတာ္ေတာ္အလွမက္တဲ့ မလွခ်င္ႀကီးပါလားဆိုျပီး ကိုယ့္အေၾကာင္းလည္း ကိုယ္ပိုသိလာခဲ့။

ၾကည္ႏူးစရာဆိုတာကေတာ့ မူလတန္းအရြယ္ ပညာရည္ခ်ြန္ဆုေပးပြဲေတြမွာ ၀တ္ခဲ့တဲ့ ဖိနပ္ေလးေတြကို ျပန္အမွတ္ရလို႔ပါ။ ေျခေခ်ာင္းကားျပီး ဗ်က္ႀကီးတဲ့ ခပ္ၾကမ္းၾကမ္း ေျခေထာက္ပိုင္ရွင္မို႔ ပြဲေနပြဲထိုင္ ဖိနပ္လွလွဆိုရင္ ေျခေထာက္အစိတ္အပိုင္း အေတာ္မ်ားမ်ားကို အုပ္ေနတဲ့ ကြင္းထိုးကိုသာ ေရြးခ်ယ္တတ္ခဲ့တာ ၇ႏွစ္ ၈ႏွစ္ အရြယ္ကတည္းက… အဲ့ဒီအခ်ိန္တုန္းက ျမန္မာျပည္မွာ ေလဒီရွဴး ေခတ္မစားေသးဘူး။

ေၾကကြဲစရာဆိုတာကေတာ့ ကိုယ့္ေျခေထာက္ေတြ မလွေၾကာင္း လက္မခံခ်င္ ခံခ်င္နဲ႔ ဒင္းနဲ႔ ဒါသာ တန္တယ္ဆိုတဲ့ အငုံ႔စိတ္နဲ႔ ေယာက်္ားစီး သားေရဖိနပ္ေတြ စီးခဲ့တဲ့ တခ်ိန္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မွာ ရွိခဲ့တာရယ္… ေနာက္ စက္မႈေက်ာင္းေတာ္မွာ.. အျဖဴေရာင္ ပံုဆန္း ေဒါက္ပါးပါးေလး တရံ ၀တ္မိပါတယ္… “သူ႔ေျခေထာက္မည္းမည္းႀကီးနဲ႔ ဖိနပ္ကေလးမွ အားမနာ” လို႔ ေျပာခံထိတယ္…။ တကယ္ေတာ့ လွတဲ့ဖိနပ္ အျပစ္လည္း မဟုတ္ဘူး… မလွတဲ့ ေျခေထာက္အျပစ္လည္းမဟုတ္ဘူး… ရွိဳးမ်ားတဲ့ ကိုယ့္ကို တန္ရာတန္ရာလုပ္လို႔ ပညာေပးခ်င္တာသာ ျဖစ္မယ္လို႔ နားလည္ရပါတယ္။

အလယ္တန္းေက်ာင္းသူ ဘ၀က အျဖစ္အပ်က္ေလးတခု…။ မိန္းကေလးေက်ာင္းမွာ ေနတယ္…။ အတန္းထဲမွာ နာမည္တူ အတန္းေဖာ္တေယာက္ရွိတယ္…။ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္ အရမ္းႀကီးလည္း မခင္ၾကဘူးလို႔ ေျပာလို႔ရတယ္…။ ဘယ္လိုကေန ဘယ္လို ျဖစ္တယ္ေတာ့ မမွတ္မိေတာ့ဘူး.. သူနဲ႔ ကိုယ္နဲ႔ မေခၚၾကဘူး။ မေခၚၾကဘူး ဆိုတာ သိတယ္မလား။ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္ စကားမေျပာၾကဘူး…မၾကည့္ၾကဘူး ဒီေလာက္ပါပဲ…။ နာနာၾကည္းၾကည္း မ်က္ေစာင္းတခဲခဲ အေျခအေနမ်ိဳးထိလည္း မဟုတ္ပါဘူး။ တေန႔ေတာ့ ေက်ာင္းမွာ ကိုယ္စီးေနတဲ့ အျဖဴေပၚမွာ အနီအသည္းပံုေလးေတြ ကာတြန္းပံုေလးေတြ က်ိဳးတို႔က်ဲတဲပါတဲ့ ယိုးဒယားေျခညွပ္ဖိနပ္က အလတ္ႀကီးရွိေသးရက္နဲ႔ သည္းႀကိဳးတဖက္ ျပတ္သြားခဲ့တယ္။ အတန္းထဲက သူငယ္ခ်င္းေတြေလ သိပ္ဆိုးတယ္… အဲ့ဒီဖိနပ္ျပတ္ကို ယူၿပီး ဟို ကိုယ္နဲ႔ မေခၚတဲ့ တေယာက္ကို ျပင္ခိုင္းတယ္။ အဲ့ဒီတေယာက္ ဘာလုပ္တယ္မွတ္လဲ။ သူ႔လြယ္အိတ္ထဲက တြယ္ခ်ိတ္ထုတ္ၿပီး ကိုယ့္ဖိနပ္သည္းႀကိဳးကို တြယ္ေပးတယ္ …။ ၾကည္ႏူးရင္း ေၾကကြဲရပါတယ္။

သူပါပဲ…။ ကိုယ္အပ်ိုေဖာ္၀င္စ ရာသီလာခ်ိန္… ေက်ာင္းမွာ ကိစၥမ်ားေတာ့ အခုအခံေတြ ဘယ္လိုလုပ္ရမယ္ဆိုတာ သင္ၾကားျပသေပးခဲ့တယ္…။ အဲ့ဒီအခ်ိန္တုန္းက ျမန္မာျပည္မွာ တခါသံုးေတြ ေခတ္မစားေသးဘူး။
မသီတာ… နင့္ကို ငါ သတိရေနပါတယ္…။ အ.ထ.က (၃) အလံု က သူငယ္ခ်င္းမ်ားကို သတိရေနပါတယ္။

ဖိနပ္လုပ္ငန္း လုပ္တဲ့ မိသားစုက လူနဲ႔ အေၾကာင္းပါသမို႔... ကိုယ့္ေျခေထာက္နဲ႔ ကြက္တိ ကတီၱပါဖိနပ္ အရံရံ အတြက္လည္း ဒီပို႔စ္ေရးရင္း ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

လူသားတဦး ေမြးဖြားျခင္း

သားႀကီးေရခ်မ္းကို စက္တင္ဘာေက်ာင္းပိတ္ရက္ တပတ္မွာ ရန္ကုန္ျပန္ဦးမလား က်မကေမးပါတယ္။
ေလယာဥ္လက္မွတ္ဖိုး သံုးရာေက်ာ္နဲ႔ ေနရမွာက တပတ္တည္း မတန္လို႔ မျပန္ေတာ့ပါဘူး ေျဖတယ္။
ေနာက္ဆက္ျပီး… “ရန္ကုန္ေရာက္ေရာက္ခ်င္းလည္း သံုးေလးရက္ေလာက္က trust building လုပ္ဖို႔ အခ်ိန္က ယူရဦးမယ္” တဲ့… ေျပာပံုက…

က်မက ရယ္ေတာ့ သူက ဆက္ေျပာတယ္။
“ဟုတ္တယ္ေလ ေရာက္ကာစဆို ကိုျဖိဳး(သူ႔အကို ၀မ္းကြဲ)က အနားကပ္တာေတာင္ မဟုတ္ဘူး။ သားက ဒီမွာဆို သူက ဟိုေထာင့္မွာ… ေနာက္ သံုးေလးရက္ေလာက္ေနမွ ပုခံုးေလး ဘာေလးဖက္… အဲ့လို ျဖစ္သြားတာ… ဒီကို ျပန္လာကာနီးဆို ေျပာမေနနဲ႔ေတာ့” ဆိုျပီး… သူ႔စကားကို ျဖတ္လိုက္ပါတယ္။

ေဆြမနီး မ်ိဳးမနီး ႀကီးျပင္းရတဲ့ က်မ သားႀကီး ဒီေန႔ အသက္ ၁၅ႏွစ္ျပည့္ပါျပီ။ ယံုၾကည္ခ်က္ေၾကာင့္ အက်ဥ္းက်ခံရမႈေတြ ေခတ္စားတဲ့ ေဒသနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ၿပီး၊ အေျခအေနအရ ျပင္ပေရာက္ေနတဲ့ အသိုင္းအ၀ိုင္းမွာ ေမြးဖြားႀကီးျပင္းရတဲ့ သားအတြက္ ေမြးေန႔လက္ေဆာင္ စကားေလး ေဖေဖနဲ႔ ေမေမက ေပးပါတယ္။

“The times are more powerful than our brains” (Prince Pandolfo Petrucci)တဲ့။
သားေရ…ေခတ္ေတြကို ေမေမတို႔ အသိဉာဏ္ေတြက ေက်ာ္လႊားႏိုင္ဖို႔ ခဲယဥ္းပါတယ္။

ျမတ္စြာဘုရား အေလာင္းေတာ္ဘ၀ အဲဒီေခတ္ အဲဒီေဒသရဲ႕ အေတြးအေခၚ၊ အယူအဆအေလ်ာက္ ၆ႏွစ္တာ ဒုကၠရစရိယာ က်င့္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ဒီတရားေတြက ဥတၱရိမႏုႆဓမၼကို ရႏိုင္တဲ့လမ္း မဟုတ္လို႔ စြန္႔လႊတ္ၿပီး၊ အျခားတရားကို ေျပာင္းလဲရွာေဖြခဲ့တယ္။ ဥတၱရိမႏုႆဓမၼဆိုတာက လူသာမန္ေတြ ရႏိုင္တဲ့ ငါးပါးသီလလံုျခင္း စတဲ့ ကုသိုလ္တရားေတြထက္ သာတဲ့ တရားထူးကို ဆိုလိုတာ။ ဒီေတာ့ ဘုရားရဲ႕ အဆံုးအမကို လိုက္နာက်င့္သံုးေနတဲ့ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြက လူသာမာန္ေတြ ရႏိုင္ေလာက္တဲ့ ကုသိုလ္တရားထက္ သာတဲ့တရားထူးေတြကို ရဖို႔ ရည္မွန္းသင့္တယ္။ အကယ္၍ တရားထူးမရရင္ေတာင္ လူသာမာန္ေတြ က်င့္သံုးရမယ့္ “မႏုႆဓမၼ” ေလာက္ေတာ့ ႀကိဳးစားလိုက္နာၿပီး လူပီသေစခ်င္ပါတယ္။

၀ါဆိုလျပည့္ - ဥပုသ္ေန႔

ဤေန႔သည္ သာသနာေတာ္ႏွစ္ ၂၅၅၇  ခုႏွစ္၊ ျမန္မာ သကၠရာဇ္ ၁၃၇၅ခုႏွစ္ ၀ါဆိုလျပည့္ေန႔ျဖစ္ပါသည္္။

ဥပုသ္သီလေဆာက္တည္ရန္ စိတ္ပိုင္းျဖတ္ထားသျဖင့္ မေန႔ညက အိပ္ရသည္ပင္ ေျဖာင့္ေျဖာင့္ အိပ္မေပ်ာ္၊ ႏိုးၾကားစိတ္ျဖင့္ အိပ္တ၀က္ ႏိုးတ၀က္ ျဖစ္ေနခဲ့သည္။ 

အလုပ္သြားရမည္ ျဖစ္၍ ၁၂နာရီ မထိုးမီ ေန႔လည္စာ စားႏိုင္ရန္ ထမင္းဗူးအတြက္လည္း မေန႔ကတည္းကပင္ ႀကိဳတင္ ခ်က္ထားျပီး ျဖစ္သည္။ ေရခ်ိဳးျပီး မည္သည့္ နံသာမွ ကိုယ္တြင္ မလိမ္းမိရန္ သတိရသည္။ ေရခ်ိဳးဆပ္ျပာသံုးစဥ္ကလည္း ေခ်းေညွာ္ ကင္းစင္ရန္အတြက္ပင္ ရည္ရြယ္ခဲ့သည္။ ဘေလာက္အကႌ် အျဖူတထည္ႏွင့္ ကိုယ္တြင္ ကပ္မေနသည့္ ေဘာင္းဘီ၀ါညိဳညိဳကို ေရြးခ်ယ္ ၀တ္ဆင္လိုက္သည္။ မွန္တြင္ ၾကည့္မိေသာ မ်က္ႏွာ ျဖဴေလ်ာ္ေလ်ာ္ႏွင့္  အျပင္သြားရမည္ကို အနည္းငယ္တြန္႔ဆုပ္မိသလိုရွိ၍ ဘုရားရွိခိုး သီလမယူခင္ ကရင္ပတ္ဗူးမွ တို႔ပတ္ျဖင့္ မ်က္ႏွာကို ဟိုဘက္ဒီဘက္ သံုးေလးခ်က္ဆြဲလိုက္သည္။ 

ျသကာသ ကန္ေတာ့ခိ်ဳးျဖင့္ ဘုရားရွိခိုးျပီး ရွစ္ပါးသီလ ခံယူလိုက္သည္။ သီလေဆာက္တည္ေနစဥ္အတြင္း သတၱ၀ါေတြအေပၚ ေမတၱာျဖင့္ ေနပါမည္ဆိုေသာ စိတ္ကို ေမြးျမဴရန္ သတိရရင္း ရံုးသို႔ ထြက္လာခဲ့သည္။

ပံုမွန္အားျဖင့္ ရံုးတက္ခ်ိန္ ငါးမိနစ္ ဆယ္မိနစ္ ေနာက္က်ေရာက္တတ္ေသာ္လည္း၊ ဤယေန႔တြင္ေတာ့ျဖင့္ ရံုးခ်ိန္အမွီေရာက္ရန္ ၀ီရိယ ထားခဲ့သည္။ သီလျဖင့္ ကိုယ္သည္ အခ်ိန္ကိုလည္း မခိုးအပ္ရာ။

မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ထိုင္ေသာ ညီမ (အသက္အားျဖင့္ ငယ္၍ ရာထူးအားျဖင့္ ႀကီးသူ) ေရာက္လာသည္။ သီလ ယူထားသျဖင့္ ဘာမွ လိမ္းခ်ယ္မထားေသာ မ်က္ႏွာကို ျမင္၍ “အမ ကေတာ့ မေနႏိုင္လို႔ မ်က္ႏွာကို ဘုတ္ ..ဘုတ္.. ဘုတ္ ..ဘုတ္.. ပုတ္လာတယ္” ဟု ရယ္ေျပာ ေျပာရင္း… မွန္ေသာ စကားကို ဆိုေပေသာ ငါ ဟု ကိုယ္ကိုကိုယ္ ေတြးထင္လိုက္ေသးသည္။ 

သီလ ေဆာက္တည္ျခင္းသည္ ကိုယ္ႏွင့္ ႏႈတ္ကို စင္ၾကယ္ေစျခင္း ျဖစ္သည္။

နံ႔သာလိမ္းျခင္း မွ ေရွာင္ၾကဥ္ပါ၏ ဟု ကတိက၀တ္မျပဳမီ၊ နံ႕သာ ကို တင္ႀကိဳ လိမ္းထားလိုက္ျခင္းျဖင့္ လက္တလံုးျခား လုပ္သည္။ အမွန္မွာ ဤသီလ၀တ္ကို ျဖည့္က်င့္မည္ဆိုပါက လိမ္းႏွင့္ထားျပီးေသာ နံ႔သာ ရွိလ်ွင္ပင္ ပယ္ဖ်က္ပစ္သင့္သည္။ သန္႔စင္ခန္းမွ ေရဘံုဘိုင္တြင္ လက္၀ါးခံ၍ မ်က္ႏွာေခ်တို႔ကို ပယ္ဖ်က္ ပစ္လိုက္ပါေလျပီ။

မိမိသည္ ရိုရိုေသေသ ေစာင့္ထိန္းပါမည္ဟု ရည္ရြယ္ထားေသာ သီလကို လက္တလံုးျခား လုပ္မိေလသည္။ ဤနည္းႏွယ္ပင္ ေမတၱာကို၎၊ သစၥာကို၎၊ ကိုယ္က်င့္တရားကို၎၊ ဥပေဒကို၎ လက္တလံုးျခား လုပ္မိခဲ့ေသာ အခါေပါင္း မေရတြက္ႏိုင္ျပီ။ လက္တလံုးျခား ဆိုသည္မွာ မိမိက အမည္တပ္ေသာ လက္တလံုးျခားျဖစ္သည္။ တရားသေဘာ အရမူ လက္တလံုးသာ ျခားသည္မဟုတ္၊ အျဖူသည္ အျဖဴ ျဖစ္၍ အမည္းသည္ အမည္းျဖစ္ေလသည္။