မင်္ဂလာခရီး အစ …

မြန်မာတို့သည် “မင်္ဂလာပါ”ဟု နှုတ်ခွန်းဆက်တတ်ကြသည်။ မွေးနေ့မင်္ဂလာ, အလှူတော်မင်္ဂလာ, လက်ထပ်မင်္ဂလာစသည်တို့အား မင်္ဂလာရှိသော အခမ်းအနားများဖြစ်လိုကြသည်။ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသော မင်္ဂလသုတ်၏ အဖွင့်အဋ္ဌကထာတွင် မင်္ဂလာအား “ဣဒ္ဓိကာရဏံ ဝုဒ္ဓိကာရဏံ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိကာရဏံ (ပြီးမြောက်ကြောင်း, ကြီးပွားကြောင်း, အလုံးစုံရရှိစေကြောင်း)” ဟု ဖွင့်ဆိုပြသည်။ မင်္ဂလာသည် “တိုးတက်ကြီးပွား အောင်မြင်စေမည့် အကြောင်းတရားများ” များဖြစ်သည်။ မိမိတို့ အလိုရှိသော တိုးတက်ကြီးပွား အောင်မြင်မှုများ ရရှိကြပါပြီလော။ မရသေးလျှင် မင်္ဂလာ မရှိသေး၊ မင်္ဂလာတရားတို့ကို မကျင့်သုံးကြရသေး၍ ဖြစ်သည်ဟုသာ ဆိုရပေမည်။ မင်္ဂလာသည် လောကီရေး တိုးတက်အောင်မြင်မှုအတွက်သာ မဟုတ်။ “ခေမံ” ဟူသော ဘေးကင်းရာ အဆုံးပန်းတိုင် နိဗ္ဗာန်ထိ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်သော လမ်းစဉ်ဖြစ်သည်။

ဗုဒ္ဓဟောကြားခဲ့သော နိဗ္ဗာန်တိုင်ပို့ဆောင်ပေးမည့် မင်္ဂလာခရီး၏ အစခြေလှမ်းကား “အသေဝနာစ ဗာလာနံ” ဖြစ်သည်။ အပေါင်းသင်းမမှားဖို့ လူကြီးမိဘတို့၏ သတိပေးခံခဲ့ဖူးကြပေလိမ့်မည်။ “လူမိုက်များအား ရှောင်ကြဉ်ခြင်း”သည် Common Sense ဖြင့်ပင် နားလည်နိုင်သော သာမာန်အဆုံးအမ တစ်ရပ်အဖြစ် သဘောထားမိကောင်း ထားမိပေလိမ့်မည်။ သို့သော်ဤအချက်အား ဗုဒ္ဓက အလေးအနက်ထား၍ ညွှန်ကြား ဆုံးမတော်မူခဲ့သည်။ လူမိုက်နှင့် ပေါင်းသင်းမိ၍ ဘေးဒုက္ခ ရောက်ခဲ့ရသည့်ဖြစ်ရပ်များကို ဇာတ်တော်များတွင် ဟောကြားခဲ့သည်။

ဗုဒ္ဓဝါဒအရ အမြင်မှား (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ) ဖြစ်ပေါ်ရခြင်း၏ ပြင်ပအကြောင်းအရင်းသည် မိမိတို့ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံနေသူတို့၏ စကား (ပရတော စ ဃောသော) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လူမိုက်တို့နှင့် ဆက်ဆံပေါင်းသင်းနေခြင်းသည် မှားယွင်းသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအမြင်ကို ဖြစ်စေသည်။ ဒေဝဒတ်နှင့် ပေါင်းမိ၍ အဇာတသတ်သည် အာဏာအတွက် ဖခင်ရင်းကို သတ်မည့် မိစ္ဆာအမြင်ကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဒေဝဒတ်၏ မှိုင်းမိနေသော အဇာတသတ်အတွက် ဖခင်အားသတ်ခြင်းကို ကြီးလေးသော အပြစ်ဟု မမြင်၊ အမှားဟု မမြင်။ မိမိ အာဏာရရှိရေး လိုအပ်၍ လုပ်ရသော သာမာန်အလုပ်တစ်ခုမျှသာ မြင်ပေမည်။ သူတော်ကောင်းတို့၏ ဖျောင်းဖျမှုကိုလည်း နားမဝင်နိုင်တော့။ ထို့ကြောင့် “လူမိုက်တို့အား ရှောင်ကြဉ်ရေး” သည် ပထမဦးစားပေး အရေးတကြီး ဆုံးမချက်ဖြစ်သည်။

“အသေဝနာ စ ဗာလာနံ” ကို အခြားသော ဗုဒ္ဓအဆုံးအမများနှင့် ဆက်စပ်ချဲ့ထွင်ကြည့်နိုင်သည်။ လူမိုက်ဟူသည် လောဘ, ဒေါသ, မောဟ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စသော အကုသိုလ်စိတ်အဖြစ်များသော သူဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် “လူမိုက်အား ရှောင်ကြဉ်ခြင်း”သည် အဇ္ဈတ္တပိုင်းအရ မိမိတို့၏ စိတ်တွင် လောဘ, ဒေါသ, မောဟတို့ မဖြစ်ပေါ်စေရန် ရှောင်ကြဉ်ခြင်းဖြစ်သည်။ “ဗာလ” ဟူသော စကားသည် လူမိုက်ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ရှိသလို၊ ကလေးသူငယ်ဟူသော အဓိပ္ပါယ်လည်းရသည်။ ထို့ကြောင့် ဗာလသည် ကလေးဆန်သောသူ၊ မရင့်ကျက်သောသူဟု ဆိုနိုင်သည်။ လောဘ, ဒေါသ, မောဟတို့ အဖြစ်နည်းအောင် ကြိုးပမ်းခြင်းသည် မိမိကိုယ် မိမိရင့်ကျက်အောင်ကြိုးပမ်းခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ အကယ်၍ လူမိုက်တို့နှင့် မလွဲရှောင်သာပေါင်းသင်းရသည့်တိုင် ထိုသူတို့၏ အတွေးအမြင်ဆိုးများ မိမိထံကူးစက် မလာစေရန် ဂရုပြု၍ “ကိုယ်ပေါင်း စိတ်ခွာ” ရှောင်ရှားနေခြင်းသည် “အသေဝနာ စ ဗာလာနံ”ကို အတွင်းအဇ္ဈတ္တပိုင်းအရ လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

သို့သော် အလွန်ခေါင်းမာသော လူမိုက်တို့နှင့် “ကိုယ်ပေါင်း စိတ်ခွာ” ပြုနိုင်ပါမည်လော။ အချို့ဗာလတို့သည် အတွေးအမြင် မရင့်ကျက် ကလေးဆန်ရုံမျှဖြစ်သော်လည်း၊ အချို့ဗာလတို့သည်ကား လူ့ပတ်ဝန်းကျင်, လူအဖွဲ့အစည်းကို ခြိမ်းခြောက်နေသည့် “ပါပ” ခေါ် လူယုတ်မာများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုသူတို့ကို ဆက်ဆံရာတွင်ကား လူ့စည်း, ဘီလူးစည်း ပြတ်သားစွာခွဲခြား၍ ရှောင်ကြဉ်ရန်လိုသည်။ အပြစ်ပေး အရေးယူရန်လိုသည်။ ထိုသူတို့နှင့် “ကိုယ်ပေါင်း စိတ်ခွာ”ပြုနေပါက မိမိတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာပင် ကျဆင်းစေနိုင်သည်။ ထိုလူယုတ်မာတို့၏ အပြုအမူ, အပြောအဆို, အတွေးအခေါ်တို့အား မိမိတို့၏ ပြုမူပြောဆိုတွေးခေါ်မှုများအဖြစ် လူအများက ထင်မြင်လာနိုင်၏။ ဗုဒ္ဓသည် ဒေဝဒတ်အား ပကာသနီယကံပြု၍ ဒေဝဒတ် ယခုပြောဆိုပြုမူသည်များသည် “ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ”နှင့် မဆိုင် ဒေဝဒတ်၏ ပြောဆိုပြုမူများသက်သက်သာ ဖြစ်ကြောင်း သိသာထင်ရှားအောင် ကြေညာစေခဲ့သည်။ ထို့အတူပင် ရဟန်းတော်တို့အား ဆဲရေးခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ဂုဏ်သိက္ခာကျစေရန် စွတ်စွဲပြောဆိုခြင်းများပြုလုပ်ကြသော လူယုတ်မာတို့အား ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇန ကံဆောင် သပိတ်မှောက်ရန် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ဤကား “အသေဝနာ စ ဗာလာနံ”ကို အပြင်ဗဟိဒ္ဓရှုထောင့်မှ ချဲ့ထွင်၍ ဗုဒ္ဓ၏ ဝိနည်းတော်များနှင့် ဆက်စပ်ကြည့်ခြင်းဖြစ်သည်။

“အသေဝနာ စ ဗာလာနံ”ကို အသုံးချ၍ မင်္ဂလာခရီး၏ ပထမခြေလှမ်းကို ချနိုင်ကြပါစေ။

ဧရာ(မန္တလေး)