ဒါနပြုသည် ဆိုရာဝယ် (၁)

ဘာကြောင့် ဒါနပြုသလဲ
• ပစ္စည်းဥစ္စာတွေက သေရင် ထားခဲ့ရမှာ။ သံသရာအတွက် ပါအောင်, နောင်ဘဝမှာ လူချမ်းသာ, နတ်ချမ်းသာဖြစ်အောင် ဒါနပြုရတယ်။
• လှူဒါန်းပေးကမ်းတယ်ဆိုတာ ကောင်းတဲ့ အလုပ်ပဲ။ ဒီကြောင့် ဒါနပြုသင့်တယ်။
• တို့မိဘဘိုးဘွား အစဉ်အဆက် လှူဒါန်းပေးကမ်းခဲ့ကြတယ်။ တို့လက်ထက်ကြမှ မယုတ်လျော့သင့်ဘူး။
• ငါတို့က စားနိုင်သောက်နိုင်ပေမယ့် သူတို့တွေက ချို့တဲ့ကြရှာတယ်။ ဒီလူတွေကို ပေးကမ်းလှူဒါန်းသင့်တယ်။
• …

မြန်မာလူမျိုးတို့သည် “အလှူရေစက်လက်နှင့် မကွာ” ဆိုသော စကားအတိုင်း အလှူဒါနပြုရန် ဝန်လေးကြသူများ မဟုတ်ပါ။ သို့သော် “ဘာကြောင့် ဒါနပြုသလဲ” ဟု မိမိကိုယ် မိမိ မေးခွန်းထုတ် ကြည့်သင့်ပါသည်။ မည်သည့် အလှူမျိုးက မြင့်မြတ်သည်ဟု ဆန်းစစ် ကြည့်သင့်ပါသည်။

အနောက်နိုင်ငံသားများသည် လှူဒါန်းပေးကမ်းရန် စေ့ဆော်ပေးသည့် အကြောင်းတရားများကို စစ်တမ်းများကောက်၍ လေ့လာကြ၏။ လူမှုရေး လုပ်ငန်းများအတွက် ရံပုံငွေ ရှာဖွေရေးတွင် ပိုမို ထိရောက်စေရန် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့လေ့လာချက်များတွင် The Seven Faces of Philanthropy ဟူသော စာအုပ်သည် ထင်ရှားပါသည်။ ထိုစာအုပ်တွင် အလှူရှင် ၇-မျိုးကို ဖော်ပြထား၏။

http://www.wlhughes.net/PDF/The_Seven_Faces_of_Philanthropy_040718_Book_Review_Hughes.pdf

(၁) The Communitarians (26.3%) - စစ်တမ်းအရ အလှူရှင်များအနက် ၂၆.၃% သည် မိမိတို့ဒေသ, မိမိနေထိုင်သော လူအဖွဲ့အစည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပါက မိမိအတွက်လည်း အကျိုးစီးပွားရှိမည်ဟု ယုံကြည်၍ လှူဒါန်းကြသူများ ဖြစ်သည်။ ထိုအလှူရှင်များသည် မိမိတို့ အလှူအတွက် အသိအမှတ် ပြုခံလိုကြသည်။ အလှူမှတဆင့် အဆက်အသွယ်နှင့် စီးပွားရေးအခွင့် အလမ်းများ ရယူလိုကြသည်။ မိမိတို့ဒေသ ဖွံဖြိုးရေးအတွက် မိမိတို့တွင် တာဝန်ရှိသည်ဟု ယူဆကြသူများလည်း ပါဝင်နိုင်ပါသည်။

(၂) The Devouts (20.9%) - ဒုတိယအများဆုံး တွေ့ရသော အလှူရှင်များသည် ဘာသာရေး ယုံကြည်ချက်အရ လှူဒါန်းကြသူများ ဖြစ်သည်။ ဘာသာရေး အဖွဲ့အစည်းများအားဖြစ်စေ, ဘာသာရေး အဖွဲ့အစည်းများမှ တဆင့်ဖြစ်စေ လှူဒါန်းတတ်ကြသည်။ ထိုသူတို့သည် (မိမိတို့ အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းမှ အပ) အထူးအထွေ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံယူလိုသူများ မဟုတ်ကြပါ။

(၃) The Investors (15.3%) - စီးပွားရေးတွင် ရင်းနှီးမြုတ်နှံသကဲ့သို့ ပြန်ရလာမည့် အကျိုးအမြတ်ကို မျှော်မှန်း၍ လှူဒါန်းသူများ ဖြစ်သည်။ အစိုးရအား အခွန်ပေးမည့်အစား အစိုးရမဟုတ်သည့် အဖွဲ့အစည်းများအား (အခွန်ရှောင်ရန်အတွက်) လှူဒါန်းကြသူများလည်း ဤအုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။

(၄) The Socialite (10.8%) - လူမှုရေးဝင်ဆန့်လို၍ လှူဒါန်းကြသူများ ဖြစ်သည်။ အလှူထက် အလှူပွဲကျင်းပရန်, ပွဲလမ်းများသွားရန်, အလှူပွဲလာသူများနှင့် လူမှုဆက်ဆံမှု ပိုမိုကောင်းမွန်ရန်ကို ပို၍ စိတ်ဝင်စားကြသူများ ဖြစ်သည်။

(၅) The Altruists (9%) - ပရဟိတစိတ်ရှိသော အလှူရှင်များဖြစ်သည်။ ဘာသာရေး အလှူရှင်များကဲ့သို့ပင် တာဝန်တစ်ရပ် အနေဖြင့် အလှူဒါန ပြုကြသော်လည်း၊ ဘုရားကျောင်းများထက် ဘိုးဘွားများ, မိဘမဲ့ကလေးငယ်များ, ဆင်းရဲချို့တဲ့သူများအား ကိုယ်ချင်းစာတရား အလျောက် ရွေးချယ်လှူဒါန်း လေ့ရှိကြသည်။

(၆) The Repayer (10.2%) - မိမိအား ကူညီစောင်မခဲ့ဖူးသော ပုဂ္ဂိုလ်, အဖွဲ့အစည်းတို့အား ကျေးဇူး တုန့်ပြန်သောအားဖြင့် ပြန်လည်လှူဒါန်းကြသူများ ဖြစ်သည်။

(၇) The Dynast (8.3%) - မိဘဘိုးဘွား ရိုးရာအစဉ်အလာ မပျက်စေရန် စောင့်ထိမ်းသောအားဖြင့် လှူဒါန်းကြသူများ ဖြစ်သည်။

စင်စစ် အလှူရှင် အမျိုးအစားများသည် ၇-မျိုးထက်မက ရှိနိုင်ပါသည်။ အလှူပေးရန် စေ့ဆော်သည့် အကြောင်းတရားများသည်လည်း တစ်မျိုးမက ရောယှက် နေနိုင်ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိုစစ်တမ်းမျိုး ကောက်ယူပါက ရာခိုင်နှုန်းအချိုးအစားများ တူညီမည်လည်း မဟုတ်။ မိမိသည် မည်သည့် အလှူရှင်မျိုးဖြစ်သည်ကို ဆန်းစစ်ကြည့်နိုင် ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တစ်ဦးအနေဖြင့် ဒေသနာတော်များအရ မည်သို့သော စိတ်ထား ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လှူဒါန်းသော အလှူမျိုးက မြင့်မြတ်သည်ကိုလည်း သုံးသပ်ကြည့်သင့်ပါသည်။ 

စာညွှန်း။
၁။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သတ္တကနိပါတ်၊ မဟာယညဝဂ်၊ ဒါနမဟပ္ဖလသုတ် (အံ-၇-၅၂)
၂။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ဒါနဝဂ်၊ ပဌမဒါနသုတ် (အံ-၈-၃၁)
၃။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ဒါနဝဂ်၊ ဒါနဝတ္ထုသုတ် (အံ-၈-၃၃)
၄။ The Seven Faces of Philanthropy - By Russ Alan Prince and Karen Maru File

ဆက်ရန်

ခိုင်ရယ်...ခင်ရယ်...ဒီက ရယ်

တို့များ ငယ်ငယ်က မိန်းကလေးကျောင်းမှာ နေခဲ့တာ…။

ကျောင်းခန်းဆိုတာ ပစိပကျိ အသံလေးတွေ ကျွက်ကျွက်ညံလို့ပေါ့။

ဆရာမက ပြောတယ်။

"မိန်းမတွေ ပါးစပ်ဆိုတာ ပြောရင်လည်း ပြောနေရမှ၊ စားရင်လည်း စားနေရမှ… အ အားကို မထားတတ်ဘူး" တဲ့။

ဆရာမ ပြောတဲ့ စကား အလွန်မှန်နေတော့တာ…

ဒီနေ့ဆို ပြောလိုက်တဲ့ စကားတွေ…

နေ့လည်က ခိုင်နဲ့

ညကျတော့ ခင်နဲ့

ခိုင်က ချစ်ဖို့ကောင်းတယ်။ စကားပြောလိုက်ရင် တလုံးတခဲကြီး… ရင်ထဲက လာတဲ့အတိုင်းပြောတယ်။ သူ့စကားတွေထဲမှာ မှတ်သားလောက်စရာလေးတွေ ပါပါသွားတယ်။

ခင်ကတော့ ခင်ဖို့ကောင်းတယ်။ ခင်မင်ပြီး စွဲလန်းစေနိုင်သူမျိုး။ ဒီက ခရားရေလွှတ် တတွတ်တွတ် ပြောတာတွေကို နားထောင်ပေးတယ်။ အင်း … အင်း… ဆိုပြီး အင်းလိုက်တဲ့ နားထောင်မှုမျိုး မဟုတ်ဘူး။ ရှေ့ကို စကားတွေ ဆက်ပြောလို့ ရအောင် နားထောင်ပေးတာ…။

မိန်းမပီသခွင့် ရလိုက်တဲ့ ဒီနေ့လေးကို မှတ်တမ်းတင်လိုက်ပါတယ်။

တို့က စားရင်လည်း စားနေရမှ၊ ပြောရင်လည်း ပြောနေရမှ…

ပုံ

အစားပုတ်၊ စကားများသော

မသီတာ

စိတ်ကောင်းရှိ

“စိတ်ကောင်းရှိ

သီလမြဲ

ဝိပဿနာစွဲ

သံသရာဝဋ်မှ လွတ်မည်မလွဲ” ဆိုတဲ့ ဆောင်ပုဒ်လေးဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနဲ့ ရင်းနှီးပြီးသားပါ။

ပထမဦးဆုံး “စိတ်ကောင်းရှိ” ဆိုတဲ့ စာကြောင်းလေးကို အတွေးနယ် ချဲ့မိပါတယ်။ ဘယ်အရာကို စိတ်ကောင်း၊ ဘယ်အရာကို စိတ်ဆိုး စိတ်ညစ်လို့ ခွဲခြားပါမလဲ။ အကောင်းအဆိုး၊ အမှားအမှန် ခွဲခြားဝေဖန်နိုင်တဲ့ အသိဉာဏ်ရှိသော လူသားများအတွက် လွယ်မယောင် ရှိပါတယ်။ ငယ်စဉ်တောင်ကျေး ကလေးဘဝမှ စ၍လည်း လူကြီးမိဘ ဆရာသမားများက စိတ်ကောင်းထားတတ်အောင် သွန်သင် ဆုံးမပေးခဲ့ကြပါတယ်။ သို့သော် စိတ်ကောင်းကို အချိန်တိုင်း၊ နေရာတိုင်း၊ လူတိုင်းအပေါ် ထားနိုင်ဖို့၊ ထားတတ်ဖို့ မလွယ်ကူတာကို သတိထားကြည့်ရင် သိနိုင်ကြပါလိမ့်မယ်။ “တစတစ စွန့်ဝံ့မှလျှင် ဘဝနောက်နှောင်း ဆက်တိုင်းကောင်း၏” ဆိုတဲ့ အဆိုအမိန့်လို၊ ကိုယ်တတ်နိုင်သလောက် အနေအထားကနေ စလို့၊ စိတ်ကောင်းကို ကြိုးစားထားကြည့်ဖို့ ဆန္ဒရှိပါတယ်။

ဒီလိုနေရင်းနဲ့ ကိုယ့်ကိုကိုယ်တော့ ထင်တာပဲ ဆိုတာလို ကိုယ့်စိတ်ကိုယ်တော့ စိတ်ကောင်းလို့ ထင်ကြတာချည်းပါလား လို့ သတိထားမိလာပါတယ်။ လူတယောက်ကို ကြည့်မရဘူး ဆိုကြပါစို့… ဒီလူက ဒေါင့်ကို မကျိုးလို့ ငါကြည့်မရတာ…ငါ့စိတ်ကတော့ စိတ်ကောင်း။ ဒီလူတွေ ငါ့ကို အထာမကြည်တာ ငါသိတယ်၊ ငါ့စိတ်က စိတ်ကောင်း…၊ သူတို့ အကုသိုလ်နဲ့ သူတို့ မကြည်တာတော့ မတတ်နိုင် ဆိုတာမျိုးု ကိုယ်ကိုတိုင်လည်း သဘောထားတယ်။ စိတ်ကောင်းရှိပါတယ်ဆိုတဲ့ အခြားသူတွေလည်း ဒီသဘောမျိုးပဲ ရှိကြတယ်ဆိုတာ သူတို့ အပြော အလုပ်တွေကနေ သိလာရပါတယ်။

ဒီလိုစိတ်ကောင်းတွေ ရှိတဲ့ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းမှာ မျှော်လင့်ထားတဲ့အတိုင်း မဟုတ်ပဲ မအေးချမ်းမှု၊ မပျော်ရွှင်မှုတွေကို တွေ့ကြုံလာတဲ့အခါ စိတ်ကောင်းအပေါ် သံသယဝင်မိပါတယ်။ ကမ္ဘာကြီးကပဲ စိတ်ကောင်းနဲ့ မတန်တော့သလိုလို … စိတ်ကောင်းဆိုတာ လူပေါ်၊ အခြေအနေပေါ်လိုက်ပြီး ထားရတော့မလိုလို သို့လောသို့လော အတွေးများဝင်လာခဲ့ပါတယ်။ သံသယတွေနဲ့ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ပြန်လည် စိစစ်မှုတွေ လုပ်တဲ့အခါ ငါဟာ ငယ်ငယ်တုန်းကသာ စိတ်ကောင်းရှိခဲ့ပြီး၊ အခု ငါ့စိတ်ကောင်းတွေ ဘယ်ရောက်ကုန်ပြီလဲ။ ငါဟာ ပြောင်းလဲခဲ့ပြီလား။ ဘယ်အရာတွေက ငါ့ကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သလဲ…။ မေးခွန်းပေါင်းစုံ ခေါင်းထဲ ဝင်လာတတ်ပြီး အဖြေက မသေချာ၊ မေးခွန်းတွေက ဝေေ၀ဝါး၊ မကြည်လင် မချမ်းမြေ့မှုတွေနဲ့ လေးလံ ထိုင်းမှိုင်းပြီး၊ စိတ်ကောင်းရှိတယ် ဆိုသူကြီးမှာ ထွက်ပေါက်တွေ ပိတ်၊ မွန်းကြပ်မှုတွေ ခံစားလာရတာ မဖြစ်သင့် မဖြစ်ထိုက်ပေမဲ့ ဖြစ်လာခဲ့တာတွေပါ။

စိတ်ရဲ့အလျဉ်ဟာ အလွန်လျင်မြန်ပြီး သည်လူ တဦးတယောက်တည်းအပေါ်မှာပဲ အခုတင် စိတ်ကောင်းတွေ ထားနေပြီး၊ အခုပဲ စိတ်ကောင်းမထားနိုင်တော့တဲ့ အဖြစ်မျိုးတွေက ကိုယ်နဲ့ အရင်းနှီးဆုံး အချစ်ခင်ဆုံး ဆိုတဲ့ လူတွေနဲ့ပဲ တွေ့ကြုံရတဲ့အခါ၊ စိတ်ကောင်းနောက် ကောက်ကောက်လိုက်ရင်း မောပန်းနွမ်းလျမှုတွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။

အခုတော့ ပုထုဇဉ်ဆိုတဲ့ အညစ်အကြေးများနဲ့ လူတယောက်အနေနဲ့ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့စိတ်တွေမှာ အလိုအလျောက်တော့ စိတ်တွေက ကောင်းနေဖို့ မလွယ်ကူတာ သတိထားမိပါပြီ။ သတိ ဝီရိယလေး ထည့်ပြီး အားထုတ်မှုနဲ့ စေတနာကောင်း၊ ကောင်းစေချင်တဲ့ စေတနာတွေ များများမွေးရင်း စိတ်ကောင်းရှိအောင် ကြိုးစားသွားရမှာပါလားဟု တွေးနေမိပါတယ်။

ပုထုဇဉ်တစ်ဦးအတွက် “စိတ်ကောင်းရှိဖို့” ဆိုတာ ပင်ကိုယ် ဗီဇသက်သက်ကနေ ဖြစ်လာဖို့တော့ သိပ် မလွယ်ပါဘူး။ ကိုယ်ပတ်ဝန်းကျင်က ကောင်းကောင်း ဆိုးဆိုး ကိုယ့်စိတ်က ကောင်းနေအောင် (တမင်လုပ်ယူတယ်ပဲ ပြောပြော) ပြုစုပျိုးထောင်ရတဲ့အပိုင်းတွေက ရှိနေမှာပါ။ ဒါမှပဲ ဒီစိတ်ကောင်းတွေက ကိုယ့်စရိုက်သဘာဝထဲ တဖြည်းဖြည်း ရောက်လာမှာပါ။

ပင်းယမြို့ဟောင်း

ရွှေစာရံ ကျောက်ဝိုင်း

၂၀၀၉-ခုနှစ်က ပင်းယမြို့ဟောင်းနားက ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကို ရောက်ပါတယ်။ မြစ်သာဆိုတယ် ရေက ချောင်းသာသာတောင် မရှိတော့ပါဘူး။ လှေကြီးတစ်စင်းက မြစ်ကမ်းပေါ် ရောက်နေပါတယ်။ မြစ်ကို လှေကူးတို့တွေနဲ့ ကူးစရာ မလိုဘဲ ပုဆိုး, လုံချည်လေးတွေမပြီး ခြေလျင် ကူးနေကြပါတယ်။ ဓာတ်ပုံရိုက်မယ်လုပ်တော့… အနားကလူတစ်ယောက်က ပြောပါတယ်။ “ဟိုး… မှာ ပျပျလေး မြင်နေရတဲ့ တောင်ပေါ်က ရဲရွာမှာ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်ဖို့ ဆည်ဆောက် နေတယ်လေ” တဲ့။

မြစ်ရေ ဒီလောက် နည်းသွားမှတော့ ဒီမြစ်ကြီးကို အမှီပြုပြီး ရှာဖွေစားသောက်နေကြတဲ့ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက်က လယ်ယာ, ဥယျာဉ်စိုက်သူတွေ, တံငါသည်တွေ, ကူးတို့သမားတွေ ဘယ်လိုများ စခန်းသွားကြမှာပါလိမ့်လို့ စဉ်းစားမိတယ်။

နောက်ရက် ရွှေစာရံကို ဘုရားဖူး ထွက်တော့ ဒုဋ္ဌဝတီနဲ့ တစ်ကြိမ် ပြန်ဆုံရပါတယ်။ မြစ်ကမ်းနံဘေးက အိမ်ခြံဝင်းတွေမှာ လူတွေ စုဝေးနေတာ တွေ့တော့ စပ်စုမိတယ်။ မြင်တွေ့ခဲ့ရတာကတော့...ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ခင်းကျောက် လှလှလေးတွေကို ကောက်ပြီး ရောင်းနေကြတဲ့ ကျောက်ဝိုင်းပါ။