Wednesday, December 12, 2012

ေန႔စြဲမ်ား

ဒီေန႔ ဘယ္ႏွစ္ရက္ လဲ…
ဒီေန႔ ဘာေန႔လဲ…
သိရေအာင္ ေန႔စြဲေလးေတြ မွတ္တတ္ခဲ့ရသည္မွာ သိတတ္စ အရြယ္ကပင္ ျဖစ္သည္။ ဒီကေန႔ကို သိမွေတာ့ ကိုယ္ေမြးခဲ့တဲ့ေန႔က ဘယ္ေန႔လဲ… သိထားေအာင္ အေမ့ဆီမွ အဖန္ဖန္မွတ္ရင္း အလြတ္က်က္ခဲ့ရသည္။ ေနာက္ စာေမးပြဲ စစ္မည့္ေန႔မ်ိဳး… အေရးႀကီးသည္… ေမ့လို႔မျဖစ္…။ ဤသို႔ ဤႏွယ္ လူတေယာက္ႏွင့္ ေန႔စြဲမ်ားသည္ ခါး၀တ္ပုဆိုးလို တြဲေနခဲ့သည္။


အခ်ိန္သည္ လူသားကို စားေနသည္ ဆိုလွ်င္ ေန႔စြဲဟင္းလ်ာႏွင့္ တြဲဖက္၍ ျဖစ္မည္။ နံရံမ်ားတြင္ နားရွိသည္ ဆိုလွ်င္ ထိုနံရံတြင္ နာရီတလံုးလည္း ခ်ိတ္ဆြဲထားေပလိမ့္မည္။ ေခတ္ေရစီးေၾကာင္း အျမန္ယာဥ္ကို ႏုပ်ိဳေသာ ရက္စြဲေလးမ်ား တြဲလြဲခိုစီးတတ္သည္မွာ ေမြးရာပါ အရည္အခ်င္းျဖစ္သည္။ ရက္စြဲမ်ားသည္ မွတ္တိုင္မ်ားလည္း ျဖစ္ၾကသည္။ အခ်ိဳ႕မွာ ေက်ာ္လြန္ခဲ့ၿပီး၍ အခ်ိဳ႕မွာ ေရွ႕တြင္ေစာင့္ႀကိဳေနၾကသည္။ တနည္းဆိုေသာ္ ေန႔စြဲ၊ ရက္စြဲ ဟူသည္ ေရြ႕လ်ားေနေသာ ခ်ည္တိုင္ျဖစ္သည္။

ကမၻာလဆန္း တစ္ရက္ေန႔က စခဲ့ေသာေန႔စြဲမ်ားသည္ ဘယ္တြင္ဆံုးမည္ မသိ။ အစသာသိ၍ အဆံုးကို သိခြင့္မသာေသာ မိမိ၏ ေန႔စြဲမ်ားသည္လည္း ဂမၻီရဆန္လွေပသည္။

လူသားတို႔၏ ေန႔စဥ္မွတ္တမ္းတြင္ စိမ္းစိုေသာ၊ ေရႊေရာင္လႊမ္းေသာ၊ ျပာလြင္ေသာ ႏွစ္လိုဖြယ္ ေန႔စြဲမ်ားကိုသာ ေရးမွတ္လိုၾကေသာ္လည္း ညိဳ႕မိႈင္းေသာ၊ ေသြးစြန္းေသာ ေန႔စြဲေပါင္းမ်ားစြာကို ေပါ့ပါးစြာ ျဖတ္သန္းခဲ့ဖူးသူ တေယာက္သည္ ၁၂-၁၂-၁၂ ဆိုသည့္ လွပေသာေန႔စြဲ၌ စံုလံုးရပ္၍ ေတာက္ပေသာ ႏွလံုးသားတခုကို ေတာင္းတလိုက္ရေပသည္။

Thursday, November 29, 2012

အာဏာရွင္၊ ေၾကာက္စိတ္ႏွင့္ တိုးတက္မႈ

အာဏာရွင္ဟူသည့္ ေ၀ါဟာရကို အဓိပၸါယ္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ဖြင့္ဆိုႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ ဤေနရာတြင္ “ၾကည္ညိဳေလးစားမႈ ခံရျခင္းထက္ အေၾကာက္အ႐ြံ႕ ခံရျခင္းကသာ၍ စိတ္ခ်ရသည္” ဟူေသာ မကၡိယာဗယ္လီ၏ မင္းသားက်မ္းလာ အဆံုးအမအတိုင္း အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ိဳးဟု အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ၾကည့္ခ်င္ပါသည္။ အာဏာရွင္တို႔သည္ ျပည္သူတို႔အား မိမိတို႔၏ ၾသဇာကို မလွန္ႏိုင္ဘဲ ေၾကာက္႐ြံ က်ိဳးႏြံေနေအာင္ အုပ္ခ်ဳပ္ထားသည့္နည္းတူ၊ သူတို႔ ကိုယ္တိုင္သည္လည္း ေၾကာက္႐ြံ႕ေနသူမ်ား ျဖစ္ေနၾကသည္ကို ေတြ႔ရ၏။ သူတို႔သည္ မိမိတို႔ က်ဴးလြန္ထားသည့္ မတရားမႈမ်ားအား ဖံုးကြယ္လိုသည့္ သိမ္ငယ္စိတ္မ်ား၊ မိမိတို႔ ရရွိထားသည့္ အာဏာႏွင့္ အခြင့္အေရးတို႔ လက္လႊတ္ ဆံုး႐ႈံးရမည္ကို ေၾကာက္႐ြံ႕စိတ္မ်ား၊ မိမိတို႔ အာဏာမဲ့သြားပါက အႏွိပ္စက္ခံ ျပည္သူတို႔က ျပန္လည္ လက္တုန္႔ျပန္မည္ကို စိုး႐ိမ္ ထိတ္လန္႔စိတ္မ်ားျဖင့္ ဖိစီးႏွိပ္စက္ ခံေနရသူမ်ားျဖစ္ၾကသည္။

လြန္ခဲ့သည့္ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀၀-ေက်ာ္က အာဏာရွင္တဦး၏ ေၾကာက္႐ြြံ႕အားငယ္မႈကို ဒီဃနိကာယ္ သာမညဖလသုတ္တြင္ ေတြ႔ႏိုင္ပါသည္။ အဇာတသတ္သည္ ဖခင္အရင္းကို ရက္ရက္စက္စက္ သတ္ျဖတ္၍ အာဏာ ရယူခဲ့သူျဖစ္၏။ အဇာတသတ္မင္းသည္ မိမိက်ဴးလြန္ထားေသာ အျပစ္တို႔ေၾကာင့္ အလြန္သာယာ ၾကည္ႏႈးဖြယ္ေကာင္းသည့္ တန္ေဆာင္မုန္း လျပည့္ည၌ပင္ စိတ္ၾကည္လင္ ၿငိမ္းခ်မ္းမႈမရွိခဲ့။ စိတ္ေအးခ်မ္းမႈ ရရန္အတြက္ သမဏျဗာမဏ တဦးဦးထံ ဆည္းကပ္လိုစိတ္ ျဖစ္သည္။ နန္းတြင္းေဆးဆရာ ဇီ၀က၏ အႀကံေပးခ်က္အတိုင္း ဗုဒၶျမတ္စြာထံ ဆည္းကပ္ရန္ ေမာင္းမမ်ားၿခံရံ၍ သရက္ေတာဥယ်ာဥ္သို႔ သြားၾကသည္။

ျမတ္စြာဘုရားႏွင့္ သံဃာေတာ္မ်ား သီတင္းသံုးေနသည့္ သရက္ေတာဥယ်ာဥ္ ေက်ာင္းသည္ အလြန္ တိတ္ဆိတ္ ၿငိမ္သက္ေနသည္ကို ေတြ႔ရေသာအခါ အဇာတသတ္သည္ အလြန္ပင္ ေၾကာက္႐ြံ႕ထိတ္လန္႔သြား၏။ ဇီ၀ကသည္ မိမိအား လွည့္ဖ်ား၍ ရန္သူထံ အပ္ႏွံေလသေလာဟု သံသယစိတ္တို႔ ျဖစ္ေပၚလာ၏။ စိုး႐ြံ႕မည္ဆိုလွ်င္လည္း စိုး႐ြံ႕ေလာက္ပါသည္။ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမွ ေကာသလမင္းသည္ ဘုရားရွင္ထံ သြားေရာက္ ဖူးေျမာ္ေနစဥ္ ၀ိဋဋဴဘ မင္းသားႏွင့္ စစ္သူႀကီး ဒီဃကာရာယနတို႔က အာဏာလုယူ သြားခဲ့ဖူးသည္ မဟုတ္ပါေလာ။ ဇီ၀ကက ဗုဒၶျမတ္စြာႏွင့္ ရဟန္းေတာ္မ်ား ထိုင္ေနၾကရာ အ၀န္းအ၀ိုင္းမွ ဆီမီးေရာင္မ်ားကို ျပကာ မေၾကာက္႐ြံ႕ေစရန္ အားေပးႏွစ္သိမ့္ရသည္။ ထိုအခါမွ အဇာတသတ္ စိတ္သက္သာရာရၿပီးေနာက္ ရဟန္းေတာ္တို႔၏ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းမႈကို အဖန္ဖန္ ၾကည္ညိဳကာ “ငါ၏ သားေတာ္ ဥဒယဘဒၵ မင္းသားသည္ ဤသို႔ တည္ၿငိမ္ ေအးခ်မ္း ပါေစသား” ဟုပင္ ထုတ္ေဖာ္ က်ဴးရင့္ေလ၏။ အဇာတသတ္၏ ေၾကာက္႐ြံ႕စိတ္မ်ားထဲတြင္ မိမိက်ဴးလြန္ထားေသာ အျပစ္မ်ားကို မိမိခ်စ္ေသာ သားက သိသြားမည္ကိုလည္း စိုးရိမ္ပါလိမ့္မည္။ သို႔ေသာ္လည္း အဇာတသတ္၏ ေျမႇာ္လင့္ခ်က္တို႔ ျဖစ္မလာခဲ့ပါ။ ေနာင္ေသာ္ သားေတာ္ ဥဒယဘဒၵမင္းသားသည္လည္း ဖခင္ေျခရာနင္းကာ အဇာတသတ္ကို သတ္၍ အာဏာသိမ္းခဲ့သည္။ သမိုင္းတြင္ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ ဘ၀ဇာတ္သိမ္းရသည့္ အာဏာရွင္တို႔သည္ အလြန္ နည္းပါးပါလိမ့္မည္။

အဇာတသတ္သည္ ဗုဒၶျမတ္စြာအား ဖူးျမင္ရေသာအခါတြင္ “မ်က္ေမွာက္၌ပင္ သိျမင္ႏိုင္ေသာ ရဟန္းျပဳရျခင္း၏ အက်ိဳးေက်းဇူး” (သႏၵ႒ိက သာမညဖလ) ကို ေမးေလွ်ာက္သည္။ မင္းစည္းစိမ္ႏွင့္ အာဏာအတြက္ ဖခင္အရင္းကိုပင္ ရက္ရက္စက္စက္ သတ္ျဖတ္ လုယူေသာ အဇာတသတ္က စည္းစိမ္ဥစၥာ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းမႈတို႔ကို စြန္႔ကာ ရဟန္းျပဳၾကသူတို႔၏ ရည္႐ြယ္ခ်က္ကို သိလိုျခင္းသည္ အမွတ္တမဲ့ စဥ္းစားပါက ထူးဆန္း ေနပါလိမ့္မည္။ စၾက၀ေတးမင္း ျဖစ္ထိုက္ေသာ ကိုယ္ရည္ ကိုယ္ေသြးရွိသည့္ ခတၱိယႏြယ္ဖြား သိဒၶတၱမင္းသားသည္ မင္းစည္းစိမ္ကို စြန္႔၍ ရဟန္းျပဳခဲ့သည္။ ဘုရားအျဖစ္မေရာက္မီ ေတာထြက္လာစ ရဟန္းေတာ္ ေဂါတမသည္ မိမိဖခင္ ဗိမၺိသာရမင္းက မဂဓတိုင္းႏိုင္ငံအား အတူခြဲေ၀အုပ္ခ်ဳပ္ရန္ ကမ္းလွမ္းခဲ့သည္ကိုလည္း ျငင္းပယ္ခဲ့သည္။ မိမိက ထို မင္းစည္းစိမ္အတြက္ ဖခင္ကိုပင္ လုပ္ႀကံခဲ့၏။ စည္းစိမ္အာဏာေနာက္သို႔ အဆံုးတိုင္လိုက္ေသာ မင္းတစ္ပါးက မည္သည့္အရာအတြက္ စည္းစိမ္အာဏာတို႔ကို စြန္႔ကာ ရဟန္းျပဳၾကသည္ကို သိလိုပါလိမ့္မည္။ ဗုဒၶျမတ္စြာက ရဟန္းျပဳသူတို႔သည္ မင္း၏ ၾသဇာအာဏာအရိပ္မွ လြတ္ေျမာက္ျခင္း၊ ေက်းကၽြန္ဘ၀၊ အခြန္ထမ္းဘ၀မွ လြတ္ေျမာက္ျခင္းတို႔မွစ၍ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဟူေသာ အက်င့္သိကၡာအဆင့္ဆင့္ျဖင့္ အျမတ္ဆံုးေသာ လြတ္ေျမာက္မႈ (၀ိမုတၱိ) ကို ရရွိႏိုင္ပံုကို အေသးစိတ္ ေဟာၾကားခဲ့သည္။

တရားအဆံုးတြင္ အဇာတသတ္က “မိုက္မဲေတြေ၀ခဲ့သည့္ အေလွ်ာက္ အျပစ္က်ဳးလြန္မိခဲ့ပါသည္။ အာဏာအတြက္ တရားျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေသာ ခမည္းေတာ္မင္းကို သတ္ခဲ့မိပါသည္။ ေနာင္တြင္ ထိုအျပစ္တို႔ကို မက်ဴးလြန္မိေစရန္ ေစာင့္စည္းျခင္းငွာ ကၽြႏု္ပ္၏ အျပစ္တို႔ကို အျပစ္ဟု လက္ခံ အသိမွတ္ျပဳေတာ္မူပါ” ဟု ေတာင္းပန္ေလွ်ာက္ထား၏။ ဗုဒၶက ေတာင္းပန္ စကားကို လက္ခံအသိမွတ္ျပဳေၾကာင္း ေျပာၾကား၍ ေအာက္ပါအတိုင္း မိန္႔ၾကား၏။

“၀ုဒၶိေဟသာ, မဟာရာဇ, အရိယႆ ၀ိနေယ, ေယာ အစၥယံ အစၥယေတာ ဒိသြာ ယထာဓမၼံ ပဋိကေရာတိ, အာယတႎ သံ၀ရံ အာပဇၨတိ”

“မင္းႀကီး… အၾကင္သူသည္ အျပစ္ကို အျပစ္ဟု သိျမင္၍ ထိုသို႔သိျမင္သည့္ အေၾကာင္းအားေလွ်ာ္စြာ ကုစား၏။ ေနာင္တြင္ ထပ္မံ မျဖစ္ေစရန္ ေစာင့္စည္း၏။ ယင္းအား ျမတ္ေသာအဆံုးအမတြင္ တိုးတက္ျခင္းဟု သတ္မွတ္ေပသည္။”

ထို႔ေၾကာင့္ အာဏာ လက္လႊတ္ရမည္ကို ေၾကာက္႐ြံ႕သည့္စိတ္ (ဘယာဂတိ) အား အမွားက်ဴးလြန္ရမည္ကို ေၾကာက္႐ြံ႕သည့္စိတ္ (ၾသတပၸတရား) ျဖင့္ အစားထိုးကာ
(၁) အမွားကို အမွားဟု သိျမင္ျခင္း၊
(၂) ထိုအမွားကို ျပန္လည္ ျပဳျပင္ျခင္း၊
(၃) ေနာင္တြင္ ထပ္မံ မမွားမိေစရန္ ေစာင့္ထိန္းျခင္း
ဟူေသာ အခ်က္ ၃ခ်က္-ျဖင့္ တိုးတက္မႈလမ္းေပၚသို႔ ျပန္လည္တက္ေရာက္ ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။


Tuesday, November 27, 2012

ေက်းဇူးအမွား

လက္ပံေတာင္းေတာင္ အေရးအခင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ၀န္ႀကီးဦးေအာင္မင္းနဲ႔ ေဒသခံျပည္သူေတြ ေဆြးေႏြးၾကတဲ့ ႐ုပ္သံမွတ္တမ္းေလးကို ၾကည့္လိုက္ရပါတယ္။

“အရာရာမွာ သူတို႔ေလာက္သိတာ ဘယ္သူမွ မရွိဘူး”လို႔ အထင္ေရာက္ေနတဲ့ ၀န္ႀကီးတခ်ိဳ႕နဲ႔စာရင္ ျပည္သူေတြနဲ႔ တန္းတူအျပန္အလွန္ ေဆြးေႏြး နားေထာင္ေပးတဲ့ ၀န္ႀကီးကို ခ်ီးၾကဴးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူရွင္းျပသြားတဲ့ တ႐ုတ္ကို ေက်းဇူးတင္ရမယ့္ (တနည္း ေၾကာက္ရမယ့္) အေၾကာင္းတရား ႏွစ္ပါးကိုေတာ့ျဖင့္ သိပ္ဘ၀င္ မေတြ႕လွပါဘူး။ ႐ုပ္သံမွတ္တမ္းထဲက အမ်ိုးသမီးေလးကေတာ့ မေၾကာက္ဖို႔ ေျပာသြားပါတယ္။

၁။ ၁၉၈၈ အေရးအခင္းအၿပီးမွာ တ႐ုတ္ျပည္ မူဆယ္လမ္းေၾကာင္းကေန ကုန္ေတြသြင္းၿပီး အသက္ဆက္ခဲ့ရတယ္။
၂။ တ႐ုတ္ကေန ဗကပကို ေထာက္ပံ့ထားတာေတြကို ျဖတ္ေတာက္ ေပးခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ပထမအခ်က္မွာ ျပည္သူေတြရဲ႕ အသက္ဆက္ခဲ့ရတာလား… ယိုင္လဲသြားတဲ့ အစိုးရယႏၲရားကို ျပန္အသက္ဆက္ခဲ့ရတာလား ဆိုတာ ေမးခြန္းထုတ္စရာ ရွိပါတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ တ႐ုတ္ျပည္ကေန နယ္စပ္ကုန္သြယ္ေရး လမ္းပြင့္သြားတယ္ဆိုတာက ျမန္မာျပည္သူေတြထက္ ကုန္းတြင္းပိတ္ေနတဲ့ ယူနန္လို တ႐ုတ္ျပည္နယ္ေတြအတြက္ ပိုၿပီးအက်ိဳးျဖစ္ထြန္းေစပါတယ္။ တကယ္တမ္းဆိုရင္ တ႐ုတ္ကေတာင္ ျပန္ၿပီး ေက်းဇူးတင္သင့္ပါတယ္။ ကုန္သြယ္ေရးလမ္းေတြ ပိတ္သြားမွာကို တ႐ုတ္ကေတာင္ ေၾကာက္ဖို႔ လိုမယ္ထင္ပါတယ္။ အကယ္၍ တ႐ုတ္-ျမန္မာ နယ္စပ္ကုန္သြယ္ေရးလမ္းေတြ ပိတ္လိုက္ရင္ ပထမ သံုးေလးငါးလေလာက္ေတာ့ (အရာရာမွာ တ႐ုတ္ပစၥည္းကို အားကိုးေနရတဲ့) ျမန္မာျပည္သူေတြ ဒုကၡေရာက္ေကာင္း ေရာက္ပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ျပည္တြင္းက အမ်ိဳးသားပိုင္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းငယ္ေလးေတြ ျပန္နလံထူလာစရာ အေၾကာင္းရွိပါတယ္။ တဖက္ကၾကည့္ရင္ ယူနန္ ထြက္ကုန္ေတြကို တ႐ုတ္ျပည္ ကမ္း႐ိုးတမ္းဖက္က ပို႔ရရင္ တန္ဖိုးထက္ စရိတ္ပို ေထာင္းပါလိမ့္မယ္။ ဒါ့အျပင္ (ျမန္မာျပည္ကို ပို႔တဲ့ အရည္အေသြးနဲ႔ ထုတ္ထားတဲ့) ဒီကုန္ေတြကို အျခားႏိုင္ငံေတြ မဆိုထားနဲ႔ ဖြံၿဖိဳးတဲ့ တ႐ုတ္ျပည္နယ္ေတြကေတာင္ လက္ခံ သံုးစြဲပါ့မလားဆိုတာ ေမးခြန္းထုတ္စရာပါ။ နယ္စပ္ကုန္သြယ္ေရးေတြ ရပ္ဆိုင္းသင့္တယ္လို႔ ဆိုလိုတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ သူ႕ေက်းဇူး ကိုယ့္ အေပၚရွိတာထက္ ကိုယ့္ေက်းဇူး သူအေပၚရွိတာက မ်ားမယ္လို႔ ဆိုလိုခ်င္တာပါ။

တ႐ုတ္က နယ္စပ္က လက္နက္ကိုင္ေတြကို အေထာက္အပံ့ေပးေနတာကို ရပ္လိုက္တယ္ဆိုတာကလည္း ေက်းဇူးတင္စရာ တခုလို႔ မျမင္ပါဘူး။ ကိုယ့္ကို အႏိုင္မက်င့္တာနဲ႔ ေက်းဇူးတင္စရာမရွိပါဘူး။ အႏိုင္ျပန္က်င့္မွာ ေၾကာက္ရတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဟုတ္ေကာင္းဟုတ္ႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ တ႐ုတ္က အရင္ကတင္ ျမန္မာ့ျပည္တြင္းေရးကို ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ခဲ့တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာျပည္သူေတြ ဒီမိုကေရစီေရးအတြက္ ကုလသမဂၢရဲ႕ အကူအညီရယူဖို႔ ႀကိဳပမ္းတိုင္းမွာ တ႐ုတ္က ဗီတိုအာဏာနဲ႔ ၀င္ေရာက္ ေႏွာက္ယွက္ခဲ့ပါတယ္။ စစ္အစိုးရကို လက္နက္ အေထာက္အပံ့ေတြေပးၿပီး အာဏာရွင္စနစ္ ႏွစ္ တာရွည္ေစခဲ့တယ္။ ဒီနည္းနဲ႔လည္း တ႐ုတ္က လက္နက္နဲ႕ (လက္နက္ေပး၊ ေျမႇာက္ပင့္ေပးၿပီး) အႏုိင္က်င့္ခဲ့တယ္။ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးမွာ ဗီတိုအာဏာနဲ႔ ျဖစ္ေစ၊ စီးပြားေရးအရ ေခါင္းပံုျဖတ္ၿပီး ျဖစ္ေစ အႏိုင္က်င့္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၁၉၈၈ မတိုင္မီေရာ ၁၉၈၈ ေနာက္ပိုင္းမွာပါ တ႐ုတ္ဟာ ျမန္မာျပည္တိုးတက္မႈရဲ႕ အဟန္႔အတား တခုအျဖစ္ ရွိေနခဲ့တာ အမွန္ပါ။ အခုလို ပြင့္လင္းစျပဳလာတဲ့အခ်ိန္မွာ ျမန္မာျပည္သား တိုင္းရင္းသားေတြ အခ်င္းခ်င္း မွန္ကန္တဲ့ တန္းတူညီမွ်ေရး၊ စည္းလံုးေရးကို တည္ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့ရင္၊ ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀န္းရဲ႕ သံတမန္ေရး ေထာက္ပံ့ကူညီမႈေတြ ရယူႏိုင္ခဲ့ရင္ လက္နက္ေပးၿပီး အႏိုင္က်င့္မွာကို ေၾကာက္စရာ မလိုေတာ့ပါဘူး။ စီးပြားေရးအရ ၀ါးၿမို အႏိုင္က်င့္မွာကို ဘယ္လို ကာကြယ္ရမယ္ဆိုတာသာ စနစ္တက် ျပင္ဆင္ထားဖို႔ လိုပါလိမ့္မယ္။

မွတ္ခ်က္။ ။ ဒီေနရာမွာ တိုင္းမဂၢဇင္း ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္မွာ စာဖတ္သူတစ္ဦး မွတ္ခ်က္ေပးထားတဲ့ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ ဗ်ဴဟာကို အလ်ဥ္းသင့္လို႔ ကူးၿပီး ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။ The Chinese are using the 2B-tactics (bribery and bullying) combined with their basic 2Y-strategy (Yuan and Y-chromosomes) in order to split up ASEAN (a rather facile trick which the Chinese believe Sun-Tzu “invented” lol).

Saturday, November 24, 2012

Myanmar Laksa အုန္းႏို႔ေခါက္ဆြဲ

>> ဆိုင္က ပိတ္သြားရွာပါျပီ <<


မေျပာမရွိၾကနဲ႔ေဟးးး...)))
း)
Vivo City - Foodcourt က Laksania Express ဆိုင္မွာ ရႏိုင္တဲ့ Myanmar Laksa အုန္းႏို႔ေခါက္ဆြဲပါ။

Sunday, November 18, 2012

အေတြးပန္းခ်ီ


(ဦး)ခင္ေမာင္တိုးစ်ာပနေန႔က သူ႔ရဲ႕ အေတြးပန္းခ်ီ(ေတးေရး-ႏိုင္မင္း)ကို youtube မွာ ဖြင့္ၿပီး လိုက္ဆိုထားတာကို လက္ကိုင္ဖံုးနဲ႔ အသံဖမ္းထားတာပါ...

Saturday, November 17, 2012

ဘယ္သူ႔အတြက္ ထိုးတာလဲ...ေခါင္းေလာင္းထိုးသံရယ္...

အစတုန္းကေတာ့ ေက်ာင္းကို (က်ေနာ္) နည္းနည္းေတာ့ သံေယာဇဥ္ ျဖတ္ထားတာေပါ့ေလ... ေက်ာင္းအျပစ္ မဟုတ္ပါဘူး..တကယ္ေတာ့ ကိုယ့္အျပစ္နဲ႔ ကိုယ္ပါပဲ... (ခင္ေမာင္တိုး)

သမုဒယေက်ာင္းအေပၚ ထားခဲ့တဲ့ အက်ိတ္အခဲေတြကို ေခ်ဖ်က္လိုက္ပါၿပီ... (အကိုႀကီး)
ျငိမ္းခ်မ္း လြတ္လပ္စြာ သံသရာခရီး ဆက္ႏိုင္ပါေစ လို႔ ယံုၾကည္ဆုေတာင္းလိုက္ပါတယ္ ...
မဇၩိမလိႈင္းကို စီး၍ နိဗၺာန္ေသာင္ကမ္းသို႔ ဆိုက္ကပ္ႏိုင္ပါေစ...

Sunday, November 11, 2012

ေႏွာင္တြယ္ျခင္း

ခံုတန္းရွည္တခု…လူတေယာက္..ထိုင္ေနတယ္ 
ငွက္ေတာင္ေမႊးေလးတခု…ေလထဲမွာ တလြင့္လြင့္နဲ႔… 
ဟိုလူ႔ပါးအနား ျဖတ္ပ်ံသြားတဲ့ အခိုက္အတန္႔ေလးတခု… အမွန္တကယ္ ျဖစ္သြားခဲ့တယ္။ 

ခံုတန္းရွည္ေပၚကလူ…စကားေတြ ေျပာေနတယ္…။

ငွက္ေတာင္ေမႊးေလးကေတာ့ ရံဖန္ရံခါ ျမက္ခင္းစိမ္းေပၚ ခဏတျဖဳတ္နားခိုရင္း…
တခါတရံ တသြင္သြင္စီးဆင္းေနတဲ့ စမ္းေခ်ာင္းငယ္ေလးထဲ တပိုင္းတစေပၚေနတဲ့ ေက်ာက္တံုးေလးရဲ႕ စြတ္စိုမႈမွာ ျငိစြန္းရင္း…
တခါတေလလည္း သစ္တပင္ရဲ႕ ဟိုးျမင့္ျမင့္ ကိုင္းဖ်ားကိုင္းနားေတြမွာ ယီးေလးခိုရင္း… 


ဘယ္လိုအေျခအေနပဲ ျဖစ္ေနပါေစ.. ရွင့္စကားေတြကို နားေထာင္ေနတာ… ဟိုးးးရွင့္အပါးက ျဖတ္သြားၿပီးကတည္းကပါပဲ…တဲ့။ ။

(Forest Gump ကို အလြန္ ႏွစ္သက္ေသာ ကိုဧရာအတြက္ ၄၅ႏွစ္တာ အိုျခင္းအမွတ္တရ…)
*****
Behind the scene ေႏွာင္တြယ္ျခင္း

မသီတာ။ ။ဒီေန႔ က်မ ပို႔စ္တပုဒ္ေရးတယ္
ကိုဧရာ။ ။ဟုတ္လား…ဘာေရးတာလဲ
မသီတာ။ ။ရွင့္ေမြးေန႔ နီးျပီေလ
ကိုဧရာ။ ။အဲ့ဒါဆိုလည္း ကို အိုျပီဆိုတဲ့အေၾကာင္း ထည့္ေရးစမ္းပါ

ဒီက ထံုးစံအတိုင္း ရိုမန္းတစ္တစ္ေလး စိတ္ကူးေရးထားတဲ့ဟာ သူက အိုတဲ့အေၾကာင္းတဲ့... ပိတ္သတ္ႀကီးေရ… ဒါနဲ႔ပဲ Credit မွာ အို တလံုး ထည့္ေပးလိုက္တယ္
ဒီက စကားနားေထာင္တဲ့ ငွက္ေတာင္ေမႊးေလးေလ…:D

Sunday, October 28, 2012

သကၤႆနဂိုရ္

ျမတ္စြာဘုရားသည္ တာ၀တႎသာ နတ္ျပည္တြင္ ၀ါတြင္း သံုးလပတ္လံုး အဘိဓမၼာတရား ေဟာၾကားေတာ္မူ၍ သီတင္းကၽြတ္ လျပည့္ ပ၀ါရဏာေန႔သုိ႔ ေရာက္ေသာ္ သိၾကားမင္း ဖန္ဆင္းသည့္ ေ႐ႊ၊ ပတၱျမား၊ ေငြတုိ႔ျဖင့္ ၿပီးေသာ ေစာင္းတန္းသံုးသြယ္ အနက္ အလယ္ ပတၱျမား ေစာင္းတန္းျဖင့္ နတ္ျဗဟၼာတို႔ ၿခံရံကာ သကၤႆနဂိုရ္ျပည္ တံခါး၀သို႔ ဆင္းသက္ခဲ့ေၾကာင္းကို ဓမၼပဒအ႒ကထာ ေဒေ၀ါေရာဟဏ၀တၳဳတြင္ အက်ယ္တ၀င့္ ေရးသား ေဖာ္ျပထားသည္။ ျမတ္စြာဘုရားအား ဦးစြာပထမ အရွင္သာရိပုတၱ၊ ထို႔ေနာက္ အရွင္မ ဥပၸလ၀ဏၰေထရီ တို႔က ခရီးဦး ႀကိဳဆိုၾကၿပီးေနာက္ အျခားပရိသတ္အေပါင္းတို႔က ဖူးေျမႇာ္ ႀကိုဆိုၾကေၾကာင္း သုတၱနိပါတ္ အ႒ကထာ (အ႒က၀ဂ္ သာရိပုတၱသုတ္အဖြင့္) တြင္ ေဖာ္ျပထား၏။

ဗုဒၶ၀င္အ႒ကထာ စသည္တို႔၌
(၁) ဘုရားပြင့္ေတာ္မူရာ ေဗာဓိပလႅင္၊
(၂) ဓမၼစၾကာတရားဦး ေဟာေတာ္မူရာ ဣသိပတန မိဂဒါ၀ုန္ေတာ၊
(၃) နတ္ျပည္မွ ဆင္းသက္စဥ္ ေျခဦးခ်ေတာ္မူရာ သကၤႆၿမိဳ႕တံခါး၊
(၄) ေဇတ၀န္ေက်ာင္း ဂႏၶကုဋိရွိ ကုတင္ ေျခေထာက္ ေလးေခ်ာင္းခ်ရာ၊ ဤေလးေနရာတို႔သည္ ဘုရားရွင္တိုင္း မစြန္႔ေသာ အ၀ိဇဟိတ႒ာန ေလးေနရာ အျဖစ္ အထူး ေဖာ္ျပထားသည္။ မဇၩိမနိကာယ္ ပါသရာသိသုတ္အဖြင့္ အ႒ကထာ၌ ဤေနရာေလးပါးအား အစလေစတိယ ႒ာန (မေ႐ႊ႕ေျပာင္းေသာ အထိမ္းအမွတ္ ေနရာ) ေလးပါးဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

အေရးပါသည့္ ဗုဒၶ၀င္ေနရာအျဖစ္ သတ္မွတ္ၾကသည့္ အားေလွ်ာ္စြာ သကၤႆသို႔ အေသာကမင္းႀကီး (204 BCE ၀န္းက်င္) ၊ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္ (Faxian ဖာဟီယန္ဟု အသိမ်ား 404 CE ၀န္းက်င္)၊ ႐ႊန္က်န္ (Xuanzang 636 CE ၀န္းက်င္) တို႔ လာေရာက္ ဖူးေျမာ္ခဲ့ၾက ဖူးသည္။ ေနာင္တြင္ အိႏၵိယႏိုင္ငံ၌ ဗုဒၶသာသနာ တိမ္ေကာ သြားေသာအခါ၊ သကၤႆသည္လည္း အျခား ဗုဒၶ၀င္ေနရာမ်ား နည္းတူ ေမ့ေလ်ာ့ ေပ်ာက္ကြယ္ ေနခဲ့၏။ ၁၈၄၂-ခုႏွစ္သို႔ေရာက္မွ ၿဗိတိသွ်လူမ်ိဳး ေက်ာက္စာ၀န္ Alexander Cunningham က တ႐ုတ္ ဘုရားဖူး ရဟန္းေတာ္မ်ား၏ မွတ္တမ္းမ်ားအား အမွီျပဳကာ သကၤႆၿမိဳ႕ေဟာင္းေနရာအား ျပန္လည္ ထုတ္ေဖာ္ႏိုင္ခဲ့သည္။
Relief showing the Descent of the Buddha, grey schist, 3rd century AD, Gandhara. © Victoria and Albert Museum, London

သကၤႆၿမိဳ႕တည္ေနရာ


တ႐ုတ္ ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္၏ မွတ္တမ္းအရ သကၤႆၿမိဳ႕ (Seng-Kia-She) သည္ မထုရာၿမိဳ႕မွ အေရွ႕ဖက္ ၁၈-ယူဇနာ အကြာတြင္ရွိ၍၊ သကၤႆမွ အေရွ႕ေတာင္ဖက္ ၇-ယူဇနာတြင္ ကဏၰကုဇၨၿမိဳ႕ (ယေန႔ေခတ္ Kannauj) ရွိသည္။ တ႐ုတ္ ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္က သကၤႆၿမိဳ႕အမည္ကို ကပိထ (Kie-Pi-Tha) ဟု ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ဗုဒၶစာေပမ်ားအရ သကၤႆၿမိဳ႕သည္ သာ၀တၳိမွ ယူဇနာ-၃၀ ကြာေ၀းၿပီး (ဓမၼပဒ အ႒ကထာ ေဒ၀ေရာဟဏ၀တၳဳ)၊ ေသာေရယ်ၿမိဳ႕ (ယေန႔ Soron) ႏွင့္ ကဏၰကုဇၨၿမိဳ႕အၾကား ခရီးလမ္းေပၚတြင္ တည္ရွိသည္ (၀ိနည္းပါရာဇိကဏ္-၂၃ ။၀ိနည္းစူဠ၀ါ-၄၅၁)။ Alexander Cunningham က သကၤႆၿမိဳ႕သည္ ယေန႔ေခတ္ Farukkhabad ၿမိဳ႕၏ အေနာက္ဖက္ ၃၇-ကီလိုမီတာ အကြာရွိ သံကိသ-၀သႏၲပုရ (Sankisa-Basantpur) အမည္ရွိေသာ ႐ြာေလး (27.338°N  79.271°E) ျဖစ္ေၾကာင္း သတ္မွတ္ေဖာ္ထုတ္ခဲ့သည္။ ထို႐ြာေလးသည္ ကာလီျမစ္၏ နံေဘးတြင္ တည္ရွိ၍ Agra မွ ၁၆၀ ကီလိုမီတာ၊ Kannuj မွ ၈၀-ကီလိုမီတာ၊ Lucknow မွ ၁၈၀-ကီလိုမီတာ ကြာေ၀းသည္။




ထင္ရွားသည့္ ေနရာဌာနမ်ား


တ႐ုတ္ ဘုရားဖူး ရဟန္းေတာ္မ်ား၏ မွတ္တမ္းအရ သကၤႆၿမိဳ႕ရွိ ထင္ရွားခဲ့ေသာ ေနရာဌာနမ်ားမွာ -
(၁) ေစာင္းတန္း ေလွကားရင္းတြင္ တည္ထားေသာ ေစတီ ႏွင့္ အေသာကမင္း ေက်ာက္စာတိုင္
(၂) ဘုရားေလးဆူတို႔ သီတင္းသံုး ေနထိုင္ စႀကႍေလွ်ာက္ရာ အရပ္တြင္ တည္ထားေသာ ေစတီ
(၃) ျမတ္စြာဘုရား ေရသပၸါယ္ရာ ေနရာ ေရခ်ိဳးအိမ္
(၄) သိၾကားမင္းႏွင့္ ျဗဟၼာမင္းတို႔ ေျမျပင္သို႔လိုက္ပါ ဆင္းသက္ခဲ့ေသာ ေနရာတြင္ တည္ထားေသာ ေစတီငယ္ ႏွစ္ဆူ
(၅) နတ္ျပည္မွ ဆင္းသက္လာေသာ ျမတ္စြာဘုရားအား အရွင္မ ဥပၸလ၀ဏၰေထရီ ခရီးဦးႀကိဳျပဳခဲ့ေသာ ေနရာ၌ တည္ထားေသာ ေစတီ
(၆) ျမတ္စြာဘုရား ဆံေတာ္ ေျခသည္း လက္သည္းေတာ္တုိ႔ကို ပယ္ျဖတ္သည့္ေနရာ၌ တည္ထားသည့္ ေစတီ
(၇) နဂါးနတ္ကြန္းႏွင့္ နဂါးအိုင္ တို႔ျဖစ္သည္။
ေစာင္းတန္း ေလွကားရင္းတြင္ တည္ထားကိုးကြယ္ေသာ အစလေစတီအား တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္မ်ားက ဤသို႔ မွတ္တမ္း တင္ခဲ့ၾကသည္။

“… ျမတ္စြာဘုရား ေျမျပင္သို႔ေရာက္သည္ႏွင့္ ေစာင္းတန္း သံုးသြယ္တို႔သည္ ေျမသို႔ ငုတ္လွ်ိဳး၍ ကြယ္ရာ၊ ေလွကား ခုႏွစ္ထစ္သာ ေျမျပင္တြင္ ေပၚေလသည္။ ေနာင္ေသာ္ အေသာကမင္းသည္ ေစာင္းတန္း၏ အေျခတည္ရာကို သိလုိသျဖင့္ တူးေဖာ္ေစရာ ေရအ၀ါ ထြက္သည့္တိုင္ (ငရဲျပည္စပ္ကို ဆိုလုိ) ေရာက္ေသာ္လည္း ေစာင္းတန္း၏ အေျခကို မေတြ႕ရေပ။ အေသာကမင္းသည္ အလြန္ပင္ အံ့ၾသ ၾကည္ညိဳေတာ္မူသျဖင့္ ေလွကားခုႏွစ္ထစ္ေပၚတြင္ ေက်ာင္းေဆာက္လုပ္ကာ၊ အလယ္ေစာင္းတန္းထိပ္၌ ဉာဏ္ေတာ္ ၁၆-ေပရွိေသာ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို တည္ထား ကိုးကြယ္၏။ ေက်ာင္းေတာ္၏ အေနာက္ဖက္တြင္လည္း အေတာင္ ၃၀-ခန္႔ျမင့္၍ ထိပ္တြင္ ျခေသၤ့႐ုပ္ပါရွိေသာ ေက်ာက္စာတိုင္ကို ထူထားေလသည္။ ေက်ာက္စာတိုင္၏ ေလးမ်က္ႏွာတြင္ ဖန္သားသဖြယ္ ၾကည္လင္လွေသာ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ ေလးဆူကို တည္ထား၏။” (Faxian – Records of Buddhistic Kingdom)
Amaravati ရွိ ထံုးေက်ာက္ျပားတြင္ ထြင္းထုထားေသာ အစလေစတီ ပံုစံတူ © British Museum

“ထုိေစာင္းတန္း ေလွကား သံုးသြယ္သည္ ေရွးရာစုႏွစ္မ်ားစြာက မူလအတိုင္းရွိခဲ့ေသာ္လည္း၊ ယခုအခါတြင္ ေျမသို႔ ငုတ္လ်ိဳးေပ်ာက္ကြယ္သြားၿပီ ျဖစ္သည္။ ထိုအခါတြင္ အနီးအပါးရွိ တိုင္းႏိုင္ငံတို႔မွ မင္းသားတို႔သည္ ၀မ္းနည္းတသျဖစ္ၾက၍ ထိုေနရာတြင္ အုတ္ေက်ာက္တို႔ျဖင့္ ရတနာမ်ားစီခ်ယ္ကာ အလားသ႑ာန္တူ ေစာင္းတန္းသံုးသြယ္ကို ေဆာက္လုပ္ခဲ့ၾကသည္။ အျမင့္ေပ ၇၀-ရွိ၏။ ေစာင္းတန္းထိပ္တြင္ ေက်ာင္းေဆာင္ တစ္ေဆာင္ ေဆာက္လုပ္ကာ၊ ေဘးတဖက္တခ်က္တြင္ သိၾကားမင္း၊ ျဗဟၼာမင္းတို႔ ၿခံရံထားသည့္ဟန္ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္အား ေက်ာက္ျဖင့္ ထုလုပ္ကိုးကြယ္ ခဲ့ၾကသည္။”

“ေက်ာင္းတိုက္၏ အျပင္ဖက္ အနီးအနားတြင္ ေပ ၇၀-ျမင့္ေသာ ေက်ာက္တိုင္တစ္ခုကို အေသာကမင္းက တည္ထားခဲ့သည္။ ေက်ာက္တိုင္မွာ ခရမ္းေရာင္ရွိ၍ စုိစြတ္လွ်င္ အေရာင္ေတာက္ပ၍ေနသည္။ ေက်ာက္တိုင္၏ ထိပ္ဖ်ားတြင္ ေစာင္းတန္းေလွကားဖက္သို႔ မ်က္ႏွာမူ၍ ထိုင္ေနေသာ ျခေသၤ့႐ုပ္ ထုလုပ္ထားသည္။ ေက်ာက္စာတိုင္ ပတ္လည္ ေလးဖက္ေလးတန္တြင္ အလြန္အံ့ခ်ီးဖြယ္ေကာင္းေသာ ႐ုပ္ပံုမ်ားထုလုပ္ထား၍ ဖူးျမင္သူတို႔၏ ေကာင္းဆိုး စ႐ိုက္အလိုက္ ထို႐ုပ္ပံုမ်ား ေပၚေလသည္။” (Xuanzang – Records of Western Countries)

ဒ႑ရီဆန္ဆန္ အေသးစိတ္ အခ်က္အလက္ အခ်ိဳ႕ကြဲလြဲေနေသာ္လည္း ထိုဘုရားဖူးရဟန္းေတာ္မ်ား ေရာက္ခဲ့စဥ္က အစလေစတီႏွင့္ ျခေသၤ့႐ုပ္ပါေသာ အေသာက ေက်ာက္စာတိုင္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္ ေရာက္ရွိခဲ့ခ်ိန္တြင္ ဘိကၡဳ ဘိကၡဳနီသံဃာ တစ္ေထာင္ခန္႔ရွိေၾကာင္း အခ်ိဳ႕မွာ မဟာယာနျဖစ္ၿပီး၊ အခ်ိဳ႕မွာ ဟိနယာနျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။ ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္၏ မွတ္တမ္းအရ ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္း ေလးေက်ာင္းရွိ၍ သံဃာအပါး တစ္ေထာင္ခန္႔ ရွိ၍၊ ဟိနာယာန ဂိုဏ္းခြဲျဖစ္ေသာ သမၼိတိယဂုိဏ္း၀င္ ရဟန္းေတာ္မ်ား ျဖစ္ေၾကာင္း၊ နတ္ကြန္း ဆယ္ခုရွိၿပီး မေဟသြရ (သီ၀နတ္) ကို ကိုးကြယ္ပူေဇာ္သူမ်ားလည္း ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

တ႐ုတ္ ရဟန္းေတာ္ ႏွစ္ပါးလံုးက သကၤႆမွ နဂါးအိုင္ႏွင့္ နတ္ကြန္း အေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပထား၏။ ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္က အစလေစတီ၏ အေရွ႕ေတာင္ဖက္ အရပ္တြင္ နဂါးအိုင္ ရွိေၾကာင္းသာမာန္မွ် ေဖာ္ျပခဲ့၍ ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္က ထိုနဂါးသည္ မိုးေလ၀သ မွန္ကန္၍ စိုက္ပ်ိဳးေရး ေကာင္းမြန္ေစရန္ ေစာင့္ေရွာက္ ေပးေနေသာေၾကာင့္ သာသနာ့ဒါယကာ နဂါးမင္းအျဖစ္ ေဖာ္ျပထားသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ရဟန္းေတာ္တို႔ကပင္ နဂါးနတ္ကြန္းကို ေဆာက္လုပ္ေပးထား၏။ မိုးလရာသီကုန္ေသာ္ ထိုနဂါးသည္ ေႁမြအသြင္သုိ႔ ေျပာင္းသြားေလ့ရွိ၍ ရဟန္းေတာ္တို႔က ေၾကးဖလားတြင္ ထည့္ကာ လွည့္လည္ အပူေဇာ္ခံေလ့ရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

ေရွးေဟာင္းသုသန ရွာေဖြ တူးေဖာ္မႈ


ၿဗိတိသွ်လူမ်ိဳး ေက်ာက္စာ၀န္ Alexander Cunningham သည္ သကၤႆၿမိဳ႕ေဟာင္း ေနရာအား ၁၈၄၂-ခုႏွစ္ကတည္း သတ္မွတ္ႏိုင္ခဲ့ေသာ္လည္း၊ ၁၈၆၂-ခု ႏွစ္ကုန္ပိုင္း ေရာက္မွ တူးေဖာ္ ေလ့လာႏိုင္ခဲ့သည္။ သကၤႆၿမိဳ႕ေဟာင္းအျဖစ္ အတည္ျပဳခဲ့ေသာ သံကိသ႐ြာသည္ အနီး၀န္းက်င္ရွိ လယ္ကြင္း ေျမျပင္အထက္ ၄၁-ေပခန္႔ျမင့္ေသာ ေတာင္ကုန္းျမင့္ေလးေပၚတြင္ တည္ရွိသည္။ ေဒသခံတို႔က ထိုကုန္းျမင့္ေလးအား Kilah (ခံတပ္) ဟုေခၚသည္။ အေရွ႕အေနာက္ အလ်ား ေပ-၁၅၀၀ ရွိ၍ အနံမွ ေပ-၁၀၀၀ က်ယ္သည္။ ေျမာက္ဖက္ႏွင့္ အေနာက္ဖက္တြင္ ကုန္းသည္ မတ္ေစာက္၍ အျခားဖက္တြင္ ေျပ၏။
(from Reports – Indian Archeological Survey, Alexander Cunningham)

ဤ ခံတပ္ေဟာင္း၏ အလယ္မွ ေတာင္ဖက္တည့္တည့္ ေပ ၁၆၀၀ အကြာတြင္ အုတ္ပံုတစ္ခုရွိ၍ ထိုအုတ္ပံု၏ အထက္တြင္ ဗာသရီ နတ္သမီး (Basari Devi) အတြက္ ေဆာက္လုပ္ထားေသာ ေခတ္သစ္လက္ရာ နတ္ကြန္းတစ္ခု ရွိသည္။ နတ္ကြန္းမွ ေျမာက္ဖက္ ေပ ၄၀၀ တြင္ ဆင္႐ုပ္ ထုထားေသာ ေရွးေက်ာက္စာတိုင္၏ ထိပ္ပိုင္းကို ရွာေဖြေတြ႕ရွိရသည္။ ထို႔အျပင္ ေက်ာက္စာတိုင္၏ အရင္းကို ရွာေဖြ၍ မေတြ႕ရေသးေပ။ တ႐ုတ္ဘုရားဖူး ရဟန္းေတာ္မ်ား၏ မွတ္တမ္းအရ အေသာက ေက်ာက္စာတိုင္၏ ထိပ္ပိုင္းသည္ ျခေသၤ့႐ုပ္ ျဖစ္ရမည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ယခုေတြ႔ရွိရေသာ ေက်ာက္စာတိုင္ထိပ္မွာ ဆင္႐ုပ္ ျဖစ္ေန၏။ ေက်ာက္စာတိုင္ထိပ္မွ ဆင္႐ုပ္တြင္ ႏွာေမာင္းႏွင့္ အၿမီးတို႔ မရွိေတာ့သျဖင့္ အကယ္၍ အေတာင္ ၃၀-အျမင့္တြင္ ရွိေသာ ဆင္႐ုပ္အား ေအာက္မွ ေမာ့ၾကည့္လွ်င္ ျခေသၤ့႐ုပ္အျဖစ္ အမွတ္ မွားေကာင္း မွားႏုိင္သည္ဟုသာ Cunningham က မွတ္ခ်က္ျပဳခဲ့သည္။ (မွတ္ခ်က္။ ဆရာ ေမာင္အံ့ (မဟာ၀ိဇၨာဘံုေဘ) ၏ “ျမတ္ဘုရားပြင့္ေတာ္မူရာ ဗုဒၶဂယာ” စာအုပ္တြင္ ႏြား႐ုပ္အျဖစ္ မွားယြင္း ေဖာ္ျပထားသည္)။
Capital of Asoka Pillar from Reports – Indian Archeological Survey, Alexander Cunningham
ဗာသရီနတ္ကြန္း၏ ေတာင္ဖက္ ေပ ၂၀၀ တြင္ ေစတီပ်က္ တခုရွိသည္။ နတ္ကြန္းမွ အေရွ႕ဖက္ ေပ ၆၀၀ အကြာတြင္ အလ်ား ေပ-၆၀၀ အနံ ေပ-၅၀၀ ရွိ ကုန္းျမင့္ တခုရွိသည္။ ေဒသခံတို႔က Navi-ka-kot ေခၚသည္။ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းပ်က္ တစ္ခု ျဖစ္ႏိုင္ေလသည္။ ထိုမွ အေရွ႕ေျမာက္ႏွင့္ အေရွ႕ေတာင္ဖက္တို႔တို႔တြင္ ေစတီပ်က္ ျဖစ္ဟန္တူေသာ အ၀န္းအ၀ိုင္းပံု ကုန္းမို႔မ်ား ရွိသည္။ အျပင္ၿမိဳ႕႐ုိးေဟာင္းသည္ ၃-မိုင္ခြဲခန္႔ က်ယ္၏။ ၿမိဳ႕႐ိုးေဟာင္းသည္ အေရွ႕ဖက္၊ အေရွ႕ေတာင္ႏွင့္ အေရွ႕ေျမာက္ သံုးေနရာတြင္ ပြင့္ေပါက္ေန၍ ေဒသခံတို႔က ၿမိဳ႕တံခါးဟု ဆိုၾကသည္။ အေရွ႕ေတာင္ဖက္ အေပါက္တြင္ တံခါးေပါက္႐ြာဟု အဓိပၸါယ္ရေသာ Paori-Kheria အမည္ရွိသည့္ ႐ြာတ႐ြာ ရွိသည္။ ဟိႏၵူဘာသာစကားျဖင့္ Paur ဟု ေရးပါက တံခါးေပါက္ဟု အဓိပၸါယ္ ရမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း Paor ဟု ေရးထားသျဖင့္ “ေလွကားထစ္” ဟုလည္း အဓိပၸါယ္ ရႏိုင္ေလသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ယေန႔ ဆင္႐ုပ္ ေက်ာက္စာတိုင္ တည္ရာေနရာသည္ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္မ်ား၏ မွတ္တမ္းတြင္ပါေသာ အေသာက ေက်ာက္စာတိုင္၏ မူလေနရာျဖစ္ပါက ဗာသရီနတ္ကြန္းတည္ရာ ကုန္းျမင့္သည္ အစလေစတီတည္ရာ ျဖစ္မည္ျဖစ္၍၊ ေက်ာက္စာတိုင္ အက်ိဳး ထိပ္ပိုင္းအား အျခားတေနရာမွ ေျပာင္းေ႐ႊ႕ထားျခင္း ျဖစ္ပါက Paori-Kheria ႐ြာေနရာသည္ အစလေစတီတည္ရာ ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ အမ်ားစုမွာ ဗာသရီနတ္ကြန္းေနရာအား အစလေစတီတည္ရာ အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ Navi-ka-kot မွ အေရွ႕ဖက္ အုတ္ပံုကုန္းေျမ သံုးခုသည္ အျခား ေစတီသံုးဆူတို႔၏ ေနရာအျဖစ္လည္းေကာင္း လက္ခံယံုၾကည္ ထားၾကေလသည္။

ယေန႔ေခတ္တြင္ အခိုင္အမာ သတ္မွတ္ႏိုင္ေသာ ေနရာမွာ နဂါးအိုင္သာ ျဖစ္၍ (တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္အတိုင္း) ေက်ာင္းေတာ္ရာ အုတ္ပံုမ်ား၏ အေရွ႕ေတာင္ဖက္ အရပ္၌ ရွိေၾကာင္း Cunningham ၏ အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ ေဒသခံတို႔က ထိုနဂါးအား ကာေရ၀ါနတ္နဂါး (Kārewar Nāg Devatā) ဟုေခၚ၍ နဂါးအိုင္အား Kāndaiya Tāl ဟုေခၚသည္။ ယေန႔ထက္တိုင္ ႏွစ္စဥ္ ကဆုန္လျပည့္ေန႔ (၀ိသာခေန႔) ႏွင့္ မိုးေခၚလိုသည့္အခါတိုင္း နဂါးနတ္ကြန္းတြင္ ႏြားႏို႔ရည္မ်ား သြန္းေလာင္း၍ ပူေဇာ္ပသၾကသည္။ ထို နဂါးပူေဇာ္ပြဲသည္ ဟိႏၵဴဘာသာမွ နာဂပၪၥမီ (Nāg Panchamī)ႏွင့္ မသက္ဆိုင္ဘဲ၊ သကၤႆ ေဒသခံတို႔၏ သီးျခား ယံုၾကည္ကိုးကြယ္မႈ ျဖစ္ေလသည္။

သကၤႆနဂိုရ္ႏွင့္ ဘာသာေရးပဋိပကၡ


တခါက ဘာသာျခား တတၳိယဂိုဏ္းဆရာတို႔ႏွင့္ ရဟန္းေတာ္တို႔ ေနရာပိုင္ဆိုင္မႈအတြက္ အျငင္းပြားမႈျဖစ္ရာ၊ ရဟန္းေတာ္တို႔သည္ အမႈ႐ံႈး၏။ ထိုအခါတြင္ ရဟန္းေတာ္က “ဤေနရာသည္ ဗုဒၶဘာသာ ရဟန္းေတာ္တို႔၏ ေနရာအမွန္ျဖစ္ပါက အံ့ဖြယ္ရာ တန္ခိုး ျပပါေစသား” ဟု သစၥာဆုိၾကေသာ္၊ ေက်ာက္စာတိုင္ထိပ္မွ ျခေသၤ့႐ုပ္သည္ က်ယ္ေလာင္စြာ ဟိန္းေဟာက္ သက္ေသထူသျဖင့္ တတၳိဂိုဏ္းဆရာတို႔ ေၾကာက္လန္႔ကာ ထြက္ေျပးၾကဖူး၏။” (Faxian – Records of Buddhistic Kingdoms)

သကၤႆတြင္ ေနရာပိုင္ဆိုင္မႈႏွင့္ စပ္လွ်င္း၍ ဘာသာေရး ပဋိပကၡ ျဖစ္ေလ့ရွိခဲ့ေၾကာင္းကို တ႐ုတ္ ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္က ဒ႑ာရီဆန္ဆန္ မွတ္တမ္း တင္ထား၏။ ယေန႔တိုင္လည္း ဗုဒၶသာသနိက ေျမမ်ားေပၚတြင္ နတ္ကြန္းမ်ား တည္ရွိေနသျဖင့္ မၾကာခဏ ဘာသာေရးျပႆနာမ်ား ျဖစ္ေပၚေလ့ရွိသည္။ ႏွစ္စဥ္ ပ၀ါရဏာေန႔တိုင္းတြင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႔က ဓမၼယၾတာ ေခၚ စီတန္းလွည့္လည္ ပူေဇာ္ပြဲက်င္းပေလ့ရွိရာ ၂၀၀၁ - ခုႏွစ္က အဓိက႐ုဏ္းျဖစ္ ပြားခဲ့သည္။ ထိုမွစတင္၍ ပ၀ါရဏာေန႔ စီတန္းလွည့္လည္ပြဲကို က်င္းပခြင့္ မျပဳေတာ့ေၾကာင္း သိရသည္။
စာၫႊန္း 
The Ancient Geography of India, Alexander Cunningham
Reports – Indian Archeological Survey, Alexander Cunningham
A Record of Buddhistic Kingdoms, Chapter XVII, Fa-Hsien (Faxian)
Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World by Huien Tsiang, trans. Samuel Beal
Where the Buddha Walked: A Companion to the Buddhist Places of India, Rana P.B. Singh 
Buddhist Pilgrimage (New Edition 2009), Chan Khoon San
 ျမတ္ဘုရားပြင့္ေတာ္မူရာ ဗုဒၶဂယာ - ေမာင္အံ့ (မဟာ၀ိဇၨာ ဘံုေဘ) 
ဖာဟီယန္ ခရီးစဥ္ - အရွင္၀ိလာသ 
http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-11-02/india/27238409_1_clashes-three-policemen-buddhists.