Saturday, April 27, 2013

မုန္႔လံုးေရေပၚ

ႏွစ္ကူးကာလက ေက်ာ္သြားခဲ့ေလၿပီ
အိမ္ကလူ၏ သႀကၤန္ပိုးကေတာ့ မကုန္ေသး
TP Myanmar 2005 သႀကၤန္ပြဲကို Online မွ သားႀကီးႏွင့္အတူ ၾကည့္ေနၾက၏။
ျမန္မာျပည္ သႀကၤန္ပြဲ မႀကံဳဖူးေလေသာ သားႀကီးက ေမးလာ၏။
(ရန္ကုန္အိမ္ကို ရည္ရြယ္ျပီး) “ေမေမ သားတို႔ လမ္းထိပ္မွာ မ႑ပ္ရွိလား။ သားက မ႑ပ္မွာ ေရပက္ခ်င္တာ”
“အရင္ကေတာ့ ရွိခဲ့ဖူးတယ္…သားပက္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ေမေမမ႑ပ္ေဆာက္ေပးမွာေပါ့” ဟု ေျပာလိုက္ေသာအခါ ဘ၀င္က်လို႔ ျပံဳးစစ ျဖစ္သြားေသာ သားမ်က္ႏွာကို ၾကည့္ရင္း၊ က်မ အခုလို အလ်င္အျမန္ (တမင္တကာ ႀကံရြယ္ၿပီး) ေျဖျဖစ္ခဲ့ျခင္း၏ အေၾကာင္းရင္းကို ေတြးမိရင္း မလံုမလဲ ျဖစ္မိပါေတာ့တယ္။
*****
ဒီႏွစ္ အတာ သႀကၤန္ အႀကိဳေန႔ဟာ ရံုးပိတ္၊ ေက်ာင္းပိတ္ စေနေန႔နဲ႔ တိုက္ဆိုင္လို႔ေနပါတယ္။ ပြဲေတာ္နဲ႔ အလွမ္းေ၀းရာမွာ ေရာက္ရွိေနရသူမ်ားအဖို႔မွာေတာ့ Online ကေနသာ ပြဲေတာ္၌ စီးေပ်ာ္ရပါတယ္။ ေန႔လည္ ေရာက္လာခ်ိန္မွာေတာ့ Online ေပၚ ပလံုစီျပီးတက္လာတဲ့ မုန္လံုးေရေပၚပံုမ်ားေၾကာင့္ “ေမေမ မုန္႔လံုးေရေပၚ စားမယ္ လုပ္ေပးလို႔” ဆိုလာပါေတာ့တယ္။

ရတယ္ေလ… ဆန္မႈန္႔၊ ေကာက္ညွင္းမႈန္႔၊ ထန္းလ်က္ အကုန္ အိမ္မွာ အရံသင့္ရွိသမို႔…
“ေအးေအး” ဆိုၿပီး မုန္႔သားႏွပ္ထားလိုက္ပါတယ္။ အခ်ိဳးကေတာ့ ႏွစ္အခိ်ဳးတစ္လို႔ မွတ္ထားတာပဲ…။ ဘာက ႏွစ္…ဘာက တစ္ လည္းေတာ့မသိ…။ အိမ္မွာ ရွိေနတဲ့ ေကာက္ညွင္းမႈန္႔ထုတ္က နည္းေနၿပီး၊ ဆန္မႈန္႔ထုတ္က မ်ားေနေတာ့… ေကာက္ညွင္းက တစ္၊ ဆန္က ႏွစ္… အဲ့လိုပဲ ျဖစ္မွာပါေလ ဆိုၿပီး ျပီးစလြယ္ မုန္႔ႏွစ္ ေရေဖ်ာ္ ႏွပ္ထားလိုက္တယ္…။ ေမေမ မုန္႔နယ္ေနပံုကို သားေတာ္ေမာင္က ကင္မရာႀကီးခ်ိန္ၿပီး မွတ္တမ္းတင္ ဓာတ္ပံု ရယူပါေသးတယ္။

မုန္႔သားမနပ္ခင္ေလးမွာ သားတို႔နဲ႔ မုန္႔လံုးေရေပၚ ပတ္သက္ပံုအေၾကာင္းေလး ဖတ္ထားပါဦး။ အထဲမွာ ဌာပနာ တခုခုပါတဲ့ မုန္႔လံုးကို လူသားေတြ ဘယ္အခ်ိန္ကတည္းက စတင္စားသံုးၾကသလဲေတာ့ မသိပါဘူး။ တရုတ္ျပည္ႀကီးမွာေတာ့ ေဆာင္းတြင္းလို ေအးခ်မ္းတဲ့ရာသီမွာ မီးဖိုႀကီးဖို၊ ေရေႏြးအိုး အႀကီးႀကီးတည္၊ မိသားစုေတြ မီးဖိုႀကီးနား ပတ္လည္၀ိုင္းၿပီး ေရေႏြးအိုးထဲ မုန္႔လံုးေတြ ပစ္ေပါက္ထည့္လ႔ို ပူပူေႏြးေႏြး စားေသာက္ၾကတဲ့ ဓေလ့ရွိတယ္လို႔ ဖတ္မွတ္ဖူးပါတယ္။ စည္းလံုးျခင္းရဲ႕ အင္အားေၾကာင့္ပဲလား၊ မုန္႔လံုးရဲ႕ အရသာ ေၾကာင့္ပဲလား၊ သူတို႔ အေမက ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ လုပ္မေက်ြးတတ္ေပမဲ့ သားႏွစ္ေယာက္ကေတာ့ ေရေပၚေသာမုန္႔လံုးကို အလြန္ႀကိဳက္ၾကပါတယ္။ ဒီမွာ ရႏိုင္တဲ့
Tang Yuan (မုန္႔လံုးေရေပၚ Chinese Version)

ondeh ondeh (မုန္႔လံုးေရေပၚ Malay Version) တို႔ကို ျမိန္ရည္ယွက္ရည္ စားေလ့ရွိပါတယ္။

မုန္႔သား နပ္ေလာက္ခ်ိန္၊ စိတ္ထားၿပီးသား ထန္းလ်က္ေတြကို ပဲဆီေလးဆမ္း… လံုးေတာ့မယ္ဆိုေတာ့ မုန္႔ႏွစ္ေတြက လံုးမရေအာင္ ေပ်ာ့ဖတ္ေနပါေတာ့တယ္။ ဒီေတာ့ ဆန္မႈန္႔ေတြ ထပ္ထည့္ၿပီး လံုးပလိုက္ပါတယ္။ ေရေႏြးအိုးႀကီးထဲ ပစ္ပစ္ထည့္။ အဲ…မုန္႔လံုးေတြက ေပၚခ်ိန္တန္လို႔လည္း ေပၚမလာၾကဘူးေတာ့…။ ပစ္ထည့္တဲ့ အရွိန္မ်ားၿပီး အိုးဖင္ကပ္ေနၾကသလားဆိုၿပီး ေယာင္းမနဲ႔ ထိုးေမႊ… မလံုတလံု မုန္႔လံုးေတြ ေပါက္ထြက္ကုန္မွာလည္း စိုးရိမ္ရေသး…။ အဲ့သလို ဓာတ္ၾကမ္းေတြ တိုက္လိုက္ေတာ့ မုန္႔လံုးေလးေတြက မတက္ခ်င္တက္ခ်င္နဲ႔ ဟိုတလံုး ဒီတလံုးတက္လာသား…။ ေရေအးထဲစိမ္ အေအးခံတုန္းရွိေသး…သားႀကီးက “ဘယ္လိုေနလဲ စားၾကည့္မယ္” ဆို… တလံုးေကာက္၀ါး…။ “ဟင္..ေမေမ့ဟာေတြက အထဲက မက်က္ေသးဘူး… ေသခ်ာ မတက္ေသးပဲနဲ႔ ေမေမက ဆယ္တာကိုး” ဆိုျပီး… အညူဆူကလည္း ခံရေသး။ ဒါဆို “ျပန္ထည့္ ျပန္ထည့္ ေရေႏြးအိုးထဲ ျပန္ထည့္…” သူတို႔ဟာ သူတို႔ ေပၚခ်င္တဲ့ အခ်ိန္ၾကမွသာ ေပၚၾကေတာ့ ေအ… ဆိုၿပီး… မုန္႔လံုးေရေပၚ တပန္းကန္ ရလိုက္ေလသတည္းေပါ့။ အေပၚက ျဖဴးစားစရာ အုန္းသီးမႈန္႔ကို သားႀကီး သြား၀ယ္တာ မရခဲ့လို႔၊ မေအကိုယ္တိုင္ တေခါက္သြား၀ယ္ရေသးတယ္။

အတာကူးတဲ့ တန္ခူးလ သႀကၤန္အႀကိဳေန႔မွာ ဘာကိုမွန္းမသိ ႀကိဳလိုက္တဲ့ မုန္႔လံုးေရေပၚ မာေတာက္ေတာက္ကို သားႏွစ္ေယာက္ မစားခ်င္ စားခ်င္ စားေနတာကို မၾကည့္ရက္ေလလို႔… အခန္းထဲ ၀င္ေနလိုက္ပါတယ္။ ေနာက္တေန႔ မွာေတာ့ Bengawan Solo က ondeh ondeh ကို ဘုရားဆြမ္းေတာ္ကပ္ရန္တဗူး၊ သားႏွစ္ေယာက္အတြက္ တဗူးစီ စုစုပါင္း သံုးဗူးကို စကၤာပူေဒၚလာေငြ ရွစ္ေဒၚလာေက်ာ္ အကုန္အက်ခံ၍ ၀ယ္လာပါတယ္။ တဗူးသာ ဘုရားဆြမ္းေတာ္ကပ္လိုက္ရျပီး၊ သားႏွစ္ေယာက္မွာမူ သူတို႔အလြန္ ႏွစ္သက္ဖူးေသာ Malay Version မုန္႔လံုးေရေပၚကို အဖက္မလုပ္ၾကေတာ့ပါ။ ဆြမ္းေတာ္စြန္႔ထားသည့္ ပန္းကန္ထဲမွ တလံုးယူစားရင္း သားႀကီးက “သူတို႔က ဘယ္လို လုပ္ထားတာလဲ မသိဘူးေနာ္… မုန္႔သားေလးက ပါးပါးေလးနဲ႔ အထဲက အခ်ိဳေတြက အရည္ေပ်ာ္ၿပီး အျပင္ကိုလည္း ေပါက္မထြက္ဘူးလို႔”…ရိုးရိုးေလး သူျမင္တာ ေျပာေနသည္ကို… ဖေအလုပ္သူက “သူတို႔က ေသေသခ်ာခ်ာ အခ်ိုးအစားနဲ႔ လုပ္တာ…ဒါေၾကာင့္ ဘယ္ေတာ့မဆို တသမတ္ထဲ ျဖစ္ေနတာ… ျမန္မာေတြက ထင္သလိုလုပ္တာ…တခါလာ တမ်ိဳးနဲ႔ အခ်ိဳးအစားမရွိဘူး… စနစ္တက် မရွိဘူး” ဟူ၍ အမ်ိဳးသားထုႀကီး တခုလံုး လိုက္နာရန္ မွတ္ခ်က္မ်ား တသီတတန္းႀကီး ေပးေနေလေတာ့သည္။
ဒီေတာ့ ရင္ထဲကႀကိတ္ျပီး… သႀကၤန္မိုး ရုပ္ရွင္ကားထဲက “ကေလးေတြကို ေပ်ာ္ခြင့္ေပးလိုက္ပါ ဆရာရယ္…” လို႔ လာေျပာေလတဲ့ မမထားလို ငါ့မွာ မ႑ပ္ေဆာက္ေပးဖို႔ မေျပာနဲ႔ ေရေပၚတဲ့ မုန္႔လံုးေလးေတာင္ စားေကာင္းေအာင္ လုပ္မေက်ြးႏိုင္တဲ့ ဘ၀ ပါလားရယ္လို႔…။
*****
(က်မ၏ ပစ္စလက္ခတ္ လုပ္တတ္ေသာ အက်င့္ေၾကာင့္ အျခားသူမ်ား လက္လြတ္ရေသာ အခြင့္အေရးမ်ားအတြက္)

Sunday, April 21, 2013

ဗုဒၶဂယာ ဘုရားဖူးခရီး (၈) - ကပိလ၀တၳဳ


န၀မေျမာက္ေန႔ နံနက္ေစာေစာမွာ သာ၀တၳိကေန နီေပါႏိုင္ငံ လုမၺိနီကို ခရီးဆက္ခဲ့ပါတယ္။ မနက္ ၁၁ နာရီခြဲေလာက္မွာ အိႏၵိယ-နီေပါနယ္စပ္က ဆိုေနာလီၿမိဳ႕ (Sonauli) ျမန္မာေက်ာင္းကို ေရာက္ပါတယ္။ ေက်ာင္းက ေဆာက္လက္စပဲ ရွိပါေသးတယ္။ အရင္က နီေပါႏိုင္ငံမွာ ႏိုင္ငံေရး မၿငိမ္မသက္ျဖစ္လို႔ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ခြင့္ ပိတ္ထားရင္ ဘုရားဖူးေတြ အေတာ္ေလး ဒုကၡေရာက္တဲ့ အတြက္၊ ဘုရားဖူးေတြ တည္းခိုလို႔ရေအာင္ ဒီေက်ာင္းကို ထူေထာင္ခဲ့တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ဒီေက်ာင္းမွာ တစ္ေထာက္နားၿပီး ေန႔လည္စာ စားေလ့ရွိၾကပါတယ္။
 
သာ၀တၳိမွ လုမၺိနီႏွင့္ ကပိလ၀တၳဳသို႔




ဆုိေနာလီကေန နယ္စပ္ဂိတ္ကို ျဖတ္ရင္ နီေပါႏိုင္ငံဖက္ျခမ္းက ဘိုင္ရဟ၀ါ (Bhairahawa) ၿမိဳ႕ကို ေရာက္ပါတယ္။ အခုအခါမွာေတာ့ ဒီၿမိဳ႕ကို သိဒၶတၳနာဂရ (Siddharthanagar) လုိ႔ အမည္ ေျပာင္းထားပါတယ္။ သိဒၶတၳနာဂရကေန အေနာက္ဖက္ကို ၁၄-မိုင္ေလာက္သြားရင္ လုမၺိနီဥယ်ာဥ္ကို ေရာက္ပါတယ္။ လုမၺိနီဥယ်ာဥ္ရဲ႕ အေနာက္ဖက္ ၁၄-မိုင္မွာရွိတဲ့ ေတာလိဟ၀ါၿမိဳ႕ (Taulihawa) ကေန ေျမာက္ဖက္ ၂-မိုင္ေလာက္ ဆက္သြားရင္ ေဒသခံေတြက တိေလာရကြတ္ (Tilaurakot) လို႔ေခၚတဲ့ ကပိလ၀တ္ (ကပိလ၀တၳဳ) ၿမိဳ႕ေဟာင္းကို ေရာက္ပါတယ္။ ဘုရားဖူးအဖြဲ႕က လုမၺိနီကို မ၀င္ေသးဘဲ ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ေဟာင္းကို အရင္ သြားၾကပါတယ္။

ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕နဲ႔ သက် (သာကိယ၊ သကၠ) မ်ိဳးႏြယ္စုရဲ႕ သမိုင္းေၾကာင္းကို ဒီဃနိကာယ္ အမၺ႒သုတ္နဲ႔ သုတၱနိပါတ္ သမၼာပဗၺဇနီယသုတ္ အဖြင့္ အ႒ကထာေတြမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ကမၻာဦးအစ မဟာသမၼတမင္းက ဆင္းသက္လာတဲ့ ဥကၠာကမင္းႀကီးရဲ႕ သားသမီးေတြကေန သက်မ်ိဳးႏြယ္စုကို ထူေထာင္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဥကၠာကမင္းႀကီးဆိုတာက ရာမာယန၊ မဟာဘာရတစတဲ့ ေရွးေဟာင္း ပူရဏ္က်မ္းေတြမွာပါတဲ့ ဣကၡာကု(Ikṣvāku) မင္းနဲ႔ အတူတူပဲလုိ႔ သိရပါတယ္္။ ပူရဏ္က်မ္းေတြအရ ဇမၺဳဒိတ္ကၽြန္းလို႔ေခၚတဲ့ အိႏၵိယကို လႊမ္းမိုးခဲ့တဲ့ မ်ိဳးႏြယ္စုႀကီး ႏွစ္ခု ရွိခဲ့ပါတယ္။ လနတ္သားက ဆင္းသက္လာတဲ့ လမင္းမ်ိဳးႏြယ္နဲ႔ ေနနတ္သားက ဆင္းသက္လာတဲ့ ေနမင္းမ်ိဳးႏြယ္တို႔ပါ။ ဥကၠာကမင္းက ေနမင္းမ်ိဳးႏြယ္စုက ဆင္းသက္လာတယ္လို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာက်မ္းစာေတြမွာလည္း သက်မ်ိဳးေတြကို ေနမင္းမ်ိဳးႏြယ္ (သူရိယ၀ံသ၊ အာဒိစၥ၀ံသ) စသျဖင့္ ေခၚေလ့ရွိပါတယ္။ ကတိက၀တ္အရ မိဖုရားငယ္တစ္ပါးက ဖြားျမင္တဲ့ သားကို ထီးနန္တင္ဖို႔အတြက္ ဥကၠာကမင္းက သားေတာ္ႀကီးေတြကို တိုင္းျပည္ကေန ႏွင္ထုတ္ရပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ မိဖုရားအႀကီးေတြက ဖြားျမင္တဲ့ သားေတာ္ သမီးေတာ္ေတြက တိုင္းျပည္ကေနခြာၿပီး ဟိမ၀ႏၲာေတာင္ေျခ အနီးက ကၽြန္းေတာအတြင္းက ၿမိဳ႕သစ္ထူေထာင္ ေနၾကပါတယ္။ ကပိလရေသ့ရဲ႕ ေက်ာင္းသခၤမ္းရွိရာ ေအာင္ေျမအရပ္မွာ ၿမိဳ႕တည္ခဲ့တဲ့ အတြက္ ကပိလ၀တၳဳ လို႔အမည္တြင္ပါတယ္။ ဥကၠာကမင္းရဲ႕ သားေတာ္ေတြက မ်ိဳးႏြယ္ဆက္မပ်က္ေအာင္ ႏွမေတာ္ေတြနဲ႔ အိမ္ေထာင္ျပဳၿပီး မင္းဆက္ ထူေထာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းကို ၾကားသိတဲ့ ခမည္းေတာ္ ဥကၠာကမင္းက “သက်ာ ၀တ ေဘာ ကုမာရာ - အခ်င္းတို႔ သားေတာ္တို႔သည္ စြမ္းႏိုင္ၾကေပ၏ (သက်ာ)” လို႔ ခ်ီးမြန္းပါတယ္။ ဒါကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး သက်မ်ိဳး၊ သာကီ၀င္မ်ိဳးလို႔ အမည္တြင္ခဲ့ပါတယ္။ (မဟာသာက၀န) ကၽြန္းေတာႀကီးမွာ ၿမိဳ႕သစ္ထူေထာင္ခဲ့တဲ့အတြက္ သာကိယလို႔ အမည္တြင္တယ္လုိ႔လည္း ဆုိၾကပါေသးတယ္။

ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ေနရာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေရွးေဟာင္း သုေတသနပညာရွင္ေတြၾကားမွာ ၀ိ၀ါဒကြဲေနပါတယ္။ အုပ္စုတစ္ခုက နီေပါႏိုင္ငံဖက္ျခမ္းက တိေလာရကြတ္ (Tilaurakot) အရပ္လို႔ ယူဆၾကၿပီး၊ အျခားအုပ္စုကေတာ့ လုမၺိနီဥယ်ာဥ္ရဲ႕ အေနာက္ေတာင္ဖက္ ၉-မိုင္ေလာက္မွာရွိတဲ့ အိႏိၵယႏိုင္ငံဖက္ျခမ္းက ပိပရဟ၀ါ (Piprahawa) အရပ္လို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ ၿဗိတိသွ်သုေတသီ ကန္နင္ဟန္က တ႐ုတ္ ရဟန္းေတာ္ေတြရဲ႕ မွတ္တမ္းကို ေျခရာခံၿပီး ကပိလ၀တ္ကို ရွာေဖြဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ေပမယ့္ မေအာင္ျမင္ခဲ့ပါဘူး။ ဂ်ာမာန္သုေတသီ ေဒါက္တာ အန္တြန္ ဖ်ဴးရာ (Anton Führer) က ၁၈၉၆-ခုႏွစ္မွာ ေဂါတမ ျမတ္စြာဘုရား၊ ေကာဏာဂံုႏွင့္ ကကုသန္ ျမတ္စြာဘုရား အေလာင္းေတာ္တို႔ ဖြားျမင္ေတာ္မူ ေနရာ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ အေသာကမင္းႀကီး စိုက္ထူထားခဲ့တဲ့ ေက်ာက္စာတိုင္ေတြကို ႐ုမၼိန္ေဒး (Rummindei လုမၺိနီ)၊ နိဂလိဟ၀ (Niglihawa)နဲ႕ ေဂါတိဟ၀ (Gotihawa) စတဲ့ ေနရာအသီးသီးမွာ ရွာေဖြ ေတြ႔ရွိခဲ့ပါတယ္။ အေသာကေက်ာက္တိုင္ေတြကို မ်က္ျမင္ေတြ႔ခဲ့ဖူးတဲ့ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္ရဲ႕ မွတ္တမ္းကို မူတည္ၿပီး တိေလာရကြတ္အရပ္ကို အေလာင္းေတာ္ သိဒၶတၳမင္းသား ၂၉-ႏွစ္တာ ေနထိုင္ႀကီးျပင္းခဲ့ရာ ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕အျဖစ္ သတ္မွတ္္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီေဒသတ၀ိုက္ကို ထပ္မံ ရွာေဖြတူးေဖာ္ခဲ့တဲ့ အိႏၵိယသုေတသီ မူခါဂ်ီး (P.C. Mukhaji) က တိေလာရကြတ္ဟာ ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ေဟာင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ၁၈၉၉-ခုႏွစ္မွာ အတည္ျပဳခဲ့ပါတယ္။

ကပိလ၀တ္ႏွင့္ လုမၺိနီ အနီးတ၀ိုက္


၁၈၉၈-ခုႏွစ္မွာ အဂၤလိပ္ေျမပိုင္ရွင္ ၀ီလ်ံပက္ပ္ (W.C. Peppé) က အိႏၵိယႏိုင္ငံ ပိပရဟ၀ါ (Piprahawa) အရပ္မွာရွိတဲ့ ေစတီေဟာင္း တစ္ဆူကေန အ႐ိုးအိုးေတြပါတဲ့ ေက်ာက္ေသတၱာ တစ္လံုးကို တူးေဖာ္ရခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ “… ဣယံ သလိလာနိဓေန ဗုဒၶႆ ဘဂ၀ေတ သာကိယာနံ” လို႔ ျဗဟၼီအကၡရာနဲ႔ ေရးထိုးထားတဲ့ ကမၸည္းကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအ႐ိုးအိုးဟာ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ရဲ႕ ေဆြေတာ္မ်ိဳးေတာ္ျဖစ္တဲ့ သာကီ၀င္မ်ိဳးေတြရဲ႕ အ႐ိုးအိုးျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအျပင္ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္ရဲ႕ မွတ္တမ္းမွာပါတဲ့ တည္ေနရာနဲ႔ ပိုၿပီးနီးစပ္ေနတဲ့အတြက္ ပိပရဟ၀ါအရပ္က ကပိလ၀တ္ေနရာ ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း တင္ျပလာၾကပါတယ္။ သမိုင္းပညာရွင္ ဗင္းဆင့္စမစ္ (Vincient A. Smith) က တိေလာရကြတ္က ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္ေရာက္ခဲ့တဲ့ ကပိလ၀တ္ ျဖစ္ၿပီး၊ ပိပရဟ၀ါက ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္ ေရာက္ခဲ့တဲ့ ကပိလ၀တ္လို႔ ၁၉၀၀-ခုႏွစ္မွာ သူ႔ရဲ႕အယူအဆကို တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၇၂-ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ သီရိ၀သ္တ၀ (KM Srivastava) က ပိပရဟ၀ါမွာ ထပ္ၿပီး တူးေဖာ္တဲ့အခါ “ဥံဳ ေဒ၀ပုၾတ ၀ိဟာေရ ကပိလ၀တၳဳႆ ဘိကၡဳသံဃႆ”လို႔ ကုသွ်န္အကၡရာနဲ႔ ေရးထိုးထားတဲ့ ကမၸည္းစာကို ေတြ႔ျပန္ပါတယ္။ ဒီေတြ႔ရွိခ်က္ေၾကာင့္ ပိပရဟ၀ါသာလွ်င္ ကပိလ၀တၳဳ ၿမိဳ႕ေဟာင္း အစစ္လို႔ အိႏၵိယႏုိင္ငံသား သုေတသီ္ေတြက အခိုင္အမာ ေကာက္ခ်က္ ဆြဲၾကပါတယ္။ နီေပါႏိုင္ငံသား သုေတသီေတြကလည္း အနီး၀န္းက်င္က အေသာကေက်ာက္စာတိုင္ သံုးခုေနရာနဲ႔ ႀကီးက်ယ္တဲ့ ၿမိဳ႕႐ိုးေဟာင္းေတြကို ေထာက္ၿပီး တိေလာရကြတ္သာလွ်င္ ကပိလ၀တၳဳၿမိဳ႕ေဟာင္း အစစ္လို႔ ျငင္းဆိုၾကပါတယ္။ ပါဠိပညာရွင္ ရီးစ္ ေဒဗစ္ (T.W. Rhys Davids) ရဲ႕ အယူအဆကေတာ့ သိဒၶတၳမင္းသား ႀကီးျပင္းခဲ့တဲ့ ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ေဟာင္းက တိေလာရကြတ္မွာရွိၿပီး၊  ၀ိဋဋဴဘမင္းက သာကီ၀င္ေတြကို သတ္ျဖတ္ ၿမိဳ႕ကို ဖ်က္ဆီးၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွ ပိပရဟ၀ါမွာ ကပိလ၀တ္ ၿမိဳ႕သစ္ ျပန္တည္ခဲ့တာ လို႔ဆိုပါတယ္။

၀ိဋဋဴဘက သာကီ၀င္ေတြကို လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္ခဲ့တဲ့အေၾကာင္းကို ဘဒၵသာလဇာတ္ (အမွတ္ ၄၆၅) အ႒ကထာနဲ႔ ဓမၼပဒအ႒ကထာေတြမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ သက်မ်ိဳးႏြယ္ ျမတ္စြာဘုရားကို အလြန္ၾကည္ညိဳတဲ့ ေကာသလမင္းက မိမိနဲ႔ လက္ဆက္ဖို႔အတြက္ ကပိလ၀တ္က သက် အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးကို ေတာင္းခဲ့ရာက ဇာတ္လမ္းစပါတယ္။ သကၠတိုင္းက ေကာသလမင္းရဲ႕ ၾသဇာအာဏာ အရိပ္ေအာက္မွာ ရွိတဲ့ တုိင္းႏိုင္ငံတစ္ခု ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေကာသလမင္းရဲ႕ ေတာင္းဆိုမႈကို မလြန္ဆန္၀ံ့ပါဘူး။ သာကီ၀င္မင္းသမီးေတြကို အမ်ိဳးဇာတ္မတူသူေတြနဲ႔ လက္ဆက္မေပးလို႔တဲ့အတြက္ သာကီ၀င္ မဟာနာမ္မင္းနဲ႔ ကၽြန္မတစ္ဦးကေန ေမြးတဲ့ သမီး ၀သဘခတၱိယာကို ေပးလိုက္ပါတယ္။ ၀ိဋဋဴဘက ပေသနဒီေကာသလမင္းနဲ႔ ၀သဘခတၱိယာတို႔က ရတဲ့သားပါ။ ၀ိဋဋဴဘမင္းသား အ႐ြယ္ေရာက္ေတာ့ မိမိရဲ႕ ေဆြေတာ္မ်ိဳးေတာ္ေတြ ရွိတဲ့ ကပိလ၀တ္ကို သြားလည္ပါတယ္။ မိမိကို ေကာင္းေကာင္း ဧည့္၀တ္ မျပဳၾက႐ံုသာမက မိမိထိုင္သြားတဲ့ေနရာကို “ကၽြန္မရဲ႕သား ထိုင္သြားတဲ့ ေနရာ” ဆိုၿပီး ႏို႔ရည္ေတြနဲ႔ ေလာင္း ေဆးၾကတယ္ဆိုတာကို သိသြားသြားေတာ့ ၀ိဋဋဴဘက သာကီ၀င္ေတြ အေပၚမွာ ရန္ၿငိဳးထားခဲ့ပါတယ္။ ေနာင္မွာ ၀ိဋဋဴဘက ခမည္းေတာ္ ပေသနဒီကို ထံက အာဏာသိမ္းၿပီး နန္းတက္လာတဲ့အခါ ကပိလ၀တ္ကို စစ္ခ်ီပါတယ္။ ဗုဒၶျမတ္စြာကလည္း ကပိလ၀တ္ကို သံုးႀကိမ္တိုင္တိုင္ ႂကြၿပီး ေဆြေတာ္မ်ိဳးေတာ္ေတြကို ၀ိဋဋဴဘရဲ႕ ရန္ေဘးကေန ကာကြယ္ေပးေတာ္မူပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရွာင္လႊဲလို႔ မရႏိုင္ေတာ့ဘူးဆိုတာကို သိတဲ့အတြက္ စတုတၳအႀကိမ္ သြားေရာက္ တိုက္ခိုက္တဲ့အခါမွာေတာ့ ဗုဒၶက ကပိလ၀တ္ကို မႂကြေတာ့ပါဘူး။ ၀ိဋဋဴဘက သက်မ်ိဳးႏြယ္ေတြကို အစုလိုက္ အၿပံုလိုက္ လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္ၿပီး ကပိလ၀တ္ကို ဖ်က္ဆီးခဲ့ပါတယ္။ ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ရဲ႕ ေျမာက္ဖက္ သဂါဟ၀ (Sagarhawa) အရပ္က Lambu Sagar ( ေရကန္ရွည္ ) လို႔ေခၚတဲ့ ေရကန္ကို သက်မ်ိဳးေတြကို လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ခဲ့တဲ့ ေနရာလို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ မဟာနာမ္မင္းႀကီး ေရထဲကို ဆင္းၿပီး မိမိကိုယ္ မိမိ အဆံုးစီရင္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ ေရကန္ကလည္း ဒီေရကန္ပဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။


View Kapilavastu and Lumbini in a larger map
 
ဒီစိတ္မေကာင္းစရာ အျဖစ္အပ်က္ရဲ႕ ေ၀းေသာအေၾကာင္းအျဖစ္ ကံၾကမၼာကို ႐ိုးမယ္ဖြဲ႕ေကာင္း ဖြဲ႔ႏိုင္ေပမယ့္၊ နီးေသာအေၾကာင္းအေနနဲ႕ သက်တို႔ရဲ႕ က်ဥ္းေျမာင္းတဲ့ လူမ်ိဳးေရး မာန္မာနက သူတို႔ လူမ်ိဳး၊ သူတို႔ တိုင္းျပည္ကို ဖ်က္ဆီးပစ္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုရင္လည္း မမွားႏိုင္ပါဘူး။ သားသမင္ေတြကို က်ားျခေသၤ့ေတြကေတာင္ ျပန္ၿပီး ေၾကာက္ရတယ္ဆိုတဲ့ ကပိလရေသ့ရဲ႕ ေအာင္ေျမလည္း ၀ိဋဋဴဘ ရန္ကေန အကာအကြယ္ မေပးႏိုင္ေတာ့တာကို သတိျပဳႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ သတ္ျဖတ္မႈကေန လြတ္ေျမာက္သြားတဲ့ သက်မ်ိဳးႏြယ္ေတြက ပိပၸလိ၀န (ပိတ္ခ်င္းေတာ) ထဲမွာ ေမာရိယ (ေဒါင္း) အမည္နဲ႔ မ်ိဳးႏြယ္စု အသစ္ ထူေထာင္ခဲ့ၾကတယ္လို႔ သီဟိုဠ္ကၽြန္းမွာေရးတဲ့ မဟာ၀ံသက်မ္းမွာ ေဖာ္ျပၾကပါတယ္။ အခ်ိဳ႕က အိႏၵိယဖက္ျခမ္းမွာရွိတဲ့ ပိပရဟ၀ါ ဆိုတာ ပိပၸလိ၀နကေန အေခၚေ႐ြ႕ေလ်ာၿပီး လာတာလို႔ ယူဆၾကပါေသးတယ္။ ေမာရိယမ်ိဳးႏြယ္စုက ဘုိးေတာ္ စႏၵဂုတ္မင္း လက္ထက္ (340 BC – 298 BC) မွာ ေမာရိယမင္းဆက္ကို ထူေထာင္ခဲ့ၿပီး ေျမး အေသာကမင္း လက္ထက္ (304–232 BCE) မွာ ေမာရိယအင္ပါယာက အဲဒီေခတ္အခါရဲ႕ကမၻာမွာ အႀကီးဆံုး အင္ပါယာႏိုင္ငံႀကီး ျဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္။ အေသာကမင္းရဲ႕ ေက်းဇူးနဲ႔ ဗုဒၶသာသနာက ကမၻာ အရပ္အရပ္ ျပန္ႏွံ႔ခဲ့ေပမယ့္၊ ယခုအခ်ိန္မွာေတာ့ သာသနာစတင္ ျမစ္ဖ်ားခံရာ အိႏၵိယႏိုင္ငံမွာ သာသနာ တိမ္ေကာ ကြယ္ေပ်ာက္ခဲ့ရျပန္ပါတယ္။ အေသာကမင္းႀကီးရဲ႕ေရးထိုးခဲ့တဲ့ ေက်ာက္စာတိုင္ေတြ၊ တည္ထားခဲ့တဲ့ ေစတီပ်က္ေတြကေနပဲ တခ်ိန္က ထြန္းကားခဲ့တဲ့ ဗုဒၶသာသနာကို ျပန္လည္မွန္းဆ ၾကည္ညိဳရပါေတာ့တယ္။ ျဖစ္ခ်ည္တလွဲ႔ ပ်က္ခ်ည္တခါ ေလာကဓမၼတာကို သံေ၀ဂယူႏိုင္ပါတယ္။

နိဂလိဟ၀ (ေကာဏာဂံုဘုရား အေလာင္းဖြားရာ)၊ ေဂါတိဟ၀ (ကကုသန္ဘုရား အေလာင္းဖြားရာ)၊ သဂါဟ၀ (သာကီ၀င္ေတြကို လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္ခဲ့တဲ့ ေရကန္)၊ ပိပရဟ၀ါ စတဲ့ေနရာေတြကိုေတာ့ မေရာက္ျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။ ျမန္မာဘုရားဖူး ၀န္ေဆာင္အဖြဲ႔ေတြက ကပိလ၀တၳဳ (တိေလာရကြတ္) ကိုပဲ ပို႔ေပးေလ့ရွိပါတယ္။ ၿမိဳ႕႐ုိးေဟာင္းက ၂၂-ေပက်ယ္တဲ့ က်ံဳး၊ ၁၀-ေပ က်ယ္တဲ့ ၿမိဳ႕႐ိုးနဲ႔ ၀န္းရံထားပါတယ္။ အေရွ႕ဖက္နဲ႕ အေနာက္ဖက္က ၿမိဳ႕တံခါးႀကီးေတြကို ေရွးေဟာင္းသုေတသနက တူးေဖာ္ထားပါတယ္။ ၿမိဳ႕႐ိုးေဟာင္းေတြ၊ တံခါးမႀကီးေတြကို ၾကည့္ၿပီး တခ်ိန္က ကပိလ၀တ္ဟာ ႀကီးက်ယ္ခမ္းနားခဲ့မယ္ ဆိုတာမွန္းဆႏိုင္ပါတယ္။ ကပိလ၀တ္ဟာ ခ်မ္းသာႂကြယ္၀ၿပီး လူေန ထူထပ္ေၾကာင္း၊ လမ္းေတြမွာ ဆင္ေတြ ျမင္းေတြ လွည္းေတြ ရထားေတြနဲ႔ ျပည့္က်ပ္စည္ကားေၾကာင္း မဟာ၀ဂၢသံယုတ္ မဟာနာမသုတ္မွာ ေတြ႕ရပါတယ္။ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္ ေရာက္ခဲ့တဲ့ အခ်ိန္မွာေတာ့ ကပိလ၀တ္မွာ အိမ္ေျခ ဆယ္စုေလာက္ပဲ ရွိပါေတာ့တယ္။ ကပိလ၀တ္ကေန လုမၺိနီကို သြားတဲ့လမ္းမွာလည္း လူသူကင္းဆိတ္ေနၿပီး ဆင္ျဖဴေတြ၊ ျခေသၤ့ေတြရဲ႕ ရန္ေၾကာင့္ အထူးသတိထားၿပီး သြားရတယ္လို႔ မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ပါတယ္။




ကပိလ၀တၳဳ နန္းေတာ္ရာ

ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ေဟာင္းအတြင္းကို အေနာက္ဖက္ တံခါးအနီးကေန ၀င္ရပါတယ္။ လူသြားလမ္းေလးအတိုင္း မီတာ-၂၀၀ ေလာက္ ေလွ်ာက္လိုက္ရင္ နန္းေတာ္ရာ အုတ္ျမစ္ခံုကို ေတြ႕ရပါတယ္။ အေလာင္းေတာ္ သိဒၶတၳမင္းသား စိုးစံဖို႔အတြက္ ေႏြမိုးေဆာင္း ဥတုသံုးပါးနဲ႔ ေလ်ာ္ညီေအာင္ ေဆာက္လုပ္ထားတဲ့ ရမၼ၊ သုဘ၊ သုရမၼဆိုတဲ့ နန္းျပသာဒ္ႀကီး သံုးေဆာင္ရဲ႕ အုတ္ျမစ္ခံုေတြလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ နန္းေတာ္ရာရဲ႕ ေျမာက္ဖက္နားမွာ နတ္ကြန္းတစ္ခုရွိပါတယ္။ ဒီနတ္ကြန္းမွာ ေဒသခံေတြက အတီးအမႈတ္ေတြနဲ႔ ပူေဇာ္ပသၿပီး သားဆု ေတာင္းေလ့ရွိေၾကာင္း သိရပါတယ္။

သားဆုေတာင္းရာ နတ္ကြန္း

ကပိလ၀တၳဳ အေရွ႕တံခါးဆီသုိ႔



ကပိလ၀တၳဳ အေရွ႕တံခါးႏွင့္ ၿမိဳ႕႐ိုး
ကပိလ၀တၳဳ အေရွ႕တံခါး
ကပိလ၀တၳဳ အေရွ႕တံခါး
ကပိလ၀တၳဳ ၿမိဳ႕႐ိုး

နန္းေတာ္ရာေနရာကေန အေရွ႕ဖက္ကို မီတာ-၂၀၀ ေလာက္ဆက္ၿပီး သြားရင္ အေရွ႕ဖက္ ၿမိဳ႕တံခါးကို ေရာက္ပါတယ္။ သိဒၶတၳမင္းသားက ဒီအေရွ႕ဖက္တံခါးကေန ေတာထြက္ေတာ္မူခဲ့တာ ျဖစ္လို႔ “မဟာဘိနိကၡမနဒြါရ” လို႔လည္း ေခၚပါတယ္။ ၿမိဳ႕တံခါးကေန အေရွ႕ဖက္ကို လွမ္းေမွ်ာ္ၾကည့္လိုက္ရင္ မလွမ္းမကမ္းမွာ ေစတီပ်က္ကုန္းေလး တစ္ခုကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ဧည့္လမ္းညႊန္ေတြကေတာ့ က႑ကျမင္း ရင္ကြဲနာက်ၿပီး နတ္႐ြာလားတဲ့ ေနရာအထိမ္းအမွတ္ လြမ္းေစတီလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်မ္းစာေတြ အရဆိုရင္ေတာ့ က႑ကျမင္း ရင္ကြဲနာက်တဲ့ေနရာဟာ အေနာမာျမစ္ကမ္း နံေဘးမွာ ရွိရမွာ ျဖစ္လို႔ ဟုတ္ဟန္ မတူပါဘူး။ အေလာင္းေတာ္မင္းသား ေတာထြက္မယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္ၿပီး ၿမိဳ႕တံခါးက ထြက္တဲ့အခါ ကပိလ၀တ္ကို ျပန္ၿပီး ၾကည့္လိုတဲ့ စိတ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုစိတ္ျဖစ္တာနဲ႔ မဟာပထ၀ီေျမႀကီးက အိုးထိန္းစက္လို လည္ၿပီး ၿမိဳ႕ေတာ္ကို ျပတယ္၊ ေနာင္ ဒီေနရာမွာ က႑ကအနိ၀တၱနေစတီ တည္ခဲ့ၾကေၾကာင္း ဗုဒၶ၀င္အ႒ကထာမွာ ေတြ႕ရပါတယ္။ အခုလွမ္းျမင္ေနရတဲ့ ကုန္းမို႔မို႔ေလးက ဒီေစတီ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ကပိလ၀တ္ရဲ႕ အေရွ႕ဖက္တေက်ာက လယ္ကြင္းေတြမွာ ခမည္းေတာ္ သုေဒၶါဒနမင္း လယ္ထြန္မဂၤလာ က်င္းပခဲ့ဖူးပါလိမ့္မယ္။ အေလာင္းေတာ္ မင္းသားေလးဟာ ခမည္းေတာ္ကို ေစာင့္ဆိုင္းရင္း မိမိရဲ႕ ၀င္သက္ထြက္ကုိ အာ႐ံုျပဳေနတဲ့အခါ ပထမစ်ာန္အဆင့္ရွိတဲ့ သမာဓိကို ရေတာ္မူခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ သေျပပင္ရိပ္ေနရာသည္လည္း ဒီလယ္ကြင္းျပင္ေတြရဲ႕ အလယ္တေနရာရာမွာ ျဖစ္လိမ့္မယ္လို႔ မွန္းဆ ၾကည့္ရပါတယ္။ သေျပပင္ရင္းမွာ ကေလးဘ၀က ရခဲ့ဖူးတဲ့ အာနာပါန စ်ာန္သမာဓိဟာ ေနာင္ မဟာေဗာဓိပင္ရင္းမွာ ရရွိမယ့္ သမၼာသေမၺာဓိ ဉာဏ္ေတာ္အတြက္ အလြန္ ေက်းဇူးမ်ားတယ္ဆိုတာကို စဥ္းစားမိခဲ့ပါတယ္။
ကပိလ၀တၳဳ (@ Tilaurakot)

ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕႐ိုးေဟာင္းရဲ႕ ေျမာက္ဖက္မွာ မယ္ေတာ္မာယာရဲ႕ အ႐ိုးအိုးေစတီနဲ႔ ဖမည္းေတာ္ သုေဒၶါဒနမင္းႀကီးရဲ႕ ဓာတ္ေတာ္ေစတီလို႔ ယူဆရတဲ့ ေစတီပ်က္ႏွစ္ဆူ ရွိပါတယ္။ ဒီေစတီ ႏွစ္ဆူကိုေတာ့ မေရာက္ျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီကေန ေျမာက္ဖက္ကို ဆက္သြားရင္ ဟိမ၀ႏၲာေတာင္ေျခထိ တိုင္ေအာင္ ကၽြန္းပင္၊ အင္ၾကင္းပင္ေတြ သဘာ၀အေလ်ာက္ ေပါက္ေရာက္ေနတဲ့ မဟာ၀ုန္ေတာႀကီး ရွိခဲ့ပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ ကပိလ၀တ္ျပည္ နိေျဂာဓာရံုေက်ာင္းမွာ သီတင္းသံုးေတာ္မူတဲ့ အခါေတြမွာ ဆြမ္းစားၿပီးရင္ မဟာ၀ုန္ေတာကို ၀င္ၿပီး ေန႔သန္႔စဥ္ (တစ္ပါးတည္း သမာပတ္၀င္စား) ေတာ္မူေလ့ရွိပါတယ္။ နိေျဂာဓာ႐ံုက ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ ေတာင္ဖက္ ၃-မိုင္ခြဲ (ေတာလိဟ၀ါၿမိဳ႕ကေန ၁-မိုင္ခြဲ) ေလာက္က ကူဒန္ရြာ (Kudan) အနီးမွာ ရွိပါတယ္။ ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ေဟာင္းကို ေလ့လာၿပီးတဲ့ေနာက ဘုရားဖူးအဖြဲ႔က နိေျဂာဓာ႐ံုကို သြားၾကပါတယ္။

 



သားေတာ္ သမၼာသမၺဳဒၶ ဘုရားအျဖစ္သို႔ေရာက္ၿပီလို႔ သတင္းၾကားတဲ့အခါ သုေဒၶါဒနမင္းက အမတ္ေတြကို ေစလႊတ္ၿပီး ရာဇၿဂိဳဟ္ၿမိဳ႕ ေ၀ဠဳ၀န္ေက်ာင္းမွာ သီတင္းသံုးေနတဲ့ ျမတ္စြာဘုရားကို ပင့္ဖိတ္ေစခဲ့ပါတယ္။ ဘုရားပင့္ဖို႔ ေရာက္လာတဲ့ အမတ္ေတြက တရားေတာ္ကို နာၾကားရၿပီးတဲ့ေနာက္ ရဟန္းျပဳသြားၾကၿပီး သုေဒၶါဒနမင္းရဲ႕ အမွာစကားကို လစ္လ်ဴ႐ႈထားၾကပါတယ္။ အႀကိမ္ႀကိမ္ ေစလႊတ္ေပမယ့္ မရတဲ့အဆံုး ဗုဒၶနဲ႔ ဖြားဖက္ေတာ္ျဖစ္တဲ့ ကာဠဳဒါရီအမတ္ကို ေစလႊတ္လိုက္ပါတယ္။ ကာဠဳဒါရီအမတ္လည္း ရဟန္းျပဳသြားေပမယ့္ သုေဒၶါဒနမင္းရဲ႕ အမွာစကားကို မေမ့ေလ်ာ့ပဲ ေႏြဦးရာသီရဲ႕ သာယာလွပပံုေတြကို ေဖာ္ၾကဴးၿပီး ေမြးရပ္ေျမျဖစ္တဲ့ ကပိလ၀တ္ျပည္ကို ႂကြေတာ္မူဖို႔ ဂါထာေတာ္ ေျခာက္ဆယ္ (အတိအက်အားျဖင့္ ၆၄-ဂါထာ) နဲ႔ ပင့္ေလွ်ာက္ေတာ္မူပါတယ္။ ဗုဒၶျမတ္စြာက ရဟန္းသံဃာေတာ္ေတြ ၿခံရံၿပီး တစ္ေန႔ တစ္ယူဇနာခရီးနဲ႔ ႏွစ္လၾကာ ရာဇၿဂိဳဟ္ကေန ကပိလ၀တၳဳကို ေဒသစာရီႂကြ ခ်ီခဲ့ပါတယ္။ ကပိလ၀တ္ကို ေရာက္တဲ့အခါ ဗုဒၶျမတ္စြာနဲ႔ ရဟန္းေတာ္ေတြ သီတင္းသံုးဖို႔အတြက္ နိေျဂာဓ အမည္ရတဲ့ သာကီ၀င္မင္းသားရဲ႕ ဥယ်ာဥ္အရံကို လွဴဒါန္းခဲ့ပါတယ္။ သာကီ၀င္မင္းေတြက အလြန္ မာန္မာနႀကီးသူေတြ ျဖစ္တဲ့အေလ်ာက္ ဗုဒၶျမတ္စြာထက္ အသက္႐ြယ္ ငယ္႐ြယ္သူေတြကသာ လက္အုပ္ခ်ီမိုးၿပီး ရွိခိုးၾကပါတယ္။ ဗုဒၶျမတ္စြာထက္ အသက္အ႐ြယ္ ႀကီးသူ သာကီ၀င္မင္းမ်ားကေတာ့ ရွိခိုးျခင္း မျပဳဘဲ ေနာက္ကေနသာ ခရီးဦး ႀကိဳဆိုၾကပါတယ္။ မာန္မာနေထာင္လႊားတဲ့ ေဆြေတာ္မ်ိဳးေတာ္မ်ားကို ေခ်ခၽြတ္ဖို႔အတြက္ ေကာင္းကင္ယံထက္မွာ ယမိုက္ျပာဋိဟာ တန္ခိုးေတာ္ကို ျပေတာ္မူပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ စိုေစလိုသူကိုသာ စိုစြတ္ေစၿပီး မစိုေစလိုသူေတြကို မစိုစြတ္ေစတဲ့ ေပါကၡရ၀ႆမိုးႀကီး ႐ြာသြန္းတယ္လို႔ ဗုဒၶ၀င္မ်ားမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။
နိေျဂာဓာ႐ံုေက်ာင္းေတာ္ရာ(@ Kudan)
နိေျဂာဓာ႐ံု ေက်ာင္း၀င္းအတြင္းရွိ ေပါကၡရဏီကန္
နိေျဂာဓာ႐ံု ေက်ာင္းေဆာင္ (၁)

နိေျဂာဓာ႐ံု ေက်ာင္းေဆာင္ ၂
ေစတီပ်က္ ကုန္းျမင့္ အမွတ္ (၃)

ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာနက ထိမ္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ထားတဲ့ နိေျဂာဓာ႐ံု၀င္းအတြင္းကို ၀င္လိုက္တာနဲ႔ ေပါကၡရ၀ႆမိုး ႐ြာသြန္းၿဖိဳးစဥ္က ျဖစ္ေပၚလာခဲ့တယ္လို႔ ယူဆရတဲ့ ေပါကၡရဏီ ၾကာကန္ကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ၾကာကန္ရဲ႕ အေနာက္ဖက္ ကပ္လွ်က္မွာေတာ့ ပင္မေက်ာင္းေဆာင္ (အမွတ္ ၁) ရွိပါတယ္။ ေက်ာင္းေဆာင္ထက္ကို သံေလွကားကေန တက္လို႔ ရပါတယ္။ အေပၚမွာ ဟိႏၵဴဘာသာ၀င္ေတြ စိုက္ထူထားတဲ့ သီ၀လိင္ကို ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ ဒီေက်ာင္းရဲ႕ ေျမာက္မွာ ေရတြင္း တတြင္းနဲ႔ ေက်ာင္းေဆာင္ အမွတ္ (၂) တို႔ ရွိပါတယ္။ ေရကန္ရဲ႕ ေတာင္ဖက္မွာ ရွိတဲ့ ေစတီကုန္းျမင့္ေလးကိုေတာ့ ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာနက တူးေဖာ္ျခင္း မျပဳရေသးပါဘူး။ ဒီကုန္းရဲ႕ အထက္မွာ အစၥလာန္ အေဆာက္အအံုတစ္ခု ေဆာက္ထားတာကို ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။ ဧည့္လမ္းညႊန္ေတြက ဒီေစတီကုန္းေလးဟာ သားေတာ္ရာဟုလာကို သာသနာ့အေမြ ေပးတဲ့အေနနဲ႔ ရွင္သာမေဏျပဳေပးတဲ့ ေနရာ အထိမ္းအမွတ္ ေစတီလို႔ ရွင္းျပပါတယ္။ “ရွင္သာမေဏအစ နိေျဂာဓာ႐ံုက” လို႔ အဆို ရွိခဲ့ပါတယ္။ ထို႔အတူ မိေထြးေတာ္ ေဂါတမီ ဦးေဆာင္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားက ဘိကၡဳနီအျဖစ္ သာသနာေဘာင္ ၀င္ခြင့္ ျပဳဖို႔ ေလွ်ာက္ထားခဲ့တာလည္း နိေျဂာဓာရံုမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေလွ်ာက္ထားစဥ္ကေတာ့ ခြင့္မျပဳခဲ့ပါဘူး (ဘိကၡဳနီသာသနာကို ေ၀သာလီျပည္မွာ စတင္ခြင့္ျပဳ ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္)။ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ပိုင္ဆိုင္စရာ ပစၥည္းအျဖစ္ သေဘာထား ဆက္ဆံေလ့ရွိတဲ့ အိႏၵိယ လူ႔မႈအသိုင္းအ၀ိုင္းထဲမွာ ေယာက္်ားသားမ်ားနဲ႔ တန္းတူ ရဟန္းခံခြင့္ကို ေတာင္းဆိုခဲ့တဲ့ မိေထြးေတာ္ ေဂါတမီကို ဗုဒၶေခတ္ရဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူတစ္ဦး အျဖစ္ တင္စားႏိုင္မယ္ ထင္ပါတယ္။

Sunday, April 14, 2013

ႏွစ္သစ္မဂၤလာ - မန္းေတာင္ရိပ္ခို

သူတို႔ရဲ႕ စႏၵယားဆရာ စီစဥ္ေပးတဲ့ note ကို ေရစင္က www.noteflight.com မွာ ရိုက္သြင္းေပးထားပါတယ္။

Monday, April 8, 2013

ဗုဒၶဂယာ ဘုရားဖူးခရီး (၇) - ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ရာ

မဂၤလသုတ္ အစရွိတဲ့ သုတၱန္ေဒသနာ အေတာ္မ်ားမ်ားကို “အခါတစ္ပါးတြင္ ျမတ္စြာဘုရားသည္ သာ၀တၳိျပည္ အနာထပိဏ္သူေဌး၏ အရံျဖစ္ေသာ ေဇတ၀န္ေက်ာင္း၌ သီတင္းသံုးေနေတာ္မူ၏ (ဧကံ သမယံ ဘ၀ဂါ သာ၀တၳိယံ ၀ိဟရတိ ေဇတ၀ေန အနာထပိ႑ိကႆ အာရာေမ)” ဆုိတဲ့ နိဒါန္းနဲ႔ အစခ်ီေလ့ရွိပါတယ္။ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္မွာ ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့တဲ့ သုတၱန္ေဒသနာေတြက အလြန္မ်ားျပားတဲ့့အတြက္ ေဇတ၀န္ဟာ အလြန္အေရးပါတဲ့ ဗုဒၶသာသနိက ဌာနတစ္ခုျဖစ္တယ္ဆုိတာ အထူးေျပာစရာ မလိုလွပါဖူး။

ပေသနဒီေကာသလမင္းရဲ႕ သားေတာ္ ေဇတမင္းသား ပိုင္ခဲ့တဲ့ ဥယ်ာဥ္ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေဇတ၀န္ (ေဇတ၀န) လုိ႔ အမည္ရပါတယ္။ အနာထပိဏ္သူေဌးက ဥယ်ာဥ္ေျမကို ေ႐ႊဒဂၤါးျပားခ်င္း အစြန္းခ်င္းထိစပ္ေအာင္ အျပည့္ခင္းၿပီး ေဇတမင္းသားထံက ၀ယ္ယူကာ ဘုရားရွင္ကို လွဴဒါန္းခဲ့တာပါ။ အနာထပိဏ္သူေဌးရဲ႕ သဒၶါတရားကို အားက်ၿပီး ေဇတမင္းသားက ေျမေနရာတကြက္ကို မေရာင္းေတာ့ပဲ ေက်ာင္းမုခ္ဦး ေဆာက္လုပ္လွူဒါန္းၿပီး ကုသိုလ္ ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ အနာထပိဏ္သူေဌးက ေဇတ၀န္ဥယ်ာဥ္အတြင္းမွာ ေက်ာင္းေဆာင္၊ တရားေဟာ ခန္းမေဆာင္၊ စႀကႍလမ္း၊ အိမ္သာ၊ မီးဖိုေဆာင္၊ ေရတြင္း၊ ေရကန္၊ ဇ႐ံုးအိမ္ (ေရေႏြးေငြ႔နဲ႔ ေခၽြးေပါင္းတဲ့ အခန္း) စတာေတြ ထည့္သြင္းၿပီး ခမ္းခမ္းနားနား ေဆာက္လုပ္ လွူဒါန္းခဲ့ပါတယ္။ ေက်ာင္းေဆာင္ေတြကို မဆိုထားနဲ႔ ေက်ာင္းတိုက္မုခ္ဦးကေတာင္ အလြန္ ခမ္းနားႀကီးက်ယ္တယ္လို႔ အဆိုရွိပါတယ္။ တခါက ဘုရားရွင္နဲ႔ ၀ါဒၿပိဳင္မယ္ဆိုၿပီး လာတဲ့ တိတၳိတစ္ဦးဟာ ေက်ာင္းတိုက္မုခ္ဦးရဲ႕ ခမ္းနားမႈကုိ ျမင္တာနဲ႔ မ၀င္ရဲေတာ့ဘဲ ေၾကာက္႐ြံ႕တုန္လႈပ္ၿပီး ထြက္ေျပးဖူးေၾကာင္း ပလာယိတဇာတ္မွာ ေဖာ္ျပဖူးပါတယ္။

အေသာမင္းက ေဇတ၀န္ ေက်ာင္းတိုက္မုခ္ဦးရဲ႕ တဖက္တခ်က္မွာ အျမင့္ေပ-၇၀ ေလာက္ရွိတဲ႔ ေက်ာက္တိုင္ တတိုင္စီ စိုက္ထူထားခဲ့ပါတယ္။ ဘယ္ဖက္ ေက်ာက္တိုင္ထိပ္မွာ ဓမၼစၾကာဘီး၊ ညာဖက္ ေက်ာက္တိုင္ထိပ္မွာ ႏြားလားဥသဘ႐ုပ္ထုေတြ ထုလုပ္ထားေၾကာင္း တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္နဲ႔ ႐ႊန္က်န္တို႔ရဲ႕ မွတ္တမ္းေတြမွာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ေက်ာင္းတိုက္မုခ္ဦးေနရာက ဒီေန႔ေခတ္ သာ၀တၳိ ျမန္မာေက်ာင္းေဟာင္းေနရာေလာက္မွာ ရွိတယ္လို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ ဒီေက်ာက္တိုင္ ႏွစ္ခုရဲ႕ အေျခကို ႀကိဳးစား ရွာေဖြတူးေဖာ္ခဲ့ေပမယ့္ မေတြ႕ရေတာ့ပါဘူး။

ေအဒီ ၄၀၇-ခုႏွစ္ ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္ ေရာက္ခဲ့စဥ္က ေဇတ၀န္ဥယ်ာဥ္ ေက်ာင္းတိုက္ အတြင္းမွာ အရံေက်ာင္းေဆာင္ ၉၈ ေက်ာင္းေလာက္ ရွိခဲ့ၿပီး၊ တစ္ေက်ာင္းမွအပ ေက်ာင္းေဆာင္ အားလံုးမွာ သံဃာေတာ္ေတြ သီတင္းသံုး ေနထိုင္ခဲ့ၾကတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေအဒီ ၆၃၇-ခုႏွစ္ ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္ေရာက္ခ်ိန္မွာေတာ့ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းတိုက္ႀကီးက ပ်က္စီးယိုယြင္းေနၿပီး ရဟန္းေတာ္အခ်ိဳ႕ပဲ က်န္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း ေနာင္မွာ ရဟန္းသံဃာမ်ားနဲ႔ ျပန္လည္ စည္ကားခဲ့ဟန္ရွိပါတယ္။ ၁၃-ရာစု ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ လံုး၀ ပ်က္စီးတိမ္ ေကာသြားတဲ့အတြက္ ယခုအခါမွာ အုတ္ျမစ္ပဲ က်န္ပါေတာ့တယ္။



ေက်ာင္းေဆာင္ အမွတ္ ၁၁ ႏွင့္ ၁၂

ေဇတ၀န္ဥယ်ာဥ္ အတြင္းမွာ ျပန္လည္တူးေဖာ္ထားတဲ့ ေက်ာင္းေဆာင္ အုတ္ျမစ္ေနရာေတြကို ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာနက အမွတ္စဥ္ေတြ ထိုးထားပါတယ္။ သီရိလကၤာေက်ာင္းနဲ႔ မ်က္ႏွာခ်င္းဆုိင္မွာရွိတဲ့ ေဇတ၀န္ဥယ်ာဥ္ ဂိတ္ေပါက္ကေန ၀င္ၿပီး လူသြားလမ္း အတိုင္းသြားရင္ ေက်ာင္းေဆာင္အမွတ္ (၁၁) နဲ႔ (၁၂) ကို ေတြ႔ရပါမယ္။ ဆက္ၿပီးသြားရင္ ေက်ာင္းေဆာင္အမွတ္ (၁၉) ကို ေရာက္ပါတယ္။ ဒီေက်ာင္းေဆာင္က ပေသနဒီေကာသလမင္းႀကီး ေဆာက္လုပ္လွဴဒါန္းခဲ့တဲ့ သာလာလဂါရကုဋိ (အင္ၾကင္းပင္ ေက်ာင္းေဆာင္) လို႔ ျမန္မာဆရာေတာ္မ်ားက ယူဆၾကပါတယ္။ သာလာလဂါရကုဋိ ဆိုတာက ေဇတ၀န္ဥယ်ာဥ္ထဲမွာ ပင္မေက်ာင္းေဆာင္ႀကီး (မဟာေဂဟာနိ) ေလးေဆာင္ ရွိတဲ့အနက္က တစ္ေဆာင္ျဖစ္ပါတယ္။ ေရွးေဟာင္းသုေတသန တူးေဖာ္မႈအရကေတာ့ အေစာဆံုး ခရစ္ႏွစ္ ၆-ရာစုေလာက္ကမွ တည္ထားခဲ့တာလို႔ ဆုိပါတယ္။ သံုးႀကိမ္တိုင္တုိင္ ျပန္လည္ျပဳျပင္ မြမ္းမံခဲ့တဲ့ အေထာက္အထားေတြ ရွိပါတယ္။ ဒီေက်ာင္းေဆာင္ရဲ႕ အခန္းတခန္းကေန ခရစ္ႏွစ္ ၁၁၃၀-ခုႏွစ္က ေရးထိုးခဲ့တဲ့ ကဏၰကုဇၨဘုရင္ ေဂါ၀ိႏၵစႁႏၵရဲ႕ ေၾကးျပားကမၸည္းစာတန္းကို တူးေဖာ္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ေဂါ၀ိႏၵစႁႏၵဆိုတာက မိဂဒါ၀ုန္က ဓမၼစၾကဇိနေက်ာင္းေဆာင္ကို လွူဒါန္းခဲ့တဲ့ ကုမာရေဒ၀ီရဲ႕ ခင္ပြန္းပါ။ သာ၀တၳိအနီးတ၀ိုက္က ႐ြာေပါင္း ၆-႐ြာကို ေဇတ၀န္ေက်ာင္း သံဃာကို လွဴဒါန္းခဲ့တယ္လို႔ ေရထိုးထားပါတယ္။ ဒီကမၸည္းစာမွာ ပါတဲ့ ႐ြာအမည္အခ်ိဳ႕က ယေန႔ထက္ရွိေနေသးတဲ့အတြက္ ဒီေနရာဟာ သာ၀တၳိျပည္ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ရာ ေနရာအစစ္အမွန္ ျဖစ္ေၾကာင္း အတည္ျပဳဖို႔အတြက္ အေရးပါတဲ့ အေထာက္အထားတခု ျဖစ္တယ္လို႔ ေရွးေဟာင္းသုေတသန မွတ္တမ္းေတြက ဆိုပါတယ္။

ေက်ာင္းေဆာင္အမွတ္ ၁၉ (သာလာလဂါရကုဋိ)



ေက်ာင္းေဆာင္ အမွတ္ (၁၁) နဲ႔ (၁၂) ရဲ႕ ေျမာက္ဖက္မွာ ရဟႏၲာမေထရ္ေတြရဲ႕ ဓာတ္ေတာ္ေစတီ ၈-ဆူ ရွိပါတယ္။ လမ္းအတိုင္း ဆက္သြားရင္ ျမန္မာဆရာေတာ္ေတြက ရွင္သီ၀လိေက်ာင္းေဆာင္လို႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေက်ာင္းေဆာင္ အမွတ္ (၇) ကို ေရာက္ပါတယ္။ ေက်ာင္းေဆာင္ အ၀င္၀မွာ ကုလားဘုန္းႀကီးေတြက စာ႐ြတ္ၿပီး အလွဴခံေနၾကပါတယ္။ ဘုရားခန္းေဆာင္ တခုပါ၀င္ၿပီး အုတ္နဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ ခပ္နိမ့္နိမ့္ ပန္းတင္ခံုေလး ရွိပါတယ္။ ဘုရားဖူးေတြက အဲဒီပန္းတင္ခံုေပၚမွာ အေမႊးတိုင္ ဆီမီးတိုင္ေတြ ထြန္းညွိ ပူေဇာ္ၾကပါတယ္။ ေဇတ၀န္ဥယ်ာဥ္အတြင္းမွာ ေက်ာင္းေဆာင္ေနရာ အေတာ္မ်ားမ်ားရွိေပမယ့္ ဂႏၶကုဋိေက်ာင္း၊ အာနႏၵာေဗာဓိပင္နဲ႔ ရွင္သီ၀လိေက်ာင္းေဆာင္ ေနရာသံုးခုေလာက္မွာပဲ ဘုရားဖူးေတြ စည္စည္ကားကား ၀တ္ျပဳဆုေတာင္းေလ့ရွိပါတယ္။ “လာဘ္လာဘေပါမ်ားရာမွာ ဧတဒဂ္ရတဲ့ ရွင္သီ၀လိရဲ႕ ေက်ာင္းေတာ္ရာျဖစ္တဲ့အတြက္ ဘုရားဖူးေတြက တခုပ္တရ ဆုေတာင္းပူေဇာ္မႈ ျပဳၾကတယ္” လို႔ ယူဆႏိုင္သလို၊ “သက္ေတာ္ထင္ရွား မရွိေတာ့ေပမယ့္ ရွင္သီ၀လိမေထရ္ရဲ႕ အမည္နာမနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ေနရာဌာနေတြကေတာင္ ပူေဇာ္သကၠာရ အထူးကို ခံေတာ္မူရေသးတယ္” လို႔လည္း ေတြးယူႏိုင္ပါတယ္။

ေက်ာင္းေဆာင္ အမွတ္ ၇ (ရွင္သီ၀လိေက်ာင္းေဆာင္)


အရွင္သီ၀လိေက်ာင္းေဆာင္ကေန အေရွ႕ဖက္ကို သြားရင္ လမ္းရဲ႕ ညာဖက္မွာ ေစတီ အမွတ္ (၁၇) နဲ႔ (၁၈) တို႔ ရွိပါတယ္။ ခရစ္ႏွစ္ ၁-ရာစု ကုသွ်န္မင္းဆက္ေခတ္က တည္ထားခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ဓာတ္ေတာ္ၾကဳတ္၊ ဓာတ္ေတာ္သပိတ္တို႔ကို တူးေဖာ္ရရွိခဲ့တယ္လို႔ ေရးထားပါတယ္။ အဲဒီ ေစတီႏွစ္ဆူရဲ႕ ေတာင္ဖက္မွာ ေစတီအမွတ္ (၅) ရွိပါတယ္။ ဒီေစတီကလည္း ကုသွ်န္မင္းဆက္ေခတ္က တည္ထားခဲ့တာပါ။ ျမန္မာဆရာေတာ္ေတြက ပူတိဂတၱ တိႆမေထရ္ရဲ႕ ဓာတ္ေတာ္ေတြကို ဌာပနာထားတဲ့ ေစတီလို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ တိႆမေထရ္က ေသြးစုနာလို အနာဖုေတြ ေပါက္ၿပီး တကိုယ္လံုး ျပည္ပုတ္ေသြးပုတ္ေတြ လိမ္းက်ံေနၿပီး ျပဳစုမယ့္သူ မရွိဘဲ တပါးတည္း ျဖစ္ေနခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ ဗုဒၶျမတ္စြာကိုယ္တိုင္ ႂကြေရာက္ၿပီး ေရေႏြးႀကိဳကာ အနာေတြကို ေဆးေၾကာ သုတ္သင္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ျပည္ေသြးေတြေပေနတဲ့ သကၤန္းေတြကိုလည္း ေရေႏြးနဲ႔ ဖြတ္ေလွ်ာ္ေပးခဲ့ပါတယ္။ တရားဓမၼေဟာၾကားေပးၿပီးတဲ့ အဆံုးမွာ တိႆမေထရ္ ရဟႏၲာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမေထရ္ ပရိနိဗၺာန္ျပဳတဲ့အခါမွာ ဓာတ္ေတာ္ေတြကို ေစတီတည္ခဲ့ၾကတယ္လို႔ ဓမၼပဒအ႒ကထာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒီေစတီအေၾကာင္းကို တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္ကလည္း မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ရဲ႕ အေရွ႕ေျမာက္ဖက္မယ္ ရွိတယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားတဲ့အတြက္ ယခုေတြ႕ဖူးေျမာ္ရတဲ့ ေစတီအမွတ္ (၅) ေနရာနဲ႔ ကြဲလြဲေနပါတယ္။ ၿဗိတိသွ်သုေတသီ ကန္နင္ဟန္က တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္ရဲ႕ မွတ္တမ္းကို မူတည္ၿပီး ေဇတန္ေက်ာင္းေတာ္ရဲ႕ အေရွ႕ေျမာက္ဖက္ ေပ-၅၅၀ အကြာမွာရွိတဲ့ အုတ္ပံုကုန္းျမင့္ေလးကို ဂိလာနရဟန္းေတာ္ကို ဗုဒၶျမတ္စြာ သူနာျပဳခဲ့တဲ့ အထိမ္းမွတ္တည္ခဲ့တဲ့ ေစတီလို႔ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

ေစတီအမွတ္ ၅ (ဂိလာနရဟန္းအား သူနာျပဳရာ အထိမ္းအမွတ္ေစတီ)
 
ေစတီငယ္ရွစ္ဆူႏွင့္ အေနာက္မွ ေစတီအမွတ္ (၅)

ေကာသမၺကုဋိႏွင့္ စကၤမေစတီ

လမ္းအတိုင္း အေရွ႕ဖက္ကို ဆက္သြားရင္ အာနႏၵာေဗာဓိပင္ကို ေရာက္ပါတယ္။ မ၀င္ေသးဘဲ လမ္းအတုိင္း ေျမာက္ဖက္ကို သြားတဲ့အခါ လမ္းရဲ႕ ညာဖက္မွာ ဗုဒၶျမတ္စြာ စႀကႍႂကြေတာ္မူရာ အထိမ္းအမွတ္ စကၤမေစတီ အုတ္ခံုရွိပါတယ္။ ဘယ္ဖက္မွာေတာ့ ေက်ာင္းေဆာင္ အမွတ္ (၃) ရွိပါတယ္။ “ဗလ အမည္ေသာ ရဟန္းေတာ္က ေကာသမၺေက်ာင္းရွိ ရဟန္းေတာ္မ်ားအတြက္ ေပးလွဴသည္” လို႔ ကမၸည္းစာပါတဲ့ မထုရာလက္ရာ ေက်ာက္ဆင္းတုတစ္ဆူကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီေနရာဟာ အနာထပိဏ္သူေဌး ေဆာက္လုပ္လွဴဒါန္းခဲ့တဲ့ ေကာသမၺကုဋိ (ႀကိဳ႕ပင္ ေက်ာင္းေဆာင္) ျဖစ္တယ္လို႔ ယူဆၾကပါတယ္။

ေက်ာင္းေဆာင္ အမွတ္ ၃ (ေကာသမၺကုဋိ)
 


စကၤမေစတီ

လမ္းအတိုင္း ေျမာက္ဖက္ကို ဆက္သြားေတာ့ ေက်ာင္းေဆာင္ အမွတ္ (၂) ကို ေရာက္ပါတယ္။ ဒီေက်ာင္းေဆာင္ကို အႀကိမ္ႀကိမ္ ျပဳျပင္မြမ္းထားခဲ့ၾကတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ အျပင္ဖက္ဆံုး အုတ္ျမစ္က ၈-ေပေလာက္ထူၿပီး၊ အေရွ႕အေနာက္ ၁၁၅-ေပ၊ ေတာင္ေျမာက္ ၈၉-ေပ ရွိပါတယ္။ ဗုဒၶျမတ္စြာ သီတင္းသံုးေတာ္မူေလ့ရွိတဲ့ ဂႏၶကုဋိ (နံ႔သာ ေက်ာင္းေဆာင္) လို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားကို ဖူးေျမာ္ဖို႔ ေရာက္လာၾကတဲ့ ဘုရားဖူးေတြက ပန္း၊ စႏၵကူး နံ႔သာေတြ ယူေဆာင္လာၿပီး ပူေဇာ္ေလ့ရွိၾကတဲ့တြက္ ဂႏၶကုဋိဆိုတဲ့ အမည္ရပါတယ္။ ဂႏၶကုဋိေက်ာင္းမွာ ျမတ္စြာဘုရား မၾကာခဏ သီတင္းသံုးေတာ္မူေလ့ရွိတဲ့ အတြက္ ဂႏၶကုဋိဆိုရင္ ျမတ္စြာဘုရား သီတင္းသံုးရာ ေက်ာင္းေဆာင္လို႔ အသိမ်ားၾကသလို၊ ေနာင္မွာ ဘုရားဆင္းတုေတာ္ေတြ ထားတဲ့ေက်ာင္းေဆာင္တိုင္းကို ဂႏၶကုဋိလို႔ဘဲ ေခၚေ၀ၚ သံုးစြဲေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ေရွ႕၀င္ေပါက္ အနီးက ပန္းတင္ခံုေပၚမွာ ေစတီပံု ေဖာ္ထားၿပီး၊ ဘုရားဖူးေတြက ေ႐ႊခ်ပူေဇာ္ထားၾကတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ေက်ာင္းေဆာင္က ၾကက္ေျခခတ္ပံုစံရွိၿပီး ဘုရားခန္းက ၉-ေပ ပတ္လည္ေလာက္ က်ယ္ပါတယ္။ အုတ္ေဘာင္ေပၚမွာ ပန္းအနီ ပန္းအ၀ါေတြ ျဖန္႔ခင္းၿပီး ပူေဇာ္ထားတဲ့အတြက္ ပန္းရန႔ံေတြ ထံုသင္းေနပါတယ္။ ဂႏၶကုဋိတိုက္အတြင္း ဗုဒၶျမတ္စြာ သီတင္းသံုးေတာ္မူတဲ့ ကုတင္ေျခေထာက္တို႔ ခ်ရာေနရာကို ဘုရားရွင္တိုင္း မစြန္႔တဲ့ အ၀ိဇဟိတ ေလးဌာနမွာ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားတဲ့အတြက္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ အထြတ္အျမတ္ထားရာ ေျမျမတ္မဟာ ေနရာလို႔ ဆုိႏိုင္ပါတယ္။


ဂႏၶကုဋိေက်ာင္းတိုက္ေရွ႕ ပန္းတင္ခံုထက္မွ ေစတီငယ္


ပန္းနံသာတို႔ျဖင့္ ပူေဇာ္ထားသည့္ ဂႏၶကုဋိ

မူလဂႏၶကုဋိေက်ာင္းေဆာင္က သစ္သားနဲ႔ တည္ေဆာက္ထားတာျဖစ္ၿပီး ဘံုစဥ္ ၇-ဆင့္ရွိခဲ့ေၾကာင္း၊ ႂကြက္တစ္ေကာင္ ကိုက္ခ်ီသြားတဲ့ မီးစကေန ပိတာန္မ်က္ႏွာက်က္ကို မီးစြဲေလာင္ၿပီး ေက်ာင္းေဆာင္တခုလံုး ျပာက်သြားခဲ့အတြက္ အုတ္နဲ႔ ႏွစ္ထပ္ေက်ာင္းေဆာင္ ျပန္လည္ေဆာက္လုပ္ခဲ့တာ ျဖစ္ေၾကာင္း ခရစ္ႏွစ္ ၄၀၀မွာ ေရာက္ခဲ့တဲ့ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္က မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ပါတယ္။ ခရစ္ႏွစ္ ၆၄၃-ခုႏွစ္ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္ေရာက္ခဲ့စဥ္ကေတာ့ ဂႏၶကုဋိေက်ာင္းေဆာင္အပါအ၀င္ ေဇတ၀န္တိုက္အတြင္းက ေက်ာင္းေဆာင္ အေတာ္မ်ားမ်ား လံုး၀ပ်က္စီးေနၿပီလို႔ ဆိုပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ စပ္လို႔ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္ရဲ႕ ခရီးသြားမွတ္တမ္းမွာပါတဲ့ စႏၵကူး႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ အေၾကာင္းကို ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ ၀ါတြင္းသံုးလ တာ၀တႎသာ နတ္ျပည္ ႂကြေနစဥ္မွာ ဘုရားရွင္ကို ဖူးျမင္လိုတဲ့ ဆႏၵေၾကာင့္ စႏၵကူးသားနဲ႔ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ ထုလုပ္ၿပီး ျမတ္စြာဘုရား သီတင္းသံုးေတာ္မူေလ့ရွိတဲ့ ေနရာမွာ သီတင္းသံုးေစၿပီး ကိုးကြယ္ ခဲ့ပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရား ျပန္ႂကြလာတဲ့အခါ ႐ုပ္ပြားေတာ္က ေနရာကေနထၿပီး ဘုရားရွင္ကို ခရီးဦးႀကိဳဆိုတယ္။ အဲဒီအခါမွာ ျမတ္စြာဘုရားက “သင္၏ ေနၿမဲေနရာ၌သာ စံေနေလာ့။ ငါဘုရား ပရိနိဗၺာန္ စံ၀င္ေသာအခါတြင္ သင္သည္ ပရိသတ္ေလးပါးတို႔အတြက္ ငါ၏ ကိုယ္စားျဖစ္ေပလိမ္မည္” လို႔ ဗ်ာဒိတ္ေပးေတာ္မူပါတယ္။ ဒီဆင္းတုေတာ္ဟာ ပထမဆံုး ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ျဖစ္ၿပီး ေနာင္လာေနာင္သားေတြက ဒီဆင္းတုေတာ္ရဲ႕ ပံုတူကို ကူးယူၿပီး ထုလုပ္ခဲ့ၾကတယ္လို႔ ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္က မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ပါတယ္။ ဂႏၶကုဋိေက်ာင္းေဆာင္ မီးစြဲေလာင္တဲ့အခ်ိန္က ဒီ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္က မီးထဲပါမသြားဘဲ ထူးထူးဆန္းဆန္း အနီးနားက ေက်ာင္းေဆာင္တခုမွာ ေျပာင္းၿပီးစံေနတာကို ျပန္ေတြ႔ရတယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ေထရ၀ါဒ ပါဠိ အ႒ကထာ က်မ္းစာေတြမွာေတာ့ ဘုရားရွင္လက္ထက္က ထုလုပ္ကိုးကြယ္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ ဒီစႏၵကူး႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ အေၾကာင္းကို မေတြ႔ရပါဖူး။ ထို႔အတူ ေရွးေဟာင္းသုေတသီေတြရဲ႕ ေလ့လာေတြ႔ရွိခ်က္အရ အေသာကမင္း ေခတ္ေလာက္အထိ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ရဲ႕ ပံုေတာ္ကို ထုလုပ္ကိုးကြယ္ျခင္း မရွိခဲ့ၾကဘဲ၊ ဇာတ္နိပါတ္ပံုေတြ ထုလုပ္ရာမွာေတာင္ ဘုရားရွင္ကိုယ္စား ေဗာဓိပင္၊ ဓမၼစၾကာဘီးစတဲ့ သေကၤတေတြကိုပဲ အသံုးျပဳခဲ့ၾကတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဂႏၶာရေဒသကို ဂရိဘုရင္ အလက္ဇန္းဒါး (Alexander the Great) က်ဴးေက်ာ္သိမ္းပိုက္ခဲ့တဲ့ ေနာက္ပိုင္းကာလမွာမွ ဂရိယဥ္ေက်းမႈေတြ ကူးလူး၀င္ေရာက္လာၿပီး ျမတ္စြာဘုရားရွင္ရဲ႕ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို ထုလုပ္တဲ့ အေလ့အထ ထြန္းကားလာခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီေတာ့ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္ ဂႏၶာကုဋိတိုက္ထဲမွာ ဖူးေျမာ္ခဲ့ရတဲ့ စႏၵကူး႐ုပ္ဆင္းတုေတာ္ရဲ႕ သမိုင္းေၾကာင္းက တဆင့္စကား ပါးစပ္ရာဇ၀င္ပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။

ဂႏၶကုဋိတိုက္ရဲ႕ အေရွ႕ေျမာက္ဖက္မွာ ေက်ာင္းေဆာင္အမွတ္ G နဲ႔ F ရွိပါတယ္။ ေက်ာင္းေဆာင္အမွတ္ G က စတုဂံပံုရွိၿပီး အလယ္တြင္ ခန္းမကို ေဘးပတ္လည္က အခန္းေပါင္း ၂၆ ခန္း ၀န္းရံထားပါတယ္။ အလယ္ခန္းမထဲမွာ ၅-ေပခန္႔ ျမင့္တဲ့ အုတ္ပလႅင္ႀကီး ရွိပါတယ္။ အုတ္ပလႅင္ရဲ႕ မ်က္ႏွာစာနံရံကို ဘုရားဖူးေတြက ေ႐ႊခ်ထားပါတယ္။ ေအာက္ေျခမွာေတာ့ အေမြးတိုင္၊ဆီးမီပူေဇာ္ထားတဲ့အတြက္ မိႈင္းစြဲေနပါတယ္။ ဒီအုတ္ပလႅင္ႀကီးေပၚမွာ ဗုဒၶ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ႀကီး တစ္ဆူ သီးတင္းသံုးခဲ့ဟန္ ရွိပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ကလည္း ဒီေနရာဟာ ဘုရားရွင္ လက္ထက္က တရားေဟာ ဓမၼာ႐ံုေက်ာင္းခန္းမလို႔ ယူဆၾကရပါတယ္။ ဒီဓမၼာ႐ံုေက်ာင္း ခန္းမေနရာမွာပဲ ဘုရားဖူးေတြ စုေပါင္းၿပီး ၀တ္ျပဳၾက၊ မဂၤလသုတ္စတဲ့ ပရိတ္ေတြ ႐ြတ္ဖတ္ ပူေဇာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

တရားေဟာခန္းမေဆာင္

တရားေဟာ ခန္းမေဆာင္ အုတ္ပလႅင္

ဂႏၶကုဋိေက်ာင္းေတာ္ရာနဲ႔ ဓမၼာ႐ံု ေက်ာင္းေတာ္ရာတို႔ရဲ႕ ေရွ႕ မနီးမေ၀းမွာ ေရတြင္း တတြင္း ရွိပါသည္။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ ဆြမ္းခံရာမွ ျပန္လာတဲ့အခါ ေျခေဆးေလ့ရွိတဲ့ ေရတြင္းလို႔ ဆိုပါတယ္။အခု အခါမွာေတာ့ တြင္းကို အဖံုး ဖံုးထားပါတယ္။ တြင္းက ေရကို လက္လႈပ္ေရတိုင္ကေန ဆြဲတင္ယူႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီတြင္းကေရကို အဓိ႒ာန္ျပဳၿပီး မ်က္ႏွာ၊ ဒူးေခါင္းစသည့္ ကိုယ္ခႏၶာ အစိတ္အပိုင္းေတြကို လိမ္းသပ္ေပးရင္ ေရာဂါဘယ ေပ်ာက္ကင္းေစႏုိင္တယ္လို႔ ျမန္မာဘုရားဖူးေတြက ယံုၾကည္ၾကပါတယ္။ အေစာင့္ ကုလားတဦးက ေရတိုင္ကို လႈပ္ကာ ဘုရားဖူးမ်ားအတြက္ ေရတင္ေပးၿပီး “႐ူပီး တဆယ္ ႐ူပီး တဆယ္” လို႔ု ေတာင္းေနပါတယ္။ အဖြဲ႔ထဲက ဘယ္သူမွေတာ့ ပိုက္ဆံေပးဟန္ မတူပါဘူး။
ဂႏၶကုဋိတိုက္အနီးမွ ေရတြင္း


လူသြားလမ္းအတိုင္း ဂႏၶကုဋိတိုက္ရဲ႕ ေျမာက္ဖက္ကို ဆက္သြားရင္ ေက်ာင္းေဆာင္ အမွတ္ (၁) ကို ေရာက္ပါတယ္။ ေဇတ၀န္ဥယ်ာဥ္ရဲ႕ ေျမာက္ဖက္ဆံုးမွာ တည္ရွိၿပီး ေတြ႕ရသမွ် ေက်ာင္းေတာ္ရာေတြထဲမွာ အႀကီးဆံုးလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ အေတြ႔မ်ားတဲ့ ပံုစံအတိုင္း အလယ္မွာ ခန္းမေဆာင္ရွိၿပီး ေဘးပတ္လည္မွာ အခန္းငယ္ ၃၄-ခန္း ၀န္းရံထားပါတယ္။ ဒီေက်ာင္းေဆာင္က ျမတ္စြာဘုရားရွင္ လက္ထက္ေတာ္က ကေရရိကုဋိ (ခံတက္ပင္ ေက်ာင္းေဆာင္) လို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ ဂႏၶကုဋိနဲ႔ သိပ္အလွမ္း မေ၀းလွေပမယ့္ ဒီေက်ာင္းေတာ္ရာကို ဘုရားဖူးေတြ လာေရာက္ ေလ့လာဖူးေျမာ္ၾကတာ သိပ္မေတြ႕ရပါဘူး။

ေက်ာင္းေဆာင္ ၁ (ကေရရိကုဋိ)



အဲဒီေနာက္ ဘုရားဖူးအဖြဲ႔က လမ္းအတိုင္း ေတာင္ဖက္ကို ျပန္လွည့္ၿပီး အာနႏၵာေဗာဓိပင္ ရွိရာကို သြားၾကပါတယ္။ အာနႏၵာေဗာဓိပင္ အေၾကာင္းကို ဇာတကအမွတ္ ၄၇၉ ကာလိဂၤေဗာဓိဇာတ္ အ႒ကထာမွာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရား ေဒသစာရီ လွည့္လည္ေနတဲ့အခါေတြမွာ ဘုရားဖူးလာတဲ့ ၿမိဳ႕သူၿမိဳ႕သားေတြက အျခားပူေဇာ္စရာမရွိတဲ့အတြက္ မိမိတို႔ ယူေဆာင္လာတဲ့ ပန္းနံ႔သာေတြကို ဂႏၶကုဋိ တံခါး၀မွာသာ ခ်ၿပီးသြားရပါတယ္။ ဘုရားရွင္ ဖူးေျမာ္စဥ္ကလို ၀မ္းေျမာက္ပီတိ မျဖစ္ၾကရပါဘူး။ အဲဒီအေၾကာင္းကို အရွင္အာနႏၵာကေလွ်ာက္တဲ့အခါ သရီရေစတီ၊ ပရိေဘာဂေစတီ၊ ဥဒိႆေစတီလို႔ ေခၚတဲ့ ေစတီသံုးမ်ိဳးအနက္ ပရိေဘာဂေစတီထိုက္တဲ့ (ဗုဒၶဂယာက) မဟာေဗာဓိပင္ရဲ႕ မ်ိဳးကို ယူၿပီး ေဇတ၀န္ေက်ာင္း တံခါး၀အနီးမွာ စိုက္ဖို႔အတြက္ ဘုရားရွင္က ခြင့္ျပဳေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ ေဗာဓိမ်ိဳးေစ့ကို ရွင္မဟာေမာဂၢလာန္က တန္ခိုးနဲ႔ ယူေဆာင္ေပးၿပီး အနာထပိဏ္သူေဌးက စိုက္ပ်ိဳးခဲ့ပါတယ္။ အရွင္အာနႏၵက ေတာင္းပန္တဲ့အတြက္ပဲ ျမတ္စြာဘုရားရွင္က ေဗာဓိပင္ရင္းမွာ တစ္ညတာ သမာပတ္ ၀င္စားေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ အရွင္အာနႏၵာရဲ႕ အစီအမံနဲ႔ စိုက္ပ်ိဳးခဲ့တဲ့ အတြက္ အာနႏၵာေဗာဓိလို႔ အမည္တြင္ပါတယ္။ ဘုရားရွင္ လက္ထက္ကတည္းက နယ္ကေန ဘုရားဖူး ေရာက္လာတဲ့ ရဟန္းေတာ္တို႔က အာနႏၵေဗာဓိကို ပန္းေတြနဲ႔ ပူေဇာ္ေလ့ ရွိၾကတယ္လို႔ ဇာတကအမွတ္၂၆၁ ပဒုမဇာတ္ အ႒ကထာမွာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဘုရားဖူးေတြက အာနႏၵာေဗာဓိပင္ကို လက္ယာရစ္ပတ္ၿပီး ပူေဇာ္ၾကပါတယ္။ အိမ္မွာ ကိုးကြယ္ဖို႔အတြက္ က်ေနတဲ့ ေဗာဓိေညာင္႐ြက္ေတြကို ေကာက္ယူၾကပါတယ္။ ေဗာဓိေညာင္႐ြက္ကို ဥယ်ာဥ္ေစာင့္ ကုလားေတြကလည္း ေကာက္ၿပီး ေရာင္းေနပါတယ္။
 
အရွင္အာနႏၵာ အစီအမံျဖင့္ အနာထပိဏ္သူေဌး ေဗာဓိပင္စိုက္ပ်ိဳးပံု (သီရိလကၤာေက်ာင္းနံရံပန္းခ်ီ)
အာနႏၵာေဗာဓိပင္

အာနႏၵာေဗာဓိပင္




Saturday, April 6, 2013

ဗုဒၶဂယာ ဘုရားဖူးခရီး (၆) - သာ၀တၳိ

Miracle of Sravasti (from the Paitava monsatry, Kapisa School 3-4th century - Afganistan)

နယူးေဒလီကို လွည့္လည္ ေလ့လာၿပီးတဲ့ေနာက္ အဲ့ဒီညမွာပဲ သာ၀တၳိကို ခရီးဆက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ယမံုနာအျမန္လမ္းမအတိုင္း အာဂရာၿမိဳ႕ကို ျဖတ္ေမာင္းၿပီး နံနက္ေ၀လီေ၀လင္းမွာ ကန္ပူရ္ကို ေရာက္ပါတယ္။ ကန္ပူရ္ကေန လကၡေနာင္းကို သြားတဲ့လမ္းတေလွ်ာက္မွာေတာ့ ျမဴႏွင္းေတြက အေတာ္ေလး ဖံုးပိတ္ေနပါတယ္။ ေရွ႕ ႏွစ္ကိုက္သံုးကိုက္ထက္ပိုၿပီး ေကာင္းေကာင္း မျမင္ရေတာ့ပါဘူး။ ကားဟြန္းသံကို အားကိုးၿပီး ခပ္ေျဖးေျဖး ေမာင္းပါတယ္။ လမ္းတေလွ်ာက္မွာ ေမွာက္ေနတဲ့ ကားေတြ၊ တိုက္ထားတဲ့ ကားေတြ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။ လကၡေနာင္းကအထြက္ လမ္းမွာ ကားဘရိတ္ ေပါက္သြားတဲ့အတြက္ ခရီး ၾကန္႔ၾကာေနျပန္တယ္။ သာ၀တၳိ ျမန္မာေက်ာင္းကို ညပိုင္းမွ ေရာက္ပါတယ္။



ျမတ္စြာဘုရားရွင္က ဘုရားအျဖစ္ ေရာက္ေတာ္မူၿပီးတဲ့ေနာက္ ပထမပိုင္း အႏွစ္-၂၀ ကာလပတ္လံုး ေနရာ အတည္တက် မထားဘဲ သင့္ေတာ္တဲ့ ၿမိဳ႕႐ြာေတြမွာ လွည့္လည္ ၀ါဆိုေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္း ကာလမွာေတာ့ သာ၀တၳိမွာပဲ အတည္တက် ၀ါဆိုေတာ္မူပါတယ္။ အေစာပိုင္းကာလကလည္း ၁၄-ႀကိမ္ေျမာက္ ၀ါကို သာ၀တၳိမွာ ဆိုခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သာ၀တၳိဟာ ဗုဒၶျမတ္စြာ ၂၅-ႏွစ္တိုင္တိုင္ သီတင္းသံုး ၀ါဆိုေတာ္မူခဲ့တဲ့ ေနရာလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း သာ၀တၳိျပည္မွာ ေဟာၾကားခဲ့တဲ့ သုတၱန္ေဒသနာေတြ၊ ပညတ္ေတာ္မူခဲ့တဲ့ ၀ိနည္း သိကၡာပုဒ္ေတြ မနည္းလွပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ သာ၀တၳိျပည္ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ ဆုိတာက ဗုဒၶသာသနာအတြက္ အလြန္ထင္ရွား အေရးပါတဲ့ သာသနိကနယ္ေျမတခုလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။


သာ၀တၳိျမန္မာေက်ာင္း

သာ၀တၳိျမန္မာေက်ာင္း


ဘုရားရွင္ လက္ထက္ေတာ္အခါက သာ၀တၳိဟာ ပေသနဒီ ေကာသမင္းႀကီး အုပ္ခ်ဳပ္စိုးစံခဲ့တဲ့ ေကာသလတိုင္းရဲ႕ ၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ “သာ၀တၳ” ရေသ့ ေနခဲ့ဖူးတဲ့ ၿမိဳ႕ျဖစ္လုိ႔ သာ၀တၳိဆိုတဲ့ အမည္ရပါတယ္။ ေရွးအ႒ကထာ ဆရာေတြကေတာ့ လူ႔အသံုးအေဆာင္ ပစၥည္းအားလံုးရွိတဲ့အတြက္ (သဗၺံ = အားလံုး + အတၳိ = ရွိသည္) သာ၀တၳိလို႔ ေခၚေၾကာင္း ဖြင့္ဆိုပါတယ္။ လုိခ်င္စရာ မ်ိဳးစံု၊ အသံ မ်ိဳးစံု၊ အစားအေသာက္ မ်ိဳးစံု ျပည့္စံုၿပီး အလြန္စည္ကားတဲ့ ၿမိဳ႕ႀကီး တစ္ၿမိဳ႕ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာင္ေတာ့ ေကာသလတိုင္းက မာဂဓတိုင္း လက္ေအာက္ေရာက္သြားခဲ့ၿပီး သာ၀တၳိကလည္း တျဖည္းျဖည္း တိမ္ေကာသြားခဲ့ပါတယ္။ မဇၩိမေဒသကို ဗုဒၶဘာသာမင္းေတြ အုပ္စိုးတဲ့ ေခတ္ကာလေတြမွာေတာ့ ေဇတ၀န္က ဘုရားေက်ာင္းကန္ေတြကို ျပန္လွည္ျပဳျပင္ ေစာင့္ေရွာက္ေလ့ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၁၂-ရာစု ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ သာ၀တၳိနဲ႔ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ရာက လံုး၀ ပ်က္သံုး တိမ္ျမဳတ္ သြားခဲ့ပါတယ္။ ၁၈၆၃-ခုႏွစ္မွာ ၿဗိတိသွ်ေက်ာက္စာ၀န္ အလက္ဇန္ဒါး ကန္နင္ဟန္က သာ၀တၳိၿမိဳ႕ေဟာင္းကို ျပန္လည္ တူးေဖာ္ၿပီးေနာက္ပိုင္းမွ ႏိုင္ငံတကာက ဗုဒၶဘာသာေက်ာင္းေတြ၊ ဘုရားဖူးေတြနဲ႔ ျပန္လည္ အသက္၀င္လာခဲ့တာပါ။ ေဇတ၀န္ ေက်ာင္းေတာ္ရာေဟာင္းကို ဆာေဟ့ထ္ (Sarheth)၊ သာ၀တၳိၿမိဳ႕ေဟာင္းေနရာကို မေဟ့ထ္ (Maheth) လို႔ ေဒသခံေတြက ေခၚပါတယ္။ ဗာဟ္႐ိုက္ခ်္ၿမိဳ႕ (Bahraich) ကေန ဗာလ္ရမ္ပူရ္ၿမိဳ႕ (Balrampur) ကို သြားတဲ့ လမ္းမွာ ရွိပါတယ္။



သရက္ျဖဴကုန္း

အ႒မေျမာက္ေန႔မွာ နံနက္ ဘုရားဖူးထြက္ေတာ့ ခရီးစဥ္ကို သရက္ျဖဴကုန္းက စပါတယ္။ သရက္ျဖဴကုန္းက သာ၀တၳိျမန္မာေက်ာင္းကေန ဗာလ္ရမ္ပူရ္ၿမိဳ႕ကို သြားတဲ့လမ္းေပၚမွာ ရွိၿပီး မိုင္၀က္ေလာက္ပဲ ေ၀းပါတယ္။ ေဒသခံေတြက ဒီေနရာကို ၾသရဂ်ာရ္ (Ora Jhār) လို႔ေခၚၿပီး၊ ျမန္မာဘုရားဖူးမ်ားကေတာ့ သရက္ျဖဴကုန္းလို႔ ေခၚပါတယ္။

သရက္ျဖဴကုန္းဆိုတာက ၆-၀ါေျမာက္ ၀ါဆိုလျပည့္ေန႔မွာ ဗုဒၶျမတ္စြာ ယမိုက္ျပာဋိဟာျပခဲ့တဲ့ ေနရာပါ။ တတၳိေတြကို ႏွိမ္နင္းဖုိ႔အတြက္ သာ၀တၳိၿမိဳ႕က သရက္ျဖဴပင္ရင္းမွာ တန္ခိုးျပေတာ္မူမယ္လို႔ ေလးလေလာက္ ကတည္းက ႀကိဳတင္ၿပီး ေက်ညာခဲ့ပါတယ္။ ဒီေတာ့ တတၳိေတြကေန ပြဲပ်က္ေအာင္ ႀကံ႐ြယ္ၿပီး သာ၀တၳိၿမိဳ႕ အနီးတ၀ိုက္က သရက္ပင္ေတြကို အပင္ေပါက္ပါ မက်န္ ခုတ္လွဲထားခဲ့ၾကတယ္။ ၀ါဆိုလျပည့္ ေရာက္ေတာ့ က႑လို႔အမည္ရတဲ့ ဥယ်ာဥ္မွဴး ကပ္လွဴတဲ့ သရက္သီးရဲ႕ အေစ့ကို စိုက္ပ်ိဳးေစၿပီး ဗုဒၶျမတ္စြာက လက္ေဆးေရနဲ႔ သြန္းေလာင္းေတာ္မူပါတယ္။ သရက္ေစ့က အေညာင့္ေပါက္ကာ တရိပ္ရိပ္ႀကီးထြားလာၿပီး ခက္မာငါးျဖာႏွင့္ ျပည့္စံုေသာ သရက္ပင္ႀကီး ျဖစ္လာပါတယ္။ ေကာင္းကင္ယံမွာ ရတနာစႀကႍေတာ္ကို ဖန္ဆင္းေတာ္မူၿပီး ကိုယ္ေတာ္ အစိတ္အပိုင္း အသီးသီးက ေရမီးအစံု ထြက္ေစတဲ့ ယမိုက္ျပာဋိဟာ၊ နိမၼိတ႐ုပ္ပြားေတာ္ကို ဖန္ဆင္းၿပီး အေမးအေျဖျပဳျခင္း စတဲ့ တန္ခိုးျပာဋိဟာေတြကို ျပေတာ္မူပါတယ္။ အဲ့ဒီေနာက္ တာ၀တႎသာ နတ္ျပည္ကို ေျခလွမ္း ႏွစ္လွမ္း (=သံုးဖ၀ါး) နဲ႔ ႂကြေတာ္မူၿပီး မယ္ေတာ္မိနတ္သား အမွဴးထားတဲ့ နတ္ျဗဟၼာေတြကို အဘိဓမၼာတရား ေဟာၾကားေတာ္မူပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းအရာကို ဓမၼပဒအ႒ကထာ ေဒ၀ေ၀ါေရာဟဏ၀တၳဳမွာ အက်ယ္တ၀င့္ ေဖာ္ျပထားၿပီး၊ သရဘမိဂဇာတ္အ႒ကထာစတဲ့ အျခား အ႒ကထာေတြမွာလည္း အက်ဥ္းအားျဖင့္ ေတြ႕ရပါတယ္။ သကၠတဘာသာေရး ဒိဗ်ာ၀ဒါနမွာလည္း သာ၀တၳိျပည္ ယမိုက္ျပာဋိဟာ အေၾကာင္း ေရးသားထားပါတယ္။ ဒီ၀တၳဳက အေတာ္ေလး လူႀကိဳက္မ်ား ေၾကာ္ၾကားခဲ့ပံုရၿပီး ယမိုက္ျပာဋိဟာျပေတာ္မူခန္းကို ဘာရ္ဟူတ္ (Bhārhūt)၊ ဆန္ခ်ီ (Sānchī) နဲ႔ ဂႏၶာရေဒသေတြက အႏုပညာလက္ရာေတြမွာ မၾကာခဏေတြ႔ရပါတယ္။

သရက္ျဖူကုန္း

သရက္ျဖူကုန္းထက္မွ အေဆာက္အအံုေဟာင္း

ယခုေတြ႔ေနရတဲ့ ၾသရဂ်ာရ္ ကုန္းျမင့္ေလးဟာ ဗုဒၶျမတ္စြာ ယမုိက္ျပဋိဟာ ျပေတာ္မူခဲ့တဲ့ သရက္ျဖူပင္ရင္းမွာ အေသာကမင္း တည္ထားခဲ့တဲ့ ေစတီပ်က္ကုန္းေျမလို႔ ျမန္မာဆရာေတာ္မ်ားက လက္ခံ ယံုၾကည္ၾကပါတယ္။ ေစတီပ်က္ကုန္းက ေျမျပင္ကေန အျမင့္ ေပ-၇၀ ေလာက္ရွိၿပီး၊ ကုန္းထက္မွာ အုတ္ေက်ာင္းတခု ရွိပါတယ္။ သံုးထားတဲ့ အုတ္အမ်ိဳးအစားေတြက ဗုဒၶဂယာနဲ႔ နာလႏၵာမွာေတြ႕ရတဲ့ အုတ္အမ်ိဳးအစားေတြ ျဖစ္တယ္လုိ႔ ဆိုပါတယ္။

ပုဗၺာ႐ံုေက်ာင္း

ၾသရဂ်ာရ္ ေနရာကို တူးေဖာ္ခဲ့တဲ့ အလက္ဇန္ဒါး ကန္နင္ဟန္ကေတာ့ ဒီေနရာကို ေက်ာင္းအမႀကီး ၀ိသာခါ ေဆာက္လုပ္လွဴဒါန္းခဲ့တဲ့ ပုဗၺာ႐ံုေက်ာင္းေနရာလို႔ ဆိုပါတယ္။ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္ (ဖာဟီယန္) မွတ္တမ္းမွာ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ရာကေန “အေရွ႕ေျမာက္ဖက္” ၆-လိ ၇-လိ အကြာမွာ ပုဗၺာ႐ံုေက်ာင္းရွိတယ္လို႔ ျပထားေပမယ့္ အဲဒီအတိုင္း သြားရင္ သာ၀တၳိကို ျပန္ေရာက္သြားတဲ့အတြက္ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး၊ “အေရွ႕ေတာင္ဖက္” အရပ္မ်က္ႏွာသာ ျဖစ္ရမယ္လို႔ ကန္နင္ဟန္က ယူဆပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာနက စာေစာင္ေတြ၊ စာတမ္းေတြမွာ ၾသရဂ်ာရ္ေနရာကို ပုဗၺာ႐ံုေက်ာင္းေတာ္ရာလို႔ ေဖာ္ျပတာကို ေတြ႔ၾကရမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ ဗုဒၶစာေပေတြအရ ပုဗၺာ႐ံုေက်ာင္းက သာ၀တၳိၿမိဳ႕ရဲ႕ အေရွ႕ဖက္တံခါးအနီးမွာ ရွိရမွာျဖစ္တဲ့ အတြက္ ျမန္မာဆရာေတာ္ေတြ သတ္မွတ္ထားတဲ့အတိုင္း ယမိုက္ျပာဋိဟာျပရာ သရက္ျဖူကုန္းေနရာ ျဖစ္ဖို႔က ပိုၿပီး နီးစပ္မယ္ထင္ပါတယ္။ ဒီေစတီကုန္းရဲ႕ အ၀င္ေပါက္အနီးမွာ “ပုဗၺာ႐ံုေက်ာင္းသို႔” လို႔ ျမႇားျပထားတဲ့ ဆိုင္းဘုတ္တခုကို ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။ သီရိလကၤာႏိုင္ငံကေနလာၿပီး ပုဗၺာ႐ံု မဟာေဒ၀ ကုဋီ (Puvaram Mahadeva Kuti) ဆိုတဲ့အမည္နဲ႔ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္း တည္ေထာင္ထားပါတယ္။ ယခုေနရာကေန ေျမာက္ဖက္ ၁ ကီလိုမီတာေလာက္မွာ ရွိပါတယ္။ သာ၀တၳိၿမိဳ႕ေဟာင္းရဲ႕ အေရွ႕ဖက္တံခါးနားက ကႏၶဘာရီ႐ြာ (Kandhabhari) မွာ ရွိတဲ့အတြက္ ပုဗၺာ႐ံုေက်ာင္းေတာ္ရာ ေနရာ အစစ္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ေကာင္းပါတယ္။ ဆုိင္းဘုတ္ကိုသာ ဓာတ္ပံု႐ိုက္ခဲ့ရၿပီး အဲဒီေက်ာင္းေနရာကို မေရာက္ျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။

ပုဗၺာ႐ံုေက်ာင္းသို႔

သာ၀တၳိၿမိဳ႕ေဟာင္း

သရက္ျဖဴကုန္းမွာ ေလ့လာဖူးေျမာ္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းကို မ၀င္ေသးဘဲ သာ၀တၳိၿမိဳ႕ေဟာင္းကို အရင္ သြားၾကပါတယ္။ ၿဂိဳဟ္တုက ႐ိုက္ထားတဲ့ ဓာတ္ပံုေတြမွာ သာ၀တၳိ ၿမိဳ႕႐ိုးေဟာင္းကို လျခမ္းသ႑ာန္ ျမင္ရပါတယ္။ ၿမိဳ႕႐ိုးရဲ႕ ေျမာက္ဖက္မွာ အစိရ၀တီ ျမစ္႐ိုးေဟာင္း ရွိပါတယ္။ ယခုအခါမွာေတာ့ အစိရ၀တီျမစ္က ယခင္ျမစ္႐ိုးေဟာင္းကေန ေျမာက္ဖက္ တစ္မိုင္ေလာက္ အကြာကေန ေျပာင္းၿပီး စီးေနတာကို ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။ အစိရ၀တီျမစ္ကို ယေန႔ေခတ္မွာ ရပတိျမစ္ (Rapti) လို႔ေခၚပါတယ္။
သာ၀တၳိၿမိဳ႕ေဟာင္းအတြင္း လမ္းတေနရာ

ကားက ၿမိဳ႕ရဲ႕ ေတာင္ဖက္တံခါးက ၀င္လိုက္တာနဲ႔ လမ္းရဲ႕ ညာဖက္မွာ ဂ်ိန္းဘုရားေက်ာင္းကို လွမ္းေတြ႕ေနရပါတယ္။ မိနစ္ပိုင္း အတြင္းမွာဘဲ သုဒတၱေစတီေဟာင္းနဲ႔ အဂၤုလိမာလေစတီေဟာင္းတို႔ ရွိရာေနရာကို ေရာက္ပါတယ္။ သုဒတၱ ဆိုတာက အနာထပိဏ္သူေဌးရဲ႕ ငယ္နာမည္ပါ။ ခိုကိုးရာမဲ့သူေတြကို ထမင္းေႂကြး လွဴဒါန္းေလ့ရွိတဲ့အတြက္ လူအမ်ားစုက အနာထပ႑ိက (အနာထပိဏ္) လို႔ပဲ ေခၚၾကပါတယ္။ တ႐ုတ္ဘုရားဖူးရဟန္းေတာ္မ်ားရဲ႕ မွတ္တမ္းအရ ယခုေရာက္တဲ့ ေနရာက အနာထပိဏ္သူေဌးရဲ႕ အိမ္ေနရာေဟာင္းအထိမ္းအမွတ္ တည္ထားခဲ့တဲ့ ေစတီျဖစ္တယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ေရွးေဟာင္းသုေတသန တူးေဖာ္မႈေတြအရ အေစာဆံုး ကုသွ်နမင္းဆက္ အုပ္စိုးခဲ့တဲ့ (ခရစ္ႏွစ္ ၂-ရာစု) ေလာက္က တည္ထားခဲ့တာလို႔ သိရပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္း ဒီေစတီေနရာေဟာင္းေပၚမွာ ကာခ်ိကုဋီ (Kachchi Kuti) ဆိုတဲ့ အမည္နဲ႔ ဟိႏၵူ ဘုရားေက်ာင္း ေဆာက္ထားခဲ့ၾကပါတယ္။ ဗုဒၶသာသနာ ၂၅၀၀-ျပည့္ ဗုဒၶဇယႏၲိပြဲ က်င္းပကာနီးမွ အစိုးရ အစီအမံနဲ႔ ဟိႏၵူ ဘုရားေက်ာင္းနဲ႔ သာ၀တၳိၿမိဳ႔ေဟာင္းအတြင္းက ႐ြာေတြကို ၿမိဳ႕႐ိုးအျပင္ကို ထုတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီေစတီပ်က္ေပၚကေန ေျမာက္ဖက္ကို လွမ္းေျမာ္ၾကည့္ရင္ ဟိမ၀ႏၲာေတာင္တန္းကို ျမင္ရတယ္လို႔ ဆိုေပမယ့္ ျမဴႏွင္းေတြ ထူထပ္ေနလို႔ ေရးေရးမွ မျမင္ခဲ့ရပါဘူး။ ေလွကားေဘာင္ေပၚမွာ ကုလားဘုန္းႀကီးေတြက ဓမၼစၾကာသုတ္ကို ႐ြတ္ဖတ္ပူေဇာ္ၿပီး အလွဴခံေနတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ နံနက္ပိုင္းမွာ ဘုန္းႀကီး၀တ္ အလွဴခံၾကၿပီး ညပိုင္းေရာက္ရင္ေတာ့ လူ၀တ္နဲ႔ ျပန္ေနၾကတယ္လို႔ အခ်ိဳ႕က ဆိုပါတယ္။ ဒီစကားက မွန္ေကာင္း မွန္ႏိုင္ပါတယ္။ ရဟန္းေတာ္ေတြ ေငြေၾကး အလွဴခံတယ္ဆိုတာကိုက ၀ိနည္းေတာ္နဲ႔ မအပ္စပ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္လည္း “ဗုဒၶသာသနာ တိမ္ေကာ ေပ်ာက္ကြယ္သြားၿပီျဖစ္တဲ့ ဒီလိုေနရာမ်ိဳးမွာ ဓမၼစၾကာေဒသနာ ႐ြတ္ဖတ္ေဖာ္ရေသးတယ္” လို႔ ႏွလံုးသြင္းမိတဲ့အတြက္ အလွဴေငြ အနည္းငယ္ ထည့္ခဲ့ပါတယ္။ ေစတီ၀င္းအထြက္မွာ ဗံုရွည္နဲ႔ လက္ဆြဲဘာဂ်ာ တီးၿပီး ပိုက္ဆံေတာင္းေနသူေတြကို ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။

သုဒတၱေစတီ



သုဒတၱေစတီရဲ႕ အေရွ႕ေျမာက္ဖက္ ေပ-၃၀၀ ေလာက္မွာ အဂၤုလိမာလေစတီ ရွိပါတယ္။ အဂၤုလိမာလ မေထရ္ရဲ႕ ဓာတ္ေတာ္ေစတီလို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ကလည္း မီးမဖြားႏိုင္တဲ့ မိခင္နဲ႕ ၀မ္းထဲက ကေလးငယ္တို႔ အႏၲရာယ္ကင္းေစဖို႔ အဂၤုလိမာလမေထရ္က သစၥာအဓိ႒ာန္ ျပဳခဲ့တဲ့ ေနရာမွာ တည္ထားတဲ့ ေစတီလို႔ ဆိုပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ကလည္း ပေသနဒိေကာသလမင္း ေဆာက္လုပ္လွူဒါန္းခဲ့တဲ့ တရားေဟာ ဓမၼခန္းမေဆာင္ (သဓမၼမဟာသာလ) လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီေစတီေဟာင္းေပၚမွာလည္း ပကၠိကုဋီ (Pakki Kuti) ဆိုတဲ့ အမည္နဲ႔ မြတ္စလင္ဘုရား၀တ္ျပဳေက်ာင္းတခု ရွိခဲ့ပါတယ္။ သာသနာ ၂၅၀၀ ပြဲ မတိုင္မီေလးကမွ ဖယ္ရွားထားခဲ့တာပါ။

အဂၤုလိမာလေစတီ
 

သာ၀တၳိၿမိဳ႕ေဟာင္းအတြင္းက သုဒတၱေစတီနဲ႔ အဂၤုလိမာေစတီတို႔ကို ဖူးေျမာ္ေလ့လာၿပီးတဲ့ေနာက္ သာ၀တၳိၿမိဳ႕ေတာင္ဖက္ တံခါးက ျပန္ထြက္ၿပီး ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ဆီကို ခရီးဆက္ခဲ့ပါတယ္။ သာ၀တၳိနဲ႔ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ရာက မိုင္၀က္ေလာက္ပဲ ေ၀းပါတယ္။