မြန်မာမှုနယ်မှာ “ပညာရွှေအိုး လူမခိုး” ဆိုတဲ့ ဆိုရိုးစကား ရှိပါတယ်။ ပထမအချက်အနေနဲ့ ပညာကို အဖိုးတန် ပိုင်ဆိုင်မှုအဖြစ် ရွှေအိုးနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပါတယ်။ ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ ပညာဟာ အခြားသော ပိုင်ဆိုင်မှုတွေလို ရန်သူမျိုးငါးနဲ့ မဆက်ဆံဘူး။ လူခိုးလို့ ကုန်မသွားဘူး။ ပညာကို ဘယ်လောက်ပဲ မျှဝေမျှေ၀ လျော့မသွားဘဲ၊ တိုးလို့သာ လာမယ်လို့ ဆိုလိုပါတယ်။
အကယ်၍ ပထမအချက်ကို နှိုင်းယဉ်မှုလို့ မယူဆဘဲ၊ ပညာကို ငွေကြေးနဲ့ ညီမျှခြင်းချပြီး တိုင်းထွာခဲ့ရင် ဒုတိယအချက်က သိပ်မမှန်နိုင်တော့ပါဘူး။ အလွန်ကျွမ်းကျင်တဲ့ လက်ဖက်ရည်ဖျော်ဆရာတစ်ဦးဟာ သူ့ပညာကို အခြားလူတွေကို ဘယ်လောက်ပဲ သင်ပေးသင်ပေး သူ့ပညာက လျော့မသွားပါဘူး။ ဒါပေမယ့် သူ့လက်ဖက်ရည်ဆိုင်ဘေးမယ့် သူ့တပည့်တစ်ယောက်က လာပြီး လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ဖွင့်ခဲ့မယ် ဆိုရင်တော့ သူ့ဝင်ငွေ လျော့သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်ပဲ အသိပညာပိုင်ဆိုင်မှု Intellectual property (IP) တွေကို အခိုး မခံရအောင် Copyright, Patent, Trademarks စတဲ့ နည်းအမျိုးမျိုးတွေနဲ့ ကာကွယ် ကြရပါတော့တယ်။
ကုမ္ပဏီကြီးတွေ အတော်များများဟာ IP တွေကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြပါတယ်။ ဒီ IP နဲ့ ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ တန်ဖိုးကို ဖြတ်လာကြတော့ အရင်းရှင်စနစ်ရဲ့ သဘာဝအတိုင်း ဒီ IP တွေကို လက်ဦးမှုယူဖို့, လက်ဝါးကြီးအုပ်ဖို့ ကြိုးစားလာ ကြပါတယ်။ တစ်ချို့စိတ်ကူးလေးတွေဆိုရင် သိပ်ဆန်းဆန်းပြားပြား မဟုတ်ပေမယ့် အရင်လက်ဦးမှုယူပြီး Patent လုပ်တဲ့သူက လုပ်လိုက်ရင် ကျန်တဲ့သူတွေက ဒီစိတ်ကူးမျိုးလေးတွေကို (ခိုးယူတာမဟုတ်ဘဲ) ကိုယ်နည်းကိုယ်ဟန်နဲ့ အကြံတူ စဉ်းစားမိတာမျိုး ဖြစ်စေ အသုံးချခွင့် မရတော့ပါ။ ဟိုးရှေးကတော့ Leibniz နဲ့ Newton က Calculus သင်္ချာကို သူ အရင်ထွင်တယ်, ငါ အရင် ထွင်တယ်ငြင်းခုံခဲ့ ကြဖူးပေမယ့်၊ တရားရုံးမှာ အမှုရင်ဆိုင်ခဲ့ကြပုံ မပေါ်ပါဘူး။ IP တွေကို ဥပဒေအရ အကာအကွယ်ပေးခြင်းဟာ တစ်ဖက်စွန်းရောက်လာရင် မျိုးဆက်သစ်တွေရဲ့ တီထွင်ဖန်တီးမှုကိုတောင် အဟန့်အတားဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Patent တွေကို ထာဝရပိုင်ဆိုင်ခွင့် မပေးဘဲ၊ ဘယ်၍ ဘယ်မျှဆိုပြီး အချိန်ကာလတစ်ခု သတ်မှတ်ပေးကြရပါတယ်။ ဒီသတ်မှတ်ကာလ ကျော်သွားရင် ဘယ်သူယူ သုံးသုံးပေါ့။
၂၀၀၇-ခုနှစ်လောက်ကလည်း အမေရိကန်မှာ ယောဂကျင့်စဉ်တစ်ခုကို Patentလုပ်ဖို့တင်တဲ့ အတွက် အတော်လေး ဂယက်ရိုက် သွားခဲ့ ဖူးပါတယ်။ (အကယ်၍ ဘာသာတရား အဆုံးအမတွေကို ငွေကြေးနဲ့ တန်ဖိုးဖြတ် လဲလှယ်လာကြပြီး Patent လုပ်လာကြရင် အခက်)။ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ စဉ်းစားတီထွင်မှုရဲ့ အကျိုးခံစားခွင့်ကို တီထွင်ဖန်တီးသူက ရထိုက်တယ်ဆိုပေမယ့် စည်းဘောင်တစ်ခုတော့ ရှိဖို့ လိုလာပါတယ်။ အသိပညာပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှုကို ဆန့်ကျင်ပြီး CopyLeft တို့, OpenSource တို့လို လှုပ်ရှားမှုတွေ ပေါ်လာကြပါတယ်။
ကျွန်တော်ကတော့ (ပြတ်သားတဲ့ အမြင်မရှိသေးတဲ့သူပဲ ဆိုဆို) IP Socialist မဟုတ်သလို၊ IP Protectionist တစ်ယောက်လည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ပညာခေတ်နဲ့ အရင်းရှင်စနစ်တို့ ပေါင်းဆုံမှုရဲ့ ပြဿနာတစ်ရပ်ကို ပြန်လည် တင်ပြခြင်း သက်သက်ပါ။


