Saturday, September 13, 2014

အိပ္မက္

အိပ္မက္ မက္ေနျခင္း ျဖစ္၏။

နံနက္ခင္းသည္ သာသာယာယာ ရွိလွ၍ လမ္းေလွ်ာက္လိုစိတ္ ျဖစ္မိသည္။ သိပ္မလွမ္းလိုက္ရဘဲ ကိုယ္က သခ်ႋဳင္း တစျပင္တခုတြင္ ေရာက္၍ ေနေလသည္။ လမ္းေလးသည္ အေကြ႕အေကာက္ အလြန္မ်ားစြာ ေဖာက္လုပ္ထား၍ သိပ္အသံုးတဲ့မည့္ဟန္ မရေသာ္လည္း၊ ေရစီးသန္သည့္ စမ္းေခ်ာင္းေလးတြင္ ေမ်ာပါသြားသကဲ့သို႔ လမ္းေလးအတိုင္း ေမွ်ာလိုက္သြားျဖစ္သည္။ ခပ္လွမ္းလွမ္းတြင္ ျမင္ေနရသည့္ ေလာေလာလတ္လတ္ ျမဳတ္ႏွံထားဟန္တူေသာ ေျမပံုမို႔မို႔ေလးဆီသို႔ သြားရန္ စိတ္ကူးေပါက္သည္။ ထိုေျမပံုက စိတ္ကို ဆြဲေဆာင္လြန္းလွေသာ္လည္း အေတာ္ႏွင့္ မေရာက္ႏိုင္။ အခ်င္းခ်င္း ေရာယွက္ကာ တလူလူလြင့္ေနသည့္ အလံမ်ား၊ တံခြန္မ်ားက ကြယ္ေနသျဖင့္ ေျမပံုေလးကို မျမင္ တခ်က္၊ ျမင္ တခ်က္။ အလံကိုင္သူမ်ားကို မျမင္ရေသာ္လည္း၊ သူတို႔ အလြန္ ဂုဏ္ယူ၀င့္ႂကြားေနၾကလိမ့္မည္မွာ ေသခ်ာသည္။

မ်က္စိက ခပ္လွမ္းလွမ္းမွ ျမင္ကြင္းမ်ားတြင္ စူးစိုက္ေနဆဲ၊ ေျမပံုေလးက မိမိေလွ်ာက္ေနေသာ လမ္းနံေဘးတြင္ ေရာက္ေနသည္ကို အမွတ္တမဲ့ ျမင္လုိက္သည္။ ေက်ာ္သြားလု နီးနီးပင္။ လမ္းေဘး ျမက္ခင္းေပၚသို႔ ခုန္ထြက္လိုက္သည္။ လမ္းအတိုင္း ေမွ်ာလိုက္လာသည္ကို အရွိန္သတ္လိုက္သျဖင့္ ယိုင္ထိုးသြားၿပီး ေျမပံုေလးေရွ႕တြင္ ဒူးေထာက္မိရက္သား ျဖစ္ေနေလသည္။ ေျမပံု၏ အေနာက္တြင္ ရပ္ေနသည့္ လူႏွစ္ဦးက သူတို႔ သယ္လာသည့္ ကမၸည္းေက်ာက္စာတိုင္ကို ေျမႀကီးထဲသို႔ ထိုးစိုက္ခ်လိုက္သည္။ ေက်ာက္စာတိုင္က အဂၤေတကိုင္ထားသကဲ့သို႔ ေျမသားေပၚတြင္ ႀကံ့ႀကံ့တည္၍ ေနေလ၏။ ထိုအခိုက္မွာပင္ ခ်ံဳေနာက္ကြယ္မွ ေနာက္ထပ္ လူတစ္ေယာက္ ေပၚလာသည္။ ပန္းခ်ီဆရာတဦးျဖစ္မည္ဟု တန္းေျပာႏိုင္သည္ (ပန္းတေမာ့ဆရာတဦးလည္း ျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္ႏိုင္သည္)။ ေဘာင္းဘီရွည္ႏွင့္ ၾကယ္သီး တလြဲစီ တပ္ထားသည့္ ရွပ္အက်ႌိကုိ ၀တ္ဆင္ထားသည္။ ေခါင္းထက္တြင္ ကတၱီပါ ဦးထုတ္တစ္လံုး ေဆာင္းထားသည္။ ႐ိုး႐ိုး ခဲတံတစ္ေခ်ာင္းကို ဆုပ္ကိုင္ထားကာ ေလထဲတြင္ ေကာက္ေၾကာင္းမ်ား ဆြဲရင္း အနီးသို႔ ေလွ်ာက္လာသည္။

ေက်ာက္စာတိုင္ အထက္နားတြင္ ခဲတံျဖင့္ စတင္ ေရးျခစ္လိုက္သည္။ ေက်ာက္တိုင္က အေတာ္ေလးျမင့္၍ ကုန္း ေရးရန္ မလို။ သို႔ေသာ္ သူႏွင့္ ေက်ာက္စာတိုင္ၾကားမွ ေျမပံုေပၚသို႔ တက္မနင္းလိုသျဖင့္ ေရွ႕ကို ကိုင္းထားရသည္။ ေျခဖ်ားေထာက္ထားရသျဖင့္ ဟန္ခ်က္ညီေစရန္ ဘယ္လက္ျဖင့္ ေက်ာက္စာတိုင္၏ မ်က္ႏွာျပင္ေပၚ ေထာက္ထားသည္။ ႐ုိး႐ိုးခဲတံ တစ္ေခ်ာင္းကိုသံုးကာ ေ႐ႊေရာင္စာလံုးမ်ားကို ေရးထိုးလိုက္သည္မွာ အေတာ္ကၽြမ္းက်င္ ေျပာင္ေျမာက္လွေပသည္။ “ဤေနရာတြင္ …” ။ ေရးလုိက္ေသာ စာလံုးတိုင္း ခပ္နက္နက္ ေရးထိုးထားသည့္ ေ႐ႊေရာင္စစ္စစ္ျဖင့္ လွလွပပ ေသေသသပ္သပ္ ရွိလွသည္။ ထိုစာလံုးမ်ားကို ေရးထိုးၿပီးေနာက္ သူက ကိုယ့္ကို လွမ္းၾကည့္လိုက္သည္။ ကိုယ္ကေတာ့ သူဆက္ေရးမည့္ စာလံုးမ်ားကိုသာ စိတ္ေစာ၍ ေက်ာက္သားျပင္ကိုသာ ေငးၾကည့္ေနမိသည္။ သူ႔ကို သိပ္ဂ႐ု မစုိက္မိ။ ဆက္ေရးရန္ သူ ျပန္လွည့္သြားသည္။ သို႔ေသာ္ တစ္ခုခုက ဟန္႔ထားသလို ဆက္ေရး၍ မရဘဲ ျဖစ္ေနဟန္တူသည္။ ခဲတံကို ေက်ာက္သားျပင္တြင္ ေထာက္ကာ ကိုယ္ကို လွည့္ၾကည့္ ျပန္သည္။ သည္တစ္ခါတြင္ ကိုယ္က သူ႕ကို ျပန္ၾကည့္လိုက္ေတာ့ သူအေတာ္ေလး အားတုန္႔အားနာ ျဖစ္ေနဟန္တူသည္ကို သတိျပဳမိသည္။ ဘာေၾကာင့္လဲေတာ့ မသိ။ အေစာပိုင္းက သူ႔၏ တက္ႂကြ ဖ်တ္လပ္မႈမ်ား အားလံုး လြင့္ေပ်ာက္သြားသည္။ သည့္အတြက္ ကိုယ္လည္း ႐ိႈးတိုး႐ွန္႔တန္႔ ျဖစ္သြားသည္။ တဦးကို တဦး အားကိုးရာမဲ့ ေငးၾကည့္ေနၾကသည္။ မည္သို႔မွ် ေျဖရွင္းမရႏိုင္သည့္ ေျခာက္ျခားဖြယ္ရာ နားလည္မႈလြဲမွားျခင္းတစ္ခု ရွိေနေလၿပီ။ သခ်ႋဳင္းဇရပ္ဆီက ေၾကးစည္သံကို အခ်ိန္မေတာ္ ၾကားရသည္။ ပန္းခ်ီဆရာက လက္ကို ပင့္လိုက္ေတာ့ ေၾကးစည္သံ တိတ္သြားသည္။ အတန္ၾကာေတာ့ ေၾကးစည္သံကို ျပန္ၾကားရျပန္သည္။ သည္တႀကိမ္တြင္ အသံက ခပ္သဲ့သဲ့။ အသံ စမ္းေနသလို ႐ုတ္ခ်ည္း တိတ္သြားျပန္သည္။ ပန္းခ်ီဆရာ ေရးထိုးမည့္ စာလံုးမ်ားေၾကာင့္ ရင္ထဲ နင့္သြားသည္။ လက္ႏွစ္ဖက္ကို အုပ္ကာ အခ်ိန္အေတာ္ၾကာၾကာ ငို႐ိႈက္ေနမိသည္။ ကိုယ္ စိတ္ၿငိမ္သြားသည္အထိ ပန္းခ်ီဆရာက ေစာင့္ပါေသးသည္။ သို႔ေသာ္ မထူးေတာ့သည့္အတြက္ သူက ဆက္လက္ ေရးထိုးလိုက္ေလသည္။ ပထမဆံုး ေရးလိုက္သည္မွာ “ဧ” ျဖစ္သည္။ သူ အေတာ္ေလး တြန္႔ဆုတ္စြာ ေရးေနရပံုပင္။ သူ႔လက္ရာက ယခင္လို မလွေတာ့။ ေ႐ႊေရာင္လည္း မ၀င္းေတာ့။ ေရးခ်က္သည္ မညီမညာ ေဖ်ာ့ေတာ့ေတာ့ႏိုင္လွၿပီး၊ စာလံုးက ႀကီးလြန္းေနသည္။ “ရာ” ဆိုေသာ စာလံုးကို ေရးအၿပီးတြင္ ပန္းခ်ီဆရာသည္ ေဒါသတႀကီးျဖင့္ ေျမပံုကို ေျချဖင့္ နင္းေဆာင့္လိုက္သည္။ ခပ္ညစ္ညစ္ ေျမမႈန္႔မ်ားက ျပန္႔က်ဲသြားသည္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ ကိုယ္ သူ႔ကို နားလည္သြားသည္။ သို႔ေသာ္ သူ႔ကို ေတာင္းပန္ရန္ ေနာက္္က်သြားေလၿပီ။ လက္ေခ်ာင္းမ်ားျဖင့္ ေျမသားကို ထုိးဆြလိုက္သည္။ ဘာအခုအခံမွ် မရွိေတာ့ပါ။ အရာရာသည္ ႀကိဳတင္ ျပင္ဆင္ၿပီးသကဲ့သို႔ ရွိေနေလသည္။ အေပၚယံ ေျမသားလႊာသည္ ျပယုဂ္သက္သက္သာ ျဖစ္ေနသည္။ ထိုေျမသားလႊာ၏ ေအာက္တြင္ ဟင္းလင္းပြင့္ေနေသာ တြင္းတခုရွိသည္။ ထိုတြင္းထဲသို႔ ေက်ာခင္း၍ အသာလိမ့္ခ်လိုက္သည္။ ဦးေခါင္းက လည္ပင္း အထက္၌ မတ္မတ္ရွိလွ်က္ပင္ အသူတစ္ရာ ေခ်ာက္ထဲသို႔ က်သြားသည္။ ကိုယ့္အမည္ကေတာ့ ေက်ာက္သားျပင္ထက္တြင္ ခန္႔ျငားထည္၀ါစြာ က်န္ခဲ့သည္။

ထိုျမင္ကြင္းျဖင့္ပင္ ပီတိ တစိမ့္စိမ့္ျဖစ္ကာ အိပ္မက္မွ ႏိုးထလာပါသည္။


(အမေရႊစင္ တဂ္လို႔ A Dream by Kafka ကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္လိုက္ပါတယ္။)

Tuesday, September 9, 2014

အေမနဲ႔ မိသားစု

မယ္ညိဳရဲ႕ “အေမနဲ႔ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ေပါ့သမီးရယ္” ဆိုတဲ့ ပို႔စ္ကေန တဂ္တဲ့အတြက္ ဒီပို႔စ္ကို “အေမနဲ႔ မိသားစု” လို႔ ေခါင္းစဥ္တပ္လိုက္ပါတယ္။
ကိုယ္တိုင္  မေရးႏိုင္လို႔ ဆရာမတေယာက္ဆီကရတဲ့ ကဗ်ာေလးကို ကူးတင္ေပးလိုက္ပါတယ္။
ေက်နပ္ပါေနာ္ မမယ္ညိဳ ... း-)

FAMILY

I ran into a stranger as he passed by,
“Oh excuse me please,” was my reply.

He said, “Please excuse me too;
I wasn’t watching for you.”

We were very polite, this stranger and I.
We went on our way and we said goodbye.

But at home a different story is told,
How we treat our loved ones, young and old.

Later that day, cooking the evening meal,
My son stood beside me very still.

When I turned, I nearly knocked him down.
“Move out of the way,” I said with a frown.

He walked away, his little heart broken.
I didn’t realize how harshly I’d spoken.

While I lay awake in bed,
God’s still small voice came to me and said,

“While dealing with a stranger,
Common courtesy you use,
but the family you love, you seem to abuse.

Go and look on the kitchen floor,
You’ll find some flowers there by the door.

Those are the flowers he brought for you.
He picked them himself: pink, yellow and blue.

He stood very quietly not to spoil the surprise,
you never saw the tears that filled his little eyes.”

By the time, I felt very small,
And now my tears began to fall.

I quietly went and knelt by his bed;
“Wake up, little one, wake up,” I said.

“Are these the flowers you picked for me?”
He smiled, “I found’em, out by the tree.

I picked’em because they are pretty like you.
I knew you’d like’em, especially blue.”

I said, “Son, I was very sorry for the way I acted today;
I shouldn’t have yelled at you that way.”

He said, “Oh, Mom, that’s okay.
I love you anyway.”

I said, “Son, I love you too,
And I do like the flowers, especially the blue.”

(ကဗ်ာေရးသူ အမည္ မသိပါ။)

Saturday, September 6, 2014

မင္းမရွိ ငါမရွိ ...

“မင္းမရွိ ငါမရွိ အားလံုး ဘယ္သူမွ မရွိ…” ထူးအိမ္သင္၏ သီခ်င္း တစ္ပိုင္းတစ္စကို ဆိုညည္းမိရင္း သားႀကီး ငယ္ငယ္က အေၾကာင္းတစ္ခုကို သတိရသည္။ စကားေျပာတတ္စ သားကို ေခါင္း၊ လက္၊ မ်က္စိ စသျဖင့္ ခႏၶာကိုယ္ အစိတ္အပိုင္း အမည္မ်ားကို သင္ေပးရင္း၊ မိလိႏၵပဉႇာမွ မိလိႏၵမင္းႀကီးႏွင့္ ရွင္နာဂေသနတို႔ ေတြ႔ဆံုခန္းက အေတြးထဲ ေရာက္လာသည္။ မိလိႏၵမင္းႀကီးက “ဆံပင္သည္ နာဂေသနေလာ၊ အေမြး လက္သည္း၊ ေျခသည္းတို႔သည္ နာဂေသနေလာ…” စသျဖင့္ ပညာစမ္းသည္။ ထိုအခါ ဘီး၊ ၀င္႐ိုး၊ ထမ္းပိုးစေသာ အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းတို႔သည္ ရထား မဟုတ္ေသာ္လည္း၊ ထိုအစိတ္အပိုင္းတို႔ေၾကာင့္ ရထားဟူေသာ အမည္ ပညတ္ရေၾကာင္း၊ ႐ူပကၡႏၶာစေသာ ခႏၶာတို႔ကို အစြဲျပဳ၍ ပုဂၢိဳလ္ သတၱ၀ါဟု ေခၚေ၀ၚသမုတ္အပ္ေသာ ပညတ္တရားျဖစ္ေၾကာင္း အရွင္နာဂေသနက ျပန္လည္ေျဖရွင္းသည္။ ထိုအေမးအေျဖကို ေတြးမိရင္း သား၏ ခႏၶာကိုယ္ အစိတ္အပိုင္းေလးမ်ားကို ျပကာ ေမးခြန္း ထုတ္လိုက္သည္။
ေမး။ ။ ဒါ ဘယ္သူေလးလဲ…။
ေျဖ။ ။ သားသား
ေမး။ ။ ဒါက ဘာလဲ…။
ေျဖ။ ။ သားသား ေခါင္း။
ေမး။ ။ ဒါကေကာ …။
ေျဖ။ ။ သားသား လက္။
ေမး။ ။ ဒါဆို ဒါကေကာ …။
ေျဖ။ ။ သားသား မ်က္စိ။
“ဒါဆုိ သားသားက ဘယ္မွာလဲ” ဟု ေမးခြန္းထုတ္ရန္ ျပင္ထားေသာ ကၽြန္ေတာ္ ငိုင္သြားရသည္။ သားအေျဖက အေတြး တစ္ခုကို ေပးသည္။ ပညတ္ေတြ ပရမတ္ေတြကို အာေဘာ္အာရင္း သန္စြာ ေျပာဆို ေဆြးေႏြးေနၾကေသာ္လည္း၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔၏ အသိစိတ္ အစဥ္တြင္ စြဲကပ္ေနသည့္ “ငါ” ကို ခပ္လြယ္လြယ္ ဆြဲခြာခ်ရန္ မလြယ္... ။

စကားေျပာတတ္စ သားကသာ မိမိကို တရားခ်ခဲ့သည္ မဟုတ္။ မသီတာကလည္း တရားခ် ျပန္သည္။ အခုတစ္ေလာ ၾကားဖူးနား၀ ေဆးၿမီးတိုမ်ား ေဖ်ာ္ေဖ်ာ္ တိုက္ေသာ္လည္း မသီတာ၏ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က မက်။ တစ တစသာ တိုး၍ လာသည္။ ဘယ္ႏွယ့္ ျဖစ္တာပါလိမ့္လို႔ ေျပာမိေတာ့… “ရွင္ဟာေလ သခၤါရတရားကို ပါးစပ္ကသာ ေျပာေနတယ္၊ တကယ္ မသိေသးပါလား” ဟု ဆိုေလသည္။ အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱတရားတို႔ကို ႐ႈမွတ္ဆင္ျခင္ဖို႔ ကၽြန္ေတာ္ အခ်ိန္ေပးရပါလိမ့္ဦးမည္။

Monday, September 1, 2014

Happy Blog Day 2014

စာမေရးျဖစ္တာ ၾကာလို႔ ေခ်းကပ္ေနတဲ့ Sonata Cantata ရဲ႕ သီတာအင္ဂ်င္တျခမ္းကို (အျခား ဧရာဘက္ျခမ္းကေတာ့ သူ႔ဖာသာသူ ပံုမွန္လည္ပတ္ေနပါတယ္) ဘေလာ့ေဒးက်မွ အတင္းကာေရာ စက္ထႏႈိးလို႔ မီးခိုးေတြေရာ ဖုန္ေတြေရာနဲ႔ Happy Blog Day လို႔ ငယ္သံပါေအာင္ ေအာ္လိုက္ပါတယ္…။ (အ ဟြတ္ ဟြတ္ ဟြတ္ မီးခိုးမႊန္သြား)

“ကိုယ့္အေၾကာင္းေတြ ခ်ည္းပဲ ေရးမေနနဲ႔…” - ကိုဧရာ
“စာကို စကားေျပာသလို ေရးေနၾကတယ္” - စာေရးဆရာ တဦး
ဆိုတဲ့ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြက စာမေရးျဖစ္ျခင္းရဲ႕ အေၾကာင္းအခ်က္မ်ားထဲက အခ်ိဳ႕ပါ။ ခက္တာက ကိုယ္ကလည္း ကိုယ့္အေၾကာင္းပဲ ကိုယ္ ေရးခ်င္တာ။ ေရးတတ္တာ။ တကယ္ေတာ့ စာေရးတာနဲ႔ စကားေျပာတာဟာ ပံုစံအားျဖင့္ မတူပါဘူး။ ဘေလာ့ဆိုတဲ့ online ေပၚမွာ စာေရးေတာ့ စကားေျပာသလိုပံုစံနဲ႔ပဲ အမ်ားအားျဖင့္ ေရးျဖစ္ပါတယ္။ မေရးတာ ၾကာ။ ေရးေလ့ ေရးထ မရွိျပန္ေတာ့လည္း ေရးလို႔ကို မထြက္ေတာ့ပါဘူး။

ဘေလာ့ေဒးအမွတ္တရ ဘေလာ့ဂါဘ၀ကို ေရးဖို႔ မမတင့္က Facebookမွာ ႏိႈးေဆာ္ထားကတည္းက ၾကိဳးစားတာ ခါးေတြ ေညာင္းလာလို႔ ေဆးေတြသာ ရက္ဆက္ လိမ္းလိုက္ရပါတယ္။ စာဖတ္သူမ်ားကို မ်က္ေစ့ေညာင္း ခါးေညာင္း ျဖစ္ေအာင္ ဖတ္ရမည့္ ပို႔စ္တပုဒ္ေတာ့ ထြက္မလာပါဘူး…:P

ဘေလာ့ေဒး အမွတ္တရအေနနဲ႔ ေရးေဖာ္ ေရးဖက္ ဘေလာ့ဂါမ်ား၊ စာဖတ္သူမ်ား၊ Online ေပၚ စာေရးျခင္းကို အားေပးေနသည့္ ေဆြမ်ိဳး မိတ္ေဆြ သူငယ္ခ်င္းမ်ား အားလံုးကို ခ်စ္ျခင္း ေမတၱာမ်ား ေထာင့္ေပါင္းစံုမွ ပို႔လႊတ္လိုက္ပါတယ္။

Saturday, August 16, 2014

ဆရာေတာ္ ဦးသီလာနႏၵာဘိ၀ံသ ျပဳစုသည့္ ယုတၱိေဗဒက်မ္း

၀ိသုဒၶိမဂ္ မဟာဋီကာ၊ ကထာ၀တၳဳ အႏုဋီကာတို႔ကို ေရးသားျပဳစုသည့္ အရွင္ဓမၼပါလ မေထရ္သည္ လုိအပ္သည့္ အခါတိုင္းတြင္ ထိုေခတ္အခါက ထင္ရွားသည့္ အိႏၵိယဒႆနက်မ္းလာ ေ၀ါဟာရမ်ားကို ထည့္သြင္း ေရးသားေလ့ရွိသည္။ ထုိထို ဒႆနမ်ားႏွင့္ စိမ္းေနသူတို႔အတြက္ ၀ိသုဒၶိမဂ္ မဟာဋီကာႏွင့္ ကထာ၀တၳဳ အႏုဋီကာက်မ္းတို႔ကို ေလ့လာေသာအခါတြင္ အနက္အဓိပၸါယ္ကို မွန္ကန္စြာ နားလည္ရန္ ခက္ခဲသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ပင္ “ကထာ၀တၳဳ အနက္ခု၊ အႏုခက္” ဟု ဆရာ အစဥ္အဆက္ ေျပာေလ့ရွိၾကသည္။

ကထာ၀တၳဳက်မ္းသည္ ေထရ၀ါဒီ ဆရာႏွင့္ (သဗၺတၳိက, မဟာသံဃိကစသည့္) ဂိုဏ္းတပါးအယူရွိေသာ ဆရာတို႔ အေခ်အတင္ ေဆြးေႏြးၾကသည့္ ပံုစံျဖင့္ မွတ္တမ္းတင္ထားေသာ က်မ္းျဖစ္သည္။ ပုဂၢိဳလ္သတၱ၀ါ၊ ပရမတၳတရားစသည့္ ေလးနက္ၿပီး အဓိပၸါယ္ေကာက္ လြဲမွားႏိုင္သည့္ အေၾကာင္းရာမ်ားကို ေဆြးေႏြးထားျခင္း ျဖစ္႐ံုသာမက၊ ထိုေခတ္က အသံုးျပဳသည့္ အေခ်အတင္ ေဆြးေႏြးသည့္ နည္းလမ္းမ်ား (debate techniques)၊ ယုတၱိေဗဒ နည္းလမ္းမ်ားကို အသံုးျပဳကာ ေဆြးေႏြးၾကျခင္း ျဖစ္၍ ပံုသဏၭာန္ပိုင္းအရလည္း နားလည္ရန္ ခက္ခဲသည္။ ထိုသို႔ အေခ်အတင္ ေဆြးေႏြးသည့္ ပံုသဏၭာန္ပိုင္းကို ဖြင့္ဆိုေသာအခါတြင္ အႏုဋီကာဆရာ အရွင္ဓမၼပါလသည္ (ခရစ္ႏွစ္ ၂-ရာစုခန္႔က ေဂါတမ ရေသ့ စီရင္သည့္) ႏ်ာယသုတၱ (Nyāya Sūtras) မွလာေသာ ၀စနာ၀ယ၀ယ (fivefold syllogism) ႏွင့္ နိဂၢဟဌာန (points of defeat) ၂၂-ပါးကို ယူ၍ ျပထားသည္။ ႏ်ာယသုတ္ႏွင့္ အဖြင့္က်မ္းမ်ားကို ေလ့လာ မထားပါက အႏုဋီကာ အဖြင့္မ်ား၏ အနက္အဓိပၸါယ္ကို မွန္ကန္စြာ နားလည္ရန္ မလြယ္ပါ။ ထို႔ေၾကာင့္ က်မ္းစာတေစာင္ ေရးသားျပဳစုရန္ မဟာစည္ဆရာေတာ္ဘုရားက ဆရာေတာ္ ဦးသီလာနႏၵအား ပန္ၾကား မိန္႔မွာခဲ့သည္။ ထိုပန္ၾကားခ်က္အရ အဘယရာမ ေ႐ႊဂူတိုက္ ဒုတိယနာယက ဆရာေတာ္ ဦးသီလာနႏၵက “၀ါက်ာ၀ယ၀ ၀ဏၰနာ” က်မ္းကို ေရးသား ျပဳစုေတာ္မူခဲ့သည္။

ဆရာေတာ္ ဦးသီလာနႏၵသည္ “၀ါက်ာ၀ယ၀ ၀ဏၰနာ” က်မ္းကို ေရးသား စီရင္ေသာအခါတြင္ မူရင္းႏ်ာယသုတ္အျပင္ ယင္း၏ အဖြင့္ျဖစ္ေသာ ႏ်ာယဘာႆ၊ ႏ်ာယ၀ုတၱိ၊ ႏ်ာယမၪၨရီ၊ တကၠဘာႆစသည့္ က်မ္းမ်ားကို လည္းေကာင္း၊ မဟာယာနက်မ္းျပဳ အရွင္ဓမၼကိတၱိ၏ ႏ်ာယဗိႏၶဳက်မ္းကို လည္းေကာင္း ကိုးကားထားသည္။ အေနာက္တိုင္း ယုတၱိေဗဒက်မ္းမ်ားကိုလည္း အလွ်ဥ္းသင့္သလို ကိုးကားထားသည္။ ထို႔အျပင္ ၀ိသုဒၶိမဂ္ မဟာဋီကာ၊ ကထာ၀တၳဳ အႏုဋီကာ က်မ္းလာစကားတို႔ကို တိုက္ဆိုင္ကာ ရွင္းလင္းျပထားပါသည္။ ခရစ္ႏွစ္ ၆-ရာစု ၇-ရာစုက ေပၚထြန္းခဲ့သည့္ မဟာယာနက်မ္းျပဳဆရာ ဒိနာဂႏွင့္ ဓမၼကိတၱိတို႔၏ က်မ္းမ်ားအား Kant, Hegel, J.S. Mill တို႔၏ အယူအဆမ်ားျဖင့္ ႏိႈင္းယွဥ္ကာ “Buddhist Logic” ဟု Stcherbatsky က က်မ္းတစ္ေစာင္ ေရးဖူးပါသည္။ ဆရာေတာ္၏ “၀ါက်ာ၀ယ၀ ၀ဏၰနာ” သည္လည္း ေထရ၀ါဒ စာေပကြက္လပ္ တစ္ေနရာကို ျဖည့္ေပးသည့္ Buddhist Logic က်မ္းတဆူဟု ဆိုႏိုင္ပါသည္။

ဆရာေတာ္ ဦးသီလာနႏၵာဘိ၀ံသ ျပဳစုသည့္ ယုတၱိေဗဒက်မ္း
[ဆရာေတာ္ ဦးသီလာနႏၵ၏ ၀ါက်ာ၀ယ၀ ၀ဏၰနာ e-book]


မိမိသည္ ဆရာေတာ္၏ “၀ါက်ာ၀ယ၀ ၀ဏၰနာ” မူရင္း ပံုႏွိပ္စာအုပ္ကို မေတြ႔ဖူးပါ။ အင္တာနက္မွ Download လုပ္ထားေသာ e-book ကို သိမ္းထားရာ ယခုမွ ျပန္လည္ ဖတ္မိပါသည္။ ထို ebook တြင္ end-notes မ်ားက အၫႊန္းသေကၤတ ေပ်ာက္ေနသျဖင့္ မည္သည့္ စာပိုဒ္အတြက္ မွတ္ခ်က္ျဖစ္ေၾကာင္း အလြယ္တကူ မသိႏိုင္ေတာ့ပါ။ ထို႔ေၾကာင့္ စာျပန္စီ၍ မိမိ ဉာဏ္မီသေလာက္ ေအာက္ေခ်မွတ္စုမ်ားကို ျပန္ထည့္ထားကာ e-book အျဖစ္ျပန္၍ စီစဥ္ထားပါသည္။ ရွာမရေတာ့သည့္ ေအာက္ေခ်မွတ္စု အခ်ိဳ႕ကို ခ်န္ထားခဲ့ရၿပီး၊ သင့္ေတာ္မည္ဟု ယူဆရသည့္ မွတ္ခ်က္အခ်ိဳ႕ကို ထပ္မံျဖည့္စြက္ ထည့္သြင္းထားပါသည္။

Saturday, June 14, 2014

သႏၲိသုခႏွင့္ အာဏာစက္

သႏၲိသုခေက်ာင္းတိုက္ကို ညအခ်ိန္မေတာ္ ၀င္ေရာက္ စီးနင္းၿပီး ခ်ိတ္ပိတ္လိုက္တယ္ ဆိုတဲ့သတင္းက သာသနာ႔ သမိုင္းမွာ အမည္းစက္တခုလို႔ဘဲ ျမင္မိပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဒီေက်ာင္းတိုက္ကို ဘယ္သူ ပိုင္ဆိုင္သင့္တယ္လို႔ ေျပာခ်င္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ အာဏာစက္ရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကို အလြဲသံုးစားလုပ္ၿပီး မ႐ုိးေျဖာင့္တဲ့ နည္းလမ္းေတြနဲ႔ ျပႆနာကို ေျဖရွင္းေနၾကလို႔ပါ။


ဘုရားရွင္ပရိနိဗၺာန္စံ၀င္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ရွင္မဟာကႆပ အမွဴးရွိတဲ့ သံဃာေတာ္ေတြက သံဂါယနာတင္မယ့္အေၾကာင္း အဇာတသတ္မင္းကို အသိေပးတဲ့အခါ အဇာတသတ္မင္းက “တပည့္ေတာ္က အာဏာစက္ကို ျဖစ္ေစပါမယ္။ အရွင္ဘုရားတို႔က ဓမၼစက္ကို ျဖစ္ေစေတာ္မူပါ” ဆိုတဲ့စကား ျပန္ေလွ်ာက္ဖူးပါတယ္။ ဒီစကားက ေခတ္အဆက္ဆက္ အုပ္ခ်ဳပ္သူ အာဏာပိုင္ေတြ အႀကိဳက္ လက္သံုးစကား ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အုပ္ခ်ဳပ္သူ မင္းေတြရဲ႕ အမိန္႔အာဏာကုိ အာဏာစက္လို႔ သံုးစြဲသလို၊ ဘုရားရွင္ ပညတ္ေတာ္မူတဲ့ ၀ိနည္း အဆံုးအမေတြကိုလည္း အာဏာစက္လို႔ သံုးစြဲတာကို သတိျပဳမိဖို႔လိုပါတယ္။ ဓမၼစက္နဲ႔ အာဏာစက္က ဓမၼနဲ႔ ၀ိနယ (Principle and Law) ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ သာသနာေရးကိစၥေတြကို ေဆာင္႐ြက္တဲ့အခါ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာစက္ကို လက္လြတ္စပယ္ သံုးစြဲတာထက္၊ ဘုရားရွင္ရဲ႕ အာဏာစက္ျဖစ္တဲ့ ၀ိနည္း စည္းကမ္း လုပ္ထုံးလုပ္နည္းေတြကို ဦးထိပ္ပန္ဆင္ၿပီး လိုက္နာတာက ဗုဒၶသာသနာနဲ႔ ပိုၿပီး အံ၀င္ပါလိမ့္မယ္။ ယခုလို ပဋိပကၡေတြကို ေျဖရွင္းဖို႔ အတြက္ ဘုရားရွင္က နည္းလမ္း ၇-သြယ္ ညႊန္ၾကားေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ေတြ႔ဆံု ေျဖရွင္းျခင္း၊ မဲခြဲ ဆံုးျဖတ္ျခင္း၊ သတိေပးျခင္း၊ ၀န္ခံေစျခင္း၊ သင္ပုန္းေခ်ျခင္း စတဲ့ နည္းလမ္းေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္ အင္အားသံုးေျဖရွင္းဖို႔၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာရဲ႕ အကူအညီယူဖို႔ ဆိုတာေတြ မပါပါဘူး။ ရဟန္းေတာ္ေတြအတြက္ ပညတ္ခဲ့တယ္ဆိုေပမယ့္ ယဥ္ေက်းတဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတိုင္း အတုယူလိုက္နာသင့္တဲ့ ပဋိပကၡေျဖရွင္းနည္းေတြျဖစ္လို႔ “အဓိ႐ုဏ္း ႏွိမ္နင္းေရး (http://sonata-cantata.blogspot.sg/2009/03/blog-post_9600.html)” ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ပို႔စ္တပုဒ္ ေရးခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒီေလာက္ေကာင္းတဲ့ ဘုရားရွင္ အလိုက် နည္းလမ္းေတြ ရွိပါလွ်က္၊ ဘုရားရွင္ရဲ႕ အာဏာစက္ကို ေက်ာ္လြန္ၿပီး တထစ္ရွိတိုင္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးက သာသနာေရးမွာ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ အင္အားသံုးေျဖရွင္းတာကို “ဓမၼစက္ကို အာဏာစက္ နဲ႔ အကူအညီေပးတယ္”လို႔ စကားလံုးလွလွ သံုးေတာ့၊ “အာဏာသိမ္းတာကို Aid to Civil Power” လို႔ တခါတေလ စကားလံုး လွလွသံုးတတ္ၾကတာကိုပဲ ေျပးေျပး သတိရပါတယ္။

ယခုျဖစ္ရပ္နဲ႔စပ္ၿပီး သီတဂူဆရာေတာ္ႀကီးကလည္း “ဒီလိုေက်ာင္းတိုက္ေတြကို သူပိုင္ငါပို္င္ အျငင္းပြားၾကတဲ့ကိစၥမွာ ဘုရားေဟာ ပါဠိေတာ္ထဲမွာ ပါတဲ့အတိုင္း မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ေတြ႕ဆံုၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြး ေျဖရွင္းရမယ့္ကိစၥမွာ ပီနန္ဆရာေတာ္ႀကီး နိုင္ငံျခားခရီးထြက္ေနတဲ့အခိုက္ တိတ္တဆိတ္ သန္းေခါင္ယံမွာဝင္ၿပီးေတာ့ ခ်ိတ္ပိတ္လိုက္တဲ့ကိစၥဟာလည္း ေတာ္ေတာ္ မသင့္ေလ်ာ္တဲ့ကိစၥျဖစ္တယ္” လို႔ မွတ္ခ်က္ျပဳပါတယ္။ ယခုလို နည္းလမ္းမက်ဘဲ ေျဖရွင္းမႈကို အ ေၾကာင္းျပဳၿပီး ရဟန္းသံဃာအခ်င္းခ်င္း စိတ္၀မ္းကြဲစရာ ျဖစ္လာေစႏိုင္သလို၊ ေထရ္ႀကီး၀ါႀကီး ဆရာေတာ္ႀကီးမ်ားအေပၚလည္း အထင္အျမင္ လြဲမွားစရာ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ အဆိုးဆံုးကေတာ့ ဗုဒၶသာသနာရဲ႕ ဂုဏ္သိမ္ကို ၿငိဳးမွိန္ေစတာပါပဲ။

ဒါေပမယ့္ သာသနာေရး၀န္ႀကီးဌာနက သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ “အၾကမ္းဖက္တယ္လို႔ ယူဆရင္ အကုသိုလ္ျဖစ္တယ္။ အကယ္၍ သာသနာေတာ္ သန္႔ရွင္းေအာင္ေဆာင္႐ြက္တာလို႔ လက္ခံရင္ ကုသိုလ္ေတာင္ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္” ဆိုတဲ့သေဘာမ်ိဳး တရားခ်သြားပါတယ္။ အခုလို အၾကမ္းဖက္ ေျဖရွင္းရတာကို “ေဒါသမထြက္ဘဲ သည္းခံေပးၾကရင္ ခႏၲီ ကုသိုလ္ျဖစ္ပါတယ္” ေျပာခဲ့ရင္ မေထာင္းတာေပမယ့္၊ ဒီလုပ္ရပ္ကို “သာဓု အႏုေမာဒနာ ေခၚစရာ ကုသိုလ္” သေဘာေရာက္ေအာင္ ေျပာသြားတာကေတာ့ သာသနာေတာ္အတြက္ အေတာ္ေလး ရင္ေလးစရာပါ။

အခုတေလာမွာ စာနယ္ဇင္းေတြမွာ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ဘာသာေရး ေရာေထြးမႈကိစၥကို ေျပာဆိုေနၾကတာ ရွိပါတယ္။ မိမိတဦးခ်င္း အျမင္ကေတာ့ ရဟန္းေတာ္ေတြကို ႏိုင္ငံေရးမွာ လံုး၀ မပါ၀င္ မပတ္သက္ဖုိ႔ တားျမစ္ မရႏိုင္သလို၊ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာပိုင္ေတြ ဘာသာေရး မလုပ္ရလို႔လဲ တားျမစ္စရာ မလိုပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ရဟန္းေတာ္ေတြက ဘာသာေရး ၾသဇာသံုးၿပီး ႏိုင္ငံေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေတြမွာ ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ၾကမယ္၊ ႏိုင္ငံေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြက ႏိုင္ငံေရး ၾသဇာ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာေတြသံုးၿပီး သာသနာေရး ကိစၥေတြမွာ ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ၾကမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ မၾကာခင္မွာ သာသနာေတာ္လည္း ပ်က္စီး၊ ပ်က္စီးၿပီးသား တိုင္းျပည္လည္း နလံျပန္ထူႏိုင္ဖို႔ မလြယ္ဘူးလို႔ အေတြး၀င္မိပါတယ္။

Wednesday, May 14, 2014

ဗုဒၶဂယာ ဘုရားဖူးခရီး (၁၁) - ေ၀သာလီ

ေ၀သာလီ အေသာကေက်ာက္တိုင္ႏွင့္ ေစတီ

ခရီးစဥ္ရဲ႕ ၁၂-ရက္ေျမာက္ နံနက္ေစာေစာမွာ ကုသိနာ႐ံုကေန မိုင္ ၁၀၀-ေက်ာ္ ေ၀းတဲ့ ေ၀သာလီကို ခရီးဆက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီခရီးက ဗုဒၶျမတ္စြာ ပရိနိဗၺာန္စံ၀င္ကာနီး ေနာက္ဆံုး ႂကြေတာ္မူခဲ့တဲ့ ခရီးနဲ႔ ဆန္႔က်င့္ဖက္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားက ေ၀သာလီမွာ အာယုသခၤါရ လႊတ္ေတာ္မူၿပီးတဲ့ေနာက္ ဘ႑ဳဂါမ၊ ဟတၳိဂါမ၊ အမၺဂါမ၊ ဇမၺဳဂါမ၊ ေဘာဂနာဂရၿမိဳ႕၊ ပါ၀ါၿမိဳ႕တို႔ကို အစဥ္အတိုင္း ခရီးလွည့္လည္လာခဲ့ၿပီး ကုသိနာ႐ံုမွာ ပရိနိဗၺာန္ စံ၀င္တာျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး ဆြမ္းဘုဥ္းေပးေတာ္မူရာ ပါ၀ါၿမိဳ႕ကို ဒီေန႔ေခတ္ ဖဇီလ္နာဂါ (Fazilnagar) လို႔ ရွာေဖြသတ္မွတ္ႏိုင္ခဲ့ေပမယ့္၊ အျခားလမ္းခရီး ၿမိဳ႕႐ြာငယ္ေလးမ်ားက ဘယ္အရပ္မွာ ရွိမယ္ဆိုတာကိုေတာ့ အတိအက် မေျပာႏိုင္ၾကေတာ့ပါဘူး။ ကုသိနာ႐ံုနဲ႔ ပါ၀ါၿမိဳ႕ၾကား အလယ္ေလာက္ မွာေတာ့ ျမတ္စြာဘုရား ေနာက္ဆံုးေရၾကည္ေတာ္ ေသာက္ၿပီး ေရသပၸါယ္ခဲ့တဲ့ ကကုဓာျမစ္ ရွိပါတယ္။

ကုသိနာ႐ံုမွ ေ၀သာလီသုိ႔

ေကသရိယ

ကုသိနာ႐ံုကေန ေ၀သာလီကို သြားတဲ့လမ္းမွာ ေကသရိယ (Kesariya) ကို ျဖတ္သြားရပါတယ္။ ဒီေနရာဟာ ဗုဒၶေခတ္က ကာလာမ မ်ိဳးႏြယ္စုေတြေနတဲ့ ေကသပုတၱိ (ေကသမုတၱိ) နိဂံုး၊ ကာလမသုတ္ ေဒသနာ ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ရာ အရပ္ပါ။ လမ္းအနီးမွာ ေစတီပ်က္ႀကီး တစ္ဆူရွိပါတယ္။ ဒီေစတီက တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္ (ဖာဟီယန္) ရဲ႕ မွတ္တမ္းမွာ ပါတဲ့ ဗုဒၶရဲ႕ သပိတ္ေတာ္ စြန္႔ရာေနရာ အထိမ္းအမွတ္ ေစတီလို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားက ေနာင္သံုးလမွာ ပရိနိဗၺာန္ျပဳေတာ့မယ္လုိ႔ အသိေပးေၾကညာၿပီး ေ၀သာလီကေန ကုသိနာ႐ံုကို ခရီးထြက္ေတာ္မူတဲ့အခါ၊ ေ၀သာလီက ၀ဇၨီတိုင္းသားေတြက ေနာင္မွာ ျမတ္စြာဘုရားကို ဖူးရေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူးဆုိၿပီး အလြန္ယူႀကံဳးမရ ျဖစ္ၿပီး၊ ဘုရားရွင္ရဲ႕ ေနာက္ေတာ္ကေန ထပ္ခ်ပ္မကြာ လိုက္ပါခဲ့ၾကပါတယ္။ ေကသရိယ အရပ္ေရာက္တဲ့ အခ်ိန္မွာေတာ့ ထပ္မံ မလိုက္ဖို႔ တားျမစ္ၿပီး မိမိကုိယ္စား ကိုးကြယ္ဖို႔ သပိတ္ေတာ္ကို စြန္႔ေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ ၀ဇၨီတိုင္းသားေတြက သပိတ္ေတာ္ကို မိမိတို႔ အရပ္ေဒသ ေ၀သာလီကုိ ပင့္ေဆာင္ၿပီး ဌာပနာေစတီ တည္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေနာင္ေတာ့ သပိတ္ေတာ္ စြန္႔ခဲ့ရာ ေကသရိယအရပ္မွာလည္း ေစတီတည္ခဲ့တယ္လုိ႔ ဖာရွန္ရဲ႕ မွတ္တမ္းမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အစကေတာ့ ႐ႊံ႕ေစးနဲ႔ တည္ေဆာက္ခဲ့ဟန္တူၿပီး၊ ေနာင္ ေမာရိယ၊ သုဂၤ၊ ကုသွ်နမင္းဆက္ေခတ္ေတြမွာ ေစတီကို အုတ္ေတြနဲ႔ ငံုၿပီး ျပဳျပင္မြန္းမံခဲ့ပါတယ္။ ခရစ္ႏွစ္ ၆-ရာစု ဂုတၱေခတ္မွာ အေတာ္ေလး တိုးခ်ဲ႕မြန္းမံခဲ့ၿပီး ႐ုပ္ထုေပါင္း တစ္ရာေက်ာ္နဲ႔ တန္ဆာ ဆင္ထားခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံက ေဘာေရာဗုဒု (Borobudur) ေစတီေတာ္ရဲ႕ ပံုစံခ်င္းတူတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ မူလက အျမင့္ဉာဏ္ေတာ္ ေပ ၁၅၀ ထိရွိခဲ့ၿပီး၊ ယခုအခါမွာေတာ့ ၁၀၄ ေပသာ ျမင့္ပါေတာ့တယ္။ အခ်ိန္မရတဲ့အတြက္ ကားေပၚကေနသာ ဖူးခဲ့ရပါတယ္။
 
ေကသရိယ (ေကသမုတၱိ) အရပ္ရွိ ေစတီ

ေ၀သာလီ

ဗုဒၶေခတ္အခါက ၀ဇၨီတိုင္းႏိုင္ငံရဲ႕ ၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ေ၀သာလီကို ေန႔လည္ ၁၂-နာရီေက်ာ္ေလာက္မွ ေရာက္ပါတယ္။ ဗီဟာရ္ျပည္နယ္ မူဇာဖာပူရ္ (Muzaffarpur) ရဲ႕ အေနာက္ဖက္ မိုင္ ၂၀ အကြာ၊ ပတၱနာၿမိဳ႕ကေနဆိုရင္ ေျမာက္ဖက္ ၃၉-မိုင္ အကြာမွာ တည္ရွိပါတယ္။ ၀ဇၨီတိုင္းက လူမ်ိဳးႏြယ္ေတြ စုေပါင္းေနထုိင္ အုပ္ခ်ဳပ္ၾကတဲ့ ျပည္ေထာင္စုႏိုင္ငံ (Tribal Confedration) ျဖစ္ပါတယ္။ စာဏက် အမတ္ႀကီး စီရင္တဲ့ အ႒သွ်ၾတက်မ္းမွာ ၀ဇၨီတိုင္းႏိုင္ငံကို “ဂဏသံဃ” စနစ္နဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ ႏိုင္ငံအျဖစ္ မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ၿပီး၊ အေနာက္တိုင္း ပညာရွင္ေတြကေတာ့ ဒီမိုကေရစီရဲ႕ ေရွ႕ေျပးႏိုင္ငံ (proto-democratic republic) အျဖစ္ မၾကာခဏ ေဖာ္ျပေလ့ရွိပါတယ္။ အ႒ကထာ မွတ္တမ္းမ်ားအရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ရာဇ လို႔ေခၚတဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အရာရွိေပါင္း ၇၇၀၇-ဦးတို႔ ပါ၀င္တဲ့ ဂဏရာဇာ အဖြဲ႕က အုပ္ခ်ဳပ္ၿပီး၊ “အ႒ကုလိကာ” လို႔ေခၚတဲ့ လူမ်ိဳးႏြယ္စု ရွစ္စုတို႔ရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ေတြ စုစည္းထားတဲ့ တရားေရးအဖြဲ႕က ပေ၀ဏီေပါတၳကလို႔ ေခၚတဲ့ ေရွးအစဥ္အလာ ဥပေဒက်မ္းအတိုင္း စီရင္ေလ့ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ထင္ရွားတဲ့ လူမ်ိဳးႏြယ္စုေတြကေတာ့ ၀ဇၨီ၊ လိစၧ၀ီ၊ ၀ိေဒဟ၊ ဉာတိကတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအနက္ လိစၧ၀ီလူမ်ိဳးေတြကေတာ့ အထင္ရွားဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။ ၀ဇၨီတိုင္းသားေတြရဲ႕ ညီညီညြတ္ညြတ္ စုေ၀းတိုင္ပင္ၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္ၾကတဲ့ အစဥ္အလာကို ဗုဒၶျမတ္စြာကလည္း မၾကာခဏ ခ်ီးမြမ္းေတာ္မူေလ့ရွိပါတယ္။ မဆုတ္ယုတ္ေၾကာင္း (အပရိဟာနိယ) တရား ၇-ပါးအျဖစ္ ထုတ္ေဆာင္ျပၿပီး၊ ၀ဇၨီတိုင္းသားတို႔ကို စံနမူနာယူၿပီး ရဟန္း သံဃာေတာ္ေတြကို အညီအညြတ္ စုေ၀း တိုင္ပင္ ေဆာင္႐ြက္ၾကဖို႔ မိန္႔ၾကားေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။

မဟာဘာရတစတဲ့ ေရွးေဟာင္း ပုရဏ္က်မ္းေတြမွာပါတဲ့ ၀ိသာလမင္းကို အစြဲျပဳၿပီး ေ၀သာလီဆိုတဲ့ အမည္ရေၾကာင္း အဆိုရွိပါတယ္။ အ႒ကထာဆရာ ရွင္ဗုဒၶေဃာသကေတာ့ လူဦးေရ စည္ကား တိုးပြားလာတဲ့အတြက္ ၿမိဳ႕ကို သံုးႀကိမ္တိုင္တိုင္ တိုးခ်ဲ႕ခဲ့ရတာေၾကာင့္ (၀ိသာလ = တိုးခ်ဲ႕ျခင္း) ေ၀သာလီဆိုတဲ့ အမည္တြင္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ေ၀သာလီၿမိဳ႕ကို တံတိုင္း သံုးထပ္ကာရံထားေၾကာင္းကိုလည္း “ေ၀သာလိယာ တီသု ပါကာရႏၲေရသု” လို႔ ရတနာသုတ္ အမႊန္းမွာ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ တခ်ိန္က ေ၀သာလီၿမိဳ႕မွာ ကပ္ႀကီးသံုးပါး ဆိုက္တဲ့အတြက္ ဗုဒၶျမတ္စြာကို ပင့္ဖိတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားက အရွင္အာနႏၵာကို ရတနသုတ္ပရိတ္ သင္ၾကားေပးၿပီး ေ၀သာလီရဲ႕ တံတိုင္း သံုးထပ္အတြင္းမွာ လွည့္လည္ ႐ြတ္ဖတ္ေစခဲ့ဖူးပါတယ္။

ဂ်ိန္းဘာသာရဲ႕ဘုရားျဖစ္တဲ့ မဟာ၀ီရက ေ၀သာလီမွာ ဖြားျမင္ခဲ့ပါတယ္။ ဗုဒၶစာေပေတြမွာေတာ့ မဟာ၀ီရကို နိဂ႑နာဋပုတၱလို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေ၀သာလီက နိဂ႑ဂိုဏ္းသားေတြ ၾသဇာလႊမ္းတဲ့ ေနရာလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဘုရားရွင္လက္ထက္က လိစၧ၀ီစစ္သူႀကီး သီဟနဲ႔ သစၥကပရိဗုိဇ္တို႔က နိဂ႑ဂိုဏ္းသားမ်ား ျဖစ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ သူတို႔က ဗုဒၶကို စကားစစ္ထိုး အႏိုင္ယူဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကေပမယ့္ ေနာင္ေတာ့ ဗုဒၶကို ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္တဲ့ ဥပါသကာေတြ ျဖစ္သြားၾကေၾကာင္း သုတၱန္ေတြမွာ ေတြ႕ရပါတယ္။ သီဟစစ္သူႀကီးက ရတနာသံုးပါးကို ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္သူအျဖစ္ လက္ခံဖို႔ ေလွ်ာက္ထားေတာ့ ခ်က္ျခင္း မဆံုးျဖတ္ေသးဘဲ စဥ္းစားဆင္ျခင္ဖို႔ သီဟစစ္သူႀကီးကို ဗုဒၶက တုိက္တြန္းပါတယ္။ သံုးႀကိမ္တိုင္တိုင္ ေလွ်ာက္ထားေတာ့မွ လက္ခံၿပီး ယခင္ကလို နိဂ႑တို႔ကိုလည္း ဆက္လက္ လွဴဒါန္းေပးကမ္းဖို႔ တိုက္တြန္းေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဗုဒၶျမတ္စြာရဲ႕ ဘာသာေရး သေဘာထားႀကီးမႈႏွင့္ အသိဉာဏ္ပါတဲ့ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈေတြကိုသာ အေလးထားတဲ့အခ်က္ကို စဥ္းစားဆင္ျခင္ ၾကည္ညိဳႏိုင္ပါတယ္။

ေ၀သာလီရဲ႕ ဗုဒၶသာသနိက သမိုင္းျဖစ္ရပ္ေတြကို ျပန္ၿပီးသံုးသပ္ရင္ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးအေပၚ ဗုဒၶဘာသာရဲ႕ သေဘာထားကိုလည္း ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ ဗုဒၶေခတ္ အိႏၵိယ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းက ဇာတ္ခြဲျခားမႈ၊ က်ားမခြဲျခားမႈ အလြန္မ်ား ပါတယ္။ ဒီေန႔ေခတ္မွာေတာင္ အိႏၵိယနဲ႔ အျခားေသာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအေတာ္ မ်ားမ်ားမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ပိုင္ဆိုင္မႈပစၥည္းသဖြယ္သာသာ သေဘာထားၿပီး ဆက္ဆံၾကတာကို ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေန႔ေခတ္ထိ လူကုန္ကူးခံရတာ၊ ပညာသင္ၾကားခြင့္ ဆံုး႐ႈံးတာ၊ ဗလကၠာရက်င့္ခံရတာ၊ အၾကမ္းဖက္ ႏွိပ္စက္ခံရတာေတြ ရွိေနပါေသးတယ္။ ၀ဇၨီေတြက အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို အလိုမတူဘဲ အႏိုင္ထက္ သားမယားျပဳ႕က်င့္ေလ့ မရွိဘူးဆိုတဲ့အခ်က္ကို ၀ဇၨီေတြရဲ႕ မဆုတ္ယုတ္ေၾကာင္း (အပရိဟာနိယ) တရား ၇-ပါးမွာ ထည့္သြင္း ခ်ီးမြန္း ေဟာၾကားခဲ့ပါတယ္။

မိေထြးေတာ္ေဂါတမီ ဦးေဆာင္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕က ဘိကၡဳနီမအျဖစ္ ရဟန္းျပဳခြင့္ ေတာင္းတာကို ခြင့္ျပဳေပးခဲ့တာကလည္း ေ၀သာလီၿမိဳ႕မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သစၥာေလးပါးကို ထိုးထြင္းသိျမင္ၿပီး နိဗၺာန္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳေစႏိုင္တဲ့ အက်င့္မွာ က်ားမခြဲျခားမႈ မရွိပါဘူး။ မရွိယံုမွ်မက အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို အမ်ိဳးသားမ်ား နည္းတူ ရဟန္းျပဳခြင့္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အမ်ိဳးသားမ်ားတန္းတူလို႔ ဆိုေပမယ့္ ခြဲျခားမႈ လံုး၀ မရွိတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘိကၡဳနီေတြက ဂ႐ုဓမၼ ရွစ္ပါးကို ေစာင့္ထိန္း ရပါတယ္။ ဒါကလည္း သဘာ၀အရကိုက မတူကြဲျပားေနတာ တစ္ေၾကာင္း၊ အိႏၵိယလို လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ ဗုဒၶသာသနာကို ေရရွည္တည္တံ့ေအာင္ လက္ဆင့္ကမ္း သယ္ယူႏိုင္ဖို႔ လိုတာေၾကာင့္ တစ္ေၾကာင္း စတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ရဟန္းျပဳခြင့္ ေပးယံုမွ်သာမကဘဲ၊ ရဟန္းေတာ္ေတြထဲက အရွင္သာရိပုတၱရာနဲ႔ အရွင္မဟာေမာဂၢလာန္မထရ္တို႔ကို လက္ယာေတာ္ရံ လက္၀ဲေတာ္ရံ ခန္႔အပ္ခဲ့သလို၊ ဘိကၡဳနီေတြထဲက ေခမာေထရီနဲ႔ ဥပၸလ၀ဏ္ေထရီတို႔ကို လက္ယာေတာ္ရံ လက္၀ဲေတာ္ရံ ခန္႔အပ္ၿပီး ခ်ီးေျမာက္ခဲ့ပါတယ္။

ေ၀သာလီနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ အေၾကာင္း ေျပာရင္ အလြန္ ေခ်ာေမာလွတဲ့ ကေခ်သည္ အမၺပါလီကိုလည္း ထည့္သြင္းရပါလိမ့္မယ္။ ေ၀သာလီဟာ အမၺပါလီေၾကာင့္ ပိုၿပီး တင့္တယ္ စည္ကားေနရတယ္လို႔ေတာင္ ဆုိေလ့ရွိပါတယ္။ ဗုဒၶျမတ္စြာက ရဟန္းေတာ္ေတြနဲ႔ အမၺပါလီရဲ႕ သရက္ေတာဥယ်ာဥ္မွာ သီတင္းသံုးေနစဥ္မွာ အမၺပါလီက ဘုရားနဲ႔ သံဃာေတာ္ေတြကို ဆြမ္းကပ္ဖို႔ ေလွ်ာက္ထားပါတယ္။ လိစၧ၀ီမင္းေတြက ဆြမ္းကပ္ဖို႔ ေလွ်ာက္တဲ့အခါ ဗုဒၶျမတ္စြာက အမၺပါလီရဲ႕ ဆြမ္းကို လက္ခံၿပီးသားျဖစ္လို႔ လိစၧ၀ီမင္းေတြရဲ႕ ဆြမ္းကို ျငင္းပယ္ခဲ့ပါတယ္။ ဗုဒၶျမတ္စြာကိုယ္တိုင္ ပညတ္ထားတဲ့ ၀ိနည္းေတာ္အရ အရင္ လက္ခံၿပီး ဆြမ္းကိုပယ္ၿပီး ေနာက္ဆြမ္းကို လက္ခံေလ့မရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေလာကအျမင္နဲ႔ၾကည့္ရင္ေတာ့ မင္းရာဇာေတြ ပင့္ဖိတ္တဲ့ ဆြမ္းကို ျငင္းပယ္ၿပီး ကေခ်သည္ ျပည့္တန္ဆာ မိန္းမပ်ိဳတစ္ဦးရဲ႕ ဆြမ္းကို လက္ခံလိုက္တယ္လို႔ ျမင္ေကာင္း ျမင္ၾကပါလိမ့္မယ္။ အမၺပါလီက ဆြမ္းကပ္ၿပီး၊ သူပိုင္ဆိုင္တဲ့ သရက္ဥယ်ာဥ္ကို ဘုရားနဲ႔ သံဃာေတာ္ေတြကို လွဴဒါန္းခဲ့ပါတယ္။ ေနာင္ေတာ့ အမၺပါလီက (သူနဲ႔ ဗိမၺိသာရမင္းတို႔ကရတဲ့) သူ႔ရဲ႕သားျဖစ္သူ အရွင္၀ိမလေကာ႑ည ေဟာၾကားတဲ့တရားကို နာယူၿပီးတဲ့ေနာက္ ဘိကၡဳနီအျဖစ္ ရဟန္းျပဳခဲ့ၿပီး၊ ရဟႏၲာေထရီ တစ္ပါးျဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္။

အမၺပါလီေထရီမႀကီးရဲ႕ အေၾကာင္းကို စဥ္းစားမိတိုင္း ဆရာပါရဂူ ဘာသာျပန္ခဲ့တဲ့ အမၺပါလီ၀တၳဳ ဇာတ္သိမ္းခန္းကို သတိရမိတတ္ပါတယ္။ ဒီ၀တၳဳထဲမွာ ဗိမၺိသာရမင္းက ငယ္စဥ္ကလိုဘဲ ႐ုပ္ေသးဆရာ ေယာင္ေဆာင္ၿပီး ေ၀သာလီက အမၺပါလီကို သြားေတြ႔ခ်ိန္မွာ အမၺပါလီက ဘိကၡဳနီမ ျဖစ္ေနပါၿပီ။ ဒီအခ်ိန္မွာပဲ အဇာတသတ္ရဲ႕ လက္႐ံုးေတြ ေရာက္လာၿပီး ဗိမၺိသာရမင္းကို ဖမ္းဆီးလိုက္ပါတယ္။ “သား တစ္ေယာက္က မိခင္ကုိ သံသရာ အက်ဥ္းေထာင္က လြတ္ေျမာက္ေအာင္ လုပ္လိုက္တယ္။ ေနာက္သား တစ္ေယာက္ကေတာ့ ဖခင္ကို အက်ဥ္းေထာင္ထဲ ထည့္တယ္” လို႔ ဗိမၺိသာရမင္း ေရ႐ြတ္လိုက္ပါတယ္။ ဒီဇာတ္ကြက္နဲ႔ စကားေျပာခန္းေတြက ပါဠိစာေပက်မ္းဂန္ေတြမွာေတာ့ မပါပါဘူး။ အဇာတသတ္ နန္းတက္တာက ဗုဒၶပရိနိဗၺာန္ မစံ၀င္မီ ၈-ႏွစ္ အလိုမွာျဖစ္ၿပီး၊ အမၺပါလီ ျမတ္စြာဘုရားကို သရက္ေတာဥယ်ာဥ္ လွဴဒါန္းတာက ဗုဒၶ ပရိနိဗၺာန္ စံ၀င္မယ့္ႏွစ္ ၀ါ မ၀င္မီေလာက္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဒီ၀တၳဳဇာတ္သိမ္းပိုင္းက လြဲေနတယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ (ျပည့္တန္ဆာ တစ္ဦးရဲ႕ သားအျဖစ္ မထင္မရွား ႀကီးျပင္းခဲ့ရတဲ့) အရွင္၀ိမလေကာ႑ညက မိခင္ အမၺပါလီကို သံသရာမွ လြတ္ေျမာက္ေစခဲ့ၿပီး၊ (နန္းတြင္းမွာ မင္းသားအျဖစ္ ႀကီးျပင္းခဲ့တဲ့) သားေတာ္ အဇာတသတ္က ဖခမည္းေတာ္ ဗိမၺိသာရကို ဖမ္းဆီး အက်ဥ္းခ်ခဲ့တယ္ဆိုတာေတြကေတာ့ ေထရ၀ါဒ စာေပက်မ္းဂန္ေတြမွာ လာတဲ့ အခ်က္လက္ေတြနဲ႔ ကိုက္ညီပါတယ္။
ေ၀သာလီ ကူဋာဂါရ၀ိဟာရ ျမန္မာေက်ာင္း

 အေသာကေက်ာက္တိုင္
အေသာကေက်ာက္တိုင္သို႔ အသြား ႐ြာလမ္း
အေသာကေက်ာက္တိုင္ရွိရာ ေရွးေဟာင္းသုေတသန နယ္ေျမ

ေ၀သာလီကို ေရာက္ေတာ့ အသစ္ေဆာက္ေနတဲ့ ကူဋာဂါရ ၀ိဟာရ ျမန္မာေက်ာင္းမွာ တစ္ေထာက္နားၿပီး ေန႔လည္စာ စားၾကပါတယ္။ ေန႔လည္စာ စားၿပီးတဲ့ေနာက္ ကိုလ္ဟြာ (Kolhua) ႐ြာအနီးမွာရွိတဲ့ အေသာကေက်ာက္စာတိုင္ ရွိရာကို အရင္သြားၾကပါတယ္။ ကားက လမ္းမွာပဲ ရပ္ထားခဲ့ရၿပီး အတြင္းဖက္ကို ကိုက္ ၄၀၀ ေလာက္ လမ္းေလွ်ာက္၀င္ရပါတယ္။ ႐ြာေလးကို ျဖတ္သြားရတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေစ်းသည္ေတြ၊ ပိုက္ဆံေတာင္းေနတဲ့ ကေလးငယ္ေတြ ရွိပါတယ္။ အတြင္းဖက္ကို ေရာက္တဲ့အခါ ျခေသၤ့႐ုပ္ ထိပ္ဖူးရွိတဲ့ အေသာက ေက်ာက္စာတိုင္ကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ေက်ာက္တုိင္အနီးမွာ ေရကန္၊ ေစတီပုထိုးပ်က္ အုတ္ပံုနဲ႔ ေရွးေဟာင္းအေဆာက္အံု ၄-ေနရာတို႔ကို ေတြ႔ရပါတယ္။
အေသာက ေက်ာက္တုိင္ႏွင့္ ေမ်ာက္မင္းေရကန္

ေရကန္က ေမ်ာက္တို႔ တူးေဖာ္ထားသည့္ ေမ်ာက္မင္းေရကန္ (မကုဋဟရဒ) ျဖစ္ၿပီး၊ ေရကန္အနီးက ေစတီႀကီးကေတာ့ ေမ်ာက္ေတြကေန ျမတ္စြာဘုရားရွင္ကို ပ်ားရည္ကပ္လွဴခဲ့တဲ့ အထိမ္းအမွတ္နဲ႔ အေသာကမင္း တည္ထားခဲ့တဲ့ ေစတီျဖစ္တယ္လို႔ တ႐ုတ္ဘုရားဖူး ရဟန္းေတာ္ေတြရဲ႕ မွတ္တမ္းမွာ ေတြ႔ရပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ကလည္း မူလက အရွင္အာနႏၵာရဲ႕ ဓာတ္ေတာ္ေတြကို ဌာပနာၿပီး လိစၧ၀ီမင္းေတြ တည္ထားတဲ့ ေစတီျဖစ္ၿပီး ေနာင္မွာ အေသာကမင္းက ေ႐ႊဒဂၤါး ၁-ကုေဋ အကုန္အက်ခံၿပီး ျပန္လည္ မြန္းမံခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ကူဋာဂါရသာလာ

ကူဋာဂါရသာလာ ေက်ာင္းေတာ္ရာ

အေသာကေက်ာက္တိုင္ရဲ႕ ေျမာက္ဖက္က ေက်ာင္းေတာ္ရာကိုေတာ့ ဗုဒၶျမတ္စြာ ၀ါကပ္ေတာ္မူခဲ့ဖူးတဲ့ ေ၀သာလီျပည္ မဟာ၀ုန္ေတာအတြင္းက ကုဋာဂါရသာလ ေက်ာင္းေနရာလို႔ မွတ္တမ္းတင္ထားပါတယ္။ စုလစ္မြန္းခၽြန္ အထြတ္ရွိတဲ့ ေက်ာင္းဇရပ္မ်ိဳး ျဖစ္တဲ့အတြက္ “ကူဋာဂါရသာလာ” (ကူဋ = အထြတ္+ အဂါရ = အိမ္၊ ေက်ာင္း + သာလာ = ခမ္းမ၊ ဇရပ္) လို႔ ေခၚတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေက်ာင္းေဆာင္မွာ ျမတ္စြာဘုရား မၾကာခဏ သီတင္းသံုးေတာ္မူခဲ့ ဖူးပါတယ္။ သစၥကပရိဗိုဇ္ကို ေအာင္ေတာ္မူခဲ့တဲ့ ေနရာျဖစ္သလို၊ မိေထြးေတာ္ေဂါတမီနဲ႔ သာကီ၀င္မင္းသမီးေတြကို ဘိကၡဳနီ၀တ္ခြင့္ ျပဳေတာ္မူခဲ့တဲ့ ဘိကၡဳနီသာသနာ စတင္ခဲ့ရာ ေနရာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။
 

ေ၀သာလီ အနီးတ၀ိုက္ ေျမပံု
ဓာတ္ေတာ္ေစတီ

ဓာတ္ေတာ္ေစတီရွိတဲ့ ေနရာကေတာ့ ယခုေနရာကေန ကားလမ္းခရီးအတိုင္း ၂-မိုင္ေက်ာ္ ထပ္သြားရပါတယ္။ ေဒသခံေတြက ခေရာင္းနား ေပါကၡရ (Kharauna Pokhar) လို႔ေခၚတဲ့ ေရကန္ ရွိပါတယ္။ တခ်ိန္က လိစၧ၀ီမင္းေတြ အဘိေသက မဂၤလာျပဳခဲ့တဲ့ ေပါကၡရဏီ ေရကန္ပါ။ စစ္သူႀကီး မဟာဗႏၶဳလရဲ႕ ဇနီး မလႅိကာမိဖုရားက ဒီကန္က ေရကို ခ်ိဳးခ်င္ပါတယ္လို႔ ခ်င္ျခင္း တပ္လို႔ အေစာင့္ေတြ အထပ္ထပ္ခ်ထားတဲ့ၾကားက သြားခဲ့ၾကဖူးပါတယ္။ ယခုအခ်ိန္မွာေတာ့ ေဒသခံေတြ ေပ်ာ္ပြဲစားထြက္ရင္း ဒီကန္မွာ ေလွအေပ်ာ္စီး ၾကဟန္တူပါတယ္။ ကန္ေဘးတ၀ုိက္မွာ အစားအေသာက္နဲ႔ လက္ေဆာင္ပစၥည္း ေရာင္းတဲ့ ဆိုင္တန္းေလး ရွိပါတယ္။ ေရကန္ရဲ႕ တဖက္ကမ္းမွာေတာ့ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံက လာတည္ထားတဲ့ Visha Shanti ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေစတီကို လွမ္းျမင္ေနရပါတယ္။
လိစၧ၀ီတို႔၏ အဘိေသက ေပါကၡရဏီႏွင့္ Visha Shanti ဂ်ပန္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေစတီ

ဓာတ္ေတာ္ေစတီက ေရကန္အနီးက ဥယ်ာဥ္တစ္ခုထဲမွာ တည္ရွိပါတယ္။ ယခုေခတ္မွာ “Buddha Asthi-Kalash Asthal” လို႔ ေခၚပါတယ္။ အ႒ိ-ကလသ (Asthi-Kalash) က အ႐ိုးအိုးလို႔ အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ လိစၧ၀ီမင္းေတြက မိမိတို႔အတြက္ ေ၀စုရတဲ့ ဗုဒၶရဲ႕ ဓာတ္ေတာ္ေတြကို ဌာပနာၿပီး တည္ထားခဲ့တဲ့ ေစတီလို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ မူလက ႐ႊံေစးေျမနဲ႔တည္ခဲ့တာ ျဖစ္ၿပီး၊ ေနာင္ ေမာရိယေခတ္၊ သုဂၤေခတ္၊ ကုသ်န္ေခတ္ေတြမွာ သံုးႀကိမ္တိုင္တိုင္ မူလေစတီကို ငံုၿပီး တိုးခ်ဲ႕ျပဳျပင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာနက တူးေဖာ္စဥ္က ဓာတ္ေတာ္ျပာ၊ ခ႐ုသင္း၊ ဖန္ပုတီးေစ့၊ ေ႐ႊျပားစ၊ ေၾကးဒဂၤါးေတြပါတဲ့ ဓာတ္ေတာ္ၾကဳပ္ကို ေတြ႔ခဲ့ၾကၿပီး၊ ၁၉၇၂-ခုႏွစ္က ပတၱနာၿမိဳ႕ ေရွးေဟာင္း သုေတသနျပတုိက္ကို ပို႔လိုက္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ယခုအခ်ိန္မွာေတာ့ ေစတီအုတ္ျမစ္ခံုသာ က်န္ပါေတာ့တယ္။ ေစတီအုတ္ျမစ္ေနရာကို ရာသီဥတုဒဏ္ကေန ကာကြယ္ဖို႔အတြက္ သြပ္ျပားနဲ႔ အုပ္မိုးထားပါတယ္။
သြပ္ျဖင့္မိုးထားသည့္ ဓာတ္ေတာ္ ေစတီရာ
လိစၧ၀ီမင္းတို႔ တည္ထားခဲ့သည့္ ဓာတ္ေတာ္ေစတီ

ရာဇ၀ိသာလကဃရ (Rāja Bisāl-ka-garh) လို႔ေခၚတဲ့ လိစၧ၀ီမင္းေတြ အစည္းအေ၀းလုပ္တဲ့ သႏၴာဂါရလႊတ္ေတာ္ နန္းၿမိဳ႕ေဟာင္းေနရာနဲ႔ အမၺပါလီရဲ႕ သရက္ေတာဥယ်ာဥ္ ေနရာေတြကိုေတာ့ မေရာက္ျဖစ္ခဲ့ၾကေတာ့ပါ။