Monday, November 3, 2014

တိမ္ေတြဟာ အုပ္စုဖြဲ႔လို႔ ပ်ံသန္းၾကတယ္...

တိမ္ေတြဟာ အုပ္စုဖြဲ႔လို႔ ပ်ံသန္းၾကတယ္
ေက်ာင္းၿပီးလို႔ စကၤာပူကို အလုပ္လုပ္ဖို႔ ထြက္လာတဲ့အခ်ိန္ကေပါ့…။ ကိုယ့္ထက္အယင္ေရာက္ႏွင့္ေနတဲ့ သူေတြလည္း ရွိတယ္။ ေနာက္ ဘယ္သူေရာက္လာျပန္ျပီတဲ့။ ခဏေနေတာ့ ဘယ္၀ါေရာက္လာျပန္ၿပီနဲ႔။ ေရာက္လာတဲ့သူကို အယင္ေရာက္ႏွင့္တဲ့သူက ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းလိုက္ပို႔ၾက…။ ပင္နီဆူလာမွာ ခ်ိန္းၿပီး စုၾက ဆံုၾက…။

တိမ္ေတြဟာ အတူတကြေနထိုင္ဖို႔ ႀကိဳးစားၾကတယ္
ေဟာမၾကာပါဘူး အလုပ္အကိုင္ေတြ အေျခက်…။ မဂၤလာေဆာင္ေတြ သြားလိုက္ရတာ…။ ေဟာတခု ေဟာတခု…။ ေပ်ာ္ၾက ရႊင္ၾက..။ ေကာင္းခ်ီးေပးၾက…။ ကိုယ္ ကိုယ္တိုင္လည္း မဂၤလာေဆာင္ျဖစ္ခဲ့တယ္။

တိမ္ေတြဟာ မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြကို ေမြးဖြားလို႔…
ဆက္တိုက္ဆိုသလိုပါပဲ… သားသား မီးမီးေလးေတြရဲ႕ ကင္ပြန္းတပ္ေတြ၊ ေမြးေန႔အလွဴေတြ၊ အိမ္သစ္တက္ မဂၤလာေတြ ေ၀ေ၀စည္စည္… အိမ္တကာ လည္စားရေတာ့တာပဲ…။

တိမ္ေတြမွာ ေမြးရပ္ေျမရွိေလသလား
ေမြးရပ္ေျမက အေျခအေနေတြ ေကာင္းလာလို႔တဲ့…။ ျပန္ၾကတာ ေဟာတေယာက္…။ ေတာ္ၾကာေန ေဟာတေယာက္…။ ခဏတာ ခြဲခြါျခင္းအတြက္ ႏႈတ္ဆက္တယ္ဆိုတာ ျပန္လည္ ေတြ႔ဆံုဖို႔ပဲ မဟုတ္လား။

တိမ္ေတြဟာ ညိဳ တတ္ေသးတယ္
ဘယ္သူငယ္ခ်င္းေတာ့ျဖင့္ ေဆးရံုတက္ရလို႔တဲ့။ သြားအားေပးလိုက္ၾကပါဦး…။ ဘယ္တေယာက္ျဖင့္ ဘာေရာဂါျဖစ္လို႔တဲ့…။ တေယာက္ၿပီး တေယာက္ ဆိုသလို...။ အင္း… အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱ…။

တိမ္ေတြဟာ မိုးေတြအျဖစ္ ရြာခ်လိုက္တယ္
ဘယ္ေနရာမွာပဲ ရြာရြာ… ကမၻာေျမႀကီးကေတာ့ တိမ္ေတြကို ေပြ႕ဖက္လိုက္တာပါပဲ။

ဘာလိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္
တိမ္ေတြကေတာ့ အုပ္စုဖြဲ႔လို႔ ပ်ံသန္းၾကဦးမွာပါ…။
တိမ္ေတြဟာ အုပ္စုဖြဲ႔လို႔ ပ်ံသန္းၾကတယ္…။
အုပ္စုဖြဲ႔လို႔ ပ်ံသန္းၾကတယ္…။
အုပ္စုဖြဲ႔လို႔ ပ်ံသန္းၾကတယ္…။
အုပ္စုဖြဲ႔လို႔ ပ်ံသန္းၾကတယ္…။

Blog Challenge အတြက္ မမတင့္ tag လို႔ ေရးပါတယ္။

Wednesday, October 8, 2014

စကႌသုတ္ - ပြင့္လင္းေသာ ႏွလံုးသားျဖင့္ သစၥာတရား ရွာမွီးျခင္း


    ကာလာမသုတ္သည္ အယူ၀ါဒ အမ်ိဳးမ်ိဳးၾကားတြင္ ေတြေ၀႐ႈတ္ေထြးေနေသာ ကာလာမအမ်ိဳးသားတို႔အား “ပြင့္လင္းေသာႏွလံုးသား” ကို အေျချပဳကာ “ေထာက္တည္ရာ သက္သာရာ” ရရွိေစမည့္ နည္းလမ္းကို ေဟာၾကားခဲ့သည့္ ေဒသနာ ျဖစ္သည္ဆိုပါက၊ ဤစကႌသုတ္သည္ မိမိ၏ အယူ၀ါဒအား ယံုၾကည္မႈ လြန္ကဲကာ မာန္တက္ေနေသာ ကာပဋိကလုလင္အား “ပြင့္လင္းေသာ ႏွလံုးသား” ကို အေျချပဳ၍ “သစၥာတရားကို ရွာမွီးႏုိင္ေစရန္” ေဟာၾကားထားေသာ ေဒသနာဟု ဆိုႏိုင္သည္။ ကာလာမတို႔သည္ ၀ိစိကိစၧာ(ယံုမွားသံသယ) လႊမ္းမိုးေနသည္ဆိုပါက ကာပဋိကလုလင္သည္ မိစၧာဒိ႒ိ (မွားယြင္းေသာအယူ) လႊမ္းမိုးေနသူ ျဖစ္သည္ဟု ဆိုရမည္။ ဗုဒၶသည္ ကာလာမတို႔အား မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ သိႏိုင္ေသာ ကုသိုလ္တရားတို႔ကို ျဖည့္ဆည္းရန္, အကုသိုလ္တရားတို႔ကို ပယ္စြန္႔ရန္ နည္းလမ္းမ်ားကို ေဟာၾကားခဲ့သည္။ ယံုၾကည္မႈ အစြဲႀကီးမားေသာ ကာပဋိကလုလင္ကိုမူကား “သစၥာေစာင့္ျခင္း၊ သစၥာသိျခင္း၊ သစၥာဆိုက္ျခင္း” ဟူေသာ အဆင့္သံုးဆင့္ျဖင့္ မွန္ကန္ေသာ ယံုၾကည္မႈမွသည္ ခိုင္မာေသာ ယံုၾကည္မႈ ရရွိႏိုင္ပံုကို ေဟာၾကားထားသည္။ ဤသုတ္ႏွစ္သုတ္အား ႏိႈင္းယွဥ္ကာ နာၾကားသူ၏ စ႐ိုက္ကိုလုိက္၍ သင့္ေလ်ာ္ေသာ တရားေဒသနာ ေဟာၾကား ျပသေတာ္မူသည့္ ျမတ္စြာဘုရားရွင္၏ ဉာဏ္ေတာ္အားလည္း ၾကည္ညိဳႏိုင္ေပသည္။

    ေဒသနာနိဒါန္း


    ျမတ္စြာဘုရားရွင္သည္ ရဟန္းသံဃာမ်ားႏွင့္အတူ ေကာသလတိုင္းအတြင္း ေဒသစာရီလွည့္လည္စဥ္ “ၾသပါသာဒ” အမည္ရေသာ ျဗာဟၼဏ႐ြာသို႔ ေရာက္ေတာ္မူ၍ ထို႐ြာ၏ေျမာက္ဖက္ နတ္တို႔အားပူေဇာ္ပသရာ အင္ၾကင္းေတာ၌ သီတင္းသံုး ေနေတာ္မူသည္။ ၾသပါသာဒ႐ြာကို အပိုင္စားေသာ စကႌ အမည္ရွိ ျဗာဟၼဏပုဏၰားသည္ တိုင္းတစ္ပါးသား ျဗာဟၼဏပုဏၰားတို႔ႏွင့္အတူ ျမတ္စြာဘုရား သီတင္းသံုးရာ အင္ၾကင္းေတာဆီသို႔ အတူ သြားေရာက္ ၾက၏။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ႏွင့္ အသက္အ႐ြယ္ႀကီးေသာ ပုဏၰားတို႔ ၀မ္းေျမာက္ဖြယ္၊ အမွတ္ရဖြယ္စကားတို႔ ေျပာဆိုေနစဥ္ အသက္ ၁၆-ႏွစ္မွ်သာရွိေသးေသာ ကာပဋိက အမည္ရသည့္ ဘာရဒြါဇႏြယ္ဖြား ပုဏၰားလုလင္ငယ္ေလးက စကားကို ၾကားျဖတ္၊ ၾကားျဖတ္၍ ေျပာဆို၏။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္က ကာပဋိကလုလင္အား စကားၾကားျဖတ္မေျပာရန္ ဟန္႔တားေသာအခါ စကႌပုဏၰားက ဤလုလင္သည္ ေ၀ဒက်မ္းသံုးက်မ္းအား တစ္ဖက္ကမ္းခပ္ တတ္ေျမာက္၍ ပညာ၊ ဗဟုသုတရွိသူျဖစ္ၿပီး အရွင္ေဂါတမႏွင့္ စကား ေျပာဆိုႏိုင္သူျဖစ္၍ မဟန္႔တားပါရန္ ေလွ်ာက္ထားသည္။ လုလင္က “မိမိအား ၾကည့္လွ်င္ ေမးခြန္း ေမးအံ့” ဟု အႀကံရွိသည္ကို သိ၍ ဗုဒၶက ကာပဋိကလုလင္အား စိုက္၍ ၾကည့္ေလသည္။ ထိုအခါ ကာပဋိကလုလင္က ဤသို႔ ေမးေလွ်ာက္၏။

    အရွင္ေဂါတမ… ျဗာဟၼဏတို႔၏ ေရွး႐ိုးစဥ္လာျဖစ္ေသာ ေ၀ဒမႏၲန္တို႔သည္ ဤသို႔ ဤသို႔ျဖစ္သည္ဟု အစဥ္အဆက္ မွတ္သားလာ၍ ပိဋကက်မ္းဂန္ႏွင့္လည္း ျပည့္စံုပါသည္ (ဣတိဟိတိဟပရမၸရာယ ပိဋကသမၸဒါယ)။ ျဗာဟၼဏတို႔သည္ ထိုေ၀ဒမႏၲန္တို႔၌ “ဤသည္သာမွန္၏။ အျခားသည္ အခ်ည္းအႏွီးတည္း” (ဣဒေမ၀ သစၥံ, ေမာဃမညႏၲိ) ဟု တစ္ထစ္ခ် ဆံုးျဖတ္ျခင္းသို႔ ေရာက္ၾကပါ၏။ ဤအရာ၌ အရွင္ေဂါတမသည္ မည္သို႔ ေျပာဆိုလိုပါသနည္း။ (မ-၂-၄၂၇၊ မဇၩိမပဏၰာသ၊ ျဗာဟၼဏ၀ဂ္၊စကႌသုတ္)

    ကာပဋိကလုလင္၏ ေမးခြန္းသည္ မိမိ အယူ၀ါဒအေပၚတြင္ အလြန္အထင္ႀကီး စြဲလမ္းေန၍ ပညာမာန္တက္ကာ ဗုဒၶအား စိန္ေခၚလိုက္သည့္ ေမးခြန္းပင္ ျဖစ္သည္။ ဤသို႔ မိမိကိုယ္တိုင္ သိျမင္ျခင္း မရွိေသာ အယူတစ္ခုအေပၚ၌ ယံုၾကည္ စြဲလမ္းမႈ လြန္ကဲ၍၊ မိမိအယူသာ အမွန္၊ အျခားသူတို႔၏ အယူသည္ အမွားခ်ည္းဟု တဖက္သတ္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ေသာ စကားမ်ိဳး (ဧကံသ ၀ါဒ - categorical claims) ဆိုျခင္း ျဖစ္သည္။

    အေျခအျမစ္ကင္းမဲ့သည့္ ယံုၾကည္မႈမ်ား


    မာန္တက္ေနသာ လုလင္အား သူ ယံုၾကည္ထားေသာ တရားေသ၀ါဒ၏ အေျခအျမစ္ ကင္းမဲ့ပံုကို ေပၚလြင္ေစရန္ “ကိုယ္တိုင္ သိျမင္ျခင္း ရွိမရွိ” ဟူေသာ အခ်က္ေပၚတြင္ မူတည္၍ ဗုဒၶက တန္ျပန္ ေမးခြန္းမ်ား ေမး၏။

    ဘာရဒြါဇ … ျဗာဟၼဏတို႔တြင္ “ငါသည္ ဤအေၾကာင္းကို သိသည္၊ ျမင္သည္ (အဟေမတံ ဇာနာမိ, အဟေမတံ ပႆာမိ)။ ဤသည္သာမွန္၏။ အျခားသည္ အခ်ည္းအႏွီးတည္း” ဟုဆိုသည့္ တစ္ဦး တစ္ေယာက္ေသာ ျဗာဟၼဏ ရွိပါ၏ေလာ (ဟု ဗုဒၶက ျပန္လည္ေမး၏)။ (မ-၂-၄၂၇၊ မဇၩိမပဏၰာသ၊ ျဗာဟၼဏ၀ဂ္၊စကႌသုတ္)

    ဘာရဒြါဇႏြယ္ဖြား ကာပဋိကလုလင္က မရွိေၾကာင္း ၀န္ခံ၏။ ထို႔အတူပင္ ဆရာအစဥ္အဆက္တြင္ လည္းေကာင္း၊ ျဗာဟၼဏတို႔၏ လက္ဦးဆရာျဖစ္ေသာ ေ၀ဒက်မ္းကို စီရင္ပို႔ခ်ခဲ့သည့္ ရေသ့ႀကီးမ်ားတြင္လည္းေကာင္း ကိုယ္တိုင္ သိျမင္၍ ဤသို႔ ဧကံသစကား ဆိုခဲ့ၾကသူ တစ္ဦး တစ္ေယာက္မွ် ရွိပါ၏ေလာဟု ေမးေသာ္ မရွိေၾကာင္း ၀န္ခံ၏။

    ဘာရဒြါဇ … ျဗာဟၼဏတို႔ ေျပာဆိုေသာ စကားသည္ ေရွ႕ဆံုးလူလည္း မျမင္၊ အလယ္လူလည္း မျမင္၊ ေနာက္ဆံုးလူလည္း မျမင္ေသာ သူကန္းအစဥ္တန္း (အႏၶေ၀ဏီ) ႏွင့္ တူ၏။ ျဗာဟၼဏတို႔၏ ယံုၾကည္ျခင္းသည္ အေျခအျမစ္ကင္းမဲ့သည့္ ယံုၾကည္မႈ (အမူလိကာ သဒၶါ) မဟုတ္ပါေလာ။ (မ-၂-၄၂၇၊ မဇၩိမနိကာယ္၊ မဇၩိမပဏၰာသ၊ ျဗာဟၼဏ၀ဂ္၊စကႌသုတ္)

    ကိုယ္တိုင္ သိျမင္သည္ဟု ၀န္ခံႏိုင္ျခင္း မရွိဘဲ အစဥ္အဆက္ လက္ဆင့္ကမ္း ပို႔ခ်ခဲ့ၾကကာ တထစ္ခ် ဧကံသစကားဆိုေသာ ျဗာဟၼဏတို႔၏ ယံုၾကည္ျခင္းသည္ အေျခအျမစ္ကင္းေသာ မ်က္ကန္းယံုၾကည္မႈ (Baseless blind faith) ျဖစ္ေၾကာင္း ဗုဒၶက မိန္႔သည္။ ဒီဃနိကာယ္၊ ေတ၀ဇၨသုတ္တြင္လည္း ဗုဒၶက ျဗာဟၼဏတို႔၏ ယံုၾကည္မႈအား အလားတူ ေ၀ဖန္ထားသည္။ ဤစကႌသုတ္တြင္ ျဗာဟၼဏတို႔သည္ မည္သို႔ယံုၾကည္၍ မည္သို႔ေသာ ဧကံသစကား ဆိုေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားျခင္း မရွိပါ။ ေတ၀ဇၨသုတ္တြင္ ျဗဟၼာႀကီး၏ အေပါင္းအေဖာ္ျဖစ္ရန္ (ျဗဟၼသဟဗ်တာယ) အတြက္ အက်င့္လမ္းေၾကာင္း အမွန္ႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းသည့္ ျဗာဟၼဏတို႔၏ ယံုၾကည္မႈကို ေ၀ဖန္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ ျဗာဟၼဏ၀ါဒအရ ဤေလာကႏွင့္ သတၱ၀ါမ်ားအား မဟာျဗဟၼာႀကီးက ဖန္ဆင္းထားျခင္း ျဖစ္ၿပီး၊ သူတို႔၏ ေနာက္ဆံုးပန္းတိုင္သည္ ထိုဖန္ဆင္းရွင္ ျဗဟၼာႀကီး စိုးစံရာ ေကာင္းကင္ဘံုတြင္ ထိုျဗဟၼာႀကီး၏ အေပါင္းအေဖာ္ (ျဗဟၼသဟဗ်) အျဖစ္ ေရာက္ရွိေရးပင္ ျဖစ္သည္။ ဒီဃနိကာယ္ ေတ၀ဇၨသုတ္တြင္ ျဗာဟၼဏမ်ား၊ ေရွးဆရာ အစဥ္အဆက္ႏွင့္ ေ၀ဒက်မ္းျပဳ ရေသ့ႀကီးမ်ားအနက္ တစ္ဦး တစ္ေယာက္မွ် ထိုဖန္ဆင္းရွင္ ျဗဟၼာႀကီးကို ကိုယ္တိုင္ ျမင္ဖူးျခင္း (သကၡိဒိေ႒ာ) ရွိမရွိ ေမးခြန္းထုတ္၍၊ ကိုယ္တိုင္ မျမင္ဘူးပါပဲလွ်က္ ထိုျဗဟၼာႀကီးရွိရာ ဘုံသို႔ အေရာက္ ပို႔ေဆာင္ေပးႏိုင္မည့္ လမ္းကို ယံုၾကည္ေျပာဆိုေနၾကျခင္းသည္ ခိုင္လံုေသာ သက္ေသ အေထာက္အထား ကင္းမဲ့သည့့္ မ်က္ကန္းယံုၾကည္မႈ ျဖစ္ေၾကာင္း ဗုဒၶက ေ၀ဖန္ ျပထားသည္။

    အရွင္ေဂါတမ… ဤအရာ၌ ျဗာဟၼဏတို႔သည္ ယံုၾကည္မႈျဖင့္သာ ဆည္းကပ္ၾကသည္ (သဒၶါေယ၀ ပယိ႐ုပသႏၲိ) မဟုတ္ပါ၊ ျဗာဟၼဏတို႔သည္ တစ္ဆင့္ၾကားျခင္း (အႏုႆ၀) ျဖင့္လည္း ဆည္းကပ္ၾကပါ၏ (ဟု ကာပဋိကလုလင္က ျပန္လည္ ေခ်ပသည္)။ (မ-၂-၄၂၈၊ မဇၩိမနိကာယ္၊ မဇၩိမပဏၰာသ၊ ျဗာဟၼဏ၀ဂ္၊စကႌသုတ္)

    ျဗာဟၼဏတို႔၏ တထစ္ခ် ယံုၾကည္ေျပာဆိုျခင္းကို ကိုယ္တိုင္ သိျမင္မႈ မပါသည့္ မ်က္ကန္းယံုၾကည္မႈ အျဖစ္ ဗုဒၶက ေ၀ဖန္ေသာအခါ၊ ယံုၾကည္မႈ သက္သက္ေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ၊ တစ္ဆင့္ၾကား (အႏုႆ၀) ျဖင့္ လက္ခံ ယံုၾကည္ထားၾကေၾကာင္း ကာပဋိကလုလင္က ျပန္လည္ေခ်ပသည္။ ဤေနရာတြင္ တစ္ဆင့္ၾကားဟုဆိုသည္မွာ ဆရာအစဥ္အဆက္ (ပရမၸရာယ) လက္ခံပို႔ခ်လာေသာ အစဥ္အလာ (tradition) သက္သက္မွ်ကို ဆိုလိုဟန္မတူပါ။ ေ၀ဒက်မ္းကို စီရင္သည့္ ရေသ့ႀကီးမ်ားသည္ ထိုထို အမွန္တရားတို႔ကို ကိုယ္တိုင္ သိျမင္ျခင္း မရွိေသာ္လည္း၊ နတ္ျဗဟၼာတို႔ထံမွ သူတို႔ ၾကားနာရသည့္ သုတိ (Śruti – divine revelation) တို႔ကို တဆင့္ျပန္လည္ ပို႔ခ်ခဲ့သည္ကို ဆိုလိုဟန္ရွိသည္။ ျဗာဟၼဏ၀ါဒအရ ေ၀ဒက်မ္းမ်ားသည္ လူသားတို႔ စီရင္ထားျခင္းမဟုတ္ဘဲ (အပုရိေသယ)၊ ဖန္ဆင္းရွင္ ဣႆရ ျဗဟၼာႀကီးထံမွ ၾကားနာရသည္ကို (သုတိ) ရေသ့ႀကီးမ်ားက လူတို႔ နားလည္ႏိုင္မည့္ စကားျဖင့္ စီရင္ပို႔ခ်ခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ယူဆၾကသည္။

    မခိုင္လံုသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား


    ကာပဋိကလုလင္က ဆရာအစဥ္အဆက္ လက္ခံလာသည့္ ယံုၾကည္မႈ သက္သက္ေၾကာင့္သာမဟုတ္ဘဲ၊ ျဗဟၼာႀကီးထံမွ ၾကားနာရသည္ကို အစဥ္အဆက္ သင္ယူပို႔ခ်ခဲ့သည္ဟူေသာ အႏုႆ၀ (divine revelation and oral tradition) ေၾကာင့္လည္း တထစ္ခ်စကား ေျပာဆိုရေၾကာင္း ဆင္ေျခ တက္လာျပန္သည္။ ဤတြင္ ဗုဒၶက ဧကံမုခ် အမွန္အျဖစ္ ေျပာဆိုႏိုင္ရန္ ခိုင္လံုမႈ မရွိေသာ အေၾကာင္းရင္း ၅-မ်ိဳး ကို ေဟာၾကားသည္။

    ဘာရဒြါဇ… သင္သည္ ေရွးဦးစြာ ယံုၾကည္မႈသို႔ လိုက္ခဲ့ၿပီး ယခု တဆင့္ၾကားကို ဆိုျပန္၏။ ဘာရဒြါဇ… ဤငါးပါးတို႔သည္ မ်က္ေမွာက္၌ပင္ (အမွန္ အမွားဟူေသာ) အက်ိဳးႏွစ္မ်ိဳးရွိသည္။ အဘယ္ငါးပါးနည္း?
    (၁) ယံုၾကည္ျခင္း (သဒၶါ)
    (၂) ႏွစ္သက္ျခင္း (႐ုစိ)
    (၃) တစ္ဆင့္ၾကားျခင္း(အႏုႆ၀)
    (၄) အေၾကာင္းျခင္းရာကို ႀကံစည္ျခင္း (အာကာရပရိ၀ိတကၠ)
    (၅) အယူကို စူးစိုက္ဆင္ျခင္၍ ႏွစ္သက္လက္ခံျခင္း (ဒိ႒ိနိဇၩာနကၡႏၲိ) တို႔တည္း။
    (မ-၂-၄၂၈၊ မဇၩိမပဏၰာသ၊ ျဗာဟၼဏ၀ဂ္၊စကႌသုတ္)

    မွန္ကန္ေသာ အသိပညာရရာ ရေၾကာင္း အေထာက္အထားတို႔အား အေရွ႕တိုင္းဒႆနစာေပတြင္ “ပမာဏ” (source of knowledge) ဟုေခၚသည္။ ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦး၊ အစဥ္အလာတရပ္၊ က်မ္းဂန္တစ္ခုအား ယံုၾကည္မႈကို အေျခခံ၍ ရရွိေသာ အသိပညာကို သုမယပညာဟု ေခၚသည္။ အေၾကာင္းယုတၱိကို စဥ္းစားဆင္ျခင္ျခင္း၊ စူးစိုက္ေလးနက္စြာ စဥ္းစားေတြးေခၚျခင္းတို႔ျဖင့္ ရရွိလာေသာ အသိပညာကို စိႏၲာမယပညာဟု ေခၚသည္။ အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ အေၾကာင္းရင္း ၅-မ်ိဳးကို အေျခခံ၍ သိရွိေသာ အသိပညာမ်ားသည္ သုတမယပညာႏွင့္ စိႏၲာမယပညာတို႔တြင္ အႀကံဳး၀င္သည္။ ကိုယ္တိုင္မ်က္ေမွာက္ သိျမင္ျခင္းမရွိေသးဘဲ သုတမယ၊ စိႏၲာမယတို႔ျဖင့္ ရရွိလာေသာ အသိအျမင္မ်ားသည္ မွန္ေကာင္း မွန္ႏိုင္သလို၊ မွားေကာင္း မွားႏိုင္ပါသည္။ မွန္ကန္သည့္တိုင္ ျပည့္စံုေသာ အသိမ်ိဳး မဟုတ္ေသးဘဲ ႐ႈေထာင့္တခုမွ တစိတ္တေဒသ သိျမင္ေသာ အျမင္မ်ိဳး (ဧကဂၤဒႆန) ျဖစ္ေနတတ္သည္။ ဤသုိ႔ေသာ အျမင္မ်ိဳးကို စြဲကိုင္ကာ “ဤသည္သာ အမွန္၊ က်န္သည္က အမွား” ဟု အခ်င္းခ်င္း ျငင္းခုန္ေနၾကသူမ်ားသည္ မ်က္မျမင္ သူကန္းတို႔ ဆင္စမ္း၍ ကိုယ္ထင္ရာေျပာကာ ျငင္းခုန္ေနၾကသည္ႏွင့္ တူေၾကာင္း ဥဒါန္း နာနာတိတၳိယသုတ္တြင္ ေဟာၾကားထားသည္ (ဥဒါန-၅၄၊ ပဌမနာနာတိတၳိယသုတ္)။

    ဘာရဒြါဇ… ေကာင္းစြာ ယံုၾကည္ထားေသာ္လည္း အခ်ည္းႏွီး အမွားျဖစ္တတ္သည္။ ေကာင္းစြာ ယံုၾကည္မထားေသာ္လည္း အဟုတ္အမွန္ ျဖစ္တတ္သည္။ […] ေကာင္းစြာ စူးစိုက္ဆင္ျခင္၍ ႏွစ္သက္ လက္ခံထားေသာ္လည္း အခ်ည္းႏွီး အမွား ျဖစ္တတ္သည္။ ေကာင္းစြာ စူးစိုက္ဆင္ျခင္၍ ႏွစ္သက္ လက္ခံထားျခင္း မရွိေသာ္လည္း အဟုတ္အမွန္ ျဖစ္တတ္သည္။ ဘာရဒြါဇ… အမွန္တရားကို ေစာင့္ထိန္း၍ ဉာဏ္အေျမာ္အျမင္ရွိေသာ ေယာက်္ားသည္ ဤအရာ၌ “ဤသည္သာမွန္၏။ အျခားသည္ အခ်ည္းအႏွီးတည္း” ဟု တဖက္သတ္ ဆံုးျဖတ္ရန္ (ဧကံေသန နိ႒ံ ဂႏၲံဳ) မသင့္ ။ (မ-၂-၄၂၈၊ မဇၩိမပဏၰာသ၊ ျဗာဟၼဏ၀ဂ္၊စကႌသုတ္)

    သစၥာေစာင့္ျခင္း (သစၥာႏုရကၡဏာ)


    ဤတြင္ ဗုဒၶက ယံုၾကည္မႈ သဒၶါတရား၊ ေရွး႐ိုးစဥ္လာ အေတြးအေခၚမ်ား၊ စာေပက်မ္းဂန္မ်ားႏွင့္ စဥ္းစားဆင္ျခင္မႈတို႔သည္ မွန္ကန္သည့္ အသိဉာဏ္ရေၾကာင္း အေျခခံ အေၾကာင္းရင္းမ်ား (source of knowledge) မဟုတ္ဟု ျငင္းပယ္ေနျခင္း မဟုတ္။ “ဤသည္သာ အမွန္၊ က်န္သည္က အမွား” ဟု တရားေသ တထစ္ခ် ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်ႏိုင္ရန္အတြက္ ခိုင္လံုေသာ ပမာဏမ်ား မဟုတ္သည္ကိုသာ ေ၀ဖန္ေထာက္ျပေနျခင္း ျဖစ္သည္။ အယူ၀ါဒတခု အဆိုတရပ္ကို ႏွစ္သက္ ယံုၾကည္ေကာင္း ယံုၾကည္ႏိုင္သည္။ မိ႐ိုးဖလာ အစဥ္အလာတရပ္ကို လိုက္နာက်င့္သံုးေကာင္း က်င့္သံုးႏိုင္သည္။ က်မ္းဂန္စာေပတို႔ကို ကိုးကားေျပာဆိုေကာင္း ေျပာဆိုႏိုင္သည္။ အေၾကာင္းအရာ တရပ္ေပၚတြင္ ေလးနက္စြာ စူးစမ္းဆင္ျခင္၍ မိမိတို႔ ယံုၾကည္သည့္အတိုင္း သံုးသပ္ေျပာဆိုေကာင္း ေျပာဆိုႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ ကိုယ္တိုင္ မ်က္ေမွာက္ သိျမင္ျခင္း မရွိေသးဘဲ၊ မိမိ ႏွစ္သက္ယံုၾကည္သည္သာ အမွန္၊ မိမိတို႔၏ အစဥ္အလာ လက္ခံထားသည့္တို႔ကသာ အမွန္၊ မိမိတို႔ စဥ္စား ဆင္ျခင္ထားသည္ကသာ အမွန္၊ မိမိတို႔၏ က်မ္းဂန္စာေပတို႔ကသာ အမွန္ဟု ေလွနံဓားထစ္ တဖက္သတ္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်လိုက္လွ်င္မူ၊ အသိဉာဏ္သေဘာပါေစကာမူ စြဲလမ္းယံုၾကည္မႈ ဥပါဒါန္သာ ျဖစ္သည္ (မ-၃-၂၈၊ မဇၩိမနိကာယ၊ ဥပရိပဏၰာသ၊ ေဒ၀ဒဟ၀ဂ္၊ ပၪၥတၱယသုတ္)။ “ဤသည္သာ အမွန္” ဟု သံုးသပ္ စြဲလမ္း ဆုပ္ကိုင္၍ မိမိကိုယ္ကို ေႏွာင္ဖြဲ႕ထားျခင္း (ဣဒံသစၥာဘိနိေ၀သကာယဂႏၴ) ဟုလည္း ေခၚသည္။ မိမိကိုယ္ မိမိ ထိုယံုၾကည္ခ်က္၊ ထိုအေတြးအေခၚ၊ ထိုအစဥ္အလာတြင္ ေလွာင္ပိတ္ အက်ဥ္းခ်လုိက္ရာ ေရာက္သည္။ ကိုယ္တိုင္ သိျမင္ျခင္း မရွိေသးသည့္ အရာတို႔တြင္ ေလွနံဓားထစ္ တဖက္သတ္ ဆံုးျဖတ္ျခင္းမျပဳေသးပါက အမွန္တရားအတြက္ မိမိ၏ ႏွလံုးသားကို ဖြင့္လွစ္ထားရာ ေရာက္သည္။ အမွန္တရားကို ေစာင့္ထိန္းရာ ေရာက္သည္။ သစၥာေစာင့္ျခင္း ျဖစ္သည္ဟု စကႌသုတ္တြင္ ေဟာၾကားထားသည္။

    ဘာရဒြါဇ… ေယာက္်ားအား ယံုၾကည္ျခင္းျဖစ္ေသာ္လည္း “ဤသည္သာမွန္၏။ အျခားသည္ အခ်ည္းအႏွီးတည္း” (ဣဒေမ၀ သစၥံ, ေမာဃမညႏၲိ) ဟု တစ္ဖက္သတ္ ဆံုးျဖတ္ျခင္းသို႔ မေရာက္။ “ငါသည္ ဤသို႔ ယံုၾကည္၏” ဟုသာ ေျပာဆို၍ သစၥာေစာင့္၏။ […] ေကာင္းစြာ စူးစိုက္ဆင္ျခင္၍ ႏွစ္သက္လက္ခံထားေသာ္လည္း “ဤသည္သာမွန္၏။ အျခားသည္ အခ်ည္းအႏွီးတည္း” ဟု တဖက္သတ္ ဆံုးျဖတ္ျခင္းသို႔ မေရာက္။ “ငါသည္ ဤသို႔ ေကာင္းစြာ စူးစိုက္ဆင္ျခင္၍ ႏွစ္သက္လက္ခံထား၏” ဟုသာ ေျပာဆို၍ သစၥာေစာင့္၏။ ဘာရဒြါဇ… ဤမွ်ျဖင့္ ငါတို႔သည္ သစၥာေစာင့္ျခင္း (သစၥာႏုရကၡဏာ) ကို သတ္မွတ္၏။ သို႔ေသာ္ သစၥာကို ေလ်ာ္စြာသိျမင္ျခင္း (သစၥာႏုေဗာဓာ) ကား မျဖစ္ေသးေပ။(မ-၂-၄၂၈၊ မဇၩိမနိကာယ္၊ မဇၩိမပဏၰာသ၊ ျဗာဟၼဏ၀ဂ္၊ စကႌသုတ္)

    သို႔ေသာ္ ပြင့္လင္းေသာ ႏွလံုးသား ထားရွိျခင္း (သို႔မဟုတ္) သစၥာေစာင့္ျခင္းသည္ ခရီးဆံုးပန္းတိုင္ မဟုတ္။ သစၥာတရား ရွာပံုေတာ္ခရီး၏ ပထမအစ ေျခလွမ္းသာ ျဖစ္သည္။ စကႌသုတ္တြင္ (၁) သစၥာေစာင့္ျခင္း (သစၥာႏုရကၡဏယ)၊ (၂) သစၥာသိျခင္း (သစၥာႏုေဗာဓာ)၊ (၃) သစၥာဆိုက္ျခင္း (သစၥာႏုပၸတၱိ) ဟု အဆင့္သံုးဆင့္ ေဟာၾကားထားရာ ဒုတိယအဆင့္ျဖစ္ေသာ သစၥာသိျခင္းကို ဆက္လက္ေဟာၾကားရန္ လမ္းဖြင့္ေပးလိုက္သည္။

    အေၾကာင္းခိုင္လံုသည့္ ယံုၾကည္မႈ


    စိစစ္ေ၀ဖန္မႈ ကင္းမဲ့ေသာ ယံုၾကည္မႈသည္ အေျခအျမစ္ ကင္းမဲ့ေသာ မ်က္ကန္းယံုၾကည္မႈ ျဖစ္သည္။ အေၾကာင္းယုတၱိကို စူးစမ္းဆင္ျခင္ကာ စဥ္းစားေတြးေခၚထားေသာ ယံုၾကည္မႈ (rational faith) သည္လည္း ကိုယ္တိုင္ မ်က္ေမွာက္ သိျမင္မႈ ကင္းမဲ့ေနေသးပါက မိမိယံုၾကည္ထားသည့္အတိုင္း မွန္ကန္ျခင္း ရွိႏိုင္သလို၊ မွားယြင္းေကာင္း မွားယြင္းႏိုင္ေသးသည္။ သို႔ေသာ္ မည္သည့္အရာကိုမွ် ဆံုးျဖတ္ခ်က္မခ်ႏိုင္ဘဲ မယံုၾကည္မႈ ကင္းမဲ့ကာ အရာရာကို ေတြေ၀ေနပါက အမွန္တရားကို ရွာေဖြရန္ ထက္သန္သည့္ အားထုတ္မႈ (အာရဒၶ၀ီရိယ) ျပဳႏိုင္လိမ့္မည္ မဟုတ္။ သိပၸံပညာရပ္ဆိုင္ရာ စမ္းသပ္မႈမ်ား၌ ပင္လွ်င္ ထိုက္သင့္ေသာ ယံုၾကည္မႈရွိမွသာ ထက္သန္စြာ စူးစမ္းရွာေဖြမႈ ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ယံုၾကည္ခ်က္ ရွိမွသာလွ်င္ စိတ္အား ထက္သန္ျခင္း၊ ဇြဲလံု႔လရွိျခင္း၊ တာ၀န္မဲ့ မေနျခင္း (ထာမ၀ါ ဒဠွပရကၠေမာ အနိကၡိတၱဓုေရာ) ျဖစ္ႏိုင္သည္ဟု ေဟာၾကားထားသည္ (သံ-၅-၅၂၀၊ ဣႃႏၵိယသံယုတ္၊ ဇရာ၀ဂ္၊ အာပဏသုတ္)။ သဒၶါတရားသည္ ယံုၾကည္ထိုက္ေသာ အရာတို႔အေပၚတြင္ ၾကည္ညိဳျခင္း (ပသာဒ) သေဘာရွိသည္။ ေတြေ၀ျခင္းစသည့္ စိတ္၏ အညစ္အေၾကးမ်ားကို အနယ္ထိုင္ေစ၍ ၾကည္လင္ေစျခင္း (သမၸသာဒနီယ) သေဘာရွိသည္။ ေတြေ၀ျခင္းကင္းစြာျဖင့္ “ဤသို႔ ျဖစ္၏” ဟု ကိုယ္တိုင္သိျမင္သကဲ့သို႔ သက္၀င္ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ျခင္း (ၾသကပၸန) သေဘာရွိသည္။ သံလ်က္ဓားကို ကိုင္ကာ ငါးလိပ္မကန္းတို႔ ေပါေသာ ျမစ္ေရသို႔ စိတ္မတြန္႔ဆုတ္ဘဲ ရဲ၀ံ့စြာ စိတ္ခ်ယံုၾကည္စြာ ဆင္းသက္၀ံ့ေသာ သူရဲေကာင္းကဲ့သို႔ ေကာင္းေသာအမႈတို႔ စြမ္းေဆာင္ရန္ ေရွ႕သို႔ တိုးျခင္း ေျပး၀င္ျခင္း (သမၸကၡႏၵန) သေဘာရွိသည္။ ဒါနျပဳျခင္း၊ သီလ ေဆာက္တည္ျခင္း၊ ဘာ၀နာ ပြားမ်ားျခင္းစသည့္ ကုသိုလ္တရားတို႔ ျပဳရာတြင္ သဒၶါသည္ ေရွ႕ေျပး (သဒၶါ ပုဗၺဂၤမာ ပုေရစာရိကာ) ျဖစ္သည္ဟု ယံုၾကည္ျခင္း သဒၶါ၏ သေဘာကို အ႒သာလိနီ အ႒ကထာက ဖြင့္ျပသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အေျခအျမစ္ကင္းမဲ့ေသာ မ်က္ကန္း ယံုၾကည္မႈမ်ိဳး (အမူလကသဒၶါ) ကို စြန္႔ပယ္ရမည္ဆိုေသာ္လည္း၊ ေသခ်ာစြာ စူးစမ္းေလ့လာ၍ ယံုၾကည္ထိုက္သည္ကို ဆံုးျဖတ္ သက္၀င္ႏိုင္သည့္ ယံုၾကည္မႈမ်ိဳး (ၾသကပၸနသဒၶါ) ကိုကား တည္ေဆာက္ယူရန္ လိုအပ္သည္။

    ဆရာေကာင္း ရွာေဖြျခင္း


    တခါက သာလ႐ြာမွ ျဗာဟၼဏတို႔အား “သင္တို႔တြင္ အေၾကာင္းခိုင္လံုသည့္ ယံုၾကည္မႈကို ရေစႏိုင္ေလာက္သည့္ ဆရာေကာင္း တစ္ဦးဦး ရွိပါ၏ေလာ” ဟု ဗုဒၶျမတ္စြာက ေမးဖူးသည္။ မရွိေၾကာင္းေသး ေျဖၾကားၾကေသာအခါတြင္ ဆရာေကာင္း မရွိပါက ဧကန္မုခ် အက်ိဳးရွိသည့္ (အပဏၰက Infallible) တရားကို လိုက္နာက်င့္သံုးသင့္ေၾကာင္း ေဟာၾကားသည္ (မ-၂-၉၂၊ မဇၩိမပဏၰာသ၊ ဂဟပတိ၀ဂ္၊ အပဏၰကသုတ္)။ အလားတူပင္ ယံုၾကည္မႈ ေရေရရာရာ မရွိဘဲ ေတြေ၀ေနေသာ ကာလာမ မ်ိဳးႏြယ္တို႔ကိုလည္း မိမိကိုယ္တိုင္ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္သည့္ ဧကန္မုခ် ေထာက္တည္ရာ သက္သာရာ ရေစႏိုင္မည့္ အေၾကာင္းတရား ေလးပါးကို ေဟာၾကားထားသည္။ ဤစကႌသုတ္မွ ကာပဋိကလုလင္မွာမူ မ်က္ကန္း ယံုၾကည္မႈျဖင့္ တရားေသ ၀ါဒကို ကိုင္စြဲထားသူ ျဖစ္သည္။ ဗုဒၶက ကာပဋိကလုလင္အား ဆရာအကူအညီ မလိုဘဲ မိမိကိုယ္တိုင္ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္သည့္ တရားမ်ိဳး ေဟာၾကားျခင္း မျပဳေတာ့ဘဲ၊ ယံုၾကည္ထိုက္သည့္ ဆရာမ်ိဳးကို ကိုယ္တိုင္ စူးစမ္းေလ့လာကာ ရွာေဖြသင့္ေၾကာင္း ေဟာၾကားသည္။

    ဘာရဒြါဇ… တစ္ခုေသာ ႐ြာ, နိဂံုးကို အမွီျပဳ၍ သီတင္းသံုးေနေသာ ရဟန္းသည္ရွိ၏။ သူႂကြယ္သည္လည္းေကာင္း, သူႂကြယ္၏သားသည္လည္းေကာင္း ထိုရဟန္းထံသို႔ ခ်ဥ္းကပ္၍ ရဟန္း၏ ေလာဘ ျဖစ္ဖြယ္ရာ တရား, ေဒါသ ျဖစ္ဖြယ္ရာ တရား, ေမာဟ ျဖစ္ဖြယ္ရာ တရားတို႔၌ စူးစမ္းေလ့လာ၏ (သမေႏၷသတိ)။ စူးစမ္း ေလ့လာသည္ရွိေသာ္ “ေလာဘ (ေဒါသ, ေမာဟ) လႊမ္းမိုး ဖိစိးခံရသူသည္ မိမိ မသိဘဲလ်က္လည္း သိသည္ဟု ဆိုရာ၏။ မျမင္ဘဲလ်က္လည္း ျမင္သည္ဟု ဆိုရာ၏။ ရွည္ျမင့္စြာ အက်ိဳးမဲ့ ဆင္းရဲေစမည့္ အရာကိုလည္း သူတစ္ပါးတို႔အား ေဆာက္တည္ေစရာ၏။ […] ဤအရွင္၏ ကိုယ္အမူအရာ, ႏႈတ္အမူအရာသည္ ေလာဘ (ေဒါသ, ေမာဟ) ကင္းသူ၏ ကိုယ္အမူအရာ, ႏႈတ္အမူအရာမ်ိဳးျဖစ္သည္။ ဤအရွင္ ေဟာၾကားေသာ တရားေတာ္တို႔သည္ နက္နဲ၏။ ျမင္ႏိုင္ခဲ၏။ ထိုးထြင္း၍ သိႏိုင္ခဲ၏။ ၿငိမ္သက္၏။ မြန္ျမတ္၏။ ႀကံစည္၍ မရႏိုင္။ သိမ္ေမြ႔၏။ ပညာရွိတို႔သာ သိအပ္၏။ ထိုတရားမ်ိဳးအား ေလာဘ (ေဒါသ, ေမာဟ) ရွိသူတို႔ ေဟာၾကားရန္ မျဖစ္ႏိုင္” ဟု သိျမင္၏။ (မ-၂-၄၃၀၊ မဇၩိမနိကာယ္၊ မဇၩိမပဏၰာသ၊ ျဗာဟၼဏ၀ဂ္၊ စကႌသုတ္)

    အထက္ပါစာပိုဒ္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ “ရဟန္း” ဆိုသည္မွာ ျမတ္စြာဘုရားကိုပင္ ရည္ညႊန္းေၾကာင္း အ႒ကထာဆရာက မွတ္ခ်က္ေပးထားသည္။ ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသည္ အျခားဘာသာတရားမ်ားတြင္ကဲ့သို႔ ဖန္ဆင္းရွင္ ဣႆရဘုရား၊ ထာ၀ရဘုရားမ်ိဳး မဟုတ္။ ထိုဣႆရဘုရားရွင္က လူသားအျဖစ္ ၀င္စားေသာ အ၀တာရဘုရားမ်ိဳးလည္း မဟုတ္။ ထိုဣႆရဘုရားရွင္၏ သတင္းစကားကို လူသားတို႔အား တဆင့္ျပန္လည္ ေဟာၾကားေပးသည့္ တမန္ေတာ္လည္း မဟုတ္။ ဗုဒၶသည္ မိမိ ကိုယ္တိုင္ ထိုးထြင္း သိျမင္သည့္ သစၥာတရားကို လူသားတို႔အား နည္းလမ္းျပသေပးသည့္ ဆရာတစ္ဦး (သတၳာ) ျဖစ္သည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ သုတၱန္မ်ားတြင္ ဗုဒၶက မိမိကိုယ္မိမိ မိတ္ေဆြေကာင္း (ကလ်ာဏမိတၱ) တစ္ဦးအျဖစ္ ရည္ညႊန္း သံုးစြဲေလ့ရွိသည္။

    မိတ္ေဆြေကာင္း၊ ဆရာေကာင္းကို ဆည္းကပ္ရာတြင္ မ်က္ကန္း ယံုၾကည္မႈမ်ိဳးျဖင့္ ဆည္းကပ္ရသည္ကား မဟုတ္။ အသိဉာဏ္မပါေသာ ယံုၾကည္မႈသည္ မယံုၾကည္သင့္သည္ကို ယံုၾကည္မိတတ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အေၾကာင္းခိုင္လံုေသာ ယံုၾကည္မႈ ျဖစ္ေစရန္ မိမိတို႔ ကိုယ္တိုင္ သိရွိႏိုင္သည့္ နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ စမ္းသပ္စစ္ေဆးရသည္။ စူးစမ္းေလ့လာရသည္။ ဗုဒၶျမတ္စြာကိုပင္ “သမၼာသမၺဳဒၶဘုရား ဟုတ္ မဟုတ္” သိရန္ စူးစမ္းေလ့လာမႈျပဳသင့္ေၾကာင္း (တထာဂေတ သမၼေႏၷသနာ ကာတဗၺာ - “သမၼာသမၺဳေဒၶါ ၀ါ ေနာ ၀ါ” ဣတိ ၀ိညာဏာယာ) မဇၩိမနိကာယ္ ၀ီမံသကသုတ္တြင္ ေဟာၾကားထားသည္။ သို႔ေသာ္ သူတပါး၏ စိတ္ကို သိႏိုင္သည့္ ေစေတာပရိယာယဉာဏ္မ်ိဳး မရွိေသာသူအတြက္ မည္သို႔ သိႏိုင္မည္နည္း။ မ်က္စိျဖင့္ ျမင္ႏိုင္ နားျဖင့္ ၾကားႏုိင္သည့္ (စကၡဳေသာတ၀ိေညယ်) ကိုယ္အမူအက်င့္ (ကာယသမာစာရ) ႏႈတ္အမူအက်င့္ (၀စီသမာစာရ) တို႔ကို စူးစမ္းေလ့လာႏိုင္ေၾကာင္း ၀ီမံသကသုတ္တြင္ နည္းလမ္းၫႊန္ျပထားသည္။ ၀ီမံသကသုတ္၏ အက်ဥ္းခ်ဳပ္မွာ ေအာက္ပါအတိုင္း ျဖစ္သည္။

    (၁) ျမင္အပ္ ၾကားအပ္ေသာ ညစ္ႏြမ္းသည့္ အက်င့္တို႔ ရွိ မရွိ။
    (၂) ျမင္အပ္ ၾကားအပ္ေသာ ေရာႁပြမ္းေနသည့္ အက်င့္တို႔ ရွိ မရွိ။
    (၃) ျမင္အပ္ ၾကားအပ္ေသာ ျဖဴစင္သည့္ အက်င့္တို႔ ရွိ မရွိ။
    (၄) ထိုသို႔ ျဖဴစင္သည့္ ကုသိုလ္တရားတို႔သည္ အခ်ိန္ ၾကာျမင့္စြာ ျပည့္စံုေနသေလာ၊ တခဏတာသာ ျပည့္စံုသေလာ။
    (၅) ေက်ာ္ၾကားျခင္း၊ အေႁခြအရံမ်ားျခင္းေၾကာင့္ အခ်ိဳ႕ေသာ အျပစ္မ်ားသည္ ထင္ရွားလာသေလာ။
    (၆) ထိုသို႔ေသာ ျဖဴစင္သည့္ အက်င့္မ်ားသည္ ေၾကာက္႐ြံ႕ျခင္းကင္းလွ်က္ ေရွာင္ၾကဥ္သည္ ျဖစ္သေလာ၊ ေၾကာက္႐ြံ႕သျဖင့္ ေရွာင္ၾကဥ္သည္ ေလာ ရာဂကင္းသည္ျဖစ္၍ ကာမဂုဏ္ကို မမွီ၀ဲျခင္းေလာ။
    (၇) တဦးတည္း ေနစဥ္၌ျဖစ္ေစ၊ အမ်ားသံဃာႏွင့္ ေနစဥ္၌ ျဖစ္ေစ မိမိ၏ ေကာင္းေသာ အက်င့္ဂုဏ္ကို အေၾကာင္းျပဳကာ တပည့္ေကာင္းဆိုး အမ်ိဳးမ်ိဳးတို႔အား မေထမဲ့ျမင္ ျပဳသေလာ။ (တန္းတူ တသမတ္တည္း သေဘာထားသေလာ) စသျဖင့္ မိမိကုိယ္တိုင္ စံုစမ္းေလ့လာရသည္။
    (၈) ထိုသို႔ မိမိကုိယ္တိုင္ စံုစမ္းၿပီးေနာက္ အထက္ပါ အခ်က္မ်ားအား ျမတ္စြာဘုရားကိုပင္ တိုက္႐ိုက္ ေမးျမန္း၍ ထပ္မံ စံုစမ္းရန္ ေဟာၾကားထားသည္။

    ျမတ္စြာဘုရားရွင္သည္ ပရိနိဗၺာန္ စံ၀င္သြားၿပီျဖစ္သျဖင့္ ယခုအခါတြင္ ဤသို႔ စူးစမ္းေလ့လာ၍ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ပါ။ သို႔ေသာ္ ပိဋကတ္စာေပမ်ားတြင္ ေတြ႔ရသည့္ ျမတ္စြာဘုရားရွင္၏ ျပဳမူ ေျပာဆို ေနထိုင္ပံုတို႔ကို ဤစံတို႔ျဖင့္ ဆန္းစစ္ေ၀ဖန္ႏိုင္ပါသည္။ အလားတူပင္ ရဟႏၲာ၊ သူေတာ္ေကာင္း ဟုတ္-မဟုတ္ အကဲခတ္ႏိုင္ရန္အတြက္ ကိုယ္က်င့္သီလ၊ စိတ္ဓာတ္ရင့္က်က္ခိုင္မာမႈ၊ အသိပညာတို႔ကို စူးစမ္းေလ့လာသည့္ နည္းလမ္းမ်ားကို အဂၤုတၱရနိကာယ္ စတုကၠနိပါတ္ ဌာနသုတ္၊ သံယုတၱနိကာယ္ သတၱဇဋိလသုတ္ စသည္တို႔တြင္လည္း ေဟာၾကားထားပါသည္။ ယင္းသုတၱန္တို႔တြင္ ေဟာၾကားထားေသာ နည္းလမ္းမ်ားကို အသံုးခ်ကာ ဆည္းကပ္ အားကိုးထိုက္ေသာ ဆရာေကာင္း ဟုတ္ မဟုတ္ စံုစမ္းေလ့လာႏိုင္ပါသည္။

    ဤသို႔ ေသခ်ာစြာ စံုစမ္း စိစစ္ၿပီးေသာအခါမွသာ ထိုဆရာ (ျမတ္စြာဘုရား) ထံတြင္ တရားနာရန္ ခ်ဥ္းကပ္ထိုက္သည္ (သတၳာရံ အရဟတိ သာ၀ေကာ ဥပသကၤမိတံု ဓမၼႆ၀နာယ) ဟု ၀ီမံသကသုတ္တြင္ ဆက္လက္ ေဟာၾကားထားသည္။ တပည့္သာ၀ကသည္ ထိုသို႔ေသာ ဆရာမ်ိဳးထံတြင္ တရားကို နာၾကားၿပီးေသာအခါ အခ်ိဳ႕ေသာတရားတို႔ကို ကိုယ္တိုင္ ထိုးထြင္းဉာဏ္ျဖင့္ သိ၍ တရားတို႔၌ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္၏ (တသၼႎ အဘိညာယ ဣေဓကစၥံ ဓမၼံ ဓေမၼသု နိ႒ံ ဂစၧတိ)။ ထိုအခါတြင္ “ျမတ္စြာဘုရားသည္ သစၥာတရားကို ကိုယ္ေတာ္တိုင္ မွန္စြာ သိေတာ္မူေသာ သမၼာသမၺဳဒၶ ျဖစ္ပါ၏။ တရားေတာ္သည္ ျမတ္စြာဘုရား ေကာင္းစြာ ေဟာၾကားေတာ္မူအပ္ေသာ တရားေတာ္ျဖစ္ပါ၏။ သံဃာေတာ္သည္ ေကာင္းစြာ က်င့္ေတာ္မူၾကေသာ သံဃာေတာ္ ျဖစ္ပါ၏ (သမၼာသမၺဳေဒၶါ ဘဂ၀ါ၊ သြာကၡာေတာ ဘဂ၀တာ ဓေမၼာ၊ သုပၸဋိပၸေႏၷာ သံေဃာ) ဟု၍ ဆရာျမတ္စြာဘုရားအား ၾကည္ညိဳျခင္းသည္ ျဖစ္၏။ ထိုသို႔ေသာ ယံုၾကည္ျခင္းမ်ိဳးသည္ အေၾကာင္းခိုင္လံုေသာ ဉာဏ္အျမင္ကို အရင္းခံေသာ ယံုၾကည္မႈ (အာကာရ၀တီ သဒၶါ ဒႆနမူလိကာ) ျဖစ္သည္။ ေလာကတြင္ မည္သူ တစံုတဦးကမွ် ပယ္ရွား၍ မရႏိုင္ေအာင္ ခိုင္ၿမဲေသာ သဒၶါ ျဖစ္သည္။ ၀ီမံသကသုတ္အ႒ကထာက “ဒႆနမူလိကာ” ဆိုသည္မွာ သစၥာကို ထိုးထြင္းသိျမင္သည့္ ေသာတာပတၱိမဂ္ ဉာဏ္အျမင္ကို အရင္းခံျခင္းကို ဆိုလိုေၾကာင္း ဖြင့္ျပထားသည္။ မတုန္မလႈပ္ေသာ သက္၀င္ယံုၾကည္ျခင္း (အေ၀စၥပသာဒ) ဟုလည္း ေခၚသည္။

    ေသာတာပတၱိ ဉာဏ္အျမင္ကို ရရွိႏိုင္ရန္အတြက္ (၁) သူေတာ္ေကာင္းအား မွီ၀ဲဆည္းကပ္ျခင္း (သပၸဳရိသသံေသ၀) ႏွင့္ (၂) သူေတာ္ေကာင္းတရား နာၾကားျခင္း (သဒၶမၼႆ၀န) ဟူသည့္ ျပင္ပအေၾကာင္းတရား ႏွစ္ပါး၊ (၃) သင့္ေလ်ာ္ မွန္ကန္ေသာ ႏွလံုးသြင္းမႈ ရွိျခင္း (ေယာနိေသာမနသိကာရ) ႏွင့္ (၄) တရားႏွင့္ ေလ်ာ္ေသာ အက်င့္တရားကို က်င့္ျခင္း (ဓမၼာႏုဓမၼပဋိပတၱိ) ဟူသည့္ မိမိႏွင့္ ဆိုင္ေသာအေၾကာင္း ႏွစ္ပါးတို႔ လိုအပ္သည္။ ထိုေလးခ်က္အား ေသာတာပန္ျဖစ္ရန္ အဂၤါေလးပါး (ေသာတာပတၱိယဂၤါနိ) ဟူ၍ သုတၱန္ေဒသနာတို႔တြင္ ေဟာၾကားေလ့ရွိသည္။ သမၼာသမၺဳဒၶဘုရားႏွင့္ ပေစၥကဗုဒၶ တို႔မွအပ ႂကြင္းေသာပုဂၢိဳလ္တို႔သည္ ဆရာသမားထံမွ သစၥာတရား နာၾကားရျခင္း (ပရေတာ ေဃာေသာ) ဟူေသာ ျပင္ပ အေၾကာင္းတရား မရရွိဘဲ မိမိတို႔ အလိုအေလ်ာက္ သစၥာတရားကို ထိုးထြင္းသိႏိုင္စြမ္း မရွိပါ။ ပညာအရာတြင္ ဧတဒဂ္ရေတာ္မူေသာ အရွင္သာရိပုတၱရာသည္လည္း အရွင္အႆဇိမေထရ္ထံမွ တရားနာၾကားရျခင္းကို အေၾကာင္းျပဳ၍ သစၥာတရားကို ထိုးထြင္းသိရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မွန္ကန္ေသာ ယံုၾကည္သက္၀င္မႈကို ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္သည့္ ဆရာေကာင္း ရွာေဖြျခင္းသည္ ဉာဏ္အျမင္ကို အရင္းခံသည့္ ယံုၾကည္မႈ တည္ေဆာက္ႏိုင္ရန္ အတြက္ လိုအပ္ခ်က္ လမ္းစျဖစ္သည္ဟုလည္း ဆိုႏိုင္ပါသည္။

    သစၥာကို ေလ်ာ္စြာသိျမင္ျခင္း (သစၥာႏုေဗာဓာ)


    မ်က္ကန္းယံုၾကည္မႈ မဟုတ္ဘဲ စူးစမ္းေလ့လာၿပီးမွ ဆရာတင္ထိုက္သည္ဟု ဆံုးျဖတ္ သက္၀င္ႏိုင္ေသာ ယံုၾကည္မႈမ်ိဳး ျဖစ္ေပၚလာေသာအခါတြင္ ထိုယံုၾကည္မႈ သဒၶါတရားကို အရင္းျပဳကာ အဆင့္ ၁၂-ဆင့္ကို လိုက္နာက်င့္ႀကံျခင္းျဖင့္ သစၥာသိျခင္း (သစၥာႏုေဗာဓာ) ျဖစ္ေပၚေၾကာင္း စကႌသုတ္တြင္ ေဟာၾကားထားသည္။ ဤအဆင့္ ၁၂-ဆင့္ကို မဇၩိမနိကာယ္ ကိဋာဂီရိသုတ္တြင္လည္း အဆင့္ဆင့္ေသာ သိကၡာစဥ္၊ လုပ္ငန္းစဥ္၊ က်င့္စဥ္ (အႏုပုဗၺသိကၡာ အႏုပုဗၺကိရိယာ အႏုပုဗၺပဋိပဒါ) ဟူေသာ အမည္ျဖင့္ ေဟာၾကားထားပါသည္။

    ထိုသို႔အားျဖင့္ ထိုရဟန္းသည္ (ေလာဘ, ေဒါသ) ေမာဟတရားတို႔မွ အထူးစင္ၾကယ္သည္ကို စူးစမ္းသိျမင္ေသာအခါ၊ ထိုရဟန္း၌ ယံုၾကည္မႈ (သဒၶါ) ျဖစ္ေပၚသည္။
    (၁) ယံုၾကည္မႈရွိသူသည္ ခ်ဥ္းကပ္၏ (ဥပသကၤမတိ)။
    (၂) ခ်ဥ္းကပ္သူသည္ ႐ိုေသစြာ ဆည္းကပ္၏ (ပယိ႐ုပါသတိ)။
    (၃) ႐ိုေသစြာ ဆည္းကပ္သူသည္ နားစိုက္ေထာင္၏ (ေသာတံ ၾသဒဟတိ)။
    (၄) နားစိုက္ေထာင္သူသည္ တရား နာၾကား၏ (ဓမၼံ သုဏာတိ)။
    (၅) တရားနာၾကားသူသည္ တရားကို မွတ္သားေဆာင္ယူ၏ (ဓမၼံ ဓာေရတိ)။
    (၆) မွတ္သားေဆာင္ယူထားေသာ တရား၏ အနက္သေဘာကို ေလ့လာဆင္ျခင္၏ (အတၳံ ဥပပရိကၡတိ)။
    (၇) အနက္သေဘာကို ေလ့လာဆင္ျခင္သူသည္ တရားကို စူးစိုက္ဆင္ျခင္၍ ႏွစ္သက္လက္ခံ၏ (ဓမၼာ နိဇၩာနံ ခမႏၲိ)။
    (၈) တရားကို စူးစိုက္ဆင္ျခင္၍ ႏွစ္သက္လက္ခံသူသည္ အလိုဆႏၵျဖစ္ေပၚ၏ (ဆႏၵံ ဇယတိ)။
    (၉) အလိုဆႏၵျဖစ္ေပၚသူသည္ အားထုတ္၏ (ဥႆဟတိ)။
    (၁၀) အားထုတ္၍ ႏိႈင္းခ်ိန္ျခင္း ျဖစ္သည္ (တုေလတိ)။
    (၁၁) ႏိႈင္းခ်ိန္သည္ျဖစ္၍ အပူတျပင္း အားထုတ္၏ (ပဒဟတိ)။
    (၁၂) အပူတျပင္း အားထုတ္သည္ျဖစ္၍ ကိုယ္ျဖင့္ ျမတ္ေသာ သစၥာတရားအား မ်က္ေမွာက္ျပဳ၏။ ပညာျဖင့္လည္း ထိုးထြင္း သိျမင္၏ (ပဟိတေတၱာ သမာေနာ ကာေယန ေစ၀ ပရမံသစၥံ သစၧိကေရာတိ ပညာယ စ နံ အတိ၀ိဇၩပႆတိ)။

    ဘာရဒြါဇ… ဤမွ်ျဖင့္ သစၥာကို ေလ်ာ္စြာသိျမင္၏။ သစၥာကို ထိုးထြင္းသိျမင္၏။ ဤမွ်ျဖင့္ ငါတို႔သည္ သစၥာသိျခင္း (သစၥာႏုေဗာဓာ) ကို သတ္မွတ္၏။ သို႔ေသာ္ သစၥာဆုိက္ျခင္း (သစၥာႏုပတၱိ) သည္ကား မျဖစ္ေသး။ (မ-၂-၄၃၂၊ မဇၩိမနိကာယ္၊ မဇၩိမပဏၰာသ၊ ျဗာဟၼဏ၀ဂ္၊ စကႌသုတ္)


    မွန္ကန္ေသာ ယံုၾကည္မႈျဖစ္ပါက သူေတာ္ေကာင္း ဆရာထံသို႔ သြားေရာက္ကာ ႐ိုေသစြာ ဆည္းကပ္မွီ၀ဲသည္။ ထိုသူေတာ္ေကာင္းထံမွ တရားဓမၼကို နာၾကားလိုစိတ္ ျဖစ္သည္။ စိတ္စိုက္၍လည္း တရားဓမၼကို နာၾကား မွတ္သားသည္။ ဤသို႔ျဖင့္ သူေတာ္ေကာင္းအား မွီ၀ဲဆည္းကပ္ျခင္း (သပၸဳရိသသံေသ၀) ႏွင့္ သူေတာ္ေကာင္းတရား နာၾကားျခင္း (သဒၶမၼႆ၀န) ဟူေသာ အဂၤါ ႏွစ္ပါးႏွင့္ ျပည့္စံုပါသည္။

    ဆရာသမားအား မွီ၀ဲဆည္းကပ္၍ အဆံုးအမကို နားယူသူသည္ သစၥာတရား၊ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္တရား စသည္တို႔ကို နာယူ မွတ္သားရသျဖင့္ သုတမယပညာ တိုးပြားသည္ (သုႆူသာ သုတ၀ဒၶနံ)။ ထိုသုတမယဉာဏ္ျဖင့္ မေကာင္းမႈကို ပယ္စြန္႔ၿပီး၊ ေကာင္းမႈကို ပြားမ်ားရန္အတြက္ လိုအပ္ေသာ အေကာင္းအဆိုး၊ အေၾကာင္းအက်ိဳးကို ခြဲျခားသိျမင္သည့္ အသိပညာ တိုးပြားသည္ (သုတံ ပညာယ ၀ဒၶနံ)။ ထိုသုတမယဉာဏ္ကို အရင္းခံ၍ ၾကားနာရသည္ကို အစဥ္ေလ်ာက္ကာ (ေသာတာႏုသာေရန) တရား၏ အနက္သေဘာကို စူးစမ္းဆင္ျခင္သည္ (အတၳံ ဥပပရိကၡတိ)။ ထိုသို႔ အနက္သေဘာကို သိျမင္သည္ရွိေသာ္ ထိုထက္ပို၍ အေျခခံက်ေသာ အေၾကာင္းဓမၼႏွင့္ ျဖစ္ၿမဲ ဓမၼတာ သေဘာတရားတို႔ကို စူးစိုက္ဆင္ျခင္ကာ သိျမင္လက္ခံသည္ (ဓမၼာ နိဇၩာနံ ခမႏၲိ)။ သုတမယဉာဏ္မွသည္ စိႏၲာမယဉာဏ္သုိ႔ တိုးတက္သိျမင္သည္။ ဤအဆင့္အထိအား သိသင့္ သိထိုက္သည္တို႔ကို ပိုင္းျခားသိျမင္ျခင္း (ဉာတပရိညာ) ဟုလည္း ေခၚသည္။

    အနက္ကို သိျမင္သည္၊ ဓမၼကို သိျမင္သည္ရွိေသာ္ (အတၳမညာယ ဓမၼမညာယ) တရားႏွင့္ေလ်ာ္ညီေသာ အက်င့္တရား (ဓမၼာႏုဓမၼပဋိပတၱိ) ကို အားထုတ္လိုေသာ ဆႏၵျဖစ္ေပၚလာသည္။ ႐ုပ္နာမ္တရားတို႔၏ အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱဟူေသာ လကၡဏာေရး သံုးပါးကို ႏိႈင္းခ်ိန္ဆင္ျခင္သည္ (တုေလတိ)။ ဤသို႔ လကၡဏာေရး သံုးပါးကို သံုးသပ္ဆင္ျခင္ေသာဉာဏ္ကို သမာသနဉာဏ္ဟု ေခၚသည္။ ဉာတပရိညာမွသည္ စူးစမ္း ဆင္ျခင္ ဆံုးျဖတ္ေသာအားျဖင့္ ပိုင္းျခားသိျမင္ျခင္း (တီရဏပရိညာ) သို႔ တက္လွမ္းျခင္းျဖစ္သည္။ သုတမယ၊ စိႏၲယမယဉာဏ္မွ ဘာ၀နာမယဉာဏ္သို႔ ကူးေျပာင္းျခင္း ျဖစ္သည္။ ထို႔ေနာက္ တဆင့္တက္၍ အဆင့္ျမင့္ေသာ ၀ိပႆနာဉာဏ္တို႔ကို ျပင္းျပေသာ ပဓာန ၀ီရိယျဖင့္ အားထုတ္သည္။ ၿမဲသည္ဟု ထင္မွတ္ျခင္း (နိစၥသညာ) စသည့္ မွားယြင္းေသာ အမွတ္သညာတို႔ကို ပယ္စြန္႔ေသာအားျဖင့္ ပိုင္းျခားသိျခင္း (ပဟာနပရိညာ) ျဖစ္ေပၚရန္ အားထုတ္သည္။ ထိုသို႔ အပူတျပင္း အားထုတ္သည္ရွိေသာ္ သစၥာတရားအား ပညာျဖင့္ ထိုးထြင္းသိျမင္ကာ နိဗၺာန္ကို ကိုယ္ေတြ႔ မ်က္ေမွာက္ျပဳေလသည္။ ဤမွ်ျဖင့္ သစၥာတရားကို ေလ်ာ္စြာသိျမင္ျခင္း (သစၥာႏုေဗာဓာ) ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ခရီးဆံုးပန္းတိုင္အားျဖင့္ သစၥာတရားသို႔ ဆိုက္ေရာက္ျခင္း (သစၥာႏုပၸတၱိ) မဟုတ္ေသးပါ။

    သစၥာတရားသို႔ ဆိုက္ေရာက္ျခင္း (သစၥာႏုပၸတၱိ)


    ဤသို႔ သစၥာတရားကို မ်က္ေမွာက္ျပဳ သိျမင္သူသည္ (ေနာက္ျပန္ မဆုတ္ႏိုင္ေသာအားျဖင့္) အရိယာမဂၢင္လမ္းေၾကာင္း အယဥ္ေပၚသို႔ စတင္ ေရာက္ရွိသည္ ျဖစ္၍ ေသာတာပန္ (ေသာတာပႏၷ) ဟုေခၚသည္။ နိဗၺာန္ကို ဉာဏ္ျဖင့္ ကိုယ္တိုင္ သိျမင္ၿပီးျဖစ္ကာ၊ အယူမွား (မိစၧာဒိ႒ိ)၊ ယံုမွားသံသယ (၀ိစိကိစၧာ)ႏွင့္ အေလ့အက်င့္မွားမ်ားကို ယံုၾကည္စြဲလမ္းမႈ (သီလဗၺတပရာမာသ) ဟူသည့္ အေႏွာင္အဖြဲ႔မ်ားကို အႂကြင္းမဲ့ ပယ္စြန္႔ၿပီျဖစ္သျဖင့္ အရိယာလမ္းေၾကာင္းေပၚမွ ေနာက္သို႔ျပန္ မလည္ႏိုင္ေတာ့။ သကဒါဂါမိမဂ္၊ အနာဂါမိမဂ္၊ အရဟတၱမဂ္ဟူေသာ အဆင့္ျမင့္သည့္ အရိယာမဂ္ဉာဏ္တို႔သို႔ ကိန္းေသ ဆိုက္ေရာက္ရမည္ ျဖစ္သည္ (နိယေတာ သေမၺာဓိပရာယေဏာ)။ ခရီးဆံုး ပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ အရဟတၱဖိုလ္ကို ဆိုက္ေရာက္ရန္အတြက္ က်င့္ႀကံေနဆဲျဖစ္ေသာ အရိယာသူေတာ္စဥ္တို႔ကို က်င့္ဆဲ (ေသကၡ) ပုဂိၢဳလ္ဟုေခၚသည္။ နိဗၺာန္ကို သိျမင္ျခင္းႏွင့္ နိဗၺာန္သုိ႔ ဆိုက္ေရာက္ျခင္းတို႔ ကြာျခားပံုကို က်င့္ဆဲ ေသကၡပုဂိၢဳလ္ မေထရ္တစ္ပါးေပးသည့္ ေအာက္ပါ ဥပမာျဖင့္ သိရွိႏိုင္ေပသည္။

    ငါ့ရွင္ ဥပမာေသာ္ကား ခရီးခဲ၌ ေရတြင္း ရွိရာ၏။ ေရတြင္း၌ ႀကိဳးသည္ လည္းေကာင္း၊ ေရပံုးသည္လည္းေကာင္း မရွိရာ။ ထိုအခါ ေယာက္်ားသည္ ပူေလာင္ေသာ ကိုယ္ရွိသည္။ အပူျဖင့္ ႏွိပ္စက္အပ္ေသာေၾကာင့္ ပင္ပန္းသည္ျဖစ္ရကား ေရမြတ္သိပ္သည္ ျဖစ္၍ လာရာ၏။ ထိုေယာက္်ားသည္ ထိုေရတြင္းကို ငံု႔ၾကည့္ရာ၏။ ထိုေယာက္်ားအား “ေရ” ဟူ၍ သာလွ်င္ အသိဉာဏ္ ျဖစ္၏။ ကိုယ္ျဖင့္မူကား ေတြ႔ထိ၍ မေနရာ (န စ ကာေယန ဖုသိတြာ ၀ိဟေရယ်)။ ငါ့ရွင္ ဤအတူသာလွ်င္ “ဘ၀ခ်ဳပ္ျခင္းသည္ နိဗၺာန္တည္း” ဟူ၍ ဟုတ္မွန္သည့္အတိုင္း ပညာျဖင့္ ေကာင္းစြာျမင္အပ္၏ (ယထာဘူတံ သမၼာပညာယ သုဒိ႒ံ)။ အာသေ၀ါကုန္ၿပီးေသာ ရဟႏၲာေသာ္ကား မဟုတ္ေသးပါ။ (သံ-၂-၆၈၊ နိဒါနသံယုတ္၊ မဟာ၀ဂ္၊ ေကာသမၺိသုတ္)

    ခရီးဆံုးပန္းတိုင္ကို ေရာက္ႏိုင္ရန္အတြက္ က်င့္ဆဲသိကၡပုဂၢိဳလ္တို႔သည္ ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီး ျဖစ္ေသာ ၁၂-ဆင့္ရွိသည့္ က်င့္စဥ္ကိုပင္ ဆက္လက္၍ အႀကိမ္ႀကိမ္ ပြားမ်ားက်င့္ႀကံရမည္ ျဖစ္ေၾကာင္းကို စကႌသုတ္တြင္ ျမတ္စြာဘုရားက ကာပဋိကလုလင္အား ေဟာၾကားသည္။

    ဘာရဒြါဇ… ထိုတရားတုိ႔ကို ထံုျခင္း, ပြားမ်ားျခင္း, ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ ျပဳျခင္းေၾကာင့္ (အာေသ၀နာ ဘာ၀နာ ဗဟုလီကမၼံ) သစၥာဆိုက္ျခင္း (သစၥာႏုပတၱိ) သည္ျဖစ္၏။ ဘာရဒြါဇ… ဤမွ်ျဖင့္ သစၥာဆိုက္ျခင္းသည္ ျဖစ္၏ (သစၥာႏုပတၱိ)။ သစၥာတရားႏွင့္ ျပည့္စံုျခင္းသည္ ျဖစ္၏ (သစၥမႏုပါပုဏာတိ)။ ဘာရဒြါဇ… ဤမွ်ျဖင့္ ငါတို႔သည္ သစၥာဆိုက္ျခင္းကို သတ္မွတ္၏။ (မ-၂-၄၃၃၊ မဇၩိမနိကာယ္၊ မဇၩိမပဏၰာသ၊ ျဗာဟၼဏ၀ဂ္၊ စကႌသုတ္)

    ထို႔ေနာက္ ၁၂-ဆင့္ေသာ အက်င့္တရားတို႔သည္ ေရွ႕အဆင့္ တစ္ဆင့္က ေနာက္အဆင့္အား ေက်းဇူးမ်ားပံုကို ဆက္လက္ေဟာၾကားထားသည္။ ေဒသနာဆံုးေသာအခါ ကာပဋိကလုလင္သည္ အလြန္ႏွစ္သက္ ၀မ္းေျမာက္၍ သရဏဂံုသံုးပါးအား အသက္ထက္ဆံုး ဆည္းကပ္ကိုးကြယ္ေသာ ဥပါသကာအျဖစ္ မွတ္ယူရန္ ေလွ်ာက္ထားသည္။ အယူမွားတစ္ခုကို မ်က္ကန္း ယံုၾကည္မႈျဖင့္ စြဲကိုင္ကာ မာနေထာင္လႊားလွ်က္ရွိေသာ ကာပဋိကလုလင္သည္ မွန္ကန္ေသာ ယံုၾကည္မႈ လမ္းေပၚသို႔ ေရာက္သြားသည္ဟု ဆိုႏိုင္ပါသည္။ မွန္ကန္ေသာ ယံုၾကည္မႈရွိသူသည္ ယင္းယံုၾကည္မႈကို အေျခတည္ကာ ဤေဒသနာတြင္ လာေသာ က်င့္စဥ္ ၁၂-ဆင့္ကို က်င့္ႀကံ အားထုတ္ပါက ေသာတာပတၱိမဂ္ဉာဏ္အျမင္ကို အရင္းခံသည့္ ခိုင္မာေသာ ယံုၾကည္မႈကို ရရွိႏိုင္ပါသည္။ စင္စစ္ သစၥာတရားကို ကိုယ္တိုင္သိျမင္ၿပီးသူ၊ ဆိုက္ေရာက္ၿပီးသူအတြက္ သူတပါးအေပၚ ယံုၾကည္မႈသည္ ပဓာန မက်ေတာ့။ “သဒၶိေႁႏၵ အစရွိေသာ ဣေႁႏၵငါးပါးကို ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြား ပြားမ်ားျခင္းျဖင့္ အၿမိဳက္နိဗၺာန္သို႔ သက္၀င္ႏိုင္သည္ကို အသင္ ယံုၾကည္ပါသေလာ” ဟု ဗုဒၶျမတ္စြာ အရွင္သာရိပုတၱရာအား ေမးျမန္းေသာအခါ အရွင္သာရိပုတၱရာက ေအာက္ပါအတိုင္း ေျဖၾကားဖူးပါသည္။

    “အရွင္ဘုရား ဤအရာတြင္ တပည့္ေတာ္သည္ ျမတ္စြာဘုရားအေပၚ ယံုၾကည္မႈျဖင့္ ဆည္းကပ္သည္မဟုတ္ပါ (န ခြာဟံ ဧတၳ, ဘေႏၲ, ဘဂ၀ေတာ သဒၶါယ ဂစၧာမိ)။ […] ဤအရာကို ပညာျဖင့္ မသိျမင္ မထင္ရွား မ်က္ေမွာက္ မျပဳ မေတြ႕ထိၾကရေသာ သူတို႔သည္ ဤအရာတြင္ သူတပါးအေပၚ၌ ယံုၾကည္မႈျဖင့္ ဆည္းကပ္ကုန္ရာ၏ (ေတ တတၳ ပေရသံ သဒၶါယ ဂေစၧယ်ဳံ)။ […] ကၽြႏု္ပ္သည္ ဤအရာကို ပညာျဖင့္ သိျမင္ ထင္ရွား မ်က္ေမွာက္ျပဳ ေတြ႕ထိပါ၏။ ကၽြႏု္ပ္သည္ ဤအရာတြင္ ယံုမွား ေတြေ၀ျခင္း မရွိေတာ့ပါ (နိကၠခၤ၀ါဟံ တတၳ နိဗၺိစိကိေစၧာ)။ (သံ-၅-၅၁၄၊ ဣႃႏၵိယသံယုတ္၊ ဇရာ၀ဂ္၊ ပုဗၺေကာ႒ကသုတ္)
    *****

    ဧရာ (မႏၲေလး)

    စာၫႊန္း။
    စကႌသုတ္အပါအ၀င္ နိကာယ္ငါးရပ္မွ သုတၱန္ေဒသနာမ်ား၊ အဖြင့္အ႒ကထာမ်ားႏွင့္ Jayatilleke ၏ Early Buddhist Theory of Knowledge ကို ကိုးကားပါသည္။

    Saturday, September 27, 2014

    တိမ္ေတြေပၚက ၿမိဳ႕

    အိပ္မက္သည္ လိပ္ျပာတေကာင္၏ အေတာင္ကဲ့သို႔ ဆန္းျပား ႏူးညံ့သေလာက္၊ လွ်ပ္စီးေရာင္ကဲ့သို႔ စူးရွ တိုေတာင္းလွ၏။ အိပ္မက္သည္ ေမွာ္ဆရာ ဖန္ဆင္းထားသည့္ ျပကြက္တစ္ခု ပမာသာ ျဖစ္ေသာ္လည္း၊ ထိုမွ် တိုေတာင္းလွသည့္ အခိုက္အတန္႔ေလးအတြင္းရွိ ကၽြန္ေတာ္တို႔၏ ေပ်ာ္႐ႊင္ျခင္း၊ ၀မ္းနည္းျခင္း၊ ၾကည္ႏူးျခင္း၊ ေၾကကြဲျခင္း အားလံုးသည္ ျပက္ျပက္ထင္ထင္ရွိကာ တသက္ တကမၻာေလာက္ပင္ ရွည္ၾကာေနတတ္ပါသည္။ အိပ္မက္ထဲတြင္ ကၽြန္ေတာ္ ေနထုိင္ခဲ့ဖူးေသာ ၿမိဳ႕ကေလးကို တိမ္ေတြေပၚကၿမိဳ႕ဟု အမည္ေပးထားသည္။
    Image from Google
    ၿမိဳ႕ေလးက ၿမိဳ႕ႀကီးျပႀကီး မဟုတ္သလို၊ ေက်းလက္ေတာ႐ြာလည္း မဟုတ္။ ေတာင္ခါးပန္းတစ္ခုတြင္ ရွိသည့္ အိမ္ေျခသိပ္ မမ်ားေသာ သာမာန္ၿမိဳ႕ေလး တစ္ၿမိဳ႕သာ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ထူးျခားသည္က ေတာင္ေျခကို လွမ္းၾကည့္လိုက္လွ်င္ ဘာမွ် မျမင္ရ။ ထူထဲေသာ ျမဴခိုးမ်ားက ပိတ္ဆို႔ထားသည္။ စင္စစ္ ျမဴခိုးဆိုသည္ထက္ တိမ္တိုက္ဟု ဆိုလွ်င္ ပို၍ မွန္မည္။ ေတာင္ခါးပန္းမွ ေအာက္သို႔ လွမ္းၾကည့္လိုက္လွ်င္ အလိပ္လိပ္ ထေနသည့္ တိမ္စိုင္ တိမ္တိုက္မ်ားက လိႈင္းထေနေသာ ပင္လယ္ျပင္ႏွင့္ပင္ ပို၍ တူေနသည္။ ညေန ဆည္းဆာဆိုလွ်င္ ထိုတိမ္တိုက္မ်ားေပၚသို႔ ပန္းႏုေရာင္ ေနျခည္ ထိုးလိုက္ေသာအခါ တိမ္တိုက္တို႔၏ အေရာင္ႏွင့္ ေပါင္းစပ္ၿပီး လိေမၼာ္ေရာင္၊ ပန္းေသြးေရာင္၊ ခရမ္းေရာင္ စသျဖင့္ အေရာင္မ်ိဳးစံု ျဖစ္သြားကာ ေဒါင္းၿမီး ျဖန္႔၍ ကေနသလိုပင္။ ေနလံုးႀကီးက တိမ္တိုက္ႀကီးထဲသို႔ ျမဳတ္၀င္သြားလွ်င္ေတာ့ တိမ္တိုက္တို႔ကို ျဖတ္၍ တက္လာေသာ ဆည္းဆာေရာင္ေၾကာင့္ ၿမိဳ႕ေလးက ေရာင္စံုမီးမ်ား ထြန္းထားသည့္နယ္ ဆြတ္ပ်ံ႕ဖြယ္ ေကာင္းလွသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ညေနေစာင္းၿပီဆုိလွ်င္ ေတာင္ခါးပန္းတြင္ လမ္းေလွ်ာက္သူမ်ား၊ ခံုတန္းေလးမ်ားတြင္ ထိုင္ေနသူမ်ား၊ ေလတံခြန္ လႊတ္သူမ်ားျဖင့္ စည္ကားေနကာ အပန္းေျဖ ပင္လယ္ကမ္းေျခတခုႏွင့္ တူေတာ့သည္။ သို႔ေသာ္ ေတာင္ခါးပန္း အစပ္သို႔ကား မည္သူမွ် မသြားၾက။ ေခ်ာက္ကမ္းပါးက အလြန္တရာ နက္ေစာက္ကာ တိမ္တိုက္မ်ားျဖင့္ ပိန္းပိတ္ေနေသာၾကာင့္ အႏၲရာယ္မ်ားလြန္းလွသည္ဟု ဆိုသည္။ သို႔ေသာ္ အကာအရံကား မရွိ။ သတိေပး ဆိုင္းဘုတ္မ်ားလည္း မရွိ။ “ေတာင္ခါးပန္းစပ္သို႔ မသြားရ” ဆိုသည္မွာ ၿမိဳ႕ခံလူေတြအတြက္ လူမွန္းသိတတ္ စကတည္းက သိေနၿပီးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အထူးတလည္ သတိေပးေနရန္ မလိုေတာ့။

    တကယ္ေတာ့ ေတာင္ေျခတြင္ ဘာရွိသည္ဟု ဘယ္သူမွ် ကိုယ္တိုင္ကိုယ္က် မသိၾက။ ဒ႑ာရီဆန္ဆန္ ပါးစပ္ရာဇ၀င္မ်ားျဖင့္သာ ၾကားဖူးၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ ေတာင္ေျခတြင္ ျမစ္တစ္စင္းရွိသည္။ ထိုျမစ္ အလြန္တြင္ အလြန္ ႀကီးက်ယ္ ခမ္းနားသည့္ ၿမိဳ႕ႀကီးတစ္ၿမိဳ႕ ရွိသည္ဟု ဆိုသည္။ လူ႔အသံုးအေဆာင္မ်ိဳးစံု ဇိမ္ခံပစၥည္းမ်ိဳးစံု ရွိ၍ လိုတရ နတ္ဘံုနတ္နန္းသဖြယ္ တင္စားေျပာဆိုၾကသည္။ ၀ိဇၨာဓိုရ္မ်ားက စီရင္ ဖန္ဆင္းထားသည့္အလား နည္းပညာ ထြန္းကားလွသည္။ သူတို႔၏ ဦးေခါင္းတြင္ ၀တ္ဆင္ထားေသာ ေခါင္းေဆာင္း ကိရိယာအကူအညီျဖင့္ စိတ္ျဖင့္ ေစခိုင္းႏိုင္ေသာ စက္ယႏၲရားမ်ား၊ ယာဥ္ရထားမ်ားကို အသံုးျပဳၾကသည္။ အခ်င္းခ်င္းကိုလည္း စိတ္ျဖင့္ပင္ ဆက္သြယ္ ေျပာဆိုႏိုင္ၾကသည္။ ဇီ၀ေဆးပညာ ထြန္းကားလွသျဖင့္ ယိုယြင္းသည့္ ခႏၶာကိုယ္အစိတ္မ်ား အားလံုးလိုကိုပင္ အစားထိုးလဲလွယ္ႏိုင္ေသာ ေၾကာင့္ ဇရာကို အံတုႏိုင္ၾကသည္။

    သို႔ေသာ္ အစစအရာ ျပည့္စံုေနသည္ကား မဟုတ္။ သူတို႔တြင္ အားလပ္ခ်ိန္ဟူ၍ မရွိ။ ကိုယ္ပိုင္ သီးသန္႔ဘ၀ဟူ၍ မရွိ။ တစ္ဦးတည္း ထုိင္ေနသည့္ အခိုက္၌ပင္ တၿမိဳ႕လံုးတြင္ ျဖစ္ပ်က္ေနသမွ် သတင္းမ်ား၊ ေစခိုင္းခ်က္မ်ားက ဦးေခါင္းအတြင္း ၀င္ေရာက္ေနသည္။ ထိုင္လွ်က္ပင္ တၿမိဳ႕လံုးမွ လူအားလံုး လိုလိုႏွင့္ စကားေျပာေနရသည္။ စင္စစ္ သူတို႔ ၀တ္ဆင္ထားရသည့္ ေခါင္းေဆာင္းသည္ သူတို႔အား ေစာင့္ၾကည့္ အမိန္႔ေပးေနသည့္ ကိရိယာပင္ ျဖစ္သည္။ သုိ႔ေသာ္ သူတို႔သည္ ထိုေခါင္းေဆာင္းကို ေခတၱမွ်ပင္ ခၽြတ္ၾကည့္ရန္ စိတ္ကူးမိၾကပံု မရ။ ထိုေခါင္းေဆာင္းကို ခၽြတ္လိုက္ပါက အက်ဥ္းက်ေနသူ တစ္ဦးသဖြယ္ ျဖစ္သြားႏိုင္သည္။ တကယ္လည္း အျပစ္က်ဴးလြန္သူမ်ားကို ေခါင္းေဆာင္း ျဖဳတ္၍ ဒဏ္ခတ္ အျပစ္ေပးေလ့ရွိသည္ဟု ဆိုသည္။ ထိုေခါင္းေဆာင္း မရွိေတာ့လွ်င္ သူတို႔၏ က်န္းမာေရးကို ေစာင့္ၾကည့္ေနသည့္ စနစ္မ်ားလည္း ရွိမည္မဟုတ္ေတာ့။ ထိုထက္ ပိုဆိုးသည္က ၿမိဳ႕၏ ေလထုသည္ အလြန္ ညစ္ညမ္းလွေသာေၾကာင့္ ေခါင္းေဆာင္း မပါဘဲ နာရီပိုင္းထက္ ပို၍ အသက္ရွင္ရန္ မလြယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၿမိဳ႕ေလးတြင္ ေတြ႕ေနရသည့္ တိမ္ပင္လယ္ႀကီးသည္ ထိုၿမိဳ႕မွ ထြက္ေသာ မီးခိုးေငြ႔မ်ား ျဖစ္သည္ဟု ဆိုသူက ဆိုသည္။ ၿမိဳ႕ေဘးတြင္ ပတ္၍စီးေနသည့္ ျမစ္သည္လည္း ပုတ္ပြေနေသာ အေသေကာင္မ်ား၊ မီးေတာက္ေလာင္ေနသည့္ ဆီကြက္မ်ား၊ ၀ါၾကန္ၾကန္အဆိပ္ရည္မ်ားျဖင့္ ညစ္ညမ္းေနသည္။ ျပစ္မႈႀကီးႀကီး က်ဴးလြန္သူမ်ားကို ရဲမ်ားက ဤျမစ္အတြင္းသို႔ ျပစ္ခ်၍ ေသဒဏ္ေပးသည္။ အက္စစ္ရည္မ်ား၊ အဆိပ္မ်ားျဖင့္ ေလာင္ကၽြမ္းကာ ရုပ္ပ်က္ဆင္းပ်က္ ေသဆံုးၾကရမည္ ျဖစ္သည္။

    တကယ္ေတာ့ အားလံုးက ဒ႑ာရီမ်ားသာ ျဖစ္သည္။ တိမ္တိုက္မ်ား ေအာက္တြင္ ထိုၿမိဳ႕ႀကီး တကယ္ရွိ မရွိပင္ မသိ။ ေစ်းထိပ္တြင္ တဲထိုးေနေသာ အဖိုးအိုက ကေလးမ်ားအား ေျပာသည့္ ပံုျပင္ကို ခ်ဲ႕ကားကာ တဆင့္စကား ေျပာဆိုေနၾကျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ မရွိဟုလည္း တတစ္ခ် မေျပာႏိုင္။ ေတာင္ေျခမွ ျပန္လာသူဟု တဦးတေလမွ် မရွိေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ျပန္လာသူမရွိဟု ေျပာရသည္မွာလည္း သြားသူေတြေတာ့ ရွိေန၍ ျဖစ္သည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၿမိဳ႕ေလး၏ အထြက္တြင္ အလြန္နက္သည့္ ေတာအုပ္တစ္ခု ရွိသည္။ ထိုေတာအုပ္၏ အလြန္တြင္ ေတာင္ေျခသို႔ ဆင္းေသာ လမ္းရွိသည္။ အဆင္းလမ္းသာ ရွိ၍ အတက္လမ္း မရွိ။ လမ္းထိပ္တြင္ ကႏုတ္ပန္းမ်ားျဖင့္ အလွဆင္ထားသည့္ မုခ္ဦးႀကီး တစ္ခုရွိသည္။ မုခ္ဦးထိပ္တြင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၿမိဳ႕ေလးမွ ႏႈတ္ဆက္ေသာ စာတမ္းကို စာလံုးႀကီးႀကီးျဖင့္ ေရးထားသည္။ မုခ္ဦးအလြန္တြင္ တိမ္ေတြကိုသာ ျမင္ရသည္။ မုခ္ဦးႏွင့္ ႏႈတ္ဆက္စာတမ္းက လြမ္းေမာဖြယ္ အႏုပညာလက္ရာ အလြန္ေျမာက္လြန္းလွသည္ဟု ဆိုၾကသည္။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ဤသို႔မထင္။ မုခ္ဦးသည္ ထြက္ခြာသြားသူမ်ားအတြက္ သူတို႔ ပိုင္ဆိုင္သမွ် အရာအားလံုးႏွင့္ ၿမိဳ႕ေလးကို ရာသက္ပန္ စြန္႔လႊတ္လိုက္ရေတာ့မည့္ သေကၤတျဖစ္ေန၍သာ ေၾကကြဲ လြမ္းေမာဖြယ္ေကာင္းေနျခင္း ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ေန႔စဥ္ႏွင့္ အမွ် ေတာင္ေျခသို႔ ဆင္းမည့္သူမ်ားက မုခ္ဦးေရွ႕တြင္ တန္းစီ၍ေနၾကပါသည္။

    တခါေတာ့ အဖိုးအိုကို ကိုယ္တုိင္ သြားေမးသည္ - “အဖိုးေျပာတဲ့ ေတာင္ေျခက ၿမိဳ႕ႀကီးက တကယ္ ရွိလို႔လား”။ အဖိုးအိုက ဘာမွ ျပန္မေျဖဘဲ ၿပံဳးေနသည္။ ေနာက္ေတာ့ အဖိုးအိုက မိမိကို ဆြဲေခၚသြားၿပီး၊ ေတာစပ္ အေရာက္တြင္ ေတာင္ထိပ္သို႔ တက္ေသာ လမ္းကေလးတစ္ခုကို ျပသည္။ လမ္းဟုဆိုေသာ္လည္း ဆူးၿခံဳမ်ားျဖင့္ ဖံုးပိတ္ေနၿပီး ေက်ာက္တံုးမ်ားကို တြယ္ကပ္ကာ ခက္ခက္ခဲခဲ တက္ရမည္ ျဖစ္သည္။ အထက္ကို ေမာ့ၾကည့္လိုက္ေတာ့လည္း ဘာမွ် ထူးထူးျခားျခား မျမင္ရ။ ျမဴတိမ္ကင္း၍ ျပာလဲ့ေနေသာ ေကာင္းကင္ျပင္ႀကီးကိုသာ ျမင္ရသည္။ တသက္လံုး တိမ္ေတြကိုသာ ၾကည့္ေနခဲ့ၾကသည္။ တိမ္ေတြေအာက္က ၿမိဳ႕ႀကီးအေၾကာင္းသာ မေမာတမ္း ေျပာဆိုလာခဲ့ၾကသည္။ ကိုယ္ တသက္လံုးေနလာခဲ့သည့္ ေတာင္၏ ထိပ္ကို တခါမွ် ေမာ္ မၾကည့္ခဲ့ဖူးသည့္ မိမိအျဖစ္ကို တအံ့တၾသ သတိထားမိသည္။ “ဟိုး အထက္မွာ ႐ြာေလးတစ္႐ြာ ရွိတယ္။ အဲဒီမွာ ဘာမွ ဆန္းဆန္းျပားျပား စိတ္၀င္စားစရာ မရွိဘူး။ ဘာအလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္းမွလည္း မရွိဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေအးေအးလူလူေတာ့ ေနလို႔ရတယ္။ ကဲ ေမာင္ရင္ ဒီကေန တက္ေပေတာ့” - အဖိုးအိုက ေတာင္ထိပ္သို႔ လက္ညိဳး ညႊန္ျပၿပီး သူႏွင့္မဆိုင္ေတာ့သလို ျပန္ထြက္သြားသည္။ အထက္သို႔ ထပ္၍ ေမာ့ၾကည့္လိုက္သည္။ ဘာမွ် မျမင္ရ။ ေနာက္သို႔ အနည္းငယ္ ဆုတ္၍ ေမာ့ၾကည့္သည္။ ေကာင္းကင္ျပင္ႀကီးသည္ ပို၍ က်ယ္၀န္းလာသည္ဟု ထင္ရသည္မွ အပ ဘာမွ် မထူး။ ေနာက္သို႔ ထပ္၍ ထပ္၍ ဆုတ္ၾကည့္သည္။ ျပာလဲ့ေနေသာ ေကာင္းကင္ျပင္ထဲသို႔ ေရာက္သြားသလို ထင္ရ၍ ခႏၶာကိုယ္ကို ေလေအးတခ်က္ တိုးေ၀ွ႔သြားသည္။ လွပ္ကနဲ ရင္ထဲတြင္ ေအးစိမ့္သြားသည္။ ပက္လက္ လန္လွ်က္ ေရာင္စံုတိမ္တိုက္အတြင္း အိ၀င္၍ က်သြား၏။ အရာရာသည္ ေနာက္က်သြားခဲ့ ၿပီျဖစ္သည္။

    Wednesday, September 24, 2014

    သူ႔ဘ၀…သူ႔အေၾကာင္း

    ဖြားဖြားတာမွာ ေျမး ေျခာက္ေယာက္ရွိတယ္။ အရြယ္ေလးေတြက မတိမ္းမယိမ္း ဆယ္ေက်ာ္သက္ေလးေတြ။ တေန႔ေသာ မိသားစု ေတြ႔ဆံုပြဲမွာေပါ့ ၀မ္းကြဲ ေမာင္ႏွမတေတြ သူတို႔ရဲ႕ အနာဂတ္ ဘ၀ရည္မွန္းခ်က္ေတြအေၾကာင္း ေျပာၾကတယ္။
    “ဘြဲ႔ရၿပီးရင္ ဘာလုပ္ၾကမွာလဲ” ဥမၼာက စေမးတယ္။
    “သားကေတာ့ ဖြားဖြားတာလို အင္ဂ်င္နီယာ လုပ္မွာ” လို႔ သူ႔ေမာင္အရင္းျဖစ္တဲ့ အာကာက မဆိုင္းမတြ ေျဖတယ္။
    “ဖြားဖြားတာကေလ ၁၉၉၀ကေန-၂၀၀၀ခုနစ္ေလာက္ထိ ဓာတ္ပံုေမာ္ဒယ္လ္ လုပ္ခဲ့တာ… သူရိုက္ခဲ့တဲ့ မဂၢဇင္းမ်က္ႏွာဖံုးပံုေတြ၊ ျပကၡဒိန္ေတြ ေရာင္းမေလာက္ေအာင္စြံခဲ့တယ္ ဆိုတာ သိၾကရဲ႕လား” လို႔ ရတနာက မ်က္ခံုးေလး ခ်ီၿပီးေျပာလိုက္ေတာ့…
    “ဖြားဖြားတာက သမီးကို အဲ့လို ေျပာခဲ့တာ မဟုတ္ပါဘူး” ေရႊရည္က ပ်ာပ်ာသလဲ ေျပာရွာတယ္။ “သူ႔ဘ၀တေလ်ာက္လံုးကို ဆန္ကုန္သည္အျဖစ္နဲ႔ ကုန္ဆံုးခဲ့တာပါတဲ့… ဖ်ာပံုမွာ ေနခဲ့တုန္းက ပိုက္ဆံေတြ အမ်ားႀကီး ရွာႏိုင္ခဲ့တယ္ လို႔ေတာင္ေျပာေသး”
    “မဟုတ္တာေတြ…သူက ကြန္ျပဴတာေက်ာင္းမွာ စာျပခဲ့တာပါဟာ” လို႔ ေဇယ်ာက အေသအခ်ာ ေျပာျပန္တယ္။
    “မင္းတို႔ တေယာက္ကိုမွ ဖြားဖြားတာက အမွန္ေျပာခဲ့ဟန္ မတူဘူး။ တကယ္ေတာ့ သူက စကၤာပူမွာ ကေလးထိန္း လုပ္ခဲ့တာကြ…” လို႔ သူတို႔ထဲမွာ အသက္အႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ ေက်ာ္စြာက ေျပာလိုက္တယ္။
    “ကဲပါေလ…ဖြားဖြားတာ ဘာလုပ္ခဲ့တယ္ဆိုတာ သူ ကိုယ္တိုင္ကိုပဲ ေမးၾကည့္ရေအာင္” လို႔ အငယ္ဆံုးေလး ေဆြေဆြက အေဖာ္ညွိလိုက္ျပီး၊ မီးဖိုထဲမွာ ပီဇာဖုတ္ေနတဲ့ ဖြားဖြားတာ အနားသြားျပီး ေမးၾကပါတယ္…။
    “ဖြားဖြားေျပာလည္း ကေလးတို႔ ယံုမွာ မဟုတ္ပါဘူး” လို႔တခြန္းသာေျပာျပီး ဂ်ံဳေတြကို ၿပံဳးၿပံဳးႀကီး ဖိနယ္ေနေတာ့တယ္။

    အမွန္တကယ္ ဖြားဖြားတာက ဘေလာ့ဂါ လုပ္ခဲ့တာ…:P

    ေမဓာ၀ီတဂ္လို႔ ျပံဳးျပံဳးႀကီး ေရးပါသည္။

    Saturday, September 13, 2014

    အိပ္မက္

    အိပ္မက္ မက္ေနျခင္း ျဖစ္၏။

    နံနက္ခင္းသည္ သာသာယာယာ ရွိလွ၍ လမ္းေလွ်ာက္လိုစိတ္ ျဖစ္မိသည္။ သိပ္မလွမ္းလိုက္ရဘဲ ကိုယ္က သခ်ႋဳင္း တစျပင္တခုတြင္ ေရာက္၍ ေနေလသည္။ လမ္းေလးသည္ အေကြ႕အေကာက္ အလြန္မ်ားစြာ ေဖာက္လုပ္ထား၍ သိပ္အသံုးတဲ့မည့္ဟန္ မရေသာ္လည္း၊ ေရစီးသန္သည့္ စမ္းေခ်ာင္းေလးတြင္ ေမ်ာပါသြားသကဲ့သို႔ လမ္းေလးအတိုင္း ေမွ်ာလိုက္သြားျဖစ္သည္။ ခပ္လွမ္းလွမ္းတြင္ ျမင္ေနရသည့္ ေလာေလာလတ္လတ္ ျမဳတ္ႏွံထားဟန္တူေသာ ေျမပံုမို႔မို႔ေလးဆီသို႔ သြားရန္ စိတ္ကူးေပါက္သည္။ ထိုေျမပံုက စိတ္ကို ဆြဲေဆာင္လြန္းလွေသာ္လည္း အေတာ္ႏွင့္ မေရာက္ႏိုင္။ အခ်င္းခ်င္း ေရာယွက္ကာ တလူလူလြင့္ေနသည့္ အလံမ်ား၊ တံခြန္မ်ားက ကြယ္ေနသျဖင့္ ေျမပံုေလးကို မျမင္ တခ်က္၊ ျမင္ တခ်က္။ အလံကိုင္သူမ်ားကို မျမင္ရေသာ္လည္း၊ သူတို႔ အလြန္ ဂုဏ္ယူ၀င့္ႂကြားေနၾကလိမ့္မည္မွာ ေသခ်ာသည္။

    မ်က္စိက ခပ္လွမ္းလွမ္းမွ ျမင္ကြင္းမ်ားတြင္ စူးစိုက္ေနဆဲ၊ ေျမပံုေလးက မိမိေလွ်ာက္ေနေသာ လမ္းနံေဘးတြင္ ေရာက္ေနသည္ကို အမွတ္တမဲ့ ျမင္လုိက္သည္။ ေက်ာ္သြားလု နီးနီးပင္။ လမ္းေဘး ျမက္ခင္းေပၚသို႔ ခုန္ထြက္လိုက္သည္။ လမ္းအတိုင္း ေမွ်ာလိုက္လာသည္ကို အရွိန္သတ္လိုက္သျဖင့္ ယိုင္ထိုးသြားၿပီး ေျမပံုေလးေရွ႕တြင္ ဒူးေထာက္မိရက္သား ျဖစ္ေနေလသည္။ ေျမပံု၏ အေနာက္တြင္ ရပ္ေနသည့္ လူႏွစ္ဦးက သူတို႔ သယ္လာသည့္ ကမၸည္းေက်ာက္စာတိုင္ကို ေျမႀကီးထဲသို႔ ထိုးစိုက္ခ်လိုက္သည္။ ေက်ာက္စာတိုင္က အဂၤေတကိုင္ထားသကဲ့သို႔ ေျမသားေပၚတြင္ ႀကံ့ႀကံ့တည္၍ ေနေလ၏။ ထိုအခိုက္မွာပင္ ခ်ံဳေနာက္ကြယ္မွ ေနာက္ထပ္ လူတစ္ေယာက္ ေပၚလာသည္။ ပန္းခ်ီဆရာတဦးျဖစ္မည္ဟု တန္းေျပာႏိုင္သည္ (ပန္းတေမာ့ဆရာတဦးလည္း ျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္ႏိုင္သည္)။ ေဘာင္းဘီရွည္ႏွင့္ ၾကယ္သီး တလြဲစီ တပ္ထားသည့္ ရွပ္အက်ႌိကုိ ၀တ္ဆင္ထားသည္။ ေခါင္းထက္တြင္ ကတၱီပါ ဦးထုတ္တစ္လံုး ေဆာင္းထားသည္။ ႐ိုး႐ိုး ခဲတံတစ္ေခ်ာင္းကို ဆုပ္ကိုင္ထားကာ ေလထဲတြင္ ေကာက္ေၾကာင္းမ်ား ဆြဲရင္း အနီးသို႔ ေလွ်ာက္လာသည္။

    ေက်ာက္စာတိုင္ အထက္နားတြင္ ခဲတံျဖင့္ စတင္ ေရးျခစ္လိုက္သည္။ ေက်ာက္တိုင္က အေတာ္ေလးျမင့္၍ ကုန္း ေရးရန္ မလို။ သို႔ေသာ္ သူႏွင့္ ေက်ာက္စာတိုင္ၾကားမွ ေျမပံုေပၚသို႔ တက္မနင္းလိုသျဖင့္ ေရွ႕ကို ကိုင္းထားရသည္။ ေျခဖ်ားေထာက္ထားရသျဖင့္ ဟန္ခ်က္ညီေစရန္ ဘယ္လက္ျဖင့္ ေက်ာက္စာတိုင္၏ မ်က္ႏွာျပင္ေပၚ ေထာက္ထားသည္။ ႐ုိး႐ိုးခဲတံ တစ္ေခ်ာင္းကိုသံုးကာ ေ႐ႊေရာင္စာလံုးမ်ားကို ေရးထိုးလိုက္သည္မွာ အေတာ္ကၽြမ္းက်င္ ေျပာင္ေျမာက္လွေပသည္။ “ဤေနရာတြင္ …” ။ ေရးလုိက္ေသာ စာလံုးတိုင္း ခပ္နက္နက္ ေရးထိုးထားသည့္ ေ႐ႊေရာင္စစ္စစ္ျဖင့္ လွလွပပ ေသေသသပ္သပ္ ရွိလွသည္။ ထိုစာလံုးမ်ားကို ေရးထိုးၿပီးေနာက္ သူက ကိုယ့္ကို လွမ္းၾကည့္လိုက္သည္။ ကိုယ္ကေတာ့ သူဆက္ေရးမည့္ စာလံုးမ်ားကိုသာ စိတ္ေစာ၍ ေက်ာက္သားျပင္ကိုသာ ေငးၾကည့္ေနမိသည္။ သူ႔ကို သိပ္ဂ႐ု မစုိက္မိ။ ဆက္ေရးရန္ သူ ျပန္လွည့္သြားသည္။ သို႔ေသာ္ တစ္ခုခုက ဟန္႔ထားသလို ဆက္ေရး၍ မရဘဲ ျဖစ္ေနဟန္တူသည္။ ခဲတံကို ေက်ာက္သားျပင္တြင္ ေထာက္ကာ ကိုယ္ကို လွည့္ၾကည့္ ျပန္သည္။ သည္တစ္ခါတြင္ ကိုယ္က သူ႕ကို ျပန္ၾကည့္လိုက္ေတာ့ သူအေတာ္ေလး အားတုန္႔အားနာ ျဖစ္ေနဟန္တူသည္ကို သတိျပဳမိသည္။ ဘာေၾကာင့္လဲေတာ့ မသိ။ အေစာပိုင္းက သူ႔၏ တက္ႂကြ ဖ်တ္လပ္မႈမ်ား အားလံုး လြင့္ေပ်ာက္သြားသည္။ သည့္အတြက္ ကိုယ္လည္း ႐ိႈးတိုး႐ွန္႔တန္႔ ျဖစ္သြားသည္။ တဦးကို တဦး အားကိုးရာမဲ့ ေငးၾကည့္ေနၾကသည္။ မည္သို႔မွ် ေျဖရွင္းမရႏိုင္သည့္ ေျခာက္ျခားဖြယ္ရာ နားလည္မႈလြဲမွားျခင္းတစ္ခု ရွိေနေလၿပီ။ သခ်ႋဳင္းဇရပ္ဆီက ေၾကးစည္သံကို အခ်ိန္မေတာ္ ၾကားရသည္။ ပန္းခ်ီဆရာက လက္ကို ပင့္လိုက္ေတာ့ ေၾကးစည္သံ တိတ္သြားသည္။ အတန္ၾကာေတာ့ ေၾကးစည္သံကို ျပန္ၾကားရျပန္သည္။ သည္တႀကိမ္တြင္ အသံက ခပ္သဲ့သဲ့။ အသံ စမ္းေနသလို ႐ုတ္ခ်ည္း တိတ္သြားျပန္သည္။ ပန္းခ်ီဆရာ ေရးထိုးမည့္ စာလံုးမ်ားေၾကာင့္ ရင္ထဲ နင့္သြားသည္။ လက္ႏွစ္ဖက္ကို အုပ္ကာ အခ်ိန္အေတာ္ၾကာၾကာ ငို႐ိႈက္ေနမိသည္။ ကိုယ္ စိတ္ၿငိမ္သြားသည္အထိ ပန္းခ်ီဆရာက ေစာင့္ပါေသးသည္။ သို႔ေသာ္ မထူးေတာ့သည့္အတြက္ သူက ဆက္လက္ ေရးထိုးလိုက္ေလသည္။ ပထမဆံုး ေရးလိုက္သည္မွာ “ဧ” ျဖစ္သည္။ သူ အေတာ္ေလး တြန္႔ဆုတ္စြာ ေရးေနရပံုပင္။ သူ႔လက္ရာက ယခင္လို မလွေတာ့။ ေ႐ႊေရာင္လည္း မ၀င္းေတာ့။ ေရးခ်က္သည္ မညီမညာ ေဖ်ာ့ေတာ့ေတာ့ႏိုင္လွၿပီး၊ စာလံုးက ႀကီးလြန္းေနသည္။ “ရာ” ဆိုေသာ စာလံုးကို ေရးအၿပီးတြင္ ပန္းခ်ီဆရာသည္ ေဒါသတႀကီးျဖင့္ ေျမပံုကို ေျချဖင့္ နင္းေဆာင့္လိုက္သည္။ ခပ္ညစ္ညစ္ ေျမမႈန္႔မ်ားက ျပန္႔က်ဲသြားသည္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ ကိုယ္ သူ႔ကို နားလည္သြားသည္။ သို႔ေသာ္ သူ႔ကို ေတာင္းပန္ရန္ ေနာက္္က်သြားေလၿပီ။ လက္ေခ်ာင္းမ်ားျဖင့္ ေျမသားကို ထုိးဆြလိုက္သည္။ ဘာအခုအခံမွ် မရွိေတာ့ပါ။ အရာရာသည္ ႀကိဳတင္ ျပင္ဆင္ၿပီးသကဲ့သို႔ ရွိေနေလသည္။ အေပၚယံ ေျမသားလႊာသည္ ျပယုဂ္သက္သက္သာ ျဖစ္ေနသည္။ ထိုေျမသားလႊာ၏ ေအာက္တြင္ ဟင္းလင္းပြင့္ေနေသာ တြင္းတခုရွိသည္။ ထိုတြင္းထဲသို႔ ေက်ာခင္း၍ အသာလိမ့္ခ်လိုက္သည္။ ဦးေခါင္းက လည္ပင္း အထက္၌ မတ္မတ္ရွိလွ်က္ပင္ အသူတစ္ရာ ေခ်ာက္ထဲသို႔ က်သြားသည္။ ကိုယ့္အမည္ကေတာ့ ေက်ာက္သားျပင္ထက္တြင္ ခန္႔ျငားထည္၀ါစြာ က်န္ခဲ့သည္။

    ထိုျမင္ကြင္းျဖင့္ပင္ ပီတိ တစိမ့္စိမ့္ျဖစ္ကာ အိပ္မက္မွ ႏိုးထလာပါသည္။


    (အမေရႊစင္ တဂ္လို႔ A Dream by Kafka ကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္လိုက္ပါတယ္။)

    Tuesday, September 9, 2014

    အေမနဲ႔ မိသားစု

    မယ္ညိဳရဲ႕ “အေမနဲ႔ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ေပါ့သမီးရယ္” ဆိုတဲ့ ပို႔စ္ကေန တဂ္တဲ့အတြက္ ဒီပို႔စ္ကို “အေမနဲ႔ မိသားစု” လို႔ ေခါင္းစဥ္တပ္လိုက္ပါတယ္။
    ကိုယ္တိုင္  မေရးႏိုင္လို႔ ဆရာမတေယာက္ဆီကရတဲ့ ကဗ်ာေလးကို ကူးတင္ေပးလိုက္ပါတယ္။
    ေက်နပ္ပါေနာ္ မမယ္ညိဳ ... း-)

    FAMILY

    I ran into a stranger as he passed by,
    “Oh excuse me please,” was my reply.

    He said, “Please excuse me too;
    I wasn’t watching for you.”

    We were very polite, this stranger and I.
    We went on our way and we said goodbye.

    But at home a different story is told,
    How we treat our loved ones, young and old.

    Later that day, cooking the evening meal,
    My son stood beside me very still.

    When I turned, I nearly knocked him down.
    “Move out of the way,” I said with a frown.

    He walked away, his little heart broken.
    I didn’t realize how harshly I’d spoken.

    While I lay awake in bed,
    God’s still small voice came to me and said,

    “While dealing with a stranger,
    Common courtesy you use,
    but the family you love, you seem to abuse.

    Go and look on the kitchen floor,
    You’ll find some flowers there by the door.

    Those are the flowers he brought for you.
    He picked them himself: pink, yellow and blue.

    He stood very quietly not to spoil the surprise,
    you never saw the tears that filled his little eyes.”

    By the time, I felt very small,
    And now my tears began to fall.

    I quietly went and knelt by his bed;
    “Wake up, little one, wake up,” I said.

    “Are these the flowers you picked for me?”
    He smiled, “I found’em, out by the tree.

    I picked’em because they are pretty like you.
    I knew you’d like’em, especially blue.”

    I said, “Son, I was very sorry for the way I acted today;
    I shouldn’t have yelled at you that way.”

    He said, “Oh, Mom, that’s okay.
    I love you anyway.”

    I said, “Son, I love you too,
    And I do like the flowers, especially the blue.”

    (ကဗ်ာေရးသူ အမည္ မသိပါ။)

    Saturday, September 6, 2014

    မင္းမရွိ ငါမရွိ ...

    “မင္းမရွိ ငါမရွိ အားလံုး ဘယ္သူမွ မရွိ…” ထူးအိမ္သင္၏ သီခ်င္း တစ္ပိုင္းတစ္စကို ဆိုညည္းမိရင္း သားႀကီး ငယ္ငယ္က အေၾကာင္းတစ္ခုကို သတိရသည္။ စကားေျပာတတ္စ သားကို ေခါင္း၊ လက္၊ မ်က္စိ စသျဖင့္ ခႏၶာကိုယ္ အစိတ္အပိုင္း အမည္မ်ားကို သင္ေပးရင္း၊ မိလိႏၵပဉႇာမွ မိလိႏၵမင္းႀကီးႏွင့္ ရွင္နာဂေသနတို႔ ေတြ႔ဆံုခန္းက အေတြးထဲ ေရာက္လာသည္။ မိလိႏၵမင္းႀကီးက “ဆံပင္သည္ နာဂေသနေလာ၊ အေမြး လက္သည္း၊ ေျခသည္းတို႔သည္ နာဂေသနေလာ…” စသျဖင့္ ပညာစမ္းသည္။ ထိုအခါ ဘီး၊ ၀င္႐ိုး၊ ထမ္းပိုးစေသာ အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းတို႔သည္ ရထား မဟုတ္ေသာ္လည္း၊ ထိုအစိတ္အပိုင္းတို႔ေၾကာင့္ ရထားဟူေသာ အမည္ ပညတ္ရေၾကာင္း၊ ႐ူပကၡႏၶာစေသာ ခႏၶာတို႔ကို အစြဲျပဳ၍ ပုဂၢိဳလ္ သတၱ၀ါဟု ေခၚေ၀ၚသမုတ္အပ္ေသာ ပညတ္တရားျဖစ္ေၾကာင္း အရွင္နာဂေသနက ျပန္လည္ေျဖရွင္းသည္။ ထိုအေမးအေျဖကို ေတြးမိရင္း သား၏ ခႏၶာကိုယ္ အစိတ္အပိုင္းေလးမ်ားကို ျပကာ ေမးခြန္း ထုတ္လိုက္သည္။
    ေမး။ ။ ဒါ ဘယ္သူေလးလဲ…။
    ေျဖ။ ။ သားသား
    ေမး။ ။ ဒါက ဘာလဲ…။
    ေျဖ။ ။ သားသား ေခါင္း။
    ေမး။ ။ ဒါကေကာ …။
    ေျဖ။ ။ သားသား လက္။
    ေမး။ ။ ဒါဆို ဒါကေကာ …။
    ေျဖ။ ။ သားသား မ်က္စိ။
    “ဒါဆုိ သားသားက ဘယ္မွာလဲ” ဟု ေမးခြန္းထုတ္ရန္ ျပင္ထားေသာ ကၽြန္ေတာ္ ငိုင္သြားရသည္။ သားအေျဖက အေတြး တစ္ခုကို ေပးသည္။ ပညတ္ေတြ ပရမတ္ေတြကို အာေဘာ္အာရင္း သန္စြာ ေျပာဆို ေဆြးေႏြးေနၾကေသာ္လည္း၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔၏ အသိစိတ္ အစဥ္တြင္ စြဲကပ္ေနသည့္ “ငါ” ကို ခပ္လြယ္လြယ္ ဆြဲခြာခ်ရန္ မလြယ္... ။

    စကားေျပာတတ္စ သားကသာ မိမိကို တရားခ်ခဲ့သည္ မဟုတ္။ မသီတာကလည္း တရားခ် ျပန္သည္။ အခုတစ္ေလာ ၾကားဖူးနား၀ ေဆးၿမီးတိုမ်ား ေဖ်ာ္ေဖ်ာ္ တိုက္ေသာ္လည္း မသီတာ၏ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က မက်။ တစ တစသာ တိုး၍ လာသည္။ ဘယ္ႏွယ့္ ျဖစ္တာပါလိမ့္လို႔ ေျပာမိေတာ့… “ရွင္ဟာေလ သခၤါရတရားကို ပါးစပ္ကသာ ေျပာေနတယ္၊ တကယ္ မသိေသးပါလား” ဟု ဆိုေလသည္။ အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱတရားတို႔ကို ႐ႈမွတ္ဆင္ျခင္ဖို႔ ကၽြန္ေတာ္ အခ်ိန္ေပးရပါလိမ့္ဦးမည္။