Sunday, April 21, 2013

ဗုဒၶဂယာ ဘုရားဖူးခရီး (၈) - ကပိလ၀တၳဳ


န၀မေျမာက္ေန႔ နံနက္ေစာေစာမွာ သာ၀တၳိကေန နီေပါႏိုင္ငံ လုမၺိနီကို ခရီးဆက္ခဲ့ပါတယ္။ မနက္ ၁၁ နာရီခြဲေလာက္မွာ အိႏၵိယ-နီေပါနယ္စပ္က ဆိုေနာလီၿမိဳ႕ (Sonauli) ျမန္မာေက်ာင္းကို ေရာက္ပါတယ္။ ေက်ာင္းက ေဆာက္လက္စပဲ ရွိပါေသးတယ္။ အရင္က နီေပါႏိုင္ငံမွာ ႏိုင္ငံေရး မၿငိမ္မသက္ျဖစ္လို႔ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ခြင့္ ပိတ္ထားရင္ ဘုရားဖူးေတြ အေတာ္ေလး ဒုကၡေရာက္တဲ့ အတြက္၊ ဘုရားဖူးေတြ တည္းခိုလို႔ရေအာင္ ဒီေက်ာင္းကို ထူေထာင္ခဲ့တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ဒီေက်ာင္းမွာ တစ္ေထာက္နားၿပီး ေန႔လည္စာ စားေလ့ရွိၾကပါတယ္။
 
သာ၀တၳိမွ လုမၺိနီႏွင့္ ကပိလ၀တၳဳသို႔




ဆုိေနာလီကေန နယ္စပ္ဂိတ္ကို ျဖတ္ရင္ နီေပါႏိုင္ငံဖက္ျခမ္းက ဘိုင္ရဟ၀ါ (Bhairahawa) ၿမိဳ႕ကို ေရာက္ပါတယ္။ အခုအခါမွာေတာ့ ဒီၿမိဳ႕ကို သိဒၶတၳနာဂရ (Siddharthanagar) လုိ႔ အမည္ ေျပာင္းထားပါတယ္။ သိဒၶတၳနာဂရကေန အေနာက္ဖက္ကို ၁၄-မိုင္ေလာက္သြားရင္ လုမၺိနီဥယ်ာဥ္ကို ေရာက္ပါတယ္။ လုမၺိနီဥယ်ာဥ္ရဲ႕ အေနာက္ဖက္ ၁၄-မိုင္မွာရွိတဲ့ ေတာလိဟ၀ါၿမိဳ႕ (Taulihawa) ကေန ေျမာက္ဖက္ ၂-မိုင္ေလာက္ ဆက္သြားရင္ ေဒသခံေတြက တိေလာရကြတ္ (Tilaurakot) လို႔ေခၚတဲ့ ကပိလ၀တ္ (ကပိလ၀တၳဳ) ၿမိဳ႕ေဟာင္းကို ေရာက္ပါတယ္။ ဘုရားဖူးအဖြဲ႕က လုမၺိနီကို မ၀င္ေသးဘဲ ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ေဟာင္းကို အရင္ သြားၾကပါတယ္။

ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕နဲ႔ သက် (သာကိယ၊ သကၠ) မ်ိဳးႏြယ္စုရဲ႕ သမိုင္းေၾကာင္းကို ဒီဃနိကာယ္ အမၺ႒သုတ္နဲ႔ သုတၱနိပါတ္ သမၼာပဗၺဇနီယသုတ္ အဖြင့္ အ႒ကထာေတြမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ကမၻာဦးအစ မဟာသမၼတမင္းက ဆင္းသက္လာတဲ့ ဥကၠာကမင္းႀကီးရဲ႕ သားသမီးေတြကေန သက်မ်ိဳးႏြယ္စုကို ထူေထာင္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဥကၠာကမင္းႀကီးဆိုတာက ရာမာယန၊ မဟာဘာရတစတဲ့ ေရွးေဟာင္း ပူရဏ္က်မ္းေတြမွာပါတဲ့ ဣကၡာကု(Ikṣvāku) မင္းနဲ႔ အတူတူပဲလုိ႔ သိရပါတယ္္။ ပူရဏ္က်မ္းေတြအရ ဇမၺဳဒိတ္ကၽြန္းလို႔ေခၚတဲ့ အိႏၵိယကို လႊမ္းမိုးခဲ့တဲ့ မ်ိဳးႏြယ္စုႀကီး ႏွစ္ခု ရွိခဲ့ပါတယ္။ လနတ္သားက ဆင္းသက္လာတဲ့ လမင္းမ်ိဳးႏြယ္နဲ႔ ေနနတ္သားက ဆင္းသက္လာတဲ့ ေနမင္းမ်ိဳးႏြယ္တို႔ပါ။ ဥကၠာကမင္းက ေနမင္းမ်ိဳးႏြယ္စုက ဆင္းသက္လာတယ္လို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာက်မ္းစာေတြမွာလည္း သက်မ်ိဳးေတြကို ေနမင္းမ်ိဳးႏြယ္ (သူရိယ၀ံသ၊ အာဒိစၥ၀ံသ) စသျဖင့္ ေခၚေလ့ရွိပါတယ္။ ကတိက၀တ္အရ မိဖုရားငယ္တစ္ပါးက ဖြားျမင္တဲ့ သားကို ထီးနန္တင္ဖို႔အတြက္ ဥကၠာကမင္းက သားေတာ္ႀကီးေတြကို တိုင္းျပည္ကေန ႏွင္ထုတ္ရပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ မိဖုရားအႀကီးေတြက ဖြားျမင္တဲ့ သားေတာ္ သမီးေတာ္ေတြက တိုင္းျပည္ကေနခြာၿပီး ဟိမ၀ႏၲာေတာင္ေျခ အနီးက ကၽြန္းေတာအတြင္းက ၿမိဳ႕သစ္ထူေထာင္ ေနၾကပါတယ္။ ကပိလရေသ့ရဲ႕ ေက်ာင္းသခၤမ္းရွိရာ ေအာင္ေျမအရပ္မွာ ၿမိဳ႕တည္ခဲ့တဲ့ အတြက္ ကပိလ၀တၳဳ လို႔အမည္တြင္ပါတယ္။ ဥကၠာကမင္းရဲ႕ သားေတာ္ေတြက မ်ိဳးႏြယ္ဆက္မပ်က္ေအာင္ ႏွမေတာ္ေတြနဲ႔ အိမ္ေထာင္ျပဳၿပီး မင္းဆက္ ထူေထာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းကို ၾကားသိတဲ့ ခမည္းေတာ္ ဥကၠာကမင္းက “သက်ာ ၀တ ေဘာ ကုမာရာ - အခ်င္းတို႔ သားေတာ္တို႔သည္ စြမ္းႏိုင္ၾကေပ၏ (သက်ာ)” လို႔ ခ်ီးမြန္းပါတယ္။ ဒါကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး သက်မ်ိဳး၊ သာကီ၀င္မ်ိဳးလို႔ အမည္တြင္ခဲ့ပါတယ္။ (မဟာသာက၀န) ကၽြန္းေတာႀကီးမွာ ၿမိဳ႕သစ္ထူေထာင္ခဲ့တဲ့အတြက္ သာကိယလို႔ အမည္တြင္တယ္လုိ႔လည္း ဆုိၾကပါေသးတယ္။

ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ေနရာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေရွးေဟာင္း သုေတသနပညာရွင္ေတြၾကားမွာ ၀ိ၀ါဒကြဲေနပါတယ္။ အုပ္စုတစ္ခုက နီေပါႏိုင္ငံဖက္ျခမ္းက တိေလာရကြတ္ (Tilaurakot) အရပ္လို႔ ယူဆၾကၿပီး၊ အျခားအုပ္စုကေတာ့ လုမၺိနီဥယ်ာဥ္ရဲ႕ အေနာက္ေတာင္ဖက္ ၉-မိုင္ေလာက္မွာရွိတဲ့ အိႏိၵယႏိုင္ငံဖက္ျခမ္းက ပိပရဟ၀ါ (Piprahawa) အရပ္လို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ ၿဗိတိသွ်သုေတသီ ကန္နင္ဟန္က တ႐ုတ္ ရဟန္းေတာ္ေတြရဲ႕ မွတ္တမ္းကို ေျခရာခံၿပီး ကပိလ၀တ္ကို ရွာေဖြဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ေပမယ့္ မေအာင္ျမင္ခဲ့ပါဘူး။ ဂ်ာမာန္သုေတသီ ေဒါက္တာ အန္တြန္ ဖ်ဴးရာ (Anton Führer) က ၁၈၉၆-ခုႏွစ္မွာ ေဂါတမ ျမတ္စြာဘုရား၊ ေကာဏာဂံုႏွင့္ ကကုသန္ ျမတ္စြာဘုရား အေလာင္းေတာ္တို႔ ဖြားျမင္ေတာ္မူ ေနရာ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ အေသာကမင္းႀကီး စိုက္ထူထားခဲ့တဲ့ ေက်ာက္စာတိုင္ေတြကို ႐ုမၼိန္ေဒး (Rummindei လုမၺိနီ)၊ နိဂလိဟ၀ (Niglihawa)နဲ႕ ေဂါတိဟ၀ (Gotihawa) စတဲ့ ေနရာအသီးသီးမွာ ရွာေဖြ ေတြ႔ရွိခဲ့ပါတယ္။ အေသာကေက်ာက္တိုင္ေတြကို မ်က္ျမင္ေတြ႔ခဲ့ဖူးတဲ့ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္ရဲ႕ မွတ္တမ္းကို မူတည္ၿပီး တိေလာရကြတ္အရပ္ကို အေလာင္းေတာ္ သိဒၶတၳမင္းသား ၂၉-ႏွစ္တာ ေနထိုင္ႀကီးျပင္းခဲ့ရာ ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕အျဖစ္ သတ္မွတ္္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီေဒသတ၀ိုက္ကို ထပ္မံ ရွာေဖြတူးေဖာ္ခဲ့တဲ့ အိႏၵိယသုေတသီ မူခါဂ်ီး (P.C. Mukhaji) က တိေလာရကြတ္ဟာ ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ေဟာင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ၁၈၉၉-ခုႏွစ္မွာ အတည္ျပဳခဲ့ပါတယ္။

ကပိလ၀တ္ႏွင့္ လုမၺိနီ အနီးတ၀ိုက္


၁၈၉၈-ခုႏွစ္မွာ အဂၤလိပ္ေျမပိုင္ရွင္ ၀ီလ်ံပက္ပ္ (W.C. Peppé) က အိႏၵိယႏိုင္ငံ ပိပရဟ၀ါ (Piprahawa) အရပ္မွာရွိတဲ့ ေစတီေဟာင္း တစ္ဆူကေန အ႐ိုးအိုးေတြပါတဲ့ ေက်ာက္ေသတၱာ တစ္လံုးကို တူးေဖာ္ရခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ “… ဣယံ သလိလာနိဓေန ဗုဒၶႆ ဘဂ၀ေတ သာကိယာနံ” လို႔ ျဗဟၼီအကၡရာနဲ႔ ေရးထိုးထားတဲ့ ကမၸည္းကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအ႐ိုးအိုးဟာ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ရဲ႕ ေဆြေတာ္မ်ိဳးေတာ္ျဖစ္တဲ့ သာကီ၀င္မ်ိဳးေတြရဲ႕ အ႐ိုးအိုးျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအျပင္ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္ရဲ႕ မွတ္တမ္းမွာပါတဲ့ တည္ေနရာနဲ႔ ပိုၿပီးနီးစပ္ေနတဲ့အတြက္ ပိပရဟ၀ါအရပ္က ကပိလ၀တ္ေနရာ ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း တင္ျပလာၾကပါတယ္။ သမိုင္းပညာရွင္ ဗင္းဆင့္စမစ္ (Vincient A. Smith) က တိေလာရကြတ္က ရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္ေရာက္ခဲ့တဲ့ ကပိလ၀တ္ ျဖစ္ၿပီး၊ ပိပရဟ၀ါက ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္ ေရာက္ခဲ့တဲ့ ကပိလ၀တ္လို႔ ၁၉၀၀-ခုႏွစ္မွာ သူ႔ရဲ႕အယူအဆကို တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၇၂-ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ သီရိ၀သ္တ၀ (KM Srivastava) က ပိပရဟ၀ါမွာ ထပ္ၿပီး တူးေဖာ္တဲ့အခါ “ဥံဳ ေဒ၀ပုၾတ ၀ိဟာေရ ကပိလ၀တၳဳႆ ဘိကၡဳသံဃႆ”လို႔ ကုသွ်န္အကၡရာနဲ႔ ေရးထိုးထားတဲ့ ကမၸည္းစာကို ေတြ႔ျပန္ပါတယ္။ ဒီေတြ႔ရွိခ်က္ေၾကာင့္ ပိပရဟ၀ါသာလွ်င္ ကပိလ၀တၳဳ ၿမိဳ႕ေဟာင္း အစစ္လို႔ အိႏၵိယႏုိင္ငံသား သုေတသီ္ေတြက အခိုင္အမာ ေကာက္ခ်က္ ဆြဲၾကပါတယ္။ နီေပါႏိုင္ငံသား သုေတသီေတြကလည္း အနီး၀န္းက်င္က အေသာကေက်ာက္စာတိုင္ သံုးခုေနရာနဲ႔ ႀကီးက်ယ္တဲ့ ၿမိဳ႕႐ိုးေဟာင္းေတြကို ေထာက္ၿပီး တိေလာရကြတ္သာလွ်င္ ကပိလ၀တၳဳၿမိဳ႕ေဟာင္း အစစ္လို႔ ျငင္းဆိုၾကပါတယ္။ ပါဠိပညာရွင္ ရီးစ္ ေဒဗစ္ (T.W. Rhys Davids) ရဲ႕ အယူအဆကေတာ့ သိဒၶတၳမင္းသား ႀကီးျပင္းခဲ့တဲ့ ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ေဟာင္းက တိေလာရကြတ္မွာရွိၿပီး၊  ၀ိဋဋဴဘမင္းက သာကီ၀င္ေတြကို သတ္ျဖတ္ ၿမိဳ႕ကို ဖ်က္ဆီးၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွ ပိပရဟ၀ါမွာ ကပိလ၀တ္ ၿမိဳ႕သစ္ ျပန္တည္ခဲ့တာ လို႔ဆိုပါတယ္။

၀ိဋဋဴဘက သာကီ၀င္ေတြကို လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္ခဲ့တဲ့အေၾကာင္းကို ဘဒၵသာလဇာတ္ (အမွတ္ ၄၆၅) အ႒ကထာနဲ႔ ဓမၼပဒအ႒ကထာေတြမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ သက်မ်ိဳးႏြယ္ ျမတ္စြာဘုရားကို အလြန္ၾကည္ညိဳတဲ့ ေကာသလမင္းက မိမိနဲ႔ လက္ဆက္ဖို႔အတြက္ ကပိလ၀တ္က သက် အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးကို ေတာင္းခဲ့ရာက ဇာတ္လမ္းစပါတယ္။ သကၠတိုင္းက ေကာသလမင္းရဲ႕ ၾသဇာအာဏာ အရိပ္ေအာက္မွာ ရွိတဲ့ တုိင္းႏိုင္ငံတစ္ခု ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေကာသလမင္းရဲ႕ ေတာင္းဆိုမႈကို မလြန္ဆန္၀ံ့ပါဘူး။ သာကီ၀င္မင္းသမီးေတြကို အမ်ိဳးဇာတ္မတူသူေတြနဲ႔ လက္ဆက္မေပးလို႔တဲ့အတြက္ သာကီ၀င္ မဟာနာမ္မင္းနဲ႔ ကၽြန္မတစ္ဦးကေန ေမြးတဲ့ သမီး ၀သဘခတၱိယာကို ေပးလိုက္ပါတယ္။ ၀ိဋဋဴဘက ပေသနဒီေကာသလမင္းနဲ႔ ၀သဘခတၱိယာတို႔က ရတဲ့သားပါ။ ၀ိဋဋဴဘမင္းသား အ႐ြယ္ေရာက္ေတာ့ မိမိရဲ႕ ေဆြေတာ္မ်ိဳးေတာ္ေတြ ရွိတဲ့ ကပိလ၀တ္ကို သြားလည္ပါတယ္။ မိမိကို ေကာင္းေကာင္း ဧည့္၀တ္ မျပဳၾက႐ံုသာမက မိမိထိုင္သြားတဲ့ေနရာကို “ကၽြန္မရဲ႕သား ထိုင္သြားတဲ့ ေနရာ” ဆိုၿပီး ႏို႔ရည္ေတြနဲ႔ ေလာင္း ေဆးၾကတယ္ဆိုတာကို သိသြားသြားေတာ့ ၀ိဋဋဴဘက သာကီ၀င္ေတြ အေပၚမွာ ရန္ၿငိဳးထားခဲ့ပါတယ္။ ေနာင္မွာ ၀ိဋဋဴဘက ခမည္းေတာ္ ပေသနဒီကို ထံက အာဏာသိမ္းၿပီး နန္းတက္လာတဲ့အခါ ကပိလ၀တ္ကို စစ္ခ်ီပါတယ္။ ဗုဒၶျမတ္စြာကလည္း ကပိလ၀တ္ကို သံုးႀကိမ္တိုင္တိုင္ ႂကြၿပီး ေဆြေတာ္မ်ိဳးေတာ္ေတြကို ၀ိဋဋဴဘရဲ႕ ရန္ေဘးကေန ကာကြယ္ေပးေတာ္မူပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရွာင္လႊဲလို႔ မရႏိုင္ေတာ့ဘူးဆိုတာကို သိတဲ့အတြက္ စတုတၳအႀကိမ္ သြားေရာက္ တိုက္ခိုက္တဲ့အခါမွာေတာ့ ဗုဒၶက ကပိလ၀တ္ကို မႂကြေတာ့ပါဘူး။ ၀ိဋဋဴဘက သက်မ်ိဳးႏြယ္ေတြကို အစုလိုက္ အၿပံုလိုက္ လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္ၿပီး ကပိလ၀တ္ကို ဖ်က္ဆီးခဲ့ပါတယ္။ ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ရဲ႕ ေျမာက္ဖက္ သဂါဟ၀ (Sagarhawa) အရပ္က Lambu Sagar ( ေရကန္ရွည္ ) လို႔ေခၚတဲ့ ေရကန္ကို သက်မ်ိဳးေတြကို လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ခဲ့တဲ့ ေနရာလို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ မဟာနာမ္မင္းႀကီး ေရထဲကို ဆင္းၿပီး မိမိကိုယ္ မိမိ အဆံုးစီရင္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ ေရကန္ကလည္း ဒီေရကန္ပဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။


View Kapilavastu and Lumbini in a larger map
 
ဒီစိတ္မေကာင္းစရာ အျဖစ္အပ်က္ရဲ႕ ေ၀းေသာအေၾကာင္းအျဖစ္ ကံၾကမၼာကို ႐ိုးမယ္ဖြဲ႕ေကာင္း ဖြဲ႔ႏိုင္ေပမယ့္၊ နီးေသာအေၾကာင္းအေနနဲ႕ သက်တို႔ရဲ႕ က်ဥ္းေျမာင္းတဲ့ လူမ်ိဳးေရး မာန္မာနက သူတို႔ လူမ်ိဳး၊ သူတို႔ တိုင္းျပည္ကို ဖ်က္ဆီးပစ္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုရင္လည္း မမွားႏိုင္ပါဘူး။ သားသမင္ေတြကို က်ားျခေသၤ့ေတြကေတာင္ ျပန္ၿပီး ေၾကာက္ရတယ္ဆိုတဲ့ ကပိလရေသ့ရဲ႕ ေအာင္ေျမလည္း ၀ိဋဋဴဘ ရန္ကေန အကာအကြယ္ မေပးႏိုင္ေတာ့တာကို သတိျပဳႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ သတ္ျဖတ္မႈကေန လြတ္ေျမာက္သြားတဲ့ သက်မ်ိဳးႏြယ္ေတြက ပိပၸလိ၀န (ပိတ္ခ်င္းေတာ) ထဲမွာ ေမာရိယ (ေဒါင္း) အမည္နဲ႔ မ်ိဳးႏြယ္စု အသစ္ ထူေထာင္ခဲ့ၾကတယ္လို႔ သီဟိုဠ္ကၽြန္းမွာေရးတဲ့ မဟာ၀ံသက်မ္းမွာ ေဖာ္ျပၾကပါတယ္။ အခ်ိဳ႕က အိႏၵိယဖက္ျခမ္းမွာရွိတဲ့ ပိပရဟ၀ါ ဆိုတာ ပိပၸလိ၀နကေန အေခၚေ႐ြ႕ေလ်ာၿပီး လာတာလို႔ ယူဆၾကပါေသးတယ္။ ေမာရိယမ်ိဳးႏြယ္စုက ဘုိးေတာ္ စႏၵဂုတ္မင္း လက္ထက္ (340 BC – 298 BC) မွာ ေမာရိယမင္းဆက္ကို ထူေထာင္ခဲ့ၿပီး ေျမး အေသာကမင္း လက္ထက္ (304–232 BCE) မွာ ေမာရိယအင္ပါယာက အဲဒီေခတ္အခါရဲ႕ကမၻာမွာ အႀကီးဆံုး အင္ပါယာႏိုင္ငံႀကီး ျဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္။ အေသာကမင္းရဲ႕ ေက်းဇူးနဲ႔ ဗုဒၶသာသနာက ကမၻာ အရပ္အရပ္ ျပန္ႏွံ႔ခဲ့ေပမယ့္၊ ယခုအခ်ိန္မွာေတာ့ သာသနာစတင္ ျမစ္ဖ်ားခံရာ အိႏၵိယႏိုင္ငံမွာ သာသနာ တိမ္ေကာ ကြယ္ေပ်ာက္ခဲ့ရျပန္ပါတယ္။ အေသာကမင္းႀကီးရဲ႕ေရးထိုးခဲ့တဲ့ ေက်ာက္စာတိုင္ေတြ၊ တည္ထားခဲ့တဲ့ ေစတီပ်က္ေတြကေနပဲ တခ်ိန္က ထြန္းကားခဲ့တဲ့ ဗုဒၶသာသနာကို ျပန္လည္မွန္းဆ ၾကည္ညိဳရပါေတာ့တယ္။ ျဖစ္ခ်ည္တလွဲ႔ ပ်က္ခ်ည္တခါ ေလာကဓမၼတာကို သံေ၀ဂယူႏိုင္ပါတယ္။

နိဂလိဟ၀ (ေကာဏာဂံုဘုရား အေလာင္းဖြားရာ)၊ ေဂါတိဟ၀ (ကကုသန္ဘုရား အေလာင္းဖြားရာ)၊ သဂါဟ၀ (သာကီ၀င္ေတြကို လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္ခဲ့တဲ့ ေရကန္)၊ ပိပရဟ၀ါ စတဲ့ေနရာေတြကိုေတာ့ မေရာက္ျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။ ျမန္မာဘုရားဖူး ၀န္ေဆာင္အဖြဲ႔ေတြက ကပိလ၀တၳဳ (တိေလာရကြတ္) ကိုပဲ ပို႔ေပးေလ့ရွိပါတယ္။ ၿမိဳ႕႐ုိးေဟာင္းက ၂၂-ေပက်ယ္တဲ့ က်ံဳး၊ ၁၀-ေပ က်ယ္တဲ့ ၿမိဳ႕႐ိုးနဲ႔ ၀န္းရံထားပါတယ္။ အေရွ႕ဖက္နဲ႕ အေနာက္ဖက္က ၿမိဳ႕တံခါးႀကီးေတြကို ေရွးေဟာင္းသုေတသနက တူးေဖာ္ထားပါတယ္။ ၿမိဳ႕႐ိုးေဟာင္းေတြ၊ တံခါးမႀကီးေတြကို ၾကည့္ၿပီး တခ်ိန္က ကပိလ၀တ္ဟာ ႀကီးက်ယ္ခမ္းနားခဲ့မယ္ ဆိုတာမွန္းဆႏိုင္ပါတယ္။ ကပိလ၀တ္ဟာ ခ်မ္းသာႂကြယ္၀ၿပီး လူေန ထူထပ္ေၾကာင္း၊ လမ္းေတြမွာ ဆင္ေတြ ျမင္းေတြ လွည္းေတြ ရထားေတြနဲ႔ ျပည့္က်ပ္စည္ကားေၾကာင္း မဟာ၀ဂၢသံယုတ္ မဟာနာမသုတ္မွာ ေတြ႕ရပါတယ္။ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ ဖာရွန္ ေရာက္ခဲ့တဲ့ အခ်ိန္မွာေတာ့ ကပိလ၀တ္မွာ အိမ္ေျခ ဆယ္စုေလာက္ပဲ ရွိပါေတာ့တယ္။ ကပိလ၀တ္ကေန လုမၺိနီကို သြားတဲ့လမ္းမွာလည္း လူသူကင္းဆိတ္ေနၿပီး ဆင္ျဖဴေတြ၊ ျခေသၤ့ေတြရဲ႕ ရန္ေၾကာင့္ အထူးသတိထားၿပီး သြားရတယ္လို႔ မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ပါတယ္။




ကပိလ၀တၳဳ နန္းေတာ္ရာ

ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ေဟာင္းအတြင္းကို အေနာက္ဖက္ တံခါးအနီးကေန ၀င္ရပါတယ္။ လူသြားလမ္းေလးအတိုင္း မီတာ-၂၀၀ ေလာက္ ေလွ်ာက္လိုက္ရင္ နန္းေတာ္ရာ အုတ္ျမစ္ခံုကို ေတြ႕ရပါတယ္။ အေလာင္းေတာ္ သိဒၶတၳမင္းသား စိုးစံဖို႔အတြက္ ေႏြမိုးေဆာင္း ဥတုသံုးပါးနဲ႔ ေလ်ာ္ညီေအာင္ ေဆာက္လုပ္ထားတဲ့ ရမၼ၊ သုဘ၊ သုရမၼဆိုတဲ့ နန္းျပသာဒ္ႀကီး သံုးေဆာင္ရဲ႕ အုတ္ျမစ္ခံုေတြလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ နန္းေတာ္ရာရဲ႕ ေျမာက္ဖက္နားမွာ နတ္ကြန္းတစ္ခုရွိပါတယ္။ ဒီနတ္ကြန္းမွာ ေဒသခံေတြက အတီးအမႈတ္ေတြနဲ႔ ပူေဇာ္ပသၿပီး သားဆု ေတာင္းေလ့ရွိေၾကာင္း သိရပါတယ္။

သားဆုေတာင္းရာ နတ္ကြန္း

ကပိလ၀တၳဳ အေရွ႕တံခါးဆီသုိ႔



ကပိလ၀တၳဳ အေရွ႕တံခါးႏွင့္ ၿမိဳ႕႐ိုး
ကပိလ၀တၳဳ အေရွ႕တံခါး
ကပိလ၀တၳဳ အေရွ႕တံခါး
ကပိလ၀တၳဳ ၿမိဳ႕႐ိုး

နန္းေတာ္ရာေနရာကေန အေရွ႕ဖက္ကို မီတာ-၂၀၀ ေလာက္ဆက္ၿပီး သြားရင္ အေရွ႕ဖက္ ၿမိဳ႕တံခါးကို ေရာက္ပါတယ္။ သိဒၶတၳမင္းသားက ဒီအေရွ႕ဖက္တံခါးကေန ေတာထြက္ေတာ္မူခဲ့တာ ျဖစ္လို႔ “မဟာဘိနိကၡမနဒြါရ” လို႔လည္း ေခၚပါတယ္။ ၿမိဳ႕တံခါးကေန အေရွ႕ဖက္ကို လွမ္းေမွ်ာ္ၾကည့္လိုက္ရင္ မလွမ္းမကမ္းမွာ ေစတီပ်က္ကုန္းေလး တစ္ခုကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ဧည့္လမ္းညႊန္ေတြကေတာ့ က႑ကျမင္း ရင္ကြဲနာက်ၿပီး နတ္႐ြာလားတဲ့ ေနရာအထိမ္းအမွတ္ လြမ္းေစတီလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်မ္းစာေတြ အရဆိုရင္ေတာ့ က႑ကျမင္း ရင္ကြဲနာက်တဲ့ေနရာဟာ အေနာမာျမစ္ကမ္း နံေဘးမွာ ရွိရမွာ ျဖစ္လို႔ ဟုတ္ဟန္ မတူပါဘူး။ အေလာင္းေတာ္မင္းသား ေတာထြက္မယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္ၿပီး ၿမိဳ႕တံခါးက ထြက္တဲ့အခါ ကပိလ၀တ္ကို ျပန္ၿပီး ၾကည့္လိုတဲ့ စိတ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုစိတ္ျဖစ္တာနဲ႔ မဟာပထ၀ီေျမႀကီးက အိုးထိန္းစက္လို လည္ၿပီး ၿမိဳ႕ေတာ္ကို ျပတယ္၊ ေနာင္ ဒီေနရာမွာ က႑ကအနိ၀တၱနေစတီ တည္ခဲ့ၾကေၾကာင္း ဗုဒၶ၀င္အ႒ကထာမွာ ေတြ႕ရပါတယ္။ အခုလွမ္းျမင္ေနရတဲ့ ကုန္းမို႔မို႔ေလးက ဒီေစတီ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ကပိလ၀တ္ရဲ႕ အေရွ႕ဖက္တေက်ာက လယ္ကြင္းေတြမွာ ခမည္းေတာ္ သုေဒၶါဒနမင္း လယ္ထြန္မဂၤလာ က်င္းပခဲ့ဖူးပါလိမ့္မယ္။ အေလာင္းေတာ္ မင္းသားေလးဟာ ခမည္းေတာ္ကို ေစာင့္ဆိုင္းရင္း မိမိရဲ႕ ၀င္သက္ထြက္ကုိ အာ႐ံုျပဳေနတဲ့အခါ ပထမစ်ာန္အဆင့္ရွိတဲ့ သမာဓိကို ရေတာ္မူခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ သေျပပင္ရိပ္ေနရာသည္လည္း ဒီလယ္ကြင္းျပင္ေတြရဲ႕ အလယ္တေနရာရာမွာ ျဖစ္လိမ့္မယ္လို႔ မွန္းဆ ၾကည့္ရပါတယ္။ သေျပပင္ရင္းမွာ ကေလးဘ၀က ရခဲ့ဖူးတဲ့ အာနာပါန စ်ာန္သမာဓိဟာ ေနာင္ မဟာေဗာဓိပင္ရင္းမွာ ရရွိမယ့္ သမၼာသေမၺာဓိ ဉာဏ္ေတာ္အတြက္ အလြန္ ေက်းဇူးမ်ားတယ္ဆိုတာကို စဥ္းစားမိခဲ့ပါတယ္။
ကပိလ၀တၳဳ (@ Tilaurakot)

ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕႐ိုးေဟာင္းရဲ႕ ေျမာက္ဖက္မွာ မယ္ေတာ္မာယာရဲ႕ အ႐ိုးအိုးေစတီနဲ႔ ဖမည္းေတာ္ သုေဒၶါဒနမင္းႀကီးရဲ႕ ဓာတ္ေတာ္ေစတီလို႔ ယူဆရတဲ့ ေစတီပ်က္ႏွစ္ဆူ ရွိပါတယ္။ ဒီေစတီ ႏွစ္ဆူကိုေတာ့ မေရာက္ျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီကေန ေျမာက္ဖက္ကို ဆက္သြားရင္ ဟိမ၀ႏၲာေတာင္ေျခထိ တိုင္ေအာင္ ကၽြန္းပင္၊ အင္ၾကင္းပင္ေတြ သဘာ၀အေလ်ာက္ ေပါက္ေရာက္ေနတဲ့ မဟာ၀ုန္ေတာႀကီး ရွိခဲ့ပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ ကပိလ၀တ္ျပည္ နိေျဂာဓာရံုေက်ာင္းမွာ သီတင္းသံုးေတာ္မူတဲ့ အခါေတြမွာ ဆြမ္းစားၿပီးရင္ မဟာ၀ုန္ေတာကို ၀င္ၿပီး ေန႔သန္႔စဥ္ (တစ္ပါးတည္း သမာပတ္၀င္စား) ေတာ္မူေလ့ရွိပါတယ္။ နိေျဂာဓာ႐ံုက ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ ေတာင္ဖက္ ၃-မိုင္ခြဲ (ေတာလိဟ၀ါၿမိဳ႕ကေန ၁-မိုင္ခြဲ) ေလာက္က ကူဒန္ရြာ (Kudan) အနီးမွာ ရွိပါတယ္။ ကပိလ၀တ္ၿမိဳ႕ေဟာင္းကို ေလ့လာၿပီးတဲ့ေနာက ဘုရားဖူးအဖြဲ႔က နိေျဂာဓာ႐ံုကို သြားၾကပါတယ္။

 



သားေတာ္ သမၼာသမၺဳဒၶ ဘုရားအျဖစ္သို႔ေရာက္ၿပီလို႔ သတင္းၾကားတဲ့အခါ သုေဒၶါဒနမင္းက အမတ္ေတြကို ေစလႊတ္ၿပီး ရာဇၿဂိဳဟ္ၿမိဳ႕ ေ၀ဠဳ၀န္ေက်ာင္းမွာ သီတင္းသံုးေနတဲ့ ျမတ္စြာဘုရားကို ပင့္ဖိတ္ေစခဲ့ပါတယ္။ ဘုရားပင့္ဖို႔ ေရာက္လာတဲ့ အမတ္ေတြက တရားေတာ္ကို နာၾကားရၿပီးတဲ့ေနာက္ ရဟန္းျပဳသြားၾကၿပီး သုေဒၶါဒနမင္းရဲ႕ အမွာစကားကို လစ္လ်ဴ႐ႈထားၾကပါတယ္။ အႀကိမ္ႀကိမ္ ေစလႊတ္ေပမယ့္ မရတဲ့အဆံုး ဗုဒၶနဲ႔ ဖြားဖက္ေတာ္ျဖစ္တဲ့ ကာဠဳဒါရီအမတ္ကို ေစလႊတ္လိုက္ပါတယ္။ ကာဠဳဒါရီအမတ္လည္း ရဟန္းျပဳသြားေပမယ့္ သုေဒၶါဒနမင္းရဲ႕ အမွာစကားကို မေမ့ေလ်ာ့ပဲ ေႏြဦးရာသီရဲ႕ သာယာလွပပံုေတြကို ေဖာ္ၾကဴးၿပီး ေမြးရပ္ေျမျဖစ္တဲ့ ကပိလ၀တ္ျပည္ကို ႂကြေတာ္မူဖို႔ ဂါထာေတာ္ ေျခာက္ဆယ္ (အတိအက်အားျဖင့္ ၆၄-ဂါထာ) နဲ႔ ပင့္ေလွ်ာက္ေတာ္မူပါတယ္။ ဗုဒၶျမတ္စြာက ရဟန္းသံဃာေတာ္ေတြ ၿခံရံၿပီး တစ္ေန႔ တစ္ယူဇနာခရီးနဲ႔ ႏွစ္လၾကာ ရာဇၿဂိဳဟ္ကေန ကပိလ၀တၳဳကို ေဒသစာရီႂကြ ခ်ီခဲ့ပါတယ္။ ကပိလ၀တ္ကို ေရာက္တဲ့အခါ ဗုဒၶျမတ္စြာနဲ႔ ရဟန္းေတာ္ေတြ သီတင္းသံုးဖို႔အတြက္ နိေျဂာဓ အမည္ရတဲ့ သာကီ၀င္မင္းသားရဲ႕ ဥယ်ာဥ္အရံကို လွဴဒါန္းခဲ့ပါတယ္။ သာကီ၀င္မင္းေတြက အလြန္ မာန္မာနႀကီးသူေတြ ျဖစ္တဲ့အေလ်ာက္ ဗုဒၶျမတ္စြာထက္ အသက္႐ြယ္ ငယ္႐ြယ္သူေတြကသာ လက္အုပ္ခ်ီမိုးၿပီး ရွိခိုးၾကပါတယ္။ ဗုဒၶျမတ္စြာထက္ အသက္အ႐ြယ္ ႀကီးသူ သာကီ၀င္မင္းမ်ားကေတာ့ ရွိခိုးျခင္း မျပဳဘဲ ေနာက္ကေနသာ ခရီးဦး ႀကိဳဆိုၾကပါတယ္။ မာန္မာနေထာင္လႊားတဲ့ ေဆြေတာ္မ်ိဳးေတာ္မ်ားကို ေခ်ခၽြတ္ဖို႔အတြက္ ေကာင္းကင္ယံထက္မွာ ယမိုက္ျပာဋိဟာ တန္ခိုးေတာ္ကို ျပေတာ္မူပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ စိုေစလိုသူကိုသာ စိုစြတ္ေစၿပီး မစိုေစလိုသူေတြကို မစိုစြတ္ေစတဲ့ ေပါကၡရ၀ႆမိုးႀကီး ႐ြာသြန္းတယ္လို႔ ဗုဒၶ၀င္မ်ားမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။
နိေျဂာဓာ႐ံုေက်ာင္းေတာ္ရာ(@ Kudan)
နိေျဂာဓာ႐ံု ေက်ာင္း၀င္းအတြင္းရွိ ေပါကၡရဏီကန္
နိေျဂာဓာ႐ံု ေက်ာင္းေဆာင္ (၁)

နိေျဂာဓာ႐ံု ေက်ာင္းေဆာင္ ၂
ေစတီပ်က္ ကုန္းျမင့္ အမွတ္ (၃)

ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာနက ထိမ္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ထားတဲ့ နိေျဂာဓာ႐ံု၀င္းအတြင္းကို ၀င္လိုက္တာနဲ႔ ေပါကၡရ၀ႆမိုး ႐ြာသြန္းၿဖိဳးစဥ္က ျဖစ္ေပၚလာခဲ့တယ္လို႔ ယူဆရတဲ့ ေပါကၡရဏီ ၾကာကန္ကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ၾကာကန္ရဲ႕ အေနာက္ဖက္ ကပ္လွ်က္မွာေတာ့ ပင္မေက်ာင္းေဆာင္ (အမွတ္ ၁) ရွိပါတယ္။ ေက်ာင္းေဆာင္ထက္ကို သံေလွကားကေန တက္လို႔ ရပါတယ္။ အေပၚမွာ ဟိႏၵဴဘာသာ၀င္ေတြ စိုက္ထူထားတဲ့ သီ၀လိင္ကို ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ ဒီေက်ာင္းရဲ႕ ေျမာက္မွာ ေရတြင္း တတြင္းနဲ႔ ေက်ာင္းေဆာင္ အမွတ္ (၂) တို႔ ရွိပါတယ္။ ေရကန္ရဲ႕ ေတာင္ဖက္မွာ ရွိတဲ့ ေစတီကုန္းျမင့္ေလးကိုေတာ့ ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာနက တူးေဖာ္ျခင္း မျပဳရေသးပါဘူး။ ဒီကုန္းရဲ႕ အထက္မွာ အစၥလာန္ အေဆာက္အအံုတစ္ခု ေဆာက္ထားတာကို ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။ ဧည့္လမ္းညႊန္ေတြက ဒီေစတီကုန္းေလးဟာ သားေတာ္ရာဟုလာကို သာသနာ့အေမြ ေပးတဲ့အေနနဲ႔ ရွင္သာမေဏျပဳေပးတဲ့ ေနရာ အထိမ္းအမွတ္ ေစတီလို႔ ရွင္းျပပါတယ္။ “ရွင္သာမေဏအစ နိေျဂာဓာ႐ံုက” လို႔ အဆို ရွိခဲ့ပါတယ္။ ထို႔အတူ မိေထြးေတာ္ ေဂါတမီ ဦးေဆာင္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားက ဘိကၡဳနီအျဖစ္ သာသနာေဘာင္ ၀င္ခြင့္ ျပဳဖို႔ ေလွ်ာက္ထားခဲ့တာလည္း နိေျဂာဓာရံုမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေလွ်ာက္ထားစဥ္ကေတာ့ ခြင့္မျပဳခဲ့ပါဘူး (ဘိကၡဳနီသာသနာကို ေ၀သာလီျပည္မွာ စတင္ခြင့္ျပဳ ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္)။ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ပိုင္ဆိုင္စရာ ပစၥည္းအျဖစ္ သေဘာထား ဆက္ဆံေလ့ရွိတဲ့ အိႏၵိယ လူ႔မႈအသိုင္းအ၀ိုင္းထဲမွာ ေယာက္်ားသားမ်ားနဲ႔ တန္းတူ ရဟန္းခံခြင့္ကို ေတာင္းဆိုခဲ့တဲ့ မိေထြးေတာ္ ေဂါတမီကို ဗုဒၶေခတ္ရဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူတစ္ဦး အျဖစ္ တင္စားႏိုင္မယ္ ထင္ပါတယ္။

0 comments: