Monday, February 11, 2013

ဗုဒၶဂယာ ဘုရားဖူးခရီး (၁) - မဟာေဗာဓိေစတီ

၂၀၁၂ ႏွစ္ကုန္ပိုင္းမွာ မိသားစုလုိက္ ဗုဒၶဂယာကို ၁၅-ရက္ၾကာ ဘုရားဖူး သြားျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္က ဘုရားဖူးပို႔ေဆာင္ေရးကုမၸဏီရဲ႕ အစီအစဥ္နဲ႔ သြားတဲ့ ခရီးပါ။ ရန္ကုန္ကေန ဂယာကို ေလယာဥ္နဲ႔ တိုက္႐ိုက္ သြားတာပါ။ ဒီဇင္ဘာလထဲမွာ ျဖစ္ေနေတာ့ ဂယာေလဆိပ္မွာ ျမဴေတြဆိုင္းေနလို႔ ေလယာဥ္ ထြက္ခ်ိန္ ေနာက္က်ပါတယ္။ မူလသတ္မွတ္ထားတဲ့ ထြက္ခြာခ်ိန္က နံနက္ ၉-နာရီခြဲ ျဖစ္ေပမယ့္ ၁၁-နာရီခြဲမွ ထြက္ျဖစ္ပါတယ္။ ေလယာဥ္ တစ္စီးလံုးက ဘုရားဖူးခရီးသည္ေတြခ်ည္း ပါဘဲ။ ေလယာဥ္ပ်ံသန္းခ်ိန္က ၂-နာရီေလာက္ၾကာေတာ့ ဂယာေလဆိပ္ကို အိႏၵိယ စံေတာ္ခ်ိန္ ၁၂-နာရီခြဲေလာက္မွာ ေရာက္ပါတယ္။ အိႏၵိယ စံေတာ္ခ်ိန္က ျမန္မာျပည္ထက္ ၁-နာရီတိတိ ေနာက္ က်ပါတယ္။ ဂယာေလဆိပ္က ခပ္ေသးေသးပါဘဲ။ ဘုရားဖူးခရီးသည္ေတြဘဲ အဓိက ၀င္ထြက္သြားလာတဲ့ ေလဆိပ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

 ျမတ္စြာဘုရား ပြင့္ေတာ္မူရာ ေဗာဓိပင္ရွိတဲ့ အရပ္က ဂယာၿမိဳ႕အနီးမွာရွိေတာ့ ဗုဒၶဂယာလို႔ အမည္တြင္တာပါ။ ဗုဒၶဂယာက ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ အထြတ္အျမတ္ထားရာၿမိဳ႕ ျဖစ္သလို ဂယာၿမိဳ႕ကလည္း ဟိႏၵဴဘာသာ၀င္ေတြ အထြတ္အျမတ္ထားတဲ့ ၿမိဳ႕ျဖစ္ပါတယ္။ ဖဂၢဳနီနကၡတ္နဲ႔ ယွဥ္တဲ့ တေပါင္းလအခ်ိန္မွာ ပယာဂဆိပ္၊ ဂယာဆိပ္စတဲ့ အထြတ္အျမတ္ ဆိပ္ကမ္းေတြမွာ ေရခ်ိဳးရင္ မေကာင္းမႈေတြက သန္႔စင္ၿပီး တစ္ႏွစ္ပတ္လံုး ဥပုသ္ေစာင့္ၿပီးသား ျဖစ္တယ္လို႔ ဟိႏၵူဘာသာ၀င္ေတြက ယံုၾကည္ၾကေၾကာင္းကို မူလပဏၰာသ ၀တၳသုတ္မွာေတြ႔ရပါတယ္။ ဗုဒၶဂယာက ဂယာၿမိဳ႕ရဲ႕ ေတာင္ဖက္ ၈-မိုင္အကြာေလာက္မွာ ရွိပါတယ္။ ဂယာေလဆိပ္က ဂယာျမိဳ႕နဲ႔ ဗုဒၶဂယာ အလယ္ေလာက္မွာ ရွိပါတယ္။

မဟာေဗာဓိ ေစတီေတာ္ 


ေရာက္တဲ့ေန႔မွာ မဟာေဗာဓိေစတီေတာ္ကို သြားေရာက္ ဦးခိုက္ၾကတယ္။ ေနာက္တေန႔ နံနက္မွာေတာ့ ဘုရားဖူးအဖြဲ႕သားေတြ စုေပါင္းၿပီး မဟာေဗာဓိ ေစတီေတာ္မွာ ၾကာသကၤန္း ကပ္လွဴၾကပါတယ္။ မဟာေဗာဓိ ေစတီေတာ္၀င္း အျပင္ဂိတ္ အ၀င္၀မွာ ဗီဒီယိုနဲ႔ ကင္မရာေတြ အခြန္ေဆာင္တဲ့ေနရာ၊ ဘိနပ္အပ္တဲ့ေနရာႏွင့္ မဟာေဗာဓိစာအုပ္ဆိုင္တို႔ တန္းစီရွိေနပါတယ္။ သတၳဳရွာေဖြတဲ့ ကိရိယာ တပ္ဆင္ထားတဲ့ လံုၿခံဳေရး ဂိတ္တခုကို ျဖတ္ၿပီးတဲ့အခါမွာ ေစတီေတာ္၀င္း ၀င္ေပါက္ကို ေရာက္ပါတယ္။


အ၀င္ေပါက္ကေန လွမ္းၾကည့္လိုက္ရင္ ေျမနိမ့္ခ်ိဳင့္၀ွမ္း ပရိ၀ုဏ္အတြင္းမွာ တည္ရွိေနတဲ့ မဟာေဗာဓိ ေစတီေတာ္ႀကီးကို ဖူးျမင္ႏိုင္ပါတယ္။ ေစတီေတာ္က ေလးေထာင့္ ေအာက္ေျခရွိၿပီး အထက္ကို ခပ္ေျပေျပေလး ႐ႈးၿပီးတက္သြားပါတယ္။ ျမန္မာျပည္က ပုဂံဘုရားအခ်ိဳ႕ႏွင့္ မႏၲေလး ေဗာဓိကုန္းက ေစတီေတြက မဟာေဗာဓိေစတီေတာ္ရဲ႕ ပံုစံကို ယူၿပီး တည္ေဆာက္ထားတာပါ။ ေစတီေတာ္ႀကီးရဲ႕ အေနာက္ဖက္မွာ ေဗာဓိေညာင္ပင္ ရွိပါတယ္။ သမၼာသမၺဳဒၶ ဘုရားအျဖစ္သို႔ ေရာက္ေတာ္မူတဲ့ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ အေသာကမင္းႀကီးက ေစတီ တည္ထားခဲ့တာပါ။ ေခတ္အဆက္မွာ အခ်ိဳ႕မင္းေတြက ဒီေစတီေတာ္ႀကီးကုိ ဖ်က္ဆီးဖို႔ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ၾကသလို႔၊ အခ်ိဳ႕မင္းေတြက ျပဳျပင္မြမ္းမံ ထိမ္းသိမ္းခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီေစတီေတာ္ႀကီးကို ျပဳျပင္မြမ္းမံခဲ့တဲ့ မင္းေတြထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက က်န္စစ္သားမင္း၊ ဘိုးေတာ္ဘုရားမင္းနဲ႔ မင္းတုန္းမင္းတို႔ ပါ၀င္ပါတယ္။



ဌမသတၱာဟ - ေဗာဓိပင္ႏွင့္ ပလႅင္ေတာ္ 


ပရိ၀ုဏ္ ၀င္ေပါက္ကေန ေအာက္ကိုဆင္းၿပီး တည့္တည့္ ေလွ်ာက္လိုက္ရင္ ေစတီေတာ္အတြင္းကို ၀င္တဲ့ အေပါက္ကို ေရာက္ပါတယ္။ တဖက္တခ်က္မွာ ဘုရားအေလာင္းေတာ္ ႐ုပ္ပြားေတာ္ေတြရွိပါတယ္။ ေစတီေတာ္ရဲ႕ အတြင္းလိႈဏ္ဂူထဲမွာေတာ့ အေရွ႕ဖက္ကုိ မ်က္ႏွာျပဳၿပီး တင္ပလႅင္ထိုင္ကာ သီတင္းသံုးေနတဲ့ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ တစ္ဆူရွိပါတယ္။ ဉာဏ္ေတာ္ ၁၀-ေပ ေလာက္ျမင့္ပါတယ္။ ညာဖက္လက္က ေျမမွာ ထိထားၿပီး မိမိျပဳခဲ့ေသာ ပါရမီတို႔အား မဟာပထ၀ီႀကီးအား သက္ေသျပဳထားဟန္ (ဘူမိဖႆမုျဒာ) ထုလုပ္ထားပါတယ္။ မူလေစတီတည္စဥ္က ရွိခဲ့တဲ့ ရုပ္ပြားေတာ္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ယခုလက္ရွိ ႐ုပ္ပြားေတာ္က ၿဗိတိသွ်လူမ်ိဳး ေက်ာက္စာ၀န္ အလက္ဇန္းဒါး ကန္နင္ဟန္ (Alaxander Cunningham) က ၁၈၈၀-ခုႏွစ္မွာ ဟိႏၵဴဘုန္းေတာ္ႀကီး မဟန္႔ နန္းေတာ္၀င္းအတြင္းကေန ပင့္ေဆာင္ၿပီး ေစတီေတာ္အတြင္းရွိ ယခုေနရာမွာ သီတင္းသံုးေစခဲ့တာပါ။ မူလကရွိခဲ့တဲ့ ႐ုပ္ပြားေတာ္က ေ႐ႊနဲ႔ထုလုပ္ထားၿပီး မူစလင္ေတြ ဖ်က္ဆီးတာခံခဲ့ရတယ္လို႔ ေဒသခံေတြက ေျပာေၾကာင္း ဘူခ်န္နန္ (Buchanan) ရဲ႕မွတ္တမ္းမွာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒီ႐ုပ္ပြားေတာ္ သီတင္းသံုးေနတဲ့ ပလႅင္ကုိ ၀ဇိရာသနပလႅင္ လို႔ေခၚပါတယ္။ ေက်ာက္သားျဖင့္ ထုလုပ္ထားတာပါ။ ၀ဇိရာသနရဲ႕ လံုးေကာက္ အဓိပၸါယ္အရ “၀ဇိရ = စိန္ + အာသန= ေနရာ” ျဖစ္ၿပီး ေအာင္ေတာ္မူရာေနရာလို႔ အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ ဘုရားမျဖစ္မီ အေလာင္းေတာ္ ႐ႈပြားမွတ္ဆင္ျခင္ေတာ္မူခဲ့တဲ့ မဟာ၀ဇိရ၀ိပႆနာ ေခၚ စိန္သြားလို အလြန္ထက္ျမက္တဲ့ ၀ိပႆနာဉာဏ္ေတာ္ကို ရည္ညႊန္းၿပီး ေခၚတာလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ “ဘုရားအျဖစ္ မေရာက္သမွ် ဤထက္၀ယ္ဖြဲ႕ေခြထားေသာ တင္ပလႅင္ကို မဖ်က္ေတာ့” ဆိုတဲ့ ဇြဲ၀ီရိယေတာ္ျဖင့္ ထိုင္ေတာ္မူခဲ့တဲ့အတြက္ အပရာဇိတပလႅင္ (အ႐ံႈးမေပးေသာ ေအာင္ပြဲခံ ပလႅင္) လို႔လည္း ေခၚပါတယ္။ ၀ဇိရာသနပလႅင္ေတာ္ဟာ မဟာေဗာဓိ ေညာင္ပင္ရင္းမွာ တည္ရွိၿပီး ပလႅင္တျခမ္းကို ေစတီေတာ္အတြင္းမွာ ငံုၿပီး တည္ေဆာက္ထားတာပါ။


 ဒီေနာက္ ေစတီေတာ္လိႈဏ္ဂူအတြင္းကထြက္ၿပီး ေစတီေတာ္ရဲ႕ အေနာက္ဖက္ ေဗာဓိေညာင္ပင္ကို သြားေရာက္ ပူေဇာ္ၾကပါတယ္။ ေဗာဓိပင္ရင္း ၀ဇိရာသနပလႅင္ေနရာက ျမတ္စြာဘုရား ဘုရားျဖစ္ေတာ္မူၿပီးတဲ့ေနာက္ ရက္သတၱတပတ္ၾကာ တထိုင္တည္း ဖလသမာ ပတ္၀င္စားၿပီး စံေနေတာ္ရာ ပဌမသတၱာဟဌာန ျဖစ္ပါတယ္။ ယခုဖူးျမင္ေနရတဲ့ ေဗာဓိေညာင္ပင္ကေတာ့ မူလေဗာဓိပင္ မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ မူလေဗာဓိပင္ကို အေသာကမင္းရဲ႕ မိဖုရား တိႆရကၡိတက ခုတ္လွဲပစ္ခဲ့ပါတယ္။ အေသာကမင္းက အျမစ္ငုတ္ကို ႏို႔ရည္ သြန္းေလာင္းကာ သစၥာအဓိ႒ာန္ျပဳခဲ့အခါ အံၾသဖြယ္ရာ ျပန္လည္ေပါက္လာခဲ့တယ္လို႔ အဆိုရွိပါတယ္။ ဘီစီ ၂-ရာစုေလာက္က သုဂၤမင္း ပုသွ်မိၾတ (Pusyamitra)၊ ၂-ရာစုေလာက္မွာ ဘဂၤလီမင္း သွ်ာသွ်န္က (Shashanka) က ေဗာဓိပင္ကို ခုတ္လွဲခဲ့ၾက ဖူးပါတယ္။ တ႐ုတ္ရဟန္းေတာ္ေတြရဲ႕ မွတ္တမ္းမွာေတာ့ အေသာကမင္းကိုယ္တိုင္ ဗုဒၶဘာသာမျဖစ္ေသးခင္က ေဗာဓိပင္ကို ခုတ္လွဲခဲ့ဖူးတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ယခုေတြ႕ျမင္ေနရတဲ့ ေဗာဓိပင္ကေတာ့ ေလဒဏ္ေၾကာင့္ ၿပိဳလဲသြားတဲ့ ေဗာဓိပင္ႀကီးရဲ႕ မ်ိဳးေစ့ကို ယူၿပီး ေက်ာက္စာ၀န္ ကန္နင္ဟန္ (Alaxander Cunningham) က ၁၈၇၆-ခုႏွစ္မွာ စိုက္ပ်ိဳးခဲ့တဲ့ အပင္လို႔ သိရပါတယ္။ ေက်ာက္စာ၀န္ ကန္နင္ဟန္ဟာ တိမ္ျမဳတ္ေနတဲ့ မဇၩိမေဒသက ဗုဒၶ၀င္ေနရာေတာ္ေတြကို ျပန္လည္ထုတ္ေဖာ္ခဲ့ရာမွာ အလြန္ ေက်းဇူးတင္ထိုက္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ပါတယ္။


ဗုဒၶျမတ္စြာက ပဌမသတၱာဟမွာ စံေတာ္မူၿပီးတဲ့ေနာက္ ဖလသမာပတ္က ထေတာ္မူတဲ့အခါ ပဋိစၥသမုပါဒ္ကို အႏုလံုပဋိလံု ဆင္ျခင္ေတာ္မူၿပီး ဥဒါန္းဂါထာေတာ္ သံုးပုဒ္ကို ႏႈတ္ျဖင့္ က်ဴးရင့္ေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ယေန႔ေခတ္ ဘုရားအေနကဇာတင္တဲ့အခါ “အေနက ဇာတိသံသာရံ” အစခ်ီတဲ့ စိတ္ေတာ္ျဖင့္ က်ဴးရင့္ေတာ္မူခဲ့တဲ့ မနသာဥဒါန္းကို ႐ြတ္ဖတ္ၿပီးတဲ့ေနာက္၊ ႏႈတ္ျဖင့္ က်ဴးရင့္တဲ့ ၀စသာဥဒါန္း ဂါထာေတာ္ကို ႐ြတ္ဖတ္ ပူေဇာ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဘုရားဖူးအေနျဖင့္ ပဌမသတၱာဟကို ဖူးေျမာ္ပူေဇာ္တဲ့အခါ ဒီဥဒါန္းဂါထာေတာ္ေတြကို ႐ြတ္ဖတ္ ပူေဇာ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဒုတိယသတၱာဟ - အနိမိသေစတီ 


ဒုတိယ သတၱာဟဌာန အနိမိသေစတီကုန္းက ေစတီေတာ္ ပရိ၀ုဏ္ ၀င္ေပါက္ အနီး ညာဖက္မွာ ရွိပါတယ္။ မဟာေဗာဓိေစတီေတာ္နဲ႔ ပံုစံတူ ခပ္ေသးေသးအ႐ြယ္ ေစတီတစ္ဆူ ရွိပါတယ္။ ေစတီေတာ္ထဲမွာေတာ့ မတ္တပ္ရပ္ေနတဲ့ သီဟနာဒ အ၀ေလာကိေတသြာရ ဘုရားအေလာင္း႐ုပ္ပြားေတာ္ တစ္ဆူရွိပါတယ္။ ေျခရင္းမွာ ျခေသၤ့႐ုပ္ ရွိၿပီး လက္တဖက္က ၾကာပန္းကို ကိုင္ထားတဲ့ဟန္ ထုလုပ္ထားတာပါ။ တ႐ုတ္ မဟာယာနဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြက ကြမ္ယင္မယ္ေတာ္အျဖစ္ ကိုးကြယ္ၾကသလို၊ ေဒသခံေတြကေတာ့ တာရာေဒ၀ီ နတ္သမီးအျဖစ္ ကိုးကြယ္ၾကပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္က ဘုရားအျဖစ္ ေရာက္ေတာ္မူၿပီးတဲ့ေနာက္ ေဗာဓိပင္ရင္းမွာ ၇-ရက္တိုင္တိုင္ ဖလသမာပတ္ ၀င္စားေနတဲ့အတြက္ နတ္ျဗဟၼာေတြက “အရွင္သည္ မထေသး၊ ဘုရားအျဖစ္သို႔ ေရာက္ရန္ အျခားအားထုတ္ဖြယ္ တရားမ်ား က်န္ေသးသလား” လို႔ သံသယျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဒီသံသယကို ေဖ်ာက္ဖို႔အတြက္ ပဌမသတၱာဟက ထေတာ္မူတဲ့အခါမွာ ေရမီးအစံု ယမိုက္ျပဋိဟာတန္ခိုး ျပေတာ္မူပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ ေဗာဓိမ႑ိဳင္ကေန အေရွ႕ယြန္းယြန္း ေျမာက္အရပ္ အနိမိသေစတီယဌာနတြင္ မတ္မတ္ရပ္ၿပီး မ်က္စိမမွတ္ဘဲ ၇-ရက္တိုင္တိုင္း ေဗာဓိပင္ရင္းကို ၾကည့္႐ႈေတာ္မူခဲ့တယ္လို႔ အ႒ကထာက်မ္းမ်ားမွာ ေဖာ္ျပၾကပါတယ္။ တ႐ုတ္ဘုရားဖူးရဟန္းေတာ္ ႐ႊန္က်န္ရဲ႕ မွတ္တမ္းအရဆိုရင္ေတာ့ အနိမိသေစတီဟာ ယခုေနရာတြင္ မဟုတ္ဘဲ မဟာေဗာဓိေစတီရဲ႕ ေျမာက္ဖက္အရပ္မွာ ရွိမွာျဖစ္ပါတယ္။


တတိယသတၱာဟ - ရတနာစကၤမေစတီ 


အနိမိသေစတီအရပ္မွာ ၇-ရက္ၾကာ သီတင္းသံုးၿပီးတဲ့ေနာက္ အပရာဇိတပလႅင္ေနရာႏွင့္ အနိမိသေစတီ အၾကားမွာ နတ္ျဗဟၼာတို႔ဖန္ဆင္းတဲ့ ရတနာစႀကႍေတာ္မွာ ၇-ရက္တိုင္တိုင္ အေရွ႕အေနာက္ လူးလာတုံ႔ေခါက္ စႀကႍေလွ်ာက္ေတာ္မူတယ္လို႔ အ႒ကထာက်မ္းမ်ား မွာေဖာ္ျပပါတယ္။ တတိယေျမာက္ ရတနာစကၤမ သတၱာဟဌာန ျဖစ္ပါတယ္။ ေစတီေတာ္ရဲ႕ ေျမာက္ဖက္ နံေဘးမွာကပ္လွ်က္ တည္ရွိပါတယ္။ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ အျမင့္ ၃-ေပ၊ အလွ်ား ေပ-၆၀ ရွိတဲ့ အုတ္ခံုတခု ရွိပါတယ္။ အုတ္ခံုေပၚမွာ ၾကာပြင့္ေလးမ်ား ထုလုပ္ထားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ မိမိတို႔ ေရာက္ခ်ိန္မွာေတာ့ တိဘက္ေတြက ဒီအုတ္ခံုေပၚမွာ ကန္ေတာ့ပြဲတင္သလို ေရခြက္၊ ဆန္ခြက္၊ ပန္းအလွေဖာ္ထားေတြကို တင္ၿပီး ပူေဇာ္ထားတဲ့အတြက္ အုတ္ခံုေပၚက ၾကာပြင့္ေတြကိုေတာ့ မေတြ႔ခဲ့ရပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အုတ္ခံုနံေဘး ေအာက္ေျခမွာ ၾကာပြင့္သ႑ာန္ ထုလုပ္ထားတာ ေစတီငယ္ေလးေတြကိုေတာ့ ဖူးခဲ့ရပါတယ္။



စတုတၳသတၱာဟ - ရတနာဃရ ေ႐ႊအိမ္


စတုတၳေျမာက္ သတၱာဟကို ေရာက္တဲ့အခါေတာ့ နတ္ျဗဟၼာတို႔ ဖန္ဆင္းတဲ့ ရတနာဃရ ေရႊအိမ္မွာ အဘိဓမၼာ ၇-က်မ္းကို ဆင္ျခင္ေတာ္မူပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးျဖစ္တဲ့ ပ႒ာန္းက်မ္းကို ဆင္ျခင္တဲ့အခါမွာေတာ့ ဘုရားရွင္ရဲ႕ ဉာဏ္ေတာ္က က်ယ္၀န္းစြာ ကြန္႔ျမဴးခြင့္ရတဲ့ အတြက္ ေရာင္ျခည္ေတာ္ ၆-သြယ္ ကြန္႔ျမဴးေပၚထြက္လာတယ္လို႔ အ႒ကထာက်မ္းမ်ား ေဖာ္ျပၾကပါတယ္။ စတုတၳသတၱာဟ ရတနာဃရ ေ႐ႊအိမ္က မဟာေဗာဓိ ေစတီေတာ္ရဲ႕ အေနာက္ေျမာက္ဖက္မွာ တည္ရွိပါတယ္။ အုတ္တိုက္ ေက်ာင္းေဆာင တစ္ခုပါ။ အမိုးမရွိေတာ့ဘဲ နံရံေတြဘဲ က်န္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဘုရားဖူးမ်ား ပ႒ာန္း ပစၥယနိေဒၵသ ပါဠိေတာ္ ႐ြတ္ဖတ္ ပူေဇာ္ေလ့ ရွိၾကပါတယ္။

ပၪၥမသတၱာဟ - ဆိတ္ေက်ာင္းေညာင္ပင္ (အဇပါလနိေျဂာဓ)


ပၪၥမသတၱာဟျဖစ္တဲ့ အဇပါလနိေျဂာဓ ေညာင္ပင္ေနရာကေတာ့ ေဗာဓိပင္ရဲ႕ အေရွ႕ဖက္အရပ္ (မဟာေဗာဓိေစတီေတာ္ႏွင့္ ေစတီေတာ္၀င္း ပရိ၀ုဏ္မုခ္ဦး အၾကား လူသြားလမ္းေပၚ) မွာ တည္ရွိပါတယ္။ ေညာင္ပင္ေတာ့ မရွိေတာ့ပါဘူး။ အထိမ္းအမွတ္ေက်ာက္စာတိုင္ႏွင့္ အဂၤလိပ္ဘာသာနဲ႔ ေရးထိုးထားတဲ့ ကမၸည္းစာ ရွိပါတယ္။ ဥဒါန္း၊ ၀ိနည္းမဟာ၀ါစတဲ့ ပါဠိေတာ္ေတြမွာေတာ့ ဘုရားအျဖစ္ေရာက္ေတာ္မူစ ေဗာဓိပင္ရင္းမွာ ရက္သတၱပတ္ၾကာ စံေတာ္မူၿပီး ဖလသမာပတ္က ထတဲ့အခါ အဇပါလနိေျဂာဓ (ဆိတ္ေက်ာင္းသားေတြ နားခိုေလ့ရွိတဲ့ ေညာင္ပင္) ကို ႂကြေတာ္မူခဲ့တယ္လုိ႔ ေတြ႔ရပါတယ္။ အ႒ကထာဆရာမ်ားက ေဗာဓိပင္ရင္းမွ အဇပါလေညာင္ပင္သို႔ ခ်က္ခ်င္းႂကြေတာ္မူတာ မဟုတ္ဘဲ၊ ယမိုက္ျပဋိဟာျပေတာ္မူၿပီးတဲ့ေနာက္ အနိမိသေစတီ၊ ရတနာစကၤမေစတီ၊ ရတနာဃရေစတီတို႔မွာ ရက္သတၱ တပတ္စီ စံေနေတာ္မူၿပီး ပၪၥမသတၱာဟ ေရာက္မွ အဇပါလေညာင္ပင္ကို ႂကြေတာ္မူခဲ့တယ္လို႔ ဖြင့္ျပၾကပါတယ္။

 ျမတ္စြာဘုရား အဇပါလေညာင္ပင္မွာ စံေနေတာ္မူစဥ္ ဟုံဟုံက (မာန္မာန တဟုန္းဟုန္းတက္ေနသူ) လို႔ အမည္ရတဲ့ ျဗာဟၼဏတစ္ဦး ေရာက္လာၿပီး “အဘယ္မွ်ေသာ အတိုင္းအရွည္ျဖင့္ ျဗာဟၼဏ ဟုေခၚပါသနည္း” လုိ႔ ျမတ္စြာဘုရားကို ေမးေလွ်ာက္ပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားက “မေကာင္းမႈကို အပျပဳထားၿပီး၊ မာန္မာန တဟုန္းဟုန္းတက္ျခင္း မရွိ၊ (ကိေလသာ) အစြန္းအထင္း မရွိဘဲ ျမတ္ေသာအက်င့္ကို က်င့္သံုးၿပီး ျဖစ္ေသာ ေ၀ဒဂူပုဂၢိုလ္သည္ ျဗာဟၼဏမည္၏” ဟု အဓိပၸါယ္ရတဲ့ ဥဒါန္းဂါထာကို က်ဴးရင့္ေတာ္မူပါတယ္။ တနည္းအားျဖင့္လည္း အမ်ိဳးေလးပါးအနက္ ျဗာဟၼဏအမ်ိဳးဇာတ္က ဆင္းသက္လာၿပီး ေ၀ဒက်မ္းဂန္ေတြကို တဖက္ကမ္းခပ္ တတ္ေျမာက္သူကိုမွ အမ်ိဳးျမတ္တဲ့ ျဗာဟၼဏလို႔ ေခၚတာမဟုတ္ပါဘူးလုိ႔ အဓိပၸါယ္ယူႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းကို အက်ဥ္းၿခံဳးၿပီး အဂၤလိပ္ဘာသာနဲ႔ “Only by one deeds one becomes a Brahmana, not by birth” လို႔ ကမၸည္းထိုးထားပါတယ္။

သတၱသတၱာဟ ၇-ဌာနမွာ တေနရာ ရက္သတၱ တပတ္စီ စံေနေတာ္မူၿပီးတဲ့ေနာက္ ဗုဒၶျမတ္စြာက ဒီအဇပါလေညာင္ပင္ရင္းကို ျပန္လာၿပီး သီတင္းသံုးေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ တရားေတာ္ရဲ႕ ေလးနက္အသိခက္ပံု ဆင္ျခင္ၿပီး တရားမေဟာဘဲေနဖို႔ အႀကံျဖစ္တဲ့အတြက္ သဟမၸတိျဗဟၼာမင္း ေရာက္လာၿပီး “ေလာကမွာ ကိေလသာ ပါးတဲ့သူေတြလည္း ရွိပါေသးတယ္၊ တရားနာၾကားခြင့္မရလို႔ ဆံုး႐ႈံးေနၾကရပါတယ္၊ ထိုသူေတြအတြက္ တရား ေဟာေတာ္မူပါ” လာေရာက္ ေတာင္းပန္ခဲ့ပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားက သတၱ၀ါေတြရဲ႕ ဣေႁႏၵ အႏုအရင့္၊ ကိေလသာအထူအပါးကို ဉာဏ္ျဖင့္ ဆင္ျခင္ေတာ္မူၿပီး တရားေဟာမယ္လို႔ မိန္႔ေတာ္မူပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဇပါလေညာင္ပင္ရင္းဟာ ေလာကသားတို႔အတြက္ “နိဗၺာန္တံခါးကို ဖြင့္ေတာ္မူၿပီ” ဟု ေၾကညာခဲ့ရာ သာသနာ့သမိုင္း၀င္ ေနရာတခုလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဆ႒မသတၱာဟ - က်ည္းပင္ရင္း (မုစလိႏၵမူလ) 


မဟာေဗာဓိေစတီေတာ္ရဲ႕ အျပင္ဖက္ပတ္လမ္းက ေနထြက္ၿပီး ေတာင္ဖက္ကို သြားရင္ ထိပ္ပိုင္းျပတ္ေနတဲ့ အေသာက ေက်ာက္စာတိုင္ အက်ိဳးတစ္ခုရွိပါတယ္။ မွတ္တမ္းအရဆိုရင္ ေက်ာက္တိုင္ထိပ္မွာ ဆင္႐ုပ္ရွိခဲ့ပါလိမ့္မယ္။ ဘုရားဖူးအခ်ိဳ႕က ဆုေတာင္းအဓိ႒ာန္ျပဳၿပီး အေႂကြေစ့ေလးေတြကို တိုင္ထိပ္မွာ တင္ေအာင္ ပစ္ေနၾကတာကို ေတြ႔ခဲ့ရတယ္။ အဲဒီေက်ာက္တိုင္ကေန ေတာင္ဖက္ကို ဆက္သြားရင္ မုစလိႏၵာအိုင္ကို ေရာက္ပါတယ္။ ေရကန္အလယ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက တည္ထားတဲ့ နဂါး႐ံုဘုရား တစ္ဆူရွိပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္က ဆ႒မေျမာက္ ရက္သတၱပတ္မွာ ေဗာဓိပင္ရဲ႔ အေရွ႕ေတာင္ဖက္ရပ္ရွိ က်ည္းပင္ရင္း (မုစလိႏၵမူလ) မွာ စံေတာ္မူပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ၇-ရက္ပတ္လံုး အခါမဲ့မိုးႀကီး ႐ြာတဲ့အတြက္ အနီးနားက မုစလိႏၵာအိုင္မွာေနတဲ့ နဂါးမင္းက ျမတ္စြာဘုရားရွင္ရဲ႕ ကိုယ္ေတာ္ကို ခုႏွစ္ထပ္ ရစ္ပတ္ၿပီး ဦးေခါင္းေတာ္ကို ပါးျပင္းျဖင့္ အုပ္မိုးေပးခဲ့ဖူးပါတယ္။

သတၱမသတၱာဟ - လင္းလြန္းပင္ရင္း (ရာဇာယတနမူလ) 


 မဟာေဗာဓိေစတီေတာ္ကေန ေတာင္ဖက္ကို သြားရင္ အုတ္လက္ရန္းေတြ ကာရံထားတဲ့ သတၱမ သတၱာဟ သီတင္းသံုးေတာ္မူရာ လင္းလြန္းပင္ (ရာဇာရတန) ကို ေရာက္ပါတယ္။ ယခုေတြ႔ေနရတဲ့ လင္းလြန္းပင္က ျမန္မာႏိုင္ငံက ဗုိလ္မွဴးႀကီး လွေအာင္ စိုက္ပ်ိဳးခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ လင္းလြန္းပင္ရင္းမွာ စံေတာ္မူစဥ္ ဥကၠလာပတိုင္းကေန ကုန္ကူးလာတဲ့ တပုႆႏွင့္ ဘလႅိ ညီေနာင္တို႔က ျမတ္စြာဘုရားကို ပ်ားရည္ျဖင့္ ျပုလုပ္ထားတဲ့ မုန္႔အခ်ိဳေတြကို ဆက္ကပ္လွဴဒါန္းပါတယ္။ အဲဒီညီေနာင္က ဘုရားရွင္ထံမွာ ပထမဆံုး သရဏဂံု ေဆာက္တည္ခဲ့ၾကတဲ့ ဥပါသကာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သံဃာရတနာ မေပၚထြန္းေသးတဲ့အတြက္ “ဗုဒၶံ သရဏံ ဂစၧာမိ။ ဓမၼံ သရဏံ ဂစၧာမိ” လို႔ (ေဒြ၀ါစိက သရဏဂမန) သရဏဂံု ႏွစ္ပါးကိုသာ ေဆာက္တည္ခဲ့ၾကရပါတယ္။ တပုႆႏွင့္ ဘလႅိ ညီေနာင္ကို ျမတ္စြာဘုရားက ဆံေတာ္ႏွစ္ဆူ ခ်ီးျမင့္ေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ ဒီညီေနာင္က ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားျဖစ္တဲ့အတြက္ ျမန္မာေတြက ပထမဆံုး သရဏဂံုတည္တဲ့ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ ဂုဏ္ယူေျပာဆိုေလ့ ရွိၾကပါတယ္။

မဟာေဗာဓိေစတီေတာ္၀င္း ေျမပံု


၁။ ေစတီေတာ္၀င္ေပါက္မုခ္ဦး
၂။ ဗုဒၶပါဒေစတီ
၃။ ဟိႏၵဴဘုရားေက်ာင္း
၄။ မဟာေဗာဓိေစတီေတာ္
၅။ ၀ဇိရာသနပလႅင္ (အတြင္း)
၆။ ေဗာဓိပင္
၇။ ၀ဇိရာသနပလႅင္ (အျပင္)
၈။ ေက်ာက္ေျခေတာ္ရာ  
၉။ ရတနာစကၤမေစတီ
၁၀။ ေက်ာက္လက္ရန္း
၁၁။  ရတနာဃရေစတီ
၁၂။ အနိမိသေစတီ
၁၃။ ရဟန္းေတာ္႐ႊန္က်န္ မွတ္တမ္းအရ အနိမိသေစတီ
၁၄။ အေရွ႕ေတာင္ဖက္ရွိ ေစတီ
၁၅။ အေသာကေက်ာက္တိုင္
၁၆။ အေသာကေစတီ 
၁၇။ မဟာနာမေစတီ
၁၈။ မဟာေဗာဓိေစတီေတာ္ အျပင္ဖက္ပရ၀ုဏ္တံတိုင္း

5 comments:

Ma Tint said...

၇ ဌာနကို ပံုေတြနဲ႔အတူ အေသးစိတ္ ရွင္းလင္းျပသြားတဲ့အတြက္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ဗုဒၶဂါယာကို ျပန္ေရာက္သြားသလိုပါပဲ သီတာေရ။
မိသားစုနဲ႔ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ဖူးခြင့္ႀကံဳဘို႔ ဆုေတာင္းခဲ့ေပမယ့္ မျပည့္ေသးဘူး း)အခုလို တိတိက်က်ေလးရွင္းျပတာ ေက်းဇူးပါေနာ္။
ကန္နင္ဟန္ (Alaxander Cunningham)ကိုလည္း အမွန္တကယ္ေက်းဇူးတင္မိတယ္။
စိတ္ဓာတ္အစဥ္ၾကည္လင္ေအးျမပါေစကြယ္။

ေမတၱာျဖင့္
အန္တီတင့္

နတၳိ said...

မဟာေဗာဓိကို ဖူးျမင္ရတိုင္း သေမၺာဓိပရာယနကို နားလည္ဖို႔ ႀကိဳးစားမိတယ္။

မငံု said...

မ့ေရ... မငံု ဗုဒၶဂါယာကို တအားေရာက္ဖူးခ်င္တာ...အခုခ်ိန္ထိေတာ့ ဆႏၵမျပည့္ေသးဘူး. ဗုဒၶဂါယာဘုရားဖူးခြင့္ရတဲ႔သူတိုင္းကို တအား အားက်တာပဲ. သီတဂူဆရာေတာ္ဘုရားရဲ႕ဗုဒၶဂါယာအေၾကာင္း တီဗြီမွာလာတိုင္း မပ်က္မကြက္ ၾကည့္ေနဆဲပဲ..

maythet said...

ဗုဒၶဂါယာကိုနို၀င္ဘာလတြင္သြားေရာက္မည္ၿဖစ္ေသာေၾကာင္႔ကူးယူခြင္႔ၿပဳပါရွင္႔။
မည္သည္႔စာမ်က္ႏွာတြင္မွေဖာ္ၿပၿခင္းမၿပဳပါ။
စာပါအတိုင္းၾကည္ညိဳခ်င္လို႔ပါ
ေက်းဇူးအထူးတင္ပါသည္။

Sonata Cantata said...

Please feel free to copy.