Monday, January 5, 2009

နိကာယ္ ၅-ရပ္အား စနစ္တက် ေလ့လာျခင္း (၁)

“ဗုဒၶဘာသာကို စနစ္တက် ေလ့လာခ်င္ပါတယ္။ ဘယ္လို ေလ့လာရပါမလဲ” လို႔ ႏိုင္ငံျခားသား ဗုဒၶဘာသာ၀င္တစ္ဦးက ကၽြန္ေတာ္အား ေမးဖူးသည္။ အေၾကာင္းရင္းကို ေမးၾကည့္ေတာ့၊ “ဟိုဟိုဒီဒီ စာအုပ္ေတြ ဖတ္၊ တရားေတြ နာလို႔ သိတာေတြလည္း အေတာ္မ်ားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဟိုတစ္စ, ဒီတစ္စ ျဖစ္ေနၿပီး, ေသျခာ မသိေသးသလိုျဖစ္ေနလို႔ပါ” ဟုအေျဖေပးသည္။ ‘စနစ္က်ျခင္း’ဟူေသာ ေ၀ါဟာရ၏ အနက္ အဓိပၸါယ္ကို ျပန္၍ စဥ္းစားမိသည္။ ဤတြင္ ေလွကားထစ္တက္သကဲ့သို႔ လြယ္ရာမွ ခက္ရာသို႔ တစ္ဆင့္ၿပီး တစ္ဆင့္ (step-by-step) ေလ့လာျခင္းကို စနစ္တက် ေလ့လာျခင္း ဟုဆိုႏိုင္သည္။ တနည္းအားျဖင့္လည္း တုိင္, ထုတ္, ယက္မ, ဒိုင္း, နံရံ, အမိုးစေသာ အစိတ္အပိုင္းမ်ားကို သူ႔ေနရာႏွင့္သူ ခ်ိတ္ဆက္ေပါင္းစပ္၍ အိမ္တစ္ခုတည္ ေဆာက္သကဲ့သို႔၊ ဟိုတစ္စ, ဒီတစ္စ ျပန္႔က်ဲေနေသာ အစိတ္အပိုင္းမ်ားအား တစ္ခုႏွင့္ တစ္ခု ဆက္စပ္ေပါင္းစည္းကာ တစ္စုတစ္စည္းတည္း သိမ္းယူတည္ေဆာက္၍ part-whole အားျဖင့္ ေလ့လာျခင္းမ်ိဳးကိုလည္း ဆိုႏိုင္ပါသည္။ တစ္ဆင့္ၿပီး တစ္ဆင့္ အစဥ္အတိုင္း ေလ့လာသည္ျဖစ္ေစ, အစိတ္အပိုင္းမ်ားအား စုစည္းေပါင္းစပ္ကာ ၿပီးျပည့္စံုေသာ အျမင္တစ္ခုရရန္ ေလ့လာသည္ျဖစ္ေစ, ရည္႐ြယ္ခ်က္တစ္ခုသ႔ို ပို႔ေဆာင္ေပးႏိုင္ေစရပါမည္။

ဗုဒၶျမတ္စြာ ၄၅-ႏွစ္တာ ေဟာၾကားခဲ့ေသာတရားေတာ္မ်ား၏ အႏွစ္သာရ, ရည္႐ြယ္ခ်က္ပန္းတိုင္သည္ ‘၀ိမုတၱိရသ’ ေခၚ လြတ္ေျမာက္မႈ ခ်မ္းသာျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ပုဂၢိဳလ္တို႔၏ ဉာဏ္အတိမ္အနက္, ကိေလသာအထူအပါး, အက်င့္စ႐ိုက္, ၀ါသနာတို႔ကိုလိုက္ကာ ႐ႈေထာင့္အမ်ိဳးမ်ိဳး, နည္းပရိယာယ္အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ တရားဓမၼကို ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့သည္။ ၀ိမုတၱိရသ နိဗၺာန္ခ်မ္းသာကို လက္လွမ္း မမွီႏိုင္ေသးသူတို႔အားလည္း အပါယ္ဒုဂၢတိသို႔ မက်ေရာက္ေစရန္ တမလြန္ အက်ိဳးစီးပြား (သမၸရာယိက ဟိတသုခ) အတြက္ ေဟာၾကားသည္။ ထို႔အတူ မ်က္ေမွာက္ဘ၀ ႀကီးပြားေရး, စီးပြားေရး, လူမႈေရး, ႏိုင္ငံေရးစေသာ အက်ိဳး စီးပြားမ်ား (ဒိ႒ဓမၼ ဟိတသုခ) အတြက္လည္း ေဟာၾကားသည္။ ျမတ္စြာဘုရား ပြင့္ထြန္းလာျခင္းသည္ ေလာကသားတို႔၏ အက်ိဳးစီးပြားအတြက္ျဖစ္သည္ ဟူေသာစကားအတိုင္း နိကာယ္ ၅-ရပ္တို႔၏ ရည္႐ြယ္ခ်က္သည္ (၁) မ်က္ေမွာက္ အက်ိဳးစီးပြား (ဒိ႒ဓမၼ ဟိတသုခ)၊ (၂) တမလြန္ အက်ိဳးစီးပြား (သမၸရာယိက ဟိတသုခ) (၃) ၀ိမုတၱိသုခ ဟူေသာ အက်ိဳးသံုးပါးျဖစ္သည္။

ထိုရည္႐ြယ္ခ်က္တို႔အား ပို႔ေဆာင္ရန္ တရားေဒသနာတို႔ကို တစ္ဆင့္ၿပီး တစ္ဆင့္လြယ္ရာမွ ခက္ရာသို႔ အစဥ္အတိုင္း ေဟာၾကားထား၏။ ဤသို႔ေဟာၾကားျခင္းအား အႏုပုဗၺိကထာ (အစဥ္အတိုင္းေသာ စကား) ဟု ေခၚသည္။ ဒါန, သီလမွ အစျပဳ၍ ကာမဂုဏ္တို႔၏ အျပစ္၊ ကာမဂုဏ္တို႔မွ လြတ္ေျမာက္ျခင္းအက်ိဳးတို႔ကို ေဟာၾကားကာ ေနာက္ဆံုးတြင္ သစၥာေလးပါးတရားအား ေဟာၾကားေသာ အစီအစဥ္ ျဖစ္သည္။ ေဟာစဥ္အရ ဤသို႔ အႏုပုဗၺိကထာျဖင့္ ေဟာၾကားသကဲ့သို႔ က်င့္စဥ္အရလည္း သီလ, ဣေႁႏၵတုိ႔ကို လံုၿခံဳေအာင္ ေစာင့္ထိန္းျခင္း, ေရာင့္ရဲျခင္း, သမာဓိထူေထာင္ျခင္း စေသာ အႏုပုဗၺသိကၡာ, အႏုပုဗၺကိရိယာ, အႏုပုဗၺပဋိပဒါ ေခၚ လုပ္ငန္းစဥ္, က်င့္စဥ္မ်ားကို ေဟာၾကားထားသည္။ ထိုေဟာစဥ္မ်ားအားျဖစ္ေစ, က်င့္စဥ္မ်ားအားျဖစ္ေစ အက်ဥ္းၿခံဳးလိုက္ပါက သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဟူေသာ သိကၡာသံုးပါး၊ အုပ္စုသံုးစုရသည္။ နိကာယ္ ၅-ရပ္တို႔၏ အႏွစ္သည္ သီလ, သမာဓိ, ပညာဟူေသာ ေဒသနာစဥ္သံုးပါး၊ က်င့္စဥ္သံုးပါးျဖစ္သည္ဟု ဆိုႏိုင္ပါသည္။ ရွင္မဟာဗုဒၶေဃာသ ျပဳစုခဲ့ေသာ ‘၀ိသုဒၶိမဂၢ’ အ႒ကထာသည္ ဤ သီလ, သမာဓိ, ပညာသံုးပါးအား အက်ယ္ျပန္လည္ဖြင့္ဆိုထားေသာ နိကာယ္ ၅-ရပ္တို႔၏ အဖြင့္က်မ္းတစ္ဆူ ျဖစ္သည္။

ျမတ္စြာဘုရားေဟာၾကားခဲ့ေသာ ေဒသနာေတာ္မ်ားသည္ သုတၱန္ အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ အသြင္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားေနေသာ္လည္း တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု ၀ိေရာဓိျဖစ္မေနပဲ၊ ပတ္သက္ဆက္ႏြယ္ေနသည္။ တိုင္, ထုတ္, ယက္မ, ဒိုင္းတို႔ျဖင့္ အခ်ိဳးညီညီ တည္ေဆာက္ထားေသာ အိမ္တစ္လံုးကဲ့သို႔ နိကာယ္ ၅-ရပ္၏ အစိတ္အပိုင္းမ်ားကို ေပါင္းစပ္သိမ္းယူႏိုင္သည္။ နိကာယ္ ၅-ရပ္၏ အစိတ္အပိုင္းမ်ားကို ေပါင္းစပ္၍ ၿခံဳငံုၾကည့္ပါက တရားဦး ဓမၼစၾကာေဒသနာတြင္ ေဟာၾကားခဲ့ေသာ သစၥာေလးပါးတရားကို ေတြ႔ရပါမည္။ ကုန္းသတၱ၀ါတို႔၏ ေျခရာမ်ားသည္ ဆင္ေျခရာတြင္ အက်ံဳး၀င္သကဲ့သို႔ ကုသိုလ္တရားအားလံုးတုိ႔သည္ သစၥာေလးပါးတရား၌ အက်ံဳး၀င္သည္ဟု ရွင္သာရိပုတၱမေထရ္က မဟာဟတၳိပေဒါပမသုတ္တြင္ ေဟာၾကားထားသည္။

အနီးမွၾကည့္လွ်င္ သစ္ပင္ပန္းမာလ္ အမ်ိဳးမ်ိဳးကိုေတြ႔ႏိုင္၍ အေ၀းမွလွမ္း၍ ၾကည့္လွ်င္ ဥယ်ာဥ္ ေတာအုပ္ကို ေတြ႔ရမည္။ ထို႔အတူပင္ နိကာယ္ ၅-ရပ္တြင္ ပဋိစၥသမုပါဒ္ေဒသနာ, သတိပ႒ာန္ေဒသနာ, အနတၱေဒသနာ, ေဗာဓိပကၡိယတရား, ခႏၶာ, အာယတန, ဓာတ္, ကိေလသာ, သံေယာဇဥ္, နီ၀ရဏစသျဖင့္ ႐ႈေထာင့္အမ်ိဳးမ်ိဳးမွ ေဒသနာအမ်ိဳးမ်ိဳး ေတြ႔ႏိုင္ေသာ္လည္း ထိုေဒသနာမ်ားအား ဒုကၡ, ဒုကၡျဖစ္ျခင္း (သမုဒယ), ဒုကၡခ်ဳပ္ျခင္း (နိေရာဓ), ဒုကၡခ်ဳပ္ျခင္းသို႔ေရာက္ေစႏုိင္သည့္ အက်င့္လမ္း (မဂၢ) ဟူ၍ သစၥာေလးပါးတရားတြင္ အက်ံဳး၀င္ပါသည္။ မည္သို႔ဆက္စပ္ အက်ံဳး၀င္ပံုကို ေအာက္ပါ mind-map ျဖင့္ စိတ္ကူးပံုေဖာ္ ၾကည့္ႏိုင္ပါသည္။ mind-map ဟုဆိုသည့္အတိုင္း ၿဂိဳလ္တုမွ႐ိုက္ထားေသာ အတိအက် ေျမပံုမ်ိဳးေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ၿပီးျပည့္စံုေသာ ပံုစံတစ္ခု မဟုတ္ပါ။ သို႔ေသာ္ ဤပံုစံျဖင့္ နိကာယ္ ၅-ရပ္မွ ေဒသနာ အေတာ္မ်ားမ်ားအား အေ၀းျမင္႐ႈခင္းမွ ၾကည့္႐ႈေလ့လာႏိုင္ပါသည္။ နိကာယ္ ၅-ရပ္ဟူေသာ ေတာအုပ္တြင္းသို႔ ၀င္၍ သစ္ပင္ပန္းမာလ္တို႔အား လွည့္လည္ ႐ႈေမာသံုးသပ္ႏိုင္ပါေစ။

3 comments:

Craton said...

သားဖတ္သြားတယ္ေနာ္.. ၾကားေနက်စကားလံုးေတြမဟုတ္ေတာ႔ ဖတ္ရတာေခါင္းေတာ႔အမူးသား။ ဒါေပမယ္႔ စကားလံုးေတြအားလံုးကို စာေတြထဲမွာျမင္ဖူးပါတယ္။ နားသာမလည္တာ။ းP
ေျမပံုကိုလည္းတတ္ႏိုင္သေလာက္ေတာ႔ အဆင့္အလိုက္ၾကည္႔သြားတယ္။ အလံုးစံုေတာ႔နားမလည္။ သိမွတ္ခြင့္ရတာကိုပဲ ေက်းဇူးတင္လွပါျပီ။ း

A Linn Nyi said...

ကုိဧရာနဲ႕မသီတာ..mind-mapping diagram ထဲက တခ်ိဳ႕ပါဠိစကားလုံးအဓိပၸါယ္ေတြ မသိလုိ႕ အပုိင္း(၂)က ဒုကၡသစၥာကုိ ရွင္းျပသလုိ ရွင္းျပေပးရင္ သိပ္ေကာင္းမွာပဲ။ အပုိင္း(၂)ကုိေတာ႕ နားလည္ပါတယ္။ဒီပုိ႕စ္ ျပီးတဲ႕အထိ ေစာင္႕ဖတ္ေနမယ္။

sonata-cantata said...

တစ္ပိုင္းၿပီး တစ္ပိုင္း ပံုေပၚေအာင္ ႀကိဳးစားၿပီး ဆက္ေရးသြားပါမယ္။