Saturday, November 15, 2008

နိကာယ္ငါးရပ္ မိတ္ဆက္



ဗုဒၶျမတ္စြာ သက္ေတာ္ထင္ရွားရွိစဥ္အခါက ဗုဒၶေဟာၾကားေသာ တရားေတာ္တုိ႔အား “ဓမၼဝိနယ” ဟု ရည္ၫႊန္း ေခၚဆိုေလ့ရွိသည့္အားေလ်ာ္စြာ၊ ပထမအႀကိမ္ သံဂါယနာတင္ပြဲတြင္ ဓမၼႏွင့္ ၀ိနယဟု ႏွစ္စုခြဲ၍ ႐ြတ္ဆိုခဲ့ၾကသည္။ ဗုဒၶေဒသနာေတာ္ အားလံုးအား ဓမၼဟု ေခၚဆိုႏိုင္သည္ မွန္ေသာ္လည္း နည္း ေဒသနာေတာ္တို႔အား ဝနယ ဟုလည္းေကာင္း၊ ဝိည္းေတာ္မွ အပျဖစ္ေသာ သုတၱန္ႏွင့္ အဘိဓမၼာ ေဒသနာေတာ္တို႔အား ဓမၼဟုလည္းေကာင္း ခြဲျခား သတ္မွတ္ခဲ့ၾကသည္။ သံဂါယနာ တင္ေသာအခါတြင္ ဝိနည္း၊ သုတၱန္၊ အဘိဓမၼာဟူေသာ အစီစဥ္အားျဖင့္ စုေပါင္း႐ြတ္ဆိုခဲ့ၾကသည္။

ပထမသံဂါယနာတင္ပြဲတြင္ အရွင္မဟာကႆပ မေထရ္က စီစစ္ ေမးျမန္းေသာ “ပုစၧက” ပုဂၢိဳလ္အျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ေတာ္မူခဲ့သည္။ ဝနည္းအရာတြင္ ဧတဒဂ္ရေတာ္မူခဲ့ေသာ အရွင္ဥပါလိမေထရ္က ၀ိနည္း ေဒသနာေတာ္အား ေျဖၾကားသည့္ “ဝသဇၨက” ပုဂၢိဳလ္အျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ေတာ္မူခဲ့၏။ သုတၱန္ႏွင့္ အဘိဓမၼာဟူေသာ ဓမၼ ေဒသနာေတာ္တို႔အား “ဓမၼဘ႑ာဂါရိက” (တရားဘ႑ာစိုး) ျဖစ္သည့္ အရွင္အာနႏၵာ မေထရ္က ေျဖၾကား၍ သံဂါယနာ တင္ေတာ္မူခဲ့ၾကသည္။

ဤတြင္လည္း ဓမၼေဒသနာတို႔အား သေဘာတူရာ တူရာစု၍ ေအာက္ပါအတိုင္း “နိကာယ (အစုအေပါင္း)” ငါးစုျဖင့္ (တနည္း နိကာယ္ ငါးရပ္ျဖင့္) စု၍ ခြဲျခားခဲ့ၾကပါသည္။

(၁) ဒီဃနိကာယ - သုတၱန္အရွည္မ်ား စုစည္းထားေသာ အုပ္စု
(၂) မဇၩိမနိကာယ - အလယ္အလတ္သုတၱန္မ်ား စုစည္းထားေသာ အုပ္စု
(၃) သံယုတၱနိကာယ - အခ်င္းခ်င္း ဆက္ႏြယ္ေနေသာ သုတၱန္မ်ားအား စုထားေသာ အုပ္စု
(၄) အဂၤုတၱရနိကာယ - အဂၤါအရည္အတြက္အလိုက္စုစည္းထားေသာ နိကာယ္
(၅) ခုဒၵကနိကာယ - အ႐ြယ္အစား ေသးငယ္ေသာ သုတၱန္မ်ားႏွင့္ အဘိဓမၼာေဒသနာအုပ္စု

“သုတၱ”သည္ “တမ်ဥ္းခ်ည္၊ ပန္းသီတံ၊ ပန္းသီႀကိဳး”ဟု တိုက္႐ိုက္ အနက္အဓိပၸါယ္ရ၍ ျမတ္စြာဘုရား ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ေသာ ဓမၼေဒသနာတို႔အား ဖ႐ိုဖရဲ မျဖစ္ရေအာင္ သီကံုးေပးထားေသာ ႀကိဳးသဖြယ္ ယူဆႏိုင္ပါသည္။ (ပါဠိေ၀ါဟာရ “သုတၱ”အား သုတ္, သုတၱန္, သုတၱံစသျဖင့္ ျမန္မာမႈျပဳ ေလ့ရွိသည္။)

ဒီဃနိကာယ (Collection of Long Discourses)

ဗုဒၶေဒသနာေတာ္မ်ားအား အက်ဥ္းၿခံဳးလိုက္ပါက သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဟူေသာ အုပ္စုသံုးစုရသည္။ ဒီဃနိကာယ္တြင္ ပါ၀င္ေသာ သုတ္မ်ားသည္ သီလ, သမာဓိ, ပညာတို႔ကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ေဟာၾကားထားေသာ သုတ္မ်ားျဖစ္သည္။ မိစၧာဒိ႒ိ ၆၂-မ်ိဳးအေၾကာင္း ေဟာၾကားေသာ ျဗဟၼဇာလသုတ္၊ ရဟန္းျပဳရျခင္း၏ အက်ိဳးေက်းဇူးကို အဇာတသတ္မင္းအား ေဟာၾကားထားေသာ သာမညဖလသုတ္၊ ဗုဒၶ၏ ေနာက္ဆံုးကာလ ျဖစ္စဥ္မ်ားအား ေဟာၾကားထားေသာ မဟာပရိနိဗၺာနသုတ္၊ နိဗၺာန္သို႔ မ်က္ေမွာက္ျပဳရန္ တစ္ေၾကာင္းတည္းေသာ လမ္းစဥ္ျဖစ္သည့္ သတိပ႒ာန္ေလးပါးကို ေဟာၾကားေသာ မဟာသတိပ႒ာနသုတ္၊ မိဘဝတ္, သားသမီးဝတ္ စသျဖင့္ လူမႈက်င့္၀တ္မ်ားကို ေဟာၾကားထားေသာ သိဂၤါေလာဝဒသုတ္ တို႔သည္ ဒီဃနိကာယ္လာ သုတၱန္မ်ားျဖစ္သည္။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ဒီဃနိကာယ္လာသုတ္မ်ားသည္ ဘာသာျခားတို႔အား ဗုဒၶအဆံုးမ, ဗုဒၶသာသနာကုိ လိုက္နာသူမ်ား ျဖစ္လာေစရန္ ရည္႐ြယ္၍ ေဟာၾကားထားေသာ သုတ္မ်ားျဖစ္သည္ဟု ဆိုႏိုင္သည္။ အေသာကမင္းလက္ထက္တြင္ အရွင္ေသာဏႏွင့္ အရွင္ဥတၱရတို႔သည္ ဒီဃနိကာယ္၏ ပထမဆံုးသုတ္ျဖစ္ေသာ ျဗဟၼဇာလသုတ္ကို ေဟာၾကား၍ သုဝဏၰဘုမၼိအရပ္တြင္ သာသနာျပဳခဲ့ ျခင္းျဖစ္သည္။

စုစုေပါင္း သုတၱန္ ၃၄-ပုဒ္ပါ၀င္ေသာ ဤဒီဃနိကာယ္အား “ဝဂၢ (=အစု)” ေခၚ အစုသံုးစု က်မ္းသံုးက်မ္း ခြဲျခားထားသည္။

(၁) သီလကၡႏၶဝဂၢ (ျမန္မာအေခၚ သုတ္သီလကၡန္) - သုတ္ေပါင္း ၁၃-သုတ္
(၂) မဟာဝဂၢ (ျမန္မာအေခၚ သုတ္မဟာဝ) - သုတ္ေပါင္း ၁၁-သုတ္
(၃) ပါထိကဝဂၢ (ျမန္မာအေခၚ သုတ္ပါေထယ်) - သုတ္ေပါင္း ၁၀-သုတ္

ပါဠိစာေပတို႔တြင္ က်မ္းစာ၏ အ႐ြယ္ပမာဏတို႔ကို မရပ္မနားဘ တစ္ႀကိမ္တည္း ႐ြတ္ဆိုႏိုင္ေသာ ပမာဏျဖင့္ တိုင္းတာေလ့ရွိသည္။ ယင္းပမာဏအား “ဘာဏဝရ” ဟုေခၚသည္။ တစ္ဘာဏ၀ါရတြင္ အကၡရာအလံုးရည္ ရွစ္ေထာင္ရွိသည္။ ဒီဃနိကာယ္အား ဘာဏဝရဟူေသာ unit ျဖင့္တိုင္းထြာက ၆၄-ဘာဏဝရ ရွိသည္။

မဇၩိမနိကာယ (Collection of Middle Length Discourses)

ဒီဃနိကာယ္လာ သုတ္မ်ားသည္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ရွည္ရွည္လ်ားလ်ား ေဟာၾကားထားေသာ သုတ္မ်ားဟုဆိုပါက၊ မဇၩိမနိကာယ္မွ သုတ္မ်ားသည္ နက္နက္႐ိႈင္း႐ိႈင္း ေဟာၾကားထားေသာ သုတ္မ်ားဟု ဆိုႏိုင္သည္။ မဇၩိမနိကာယ္လာ သုတ္ အမ်ားစုသည္ ဗုဒၶဘာသာရဟန္းေတာ္မ်ားအား ရည္႐ြယ္ေဟာၾကားထားသည္ဟု ဆိုႏိုင္သည္။ မူလပရိယာယသုတ္၊ သဗၺာသ၀သုတ္၊ သမၼာဒိ႒ိသုတ္၊ ဓာတု၀ိဘဂၤသုတ္၊ စူဠကမၼ၀ိဘဂၤသုတ္၊ တဏွာသခၤယသုတ္၊ စူဠေ၀ဒလႅသုတ္၊ အာနာပါနႆတိသုတ္၊ ဆဆကၠသုတ္ စေသာ အဓိပၸါယ္ေလးနက္သည့္ သုတၱန္မ်ားသည္ မဇၩိမနိကာယ္လာ သုတ္မ်ားျဖစ္သည္။

မဇၩိမနိကာယ္မွသုတ္မ်ားသည္ အ႐ြယ္အစားအားျဖင့္ ဒီဃနိကာယ္မွ သုတ္မ်ားေလာက္ မရွည္လ်ားေသာ္လည္း၊ အျခားနိကာယ္မ်ားမွ သုတ္မ်ားေလာက္ တိုေတာင္းျခင္း မရွိေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ မဇၩိမ (အလယ္အလတ္) နိကာယ္ဟု ေခၚျခင္းျဖစ္သည္။ မဇၩိမနိကာယ္တြင္ သုတ္အေရအတြက္အားျဖင့္ ၁၅၂ သုတ္ရွိကာ၊ က်မ္းတစ္က်မ္းလွ်င္ သုတ္ ၅၀-ခန္႔ျဖင့္ ပဏၰာသ ေခၚ က်မ္း သံုးက်မ္း ခြဲထားသည္။ ပဏၰာသဟူသည္ ငါးဆယ္ဟု အဓိပၸါယ္ရသည္။

(၁) မူလပဏၰာသ (ေရွးဦးအစ သုတ္ငါးဆယ္)
(၂) မဇၩိမပဏၰာသ (အလယ္ သုတ္ငါးဆယ္)
(၃) ဥပရိပဏၰာသ (အဆံုးသုတ္ ငါးဆယ္)

မွတ္ရ, ေခၚရလြယ္ရန္ ပဏၰာသ (ငါးဆယ္) ဟုဆိုရေသာ္လည္း ေနာက္ဆံုး ဥပရိပဏၰာသတြင္ သုတ္အေရတြက္အားျဖင့္ ၅၂-သုတ္ရွိ၍ စုစုေပါင္း ၁၅၂-သုတ္ရွိသည္။ တဖန္ ပဏၰာသတစ္ခုစီတြင္ သုတ္ ၁၀-သုတ္စီအား “ဝဂၢ”ေခၚ အခန္း တစ္ခန္းစီ ခြဲ၍ ထားသည္။ မဇၩိမနိကာယ္ တစ္ခုလံုးအေနျဖင့္ ဘာဏ၀ါရ ၈၀ ရွိ၍ ဒီဃနိကာယ္ထက္ ပို၍ အ႐ြယ္ပမာဏႀကီးမားသည္။

သံယုတၱနိကာယ (Collection of Connected Discourses)

သံယုတၱနိကာယ္တြင္ အတြဲ ၅-တြဲ (တနည္း က်မ္း ၅က်မ္း) ရွိသည္။
(၁) သဂါထာဝဂၢသံယုတ္က်မ္း
(၂) နိဒါနဝဂၢသံယုတ္က်မ္း
(၃) ခႏၶဝဂၢသံယုတ္က်မ္း
(၄) သဠယတနဝဂၢသံယုတ္က်မ္း
(၅) မဟာဝဂၢသံယုတ္က်မ္း

သံယုတၱနိကာယ္တြင္ သုတ္အေရအတြက္အားျဖင့္ ၇၇၆၂-သုတ္ ပါ၀င္၍ ဘာဏ၀ါရအားျဖင့္ ၁၀၀ ရွိသည္။ (ဘိကၡဳေဗာဓိအလိုအရ သုတ္ေပါင္း ၂၉၀၄-သုတ္သာေတြ႔ရသည္ဟု ဆို၏။ ေရတြက္ပုံကြဲလြဲ၍ ျဖစ္ေပမည္။) က်မ္းတစ္က်မ္းစီအား အေၾကာင္းအရာ တူရာတူရာအလိုက္ သံယုတၱေခၚ အခန္းမ်ားထပ္မံခြဲထားရာ က်မ္း ၅-က်မ္းတြင္ စုစုေပါင္း သံယုတ္ ၅၆-ခန္းပါ၀င္သည္။ တစ္ဖန္ ထိုသံယုတ္တို႔ကိုလည္း သုတ္ ၁၀-သုတ္ခန္႔လွ်င္ ဂၢ တစ္ခုစု၍ ထပ္မံခြဲထားျပန္သည္။

“သံယုတၱ” ဟူသည္ “အတူတကြယွဥ္တြဲေပါင္းစပ္ထားျခင္း”ဟု အဓိပၸါယ္ရသည္။ သံယုတၱနိကာယသည္ အေၾကာင္းအရာ တူညီေသာ သုတၱန္မ်ားအား စုေပါင္းထားေသာ နိကာယ္ျဖစ္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ သံယုတၱနိကာယ္၏ ပထမတြဲ (သဂါထာဝဂၢသံယုတ္က်မ္း)သည္ ဂါထာျဖင့္ ေဟာၾကားထားသည့္ တရားေတာ္မ်ားအား စုစည္းထားသည္။ ဤက်မ္းအားလည္း ေကာသလမင္းႀကီးႏွင့္ ပတ္သက္သက္၍ ေဟာၾကားထားေသာ တရားေတာ္မ်ားအား ေကာသလသံယုတၱ၊ မာရ္နတ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဟာၾကာထားေသာ တရားေတာ္မ်ားအား မာရသံယုတၱစသျဖင့္ ထပ္မံ၍ ပိုင္းျခား စုစည္းထားသည္။

နိဒါနဝဂၢသံယုတ္က်မ္းသည္ အေၾကာင္း(နိဒါန)ႏွင့္ အက်ိဳးဆက္စပ္ပံု ပဋိစၥသမုပၸါဒ္တရားေတာ္ႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ေဟာၾကားထားေသာ တရားေတာ္မ်ားျဖစ္၍၊ ခႏၶဝဂၢသံယုတ္က်မ္းသည္ ခႏၶာငါးပါးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဟာၾကားထားေသာ တရားေတာ္မ်ားျဖစ္သည္။ သဠယတနဝဂၢသံယုတ္က်မ္းတြင္ အာ႐ံုသိမႈအေတြ႕အႀကံဳ (experience)၏ အေျခခံျဖစ္ေသာ ဗာဟိရာယတန (external bases) ေခၚ အာ႐ံုေျခာက္ပါးႏွင့္ အဇၩတၱိကာယတန (internal bases) ေခၚ ဒြါရေျခာက္ပါးတို႔ႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းေသာ တရားမ်ားျဖစ္သည္။

မဟာဝဂၢသံယုတ္က်မ္းတြင္ သုတ္အေရတြက္အားျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ ပမာဏအားျဖင့္ျဖစ္ေစ အႀကီးဆံုးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ “မဟာဝဂၢ”ဟု အမည္ရသည္။ မဂၢင္ ၈ပါး၊ ေဗာဇၩင္ ၇ပါး၊ သတိပ႒ာန္ ၄ပါး၊ ဣေႁႏၵ ၅ပါး၊ သမၸပၸဓာန္ ၄ပါး၊ ဗိုလ္ ၅ပါးႏွင့္ ဣဒၶိပါဒ္ ၄ပါး ဟူေသာ ေဗာဓိပကၡိယ ၃၇ပါးႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ တရားေတာ္မ်ား၊ စ်ာန္, သစၥာေလးပါး, အာနာပါန, ေသာတာပတၱိမဂ္ႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းေသာ တရားေတာ္မ်ား ပါ၀င္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ပထမ ေလးက်မ္းသည္ ခႏၶာ၊ အာယတန၊ သစၥာ၊ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္တရားတို႔ကို နားလည္ သေဘာေပါက္ေစ၍ အယူမွားဒိ႒ိတို႔ ကင္းစင္ေစရန္ ရည္႐ြယ္ၿပီး၊ ေနာက္ဆံုး မဟာ၀ဂၢသံယုတ္က်မ္းသည္ ေဗာဓိဉာဏ္အတြက္ က်င့္ႀကံအားထုတ္မႈ ဘာ၀နာ႐ႈမွတ္ရန္ လမ္းၫႊန္ တရားေဒသနာေတာ္မ်ားျဖစ္သည္ဟု ဆိုႏိုင္သည္။

အဂၤုတၱရနိကာယ (Collections of Numerical Discourses)

ဗုဒၶလက္ထက္ အိႏိၵယႏိုင္ငံ စာေပသင္ၾကားပို႔ခ်ေသာ နည္းစနစ္သည္ ႏႈတ္တိုက္သင္ယူပို႔ခ်ေသာ နည္းစနစ္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ က်က္မွတ္ရလြယ္ကူေစရန္ အခ်က္အလက္ တစ္ခုရွိေသာတရားမ်ား၊ အခ်က္အလက္ ႏွစ္ခုရွိေသာ တရားမ်ား စသျဖင့္ အဂၤါ (အခ်က္အလက္) အေရအတြက္ကို မူတည္၍ သင္ယူပို႔ခ်ေလ့ရွိသည္။ အဂၤုတၱရနိကာယ္သည္ ဤသို႔ အဂၤါအခ်က္လက္အေရအတြက္ ေပၚမူတည္၍ စုစည္းထာေသာ နိကာယ္ျဖစ္သည္။

နိပါတ (နိပါတ္) ေခၚ အခန္း ၁၁-ခန္းျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားသည္။ ပထမအခန္း ဧကကနိပါတတြင္ အဂၤါတစ္ပါးရွိေသာ သုတ္မ်ား၊ ဒုတိယအခန္း ဒုကနိပါတ္တြင္ အဂၤါႏွစ္ပါးရွိေသာ သုတ္မ်ာ၊ တိကနိပါတ္တြင္ အဂၤါသံုးပါးရွိေသာ သုတ္မ်ား စသျဖင့္ အခန္း ၁၁-ခန္းရွိသည္။ အဂၤုတၱရနိကာယ္သည္ ဘာဏ၀ါရအားျဖင့္ ၁၂၀ ဘာဏ၀ါရရွိ၍ သုတ္ အေရတြက္အားျဖင့္ ၉၅၅၇-သုတ္ရွိသည္ဟု အ႒ကထာမ်ားကဆိုသည္။ (ဘိကၡဳေဗာဓိအလိုအရ သုတ္ေပါင္း ၂၃၄၄-သုတ္သာေတြ႔ရသည္ဟု ဆို၏။ ေရတြက္ပုံကြဲလြဲ၍ ျဖစ္ေပမည္။) နိပါတ္တစ္ခုစီအား ဝဂၢ ေခၚ အစုမ်ားထပ္မံ ခြဲျခားထားရာ စုစုေပါင္း  ဂ္ ၁၆၀ ပါ၀င္သည္။ ၀ဂ္တစ္ခုစီတြင္ အၾကမ္းအားျဖင့္ သုတ္ ၁၀-သုတ္မွ် ပါ၀င္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း အခ်ိဳ႕၀ဂ္မ်ားတြင္ ၇-သုတ္သာပါသည္ရွိသလို၊ အခ်ိဳ႕တြင္ ၂၆၂-သုတ္ထိပါ၀င္သည္ကို ေတြ႔ရသည္။

အေၾကာင္းအရာအားျဖင့္လည္း မဂ္ဖိုလ္နိဗၺာန္အက်ိဳး၊ တမလြန္အက်ိဳးမ်ားသာမက မ်က္ေမွာက္ဘ၀ႀကီးပြားေရးအတြက္ က်င့္ႀကံရမည့္ ေအာင္ျမင္ေရး၊ စီးပြားေရး၊ ပညာေရး၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ မိသားစုေရး၊ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရးစသျဖင့္ အေၾကာင္းအရာစံုလွ၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ဤနိကာယ္သည္ ဗုဒၶဘာသာ စြယ္စံုက်မ္းသဖြယ္ျဖစ္ေန၍ ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈ၏ ေရေသာက္ျမစ္ဟုလည္း တင္စားေခၚဆိုၾကသည္။

ခုဒၵကနိကာယ (Collections of Minor Texts)

ပထမ သံဂါယနာတင္ရာတြင္ အရွင္ဥပါလိမေထရ္က ဝနည္းေဒသနာေတာ္အား ေျဖဆို၍ စုေပါင္း ႐ြတ္ဆိုေတာ္မူခဲ့၏။ ထို႔ေနာက္ ဒီဃနိကာယ္၊ မဇၩိမနိကာယ္၊ သံယုတၱနိကာယ္ႏွင့္ အဂၤုတၱရနိကာယ္တို႔ကို ရွင္အာနႏၵာမေထရ္က ေျဖဆို၍ သံဂါယနာတင္ခဲ့သည္။ ဤသို႔ သုတၱန္ေဒသနာ၏ နိကာယ္ႀကီးေလးရပ္အားတင္ၿပီးေနာက္ အဘိဓမၼာေဒသနာေတာ္ကို ဆက္လက္ တင္ေတာ္မူၾကသည္။ ထို႔ေနာက္မွ ႂကြင္းေသာသုတၱန္ေဒသနာ အတိုအထြာတို႔အား ခုဒၵကနိကာယ္အျဖစ္ သံဂါယနာ တင္ေတာ္မူခဲ့ၾကသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာက်မ္းမ်ား (ဥပမာ မိလိႏၵပဉႇာ)သည္ ပထမသံဂါယနာတင္စဥ္တြင္ မပါင္ပဲ ေနာက္မွ ထည့္သြင္းထားေသာ က်မ္းမ်ားျဖစ္၍ အခ်ိဳ႕က သံဂါယနာတင္က်မ္းအျဖစ္ အသိမွတ္မျပဳၾက။ ခုဒၵကနိကာယ္တြင္ပါသည့္ သုတၱန္က်မ္း အေရအတြက္မွာမန္မာႏိုင္ငံမူအရ ၁၈-က်မ္း၊ သီရိလကၤာမူအရ ၁၇-က်မ္း၊ ထိုင္းႏိုင္ငံမူ ၁၅-က်မ္း ျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမူအရ ဤသုတၱန္က်မ္း ၁၈-က်မ္းကိုသာမက၊ ဝနည္းႏွင့္ အဘိဓမၼာ ေဒသနာတို႔ကိုလည္း ခုဒၵနိကာယ္တြင္ ထည့္သြင္း ေဖာ္ျပေလ့ရွိသည္။

၁။ ခုဒၵကပါဌ (ခုဒၵကပါဌ္)
၂။ ဓမၼပဒ
၃။ ဥဒါန (ဥဒါန္း)
၄။ ဣတၱိ၀ုတၱက (ဣတၱိဝတ္)
၅။ သုတၱနိပါတ (သုတၱနိပါတ္)
၆။ ဝမာန၀တၳဳ
၇။ ေပတ၀တၳဳ
၈။ ေထရဂါထာ
၉။ ေထရီဂါထာ
၁၀။အပဒါန (အပါဒါန္)
၁၁။ ဗုဒၶဝသ (ဗုဒၶင္)
၁၂။ စရိယာပိဋက
၁၃။ ဇာတက (ဇာတ္)
၁၄။ နိေဒၵသ (မဟာနိေဒၵသ ႏွင့္ စူဠနိေဒၵသ)
၁၅။ ပဋိသမၻိဒါမဂၢ (ပဋိသမၻိဒါမဂ္)
၁၆။ မိလိႏၵပဉႇာ*
၁၇။ ေနတၱိ*
၁၈။ ေပဋေကာပေဒသ*

ေနတၱိက်မ္းႏွင့္ ေပဋေကာပေဒသက်မ္းတို႔ကို ထိုင္းႏိုင္ငံမူတြင္ သံဂါယနာတင္က်မ္းအျဖစ္ အသိမွတ္မျပဳ။ မိလိႏၵပဉႇာကို ထိုင္းႏိုင္ငံေရာ, သီရိလကၤာႏိုင္ငံကပါ သံဂါယနာတင္က်မ္းအျဖစ္အသိမွတ္မျပဳပါ။

ခုဒၵကပါဌ္သည္ ဗုဒၶဘာသာဝင္တို႔၏ အေျခခံဖတ္စာဟု ဆိုႏိုင္သည္။ သရဏဂံုေဆာက္တည္ျခင္း၊ ဆယ္ပါးသီလခံယူျခင္း၊ ၃၂-ေကာ႒ာသဆင္ျခင္ျခင္း၊ သာမေဏငယ္ေလးမ်ားအတြက္ အေမးအေျဖတို႔ ပါင္သည္။ ပရိတ္ႀကီး ၁၁-သုတ္အနက္မွ မဂၤလသုတ္၊ ရတနသုတ္၊ ေမတၱာသုတ္တို႔သည္လည္း ဤခုဒၵကပါဌပါဠိေတာ္တြင္ ပါင္သည္။

ေထရဂါထာ, ေထရီဂါထာႏွင့္ ဓမၼပဒတို႔သည္ ဂါထာသက္သက္ျဖစ္၍၊ သုတၱနိပါတ္, ဥဒါန္းႏွင့္ ဣတၱိတ္ တို႔သည္ စကားေျပ အနည္းငယ္ေရာထားေသာ ဂါထာမ်ားျဖစ္၍ ဂါထာေပါင္းခ်ဳပ္က်မ္းမ်ား ဟုဆိုႏိုင္သည္။ ေထရဂါထာႏွင့္ ေထရီဂါထာသည္ ရဟႏၱာအရွင္မ်ား၊ အရွင္မမ်ား မ္းေျမာက္မ္းသာ ဥဒါန္းက်ဴးရင့္ေသာ ဂါထာမ်ား၊ အေမးအေျဖမ်ား၊ ပရိနိဗၺာန္ျပဳခါနီး သံေဂရဖြယ္ ျမြက္ၾကားေသာ ဂါထာမ်ားျဖစ္သည္။

သုတၱနိပါတ္ ပါဠိေတာ္၌ ပေစၥကဗုဒၶတို႔ကဲ့သို႔ တစ္ပါးတည္း ဧကစာရီက်င့္သံုးေသာ ရေသ့ရဟန္းတို႔၏ ခဂၢဝသာဏသုတ္ (ႀကံခ်ိဳပမာက်င့္ဖြယ္တရား)၊ မုနိသုတ္တို႔ပါ၀င္သည္။ နိေဒၵသ ပါဠိေတာ္သည္ သုတၱနိပါတ္လာ အ႒ကဂ္၊ ပါရာယနဂ္ႏွင့္ ခဂၢ၀ိသာဏသုတ္တို႔၏ အဖြင့္က်မ္းျဖစ္သည္။

၀ိမာနဝတၳဳ (ဝမာန= ဗိမာန္) သည္ မည္သည့္အေၾကာင္းေၾကာင့္ နတ္စည္းစိမ္ခံစားရပံု တၳဳသာဓကမ်ားျဖစ္၍၊ ေပတတၳဳသည္ မည္သို႔ ၿပိတၱာဘဝရာက္ရပံု၊ မည္သို႔ကၽြတ္လြတ္ပံု တၳဳသာဓကမ်ားျဖစ္သည္။

ဗုဒၶင္သည္ သုေမဓာရွင္ရေသ့ ဒီပကၤရာ ျမတ္စြာဘုရားလက္ထက္ ဗ်ာဒိတ္ခံပံု၊ ပါရမီျဖည့္ပံုႏွင့္ ဒီပကၤရာ ျမတ္စြာဘုရားမွသည္ ေဂါတမျမတ္စြာဘုရားတိုင္ ၂၅-ဆူေသာ ျမတ္စြာဘုရားတို႔၏ အတၳဳပၸတၱိ အက်ဥ္းျဖစ္သည္။ စရိယာပိဋက က်မ္းသည္ ျမတ္စြာဘုရားအေလာင္းေတာ္ဘ၀က ပါရမီျဖည့္က်င့္ေတာ္မူခဲ့ပံု ပံု၀တၳဳ ၃၅-ပုဒ္အား ပါရမီ ၁၀-ပါး အစီအစဥ္ျဖင့္ ေဖာ္ျပထားသည္။ အပါဒါန္ ပါဠိေတာ္သည္လည္း ဘုရား၊ ပေစၥကဗုဒၶႏွင့္ ရဟႏၲာ အရွင္ အရွင္မတုိ႔၏ အတၳဳပၸတၱိက်မ္း ျဖစ္သည္။

ဇာတက က်မ္းအား ၅၅၀-နိပါတ္ေတာ္ဟူေသာ အမည္ျဖင့္ အသိမ်ားသည္။ ျမတ္စြာဘုရား လက္ထက္တြင္ ျဖစ္ပ်က္ေသာ အေၾကာင္းအရာတို႔ ဆက္ႏြယ္၍ အတိတ္ကိုဆာင္ကာ ေရွးကလည္း ဤသို႔ျဖစ္ခဲ့ဖူးသည္ဟု ေဟာၾကားထားေသာ ဇာတ္ေတာ္မ်ား ျဖစ္သည္။ ဇာတ္ေတာ္ပံုျပင္ ၅၄၇-ပုဒ္သာ ရွိေသာ္လည္း အေခၚလြယ္ေစရန္ ငါးရာငါးဆယ္ဇာတ္ဟုသာ ေခၚခင္းျဖစ္သည္။

ပဋိသမၻိဒါမသည္ ဓမၼေဒသနာတို႔အား အဘိဓမၼာဆန္ဆန္ အေသးစိတ္ ခြဲျခားေ၀ဖန္ ေဟာၾကားထားေသာ က်မ္းျဖစ္သည္။ သုတမယဉာဏ္, သီလမယဉာဏ္မွ အစခ်ီကာ သဗၺညဳတဉာဏ္, အနာ၀ရဏဉာဏ္တိုင္ ၇၃-မ်ိဳးေသာ ဉာဏ္မ်ားအား ဉာဏကထာခန္းတြင္ ပိုင္းျခားျပသည္။ သစၥာအနက္ ၁၆-ခ်က္၊ ၅၂၈-သြယ္ ေမတၱာပြားနည္းတုိ႔သည္ ပဋိသမၻိဒါမဂ္ ပါဠိေတာ္လာ ေဒသနာမ်ားျဖစ္သည္။

ေပဋေကာပေဒသ (ပိဋကတ္လမ္းၫႊန္က်မ္း) ႏွင့္ ေနတၱိ (လမ္းၫႊန္က်မ္း)တို႔သည္ ပိဋကတ္သံုးပံုအား စနစ္တက် ၿခံဳငံုေလ့လာေသာ လမ္းၫႊန္က်မ္းျဖစ္၍ ပိဋကတ္ေတာ္တို႔၏ အဖြင့္ အ႒ကထာ၊ ဋီကာ၊ ဒီပနီက်မ္းျပဳဆရာတို႔၏ လက္စြဲက်မ္း တစ္ေစာင္ျဖစ္သည္။

မိလိႏၵပဉႇာက်မ္းသည္ ဂရိႏြယ္ဖြား တစ္ဦးျဖစ္ေသာ သာဂလျပည္ဘုရင္ မိလိႏၵမင္းႀကီးႏွင့္ အရွင္နာဂေသန (အရွင္နာဂသိန္)တို႔ တရားဓမၼႏွင့္စပ္၍ စကားစစ္ထိုးေသာ က်မ္းျဖစ္သည္။

ဆ႒သံဂါယနာမူ ပါဠိေတာ္က်မ္းမ်ား

ပိဋကအားျဖင့္ သံုးပံု, နိကာယ္အားျဖင့္ ငါးရပ္ေသာ ပါဠိေတာ္က်မ္းရင္းမ်ားသည္ စုစုေပါင္း ၅၂-က်မ္းရွိ၏။ ဆ႒သံဂါယနာတင္မူအရ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀ရာတြင္ အခ်ိဳ႕က်မ္းငယ္မ်ားအား တစ္အုပ္တည္းတြင္ေပါင္း၍ ထုတ္ေ၀သျဖင့္ စာအုပ္ေပါင္း ၄၀ ရွိေလသည္။

(က) သုတၱန္ပိဋက (နိကာယ္ ၅-ရပ္) က်မ္းေပါင္း ၄၀ (၂၃-အုပ္)
၁။ ဒီဃနိကာယ္ ၃-က်မ္း (၃-အုပ္)
၂။ မဇၩိမနိကာယ္ ၃-က်မ္း (၃-အုပ္)
၃။ သံယုတၱနိကာယ္ ၅-က်မ္း (၃-အုပ္)
၄။ အဂၤုတၱရနိကာယ ၁၁-က်မ္း (၃-အုပ္)
၅။ ခုဒၵကနိကာယ္ ၁၈-က်မ္း (၁၁-အုပ္)
(ခ) နည္းပိဋက (ခုဒၵကနိကာယ္) ၅-က်မ္း (၅-အုပ္)
(ဂ) အဘိဓမၼာပိဋက (ခုဒၵကနိကာယ္) ၇-က်မ္း (၁၂-အုပ္)

နိကာယ္ ၅-ရပ္ ေဒသနာေတာ္မ်ားကို ဖတ္႐ႈလိုပါက

၁။ ပါဠိေတာ္မ်ားႏွင့္ ပါဠိေတာ္ျမန္မာျပန္က်မ္းအစံုကို ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ ကမၻာေအး၊ သာသနာေရး၀န္ႀကီးဌာနတြင္ ၀ယ္ယူႏိုင္သည္။

၂။ ဆရာႀကီးဦးဂိုအင္ကာ ဦးစီးေသာ ၀ိပႆနာသုေတသနအသင္း (Vipassanā Research Institute) မွထုတ္ေသာ ဆ႒သံဂါယနာမူ စီဒီေခြကို ေအာက္ပါ link တြင္ မွာယူႏိုင္ပါသည္။
http://www.vri.dhamma.org/publications/cdorder.html

၃။ ပိဋကတ္သံုးပံု ျမန္မာျပန္ အစံုအား ေအာက္ပါ link တြင္ download လုပ္ယူႏိုင္သည္။
http://www.mediafire.com/?qjcxnohtgmh

၄။ အကယ္၍ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ကို ဖတ္႐ႈလိုပါက ဓမၼာစရိယဦးေမာင္ေမာင္ေလး၏ ပိဋကတ္အႏွစ္ခ်ဳပ္ စာအုပ္မ်ားတြင္ ဖတ္႐ႈႏိုင္ပါသည္။

စာၫႊန္း။
၁။ ပါဠိေတာ္ျမန္မာျပန္က်မ္းမ်ား (က်မ္းဦးမွတ္ဖြယ္မ်ား)
၂။ U Ko Lay – The compendium of Buddhism: Guide to Tipiṭaka.
၃။ A.K. Warder- Indian Buddhism.
ေအာက္ပါစာအုပ္မ်ားမွ က်မ္းဦးနိဒါန္းမ်ား
၄။ ဓမၼာစရိယဦးေမာင္ေမာင္ေလး – ပိဋကအႏွစ္ခ်ဳပ္ ဒီဃနိကာယ္
၅။ ဓမၼာစရိယဦးေမာင္ေမာင္ေလး – ပိဋကအႏွစ္ခ်ဳပ္ မဇၩိမနိကာယ္
၆။ ဓမၼာစရိယဦးေမာင္ေမာင္ေလး – ပိဋကအႏွစ္ခ်ဳပ္ သံယုတၱနိကာယ္
၇။ ဓမၼာစရိယဦးေမာင္ေမာင္ေလး – ပိဋကအႏွစ္ခ်ဳပ္ အဂၤုတၱရနိကာယ္ ပထမတြဲ ၊ ဒုတိယတြဲ
၈။ Bhikkhu Bodhi – In the Buddha’s Words: Anthology of Discourses from the Pāḷi Canon.
၉။ Maurice Walshe – The Long Discourses of The Buddha: A Translation of Dīgha Nikāya, 1987
၁၀။ Bhikkhu Ñānamoḷi and Bhikkhu Bodhi – The Middle Length Discourses of the Buddha: A Translation of the Majjhima Nikāya, 1995.
၁၁။ Bhikkhu Bodhi – The Connected Discourses of the Buddha: A Translation of Saṃyutta Nikāya.
၁၂။ Bhikkhu Bodhi – Numerical Discourses of the Buddha: An Anthology of Suttas from Aṅguttara Nikāya.
ယွဥ္တြဲ ဖတ္ရႈလိုပါလွ်င္ - အဘိဓမၼာ မိတ္ဆက္

6 comments:

စူး said...

အမေရ.. ကိုယ့္မ်က္စိကို ခနပိတ္လိုက္တယ္ ဟီး
အဲဒီစာအုပ္ေတြ လွဴခဲ့ဖူးတယ္..
ဒါေပမဲ့ ပါရမီအခံနယ္းေသးတာကလားးး
ေသခ်ာမဖတ္ႏိုင္ေသးဘူး
အမေရးထားတဲ့ မိတ္ဆက္အဆင့္စာေတြကိုေတာင္ ဟိုေက်ာ္ဒီခြနဲ့...

အင္း ေနာက္မ်ားမွ ပဲ ေသခ်ာဖတ္မယ္ေနာ္ ..အမ..
ေနာင္ ၁၀ ႏွစ္ေလာက္ေနရင္ေလ.. အဟီး

Yu Wa Yi said...

ေအးေအးေဆးေဆး စဥ္းစားေတြးၿပီးဖတ္ရမယ့္စာမို ့ေရာက္ေရာက္ခ်င္း ဘာ၀င္ေျပာရမယ္
မသိဘူး။ ဒါနဲ ့ျပန္ျပန္ၿပီး လာလာဖတ္ေနတုန္းပါပဲ။ ေက်းဇူး..လို ့သာေျပာခဲ့ပါရေစ ကိုဧရာ
နွင့္မသီတာေရ။

Nu Thwe said...

ေလးနက္တန္ဖိုးရွိတဲ႔ စာေတြကို ေခါင္းၾကည္ၾကည္လင္လင္ ရွိမွ ျပန္လာဖတ္ပါ႔မယ္။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ရွင္႔။

Taungoo said...

ကၽြန္ေတာ္ အၾကမ္းဖ်င္းေလာက္ေတာ့ ေရးတင္ဖူးတယ္။ အမေရးတာက အေသးစိပ္က်လိုက္တာ။ မသိေသးတာေတြ ထပ္သိရတယ္။ ဆက္လက္မွ်ေဝပါအမေရ။

sonata-cantata said...

ျမတ္ႏိုး၊ ယု၀ရီ၊ ႏုသြဲ႕ေရ
ကိုဧရာက ပို႔စ္ေရးၿပီး စာ အက် အေပါက္ေလး စစ္ေပးပါဆိုရင္ေတာင္ မသီတာ မွာ ကီ သြင္းရေသးတယ္... အားအေတာ္အတန္ျပည့္ေတာ့မွ ငယ္ငယ္တုန္းက စာက်က္သလို ေအာ္ဖတ္ရတယ္။

ေတာင္ငူသားေရ
ကိုဧရာ ဓမၼမွတ္စု ေတြ ဓမၼဒါန ေ၀မွ်ေနတာပါ မသီတာေရးတာ မဟုတ္ဘူး

A Linn Nyi said...

ကိုဧရာ နွင့္မသီတာေရ..ဒီပုိ႕စ္ေလးကုိ ေက်းဇူးပဲ။ weekend မွ ထပ္လာဖတ္ဦးမယ္..။