Sunday, January 13, 2019

မဂၤလသုတ္ (၄) - Charateristics of the Foolish

"ဗာလ" ဆိုတာ ဘယ္လိုလူမ်ိဳးလဲလို႔ သိႏိုင္မယ့္ ဗာလလကၡဏာေတြကို အဂၤုတၱရနိကာယ္ တိကနိပါတ္ ဗာလဝဂ္မွာ ေဟာထားတာ ရွိပါတယ္။

အသိလြယ္ဆံုး ခြဲျခားနည္းကေတာ့ ကာယဒုစ႐ိုက္ ၃-ပါး ကို ျပဳေလ့ရွိသူ၊ ဝစီဒုစ႐ိုက္ ၄-ပါးကို ဆိုေလ့ရွိသူ၊ မေနာဒုစ႐ိုက္ ၃-ပါးကို ႀကံေလ့ရွိသူကို လူမိုက္လို႔ သတ္မွတ္တာပါပဲ။

"ဗာလ" အဓိပၸါယ္သတ္မွတ္ခ်က္ အခ်ိဳ႕ (အထူးသျဖင့္ ငါးရာ့ငါးဆယ္ ဇာတ္ေတာ္ထဲက အကိတၱိရေသ့ရဲ႕ မွတ္ခ်က္က) စိတ္ဝင္စားဖို႔ ေကာင္းေပမယ့္ လူမိုက္ဋီကာ ဆက္မဖြင့္ေတာ့ပါဘူး။ ထုတ္ထားဖူးတဲ့ မွတ္စုအခ်ိဳ႕ကိုပဲ စိတ္ဝင္စားသူေတြအတြက္ မူရင္းအတိုင္း မွ်ေဝလိုက္ပါတယ္။


▬▬▬▬▬

★ ဗာလာနႏၲိ ဗလႏၲိ အႆသႏၲီတိ ဗာလာ, အႆသိတပႆသိတမေတၱန ဇီဝႏၲိ, န ပညာဇီဝိေတနာတိ အဓိပၸါေယာ (√bal = to live) - အသက္ ႐ႈ႐ိႈက္ေန႐ံုမွ် အသက္ရွင္ေသာ သူ၊ ပညာျဖင့္ အသက္မရွင္ေသာ သူကို လူမိုက္ဟု ေခၚသည္။ (မဂၤလသုတ္ အ႒ကထာ)

★ ဣေမ ဟိ သတၱာ ဇာတဒိဝသေတာ ပ႒ာယ ယာဝ ပၪၥဒသဝႆကာ တာဝ “ကုမာရကာ ဗာလာ” တိ ဝုစၥႏၲိ - ေမြးကင္းစမွသည္ ၁၅-ႏွစ္အထိကို ငယ္႐ြယ္ႏုပ်ိဳေသာ လူငယ္၊ ကေလးသူငယ္ဟု ေခၚ (ဥဒါန္းအ႒ကထာ)

★ ကာယဒုစ႐ိုက္ ဝစီဒုစ႐ုိက္ မေနာဒုစ႐ိုက္ သံုးပါးတို႔ႏွင့္ ျပည့္စံုေသာသူသည္ လူမိုက္မည္၏ (အံ.၃.၂၊ လကၡဏသုတ္)

★ လူမိုက္ဟူသည္ မေကာင္းေသာ အႀကံကို ႀကံေလ့ရွိသည္ (ဒုစၥိႏၲိတစိႏၲီ)၊ မေကာင္းစကားကို ဆိုေလ့ရွိသည္၊ မေကာင္းေသာ အမႈကို ျပဳေလ့ရွိသည္ (ဒုကၠဋကမၼကာရီ)။ (အံ.၃.၃၊ စိႏၲီသုတ္။ မ.၃.၂၄၆၊ ဗာလပ႑ိသုတ္)

★ မိမိ အျပစ္ကို အျပစ္ဟု မျမင္ (အစၥယံ အစၥယေတာ န ပႆတိ)၊ အျပစ္ကို အျပစ္ဟု ျမင္ေသာ္လည္း တရားသျဖင့္ မကုစား (အစၥယံ အစၥယေတာ ဒိသြာ ယထာကမၼံ နပၸဋိကေရာတိ)၊ သူတပါးတို႔က အျပစ္ကို ဝန္ခံေျပာၾကားသည္ကိုလည္း တရားသျဖင့္ မခံယူ (ပရႆ အစၥယံ ေဒသႏၲႆ ယထာဓမၼံ နပၸဋိဂၢဏွာတိ) - ထိုသူသည္ လူမိုက္မည္၏။

★ မသင့္ေလ်ာ္ေသာ အေၾကာင့္အားျဖင့္ ပုစၧာကို ေမးျမန္းတတ္သည္ (အေယာနိေသာ ပဥႇံ ကတၱာ ေဟာတိ)။ မသင့္ေလ်ာ္ေသာ အေၾကာင္းအားျဖင့္ ပုစၧာကို ေျဖၾကားတတ္သည္ (အေယာနိေသာ ပဥႇံ ဝိႆေဇၨတာ ေဟာတိ)။ သူတပါးက သင့္ေလ်ာ္ေသာ အေၾကာင့္အားျဖင့္ ျပည့္စံု ေျပျပစ္စြာ ေျဖဆိုအပ္သည္ကို ဝမ္းေျမာက္ခ်ီးမြမ္းျခင္း မျပဳ (ပရႆ ေယာနိေသာ ပဥႇံ ဝိႆဇၨိတံ ပရိမ႑ေလဟိ ပဒဗ်ၪၨေနဟိ သိလိေ႒ဟိ ဥပဂေတဟိ နာဗ႓ႏုေဗာဒိတာ ေဟာတိ)။ (အံ.၃.၅၊ အေယာနိေသာသုတ္)

★ လူမိုက္သည္ ဉာဏ္ျဖင့္ မစိစစ္ မသက္ဝင္ဘဲ (အနႏုဝိစၥ အပရိေယာဂါေဟတြာ) ကဲ့ရဲ႕ထိုက္သည္ကို ခ်ီးမြမ္း၍၊ ခ်ီးမြမ္းထိုက္သည္ကို ကဲ့ရဲ႕သည္။ မၾကည္ညိဳထိုက္သည္ကို ၾကည္ညိဳ၍၊ ၾကည္ညိဳထိုက္သည္ကို မၾကည္ညိဳ။ အမိအဖတို႔၌ မွားယြင္းေသာအက်င့္ကို က်င့္သည္ (မိစၧာပဋိပဇၨမာန) (အံ.၂.၁၃၅၊ ၁၃၆၊ ၁၃၇)

★ က်ေရာက္လာမည့္ အႏၲရာယ္ကို ေၾကာက္႐ြံ႕ထိပ္လန္႔ရသည့္ ေဘး (ဘယ)၊ အႏၲရာယ္က်ေရာက္သည့္ အခါ ကေသာင္းကနင္း မတည္မၿငိမ္ျဖစ္ရသည့္ ဒုကၡ (ဥပဒၵဝ)၊ အႏၲရာယ္က်ၿပီးေေသာအခါ အေမွာင့္ပူးသလို စြဲကပ္က်န္ခဲ့သည့္ ပူေဆြးဝမ္းနည္းမႈ (ဥပသဂၢ) တို႔သည္ လူမိုက္တို႔ ေၾကာင့္သာ ျဖစ္ရသည္။ ပညာရွိေၾကာင့္ မျဖစ္။ အမိႈက္ကစ ျပႆာဒ္ မီးေလာင္သကဲ့သို႔တည္း။ ထို႔ေၾကာင့္ ဆင္ျခင္တုံတရားရွိေသာ ပညာရွိျဖစ္ေအာင္ က်င့္အံ့ဟု ေလ့က်င့္အပ္သည္ (အံ-၃-၁၊ ဘယသုတ္။ မ-၃-၁၂၄၊ ဗဟုဓာတုကသုတ္)

ဘယ၊ ဥပဒၵဝ၊ ဥပသဂၢ သံုးမ်ိဳးကို ဘိကၡဳဉာဏေမာဠိက fears, troubles, calamities ဟု၎၊ ဘိကၡဳေဗာဓိက perils, calamities and misfortune ဟု၎ ဘာသာျပန္ထားသည္။ ဘိကၡဳဉာဏေမာဠိ၏ ဘာသာျပန္က ပို၍ သင့္ေတာ္သည္ ထင္ရ၏။

"အနယံ နယတိ ဒုေမၼေဓာ၊ အဓုရာယံ နိယုၪၨတိ။
ဒုေႏၷာေယာ ေသယ်ေသာ ေဟာတိ၊ သမၼာ ဝုေတၱာ ပကုပၸတိ။
ဝိနယံ ေသာ န ဇာနာတိ၊ သာဓု တႆ အဒႆနံ"
(ဇာတက-အမွတ္ ၄၈ဝ၊ ၁.၂၃.၉၁ အကိတၱိဇာတ္)

"ပညာမဲ့သူသည္ နည္းလမ္းမဟုတ္သည္ကို နည္းလမ္းအျဖစ္ ေဆာင္ယူသည္ (အနယံ နယတိ ဒုေမၼေဏာ)။ ကိုယ့္တာဝန္ မဟုတ္သည္ကို တာဝန္အျဖစ္ အားထုတ္သည္ (အဓုရာယံ နိယုၪၨတိ)။ နည္းလမ္းမက်သည္ကိုသာ အဟုတ္လုပ္၍ အျမတ္တႏိုးထားသည္ (ဒုႏၷေယာ ေသေယ်ာေသာ ေဟာတိ)။ တဖက္သားက အေၾကာင္းအက်ိဳးျပ၍ ေျပာသည္ကို လက္မခံဘဲ စိတ္ဆိုးသည္ (သမၼာ ဝုေတၱာ ပကုပၸတိ)။ လူ႔က်င့္ဝတ္စည္းကမ္းကို နားမလည္ (ဝိနယံ ေသာ န ဇာနာတိ)။ ထိုလူမိုက္မ်ိဳးကို မေတြ႔မျမင္ရသည္သာ ေကာင္း၏" ဟု အကိတၱိရေသ့က မွတ္ယူသည္။

အကေရာေႏၲာပိ ေစ ပါပံ, ကေရာႏၲမုပေသဝတိ;
သကႋေယာ ေဟာတိ ပါပသၼႎ, အဝေဏၰာ စႆ ႐ူဟတိ။
[…]
ပူတိမစၧံ ကုသေဂၢန, ေယာ နေရာ ဥပနယွတိ။
ကုသာပိ ပူတိ ဝါယႏၲိ, ဧဝံ ဗာလူပေသဝနာ။

မေကာင္းမႈကို မျပဳေသာ္လည္း ျပဳသူကို မွီဝဲဆည္းကပ္ပါက မေကာင္းမႈ၌ ယံုမွားခံရ၏။ မေကာင္းသတင္း ေက်ာ္ေစာျခင္းလည္း ထိုသူ႔အေပၚသို႔ ေရာက္၏။

ငါးပုပ္ကို သမန္းျမက္ျဖင့္ ထုတ္သျဖင့္ သမန္းျမက္သည္ အပုပ္နံ႔ လိႈင္သကဲ့သုိ႔ လူမိုက္ကို ေပါင္းေဖာ္ မွီဝဲ ဆည္းကပ္ေသာ (ဗာလူပေသဝနာ) ထိုသူသည္ ငါးပုပ္ကို ထုတ္ေသာ သမန္းျမက္ႏွင့္ တူ၏။ (ဣတိ.၇၆။ ဇာတက-အမွတ္ ၅ဝ၃၊ သတၱိဂုမၺဇာတ္။ ဇာတက-အမွတ္ ၅၄၅၊ မဟာနာရဒဇာတ္)

ဒီဃာ ဇာဂရေတာ ရတၱိ၊ ဒီဃံ သႏၲႆ ေယာဇနံ။
ဒီေဃာ ဗာလာနံ သံသာေရာ၊ သဒၶမၼံ အဝိဇာနတံ။ (ဓမၼပဒ.၆၀)

အိပ္မေပ်ာ္ဘဲ ႏိုးေနသူအား ညတာသည္ ရွည္၏။ ခရီးပန္းသူအား ယူဇနာခရီးသည္ ရွည္၏။
သူေတာ္ေကာင္းတရားကို မသိေသာ လူမိုက္တို႔အား သံသရာသည္ ရွည္၏။

စရေၪၥ နာဓိဂေစၧယ်၊ ေသယ်ံ သဒိသမတၱေနာ။
ဧကစရိယံ ဒဠႇံ ကယိရာ၊ နတၳိ ဗာေလ သဟာယတာ။ (ဓမၼပဒ.၆၀)
တရားက်င့္သူသည္ မိမိထက္သာလြန္ေသာ မိမိႏွင့္ တူမွ်ေသာ မိတ္ေဆြကို မရႏိုင္ပါက တစ္ေယာက္တည္း က်င့္ျခင္းကိုသာလွ်င္ ၿမဲၿမံစြာ ျပဳရာ၏။ လူမိုက္၌ မိတ္ေဆြေကာင္းအျဖစ္ မရရွိႏိုင္။

ေယာ ဗာေလာ မညတိ ဗာလ်ံ၊ ပ႑ိေတာ ဝါပိ ေတန ေသာ။
ဗာေလာ စ ပ႑ိတမာနီ၊ သ ေဝ ''ဗာေလာ''တိ ဝုစၥတိ။ (ဓမၼပဒ.၆၃)

လူမိုက္သည္ မိမိ၏ လူမိုက္အျဖစ္ကို သိျခင္းေၾကာင့္ ပညာရွိ ျဖစ္ႏိုင္ေသး၏။ မိမိကိုယ္ကို ပညာရွိထင္ေနေသာ လူမိုက္ကုိကား လူမိုက္ အစစ္ဟု ဆိုအပ္သည္။

ယာဝဇီဝမၸိ ေစ ဗာေလာ၊ ပ႑ိတံ ပယိ႐ုပါသတိ။
န ေသာ ဓမၼံ ဝိဇာနာတိ၊ ဒဗၺီ သူပရသံ ယထာ။ (ဓမၼပဒ.၆၄)

လူမိုက္သည္ ပညာရွိကို တသက္ပတ္လံုး ဆည္းကပ္ေနရေသာ္လည္း တရားကို မသိႏိုင္။ ေယာက္မသည္ ဟင္း၏ အရသာကို မသိသကဲ့သို႔တည္း။

မဓုဝါ မညတိ ဗာေလာ၊ ယာဝ ပါပံ န ပစၥတိ။
ယဒါ စ ပစၥတိ ပါပံ၊ ဗာေလာ ဒုကၡံ နိဂစၧတိ။ (ဓမၼပဒ.၆၉)

မေကာင္းမႈ အက်ိဳးမေပးေသးသမွ် ကာလပတ္လံုး လူမိုက္သည္ မေကာင္းမႈကို ပ်ားသကာသို႔ ထင္မွတ္ေနတတ္၏။ မေကာင္းမႈ ရင့္က်က္အက်ိဳးေပးေသာအခါမွ ဆင္းရဲသို႔ ေရာက္ရသည္။

ဌာနဥႇိ မညတိ ဗာေလာ, ယာဝ ပါပံ န ပစၥတိ။
ယဒါ စ ပစၥတိ ပါပံ, အထ ဒုကၡံ နိဂစၧတိ။ (သံ.၁.၁၂၆၊ ဒုတိယသဂၤါမသုတ္)

မေကာင္းမႈ အက်ိဳးမေပးေသးသမွ် ကာလပတ္လံုး လူမိုက္သည္ မေကာင္းမႈကို အဟုတ္ထင္ေနတတ္၏ (သင့္ေသာ အေၾကာင္းဟု ထင္ေနတတ္၏)။ မေကာင္းမႈ ရင့္က်က္အက်ိဳးေပးေသာအခါမွ ဆင္းရဲသို႔ ေရာက္ရသည္။

ယာဝေဒဝ အနတၳာယ၊ ဉတၱံ ဗာလႆ ဇာယတိ။
ဟႏၲိ ဗာလႆ သုကၠံသံ၊ မုဒၶမႆ ဝိပါတယံ။ (ဓမၼပဒ.၇၂)

လူမိုက္၏ အတတ္ပညာ (အတတ္ပညာေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ေက်ာ္ေစာမႈ) သည္ အက်ိဳးမဲ့ရန္သာ ျဖစ္၏။ လူမိုက္၏ ျဖဴစင္ေသာ ေကာင္းမႈတို႔ကို ဖ်က္ဆီး၍ (ပညာႏွင့္တူေသာ) ဦးထိပ္ကို ျပတ္က်ေစ၏။

အသဗၺတၳဂါမႎ ဝါစံ, ဗာေလာ သဗၺတၳ ဘာသတိ;
နာယံ ဒဓႎ ေဝဒိ န မညတိ နဂၤလီသႏၲိ။ (ဇာတက.၁၂၃၊ နဂၤလီသဇာတ္)

လူမိုက္သည္ ခပ္သိမ္း မဆိုအပ္သည္ကို ခပ္သိမ္း ဆုိ၏။ ႏုိ႔ဓမ္းသည္ ထြန္တံုးႏွင့္ မတူသည္ကို မသိ။ အတူထား၍ ေျပာဘိ၏။

0 comments: