ကျွန်စိတ်၊ ပညာရေး နှင့် လွတ်လပ်မှု

“A Slave is one who waits for someone to come and free him” [Ezra Pound]
 

‘ပညာရွှေအိုး လူမခိုး’၊ ‘ပညာရဲရင့် ပွဲလယ်တင့်’ စသော ဆိုရိုးစကားတို့ဖြင့် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ပညာအပေါ် တန်ဖိုးထားမှုကို နားလည်နိုင်သည်။ ပညာဟူသည် အမှားအမှန်ကို ပိုင်းခြားခြင့်ချိန်နိုင်သော အသိဖြစ်၍ ထိုအသိက လူ၏ အတွေးအမြင်, အကျင့်အကြံတို့ ပြောင်းလဲသော ဖြစ်စဉ်ကို ဦးဆောင်သည်။ ဗဟုသုတအကြားအမြင်များစေရန် လေ့လာမှတ်သားရသည်။ ထိုဗဟုသုတတို့ကို အခြေခံ၍ စဉ်းစားတွေးခေါ်မှုကို ရင့်သန်စေရန် လေ့ကျက်ရသည်။ အမှားကို ရှောင်၍ အမှန်ကို လိုက်နာကျင့်ကြံရန် ထပ်တလဲလဲ လေ့ကျက်ရသည်။ ဤသို့ သုတမယ, စိန္တာမယ, ဘာဝနာမယဟူ၍ အဆင့်ဆင့် တိုးတက်သွားခြင်းကိုပင် လူတို့၏ စိတ်ဓာတ်၊ အကျင့်အကြံတို့ ပြောင်းလဲသောဖြစ်စဉ်ဟု ဆိုရ၏။ အမှန်တရားနှင့် လိုက်လျောညီထွေမည့် အတွေးအခေါ်၊ အကျင့်စရိုက်တို့ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိပါက ပညာအစစ်မဟုတ်။ အတုအယောင်သာ ဖြစ်သည်။ ဘာသာရေးနယ်ပယ်၌် ပညာစစ်သည် ကိလေသာ၏ ကျေးကျွန်ဘဝမှ လွတ်မြောက်မှုအရသာ ‘ဝိမုတ္တိရသ’ ကို ပေး၏။ ထို့အတူပင် လောကီနယ်၌လည်း ပညာက လွတ်လပ်မှုကို ဆောင်ကျဉ်း ပေးသည်။ 

မြန်မာတို့သည် ပညာ၏ အရေးပါမှုကို နားလည်ခဲ့ကြသည်။ ကိုလိုနီခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပညာရေးကို ကျွန်ပညာရေးဟု နားလည်ခဲ့ကြသည်။ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွင် အသုံးချရန်အတွက်သာ ရည်ရွယ်ခဲ့သော အတုအယောင်ပညာရေး အဖြစ်နားလည်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၂၀-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ယူနီဗာစီတီအက်ဥပဒေအား ကျွန်ပညာရေးအဖြစ် သပိတ်မှောက်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးနှင့် ဆီလျော်မည့် အမျိုးသားကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြသည်။ အမျိုးသားပညာရေးမှ ချပေးခဲ့သော မျိုးစေ့များသည် နဂါးနီစာအုပ်အသင်း၊ ဘားမားဘုတ်ကလပ် စသော လူထုပညာပေး အသင်းအဖွဲ့များကို မွေးဖွားပေးခဲ့သည်။ သခင်အောင်ဆန်း, သခင်နု စသော လွတ်လပ်ရေး ခေါင်းဆောင်များကို မွေးထုတ်ပေးမည့် ဒို့ဗမာအစည်းအရုံးကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အမျိုးသားပညာရေးသည် ကျွန်စိတ်မှ သခင်စိတ်သို့ ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။

မိမိဆန္ဒမပါဘဲ၊ အမှားအမှန် စဉ်းစားဝေဖန်ခွင့်မရှိဘဲ၊ တစ်ပါးသူ၏ အလိုကျ လုပ်ပေးရ, နေပေးရသောဘဝကို ကျွန်ဘဝဟု သတ်မှတ်သည်။ ‘ပေးတာယူ၊ ကြွေးတာစား၊ ခိုင်းတာလုပ်’၍ သူတစ်ပါးအလိုကျနေရသော သိမ်ငယ်သည့် စိတ်ဓာတ်မျိုးသည် ကျွန်စိတ်ဖြစ်သည်။ ကျွန်တို့၏ လုပ်အား၊ ရပိုင်ခွင့်တို့ကို အမြတ်ထုတ်သွေးစုတ်နေသူတို့က ကျွန်စိတ်ကို ရိုက်သွင်းပေးသည်။ ကျွန်မွေးသည်။ ကျွန်တို့ကလည်း မိမိဘဝရပ်တည်မှုအတွက် သခင်မွေးသည်။ ကျွန်သက်ရှည်ရခြင်းသည် ကျွန်စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်ကဗျာဆရာတစ်ဦးဖြစ်သော Ezra Pound က  ‘ကျွန်ဟူသည် မိမိလွတ်မြောက်ရေးအတွက် သူတစ်ပါး လာရောက်ကယ်တင်မှုကို စောင့်ဆိုင်းနေသူ’’ ဟု အဓိပ္ပါယ် ဖွင့်ပေးခဲ့၏။ 

ကျွန်စိတ်သည် သိမ်ငယ်စိတ်ဖြစ်သည်ဟုဆိုလျှင် သခင်စိတ်သည် တာဝန်ယူစိတ်ဖြစ်သည်။ စိတ်ကို အစိုးရသည်မှာ ပညာဖြစ်၍ ပညာကို စာပေတို့မှတဆင့်ရသည်။ သခင်စိတ်ကို မွေးဖွားပေးနိုင်သော စာပေ၊ ပညာရေးတို့ ထွန်းကားပါမှ လွတ်လပ်ရေးကို ရယူနိုင်မည်။ ကိုလိုနီခေတ်မြန်မာတို့က ဤအချက်ကို ကောင်းစွာ နားလည်ခဲ့ကြသည်။ အမျိုးသားပညာရေးလှုပ်ရှားမှု၏ ခေါင်းဆောင် ဆရာကြီးသခင်ကိုတော်မှိုင်းက “ခေတ်ဆိုးလျှင် ခေတ်ကို အပြစ်မဆိုသာ။ ထိုခေတ်တွင်ရှိသော သူတို့ကိုသာ အပြစ်ဆိုစရာ ဖြစ်သောကြောင့် ငါတို့ခေတ်အတွက် ငါတို့တာဝန်ကြီးပေတကားဟု များများကြီး နှလုံးသွင်းအပ်ပေသည်” ဟု ဂန္ထလောကမဂ္ဂဇင်းတွင် ရေးသား တိုက်တွန်းခဲ့၏။ ဤကား ၁၉၂၀-ခုနှစ်ကာလတွင် အစပျိုးခဲ့သော အမျိုးသားပညာရေးလှုပ်ရှားမှု၏ ယုံကြည်ချက်၊ ခံယူချက်များ ဖြစ်သည်။

ဧရာ (မန္တလေး)

၈၈ ကြိမ်မြောက် အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့ အထိမ်းအမှတ်

၁၃၇၀ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁၀ရက် (၂၂-၁၁-၂၀၀၈)