နကုလပိတာ နကုလမာတာ - အဆက်

နောက်ဆက်တွဲ

ပန်းမြိုင်လယ်က ဥယျာဉ်မှူး

“ရှင်းနေတာတွေကို ရှုပ်အောင်လုပ်၊ ပြီးတော့မှ ပြန်ရှင်း၊ အဲ့ဒါဆို ပိုရှင်းသွားရော...”

(ပန်းမြိုင်လယ်က ဥယျာဉ်မှူး)

“ရှင်းနေတာ” ဆိုသောစကားသည် ရိုးရှင်းခြင်း (simplicity) ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ရသလို၊ ပြည့်ပြည့်၀၀ နားလည် သဘောပေါက်ခြင်း (comprehensiveness) ဟူသော အဓိပ္ပါယ်လည်း ရပါသည်။ တစ်စုံတစ်ခုဖြင့် တားဆီး ပိတ်ဖုံး ထားခြင်းမျိုး မရှိဘဲ ရိုးရှင်းနေမှလည်း ဘက်ပေါင်းစုံမှ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း နားလည်သဘောပေါက်နိုင်ပါသည်။ သို့သော်လည်း (မျက်လှည့်ဆရာတို့ ပြကွက်အစတွင် ပရိသတ်အား ကြည့်ခိုင်းသကဲ့သို့) ရှုထောင့်တစ်ခု, ပြကွက်တစ်ခုတည်းမှသာ ဖွင့်ပြပေးသော ရိုးရှင်းမှုမျိုးသည် အမှန်တကယ် နားလည်ခြင်း မရှိပါဘဲလျှက် သိသယောင်, နားလည်သယောင် အထင်ရောက်စေနိုင်သည့် Over-simplification လှည့်ကွက်တစ်ခု ဖြစ်နေတတ်ပါသည်။ ဝမ်းနည်းစရာကောင်းသော အချက်မှာ ကျွန်တော်တို့နှင့် လက်ပွန်းတတီးဖြစ်ခဲ့ရသည့် ပညာသင်ကြားရေးတွင် Simplification ထက် Over-simplification က ပိုများ နေခဲ့ရခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ကျွန်တော်တို့ဟု ဆိုရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပညာရေးစနစ်တစ်ခုတည်းကိုသာ ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ ဆန်းစစ်ဝေဖန်တတ်သော အသိဉာဏ် (Critical thinking) ဖွံ့ဖြိုးမှုထက် ဘာသာရပ် အကြောင်းအရာများ (Subject matter) ကိုသာ ဦးစားပေးလွန်းသော ပညာရေးတိုင်းတွင် ဤပြဿနာမျိုး ရှိနေတတ်ပါသည်။

“ကြက်တူရွေး နှုတ်တက်” ပညာသင်ကြားနည်းမျိုးသည် စဉ်းစားဝေဖန်မှုကို လျစ်လျူအရှုဆုံး သင်ကြားနည်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ ပထမနိယာမကို သင်ကြားသည် ဆိုပါစို့။ ဆရာက ဖတ်စာ စာအုပ်ထဲမှ နိယာမကို သင်ပုန်းပေါ်တွင် ကူးရေး၍ တပည့်များကို စာလိုက် ကူးစေမည်။

“ပြင်ပမှ အားသက်ရောက်ခြင်း မရှိပါက၊ တသမတ် အလျင်ဖြင့် ရွေ့လျားနေသော ဝတ္ထုတို့သည် ဆက်လက် ရွှေ့လျား၍၊ ရပ်တည်နေသော ဝတ္ထုတို့သည် ဆက်လက် ရပ်တည်နေမည်။”

ဆရာက နိယာမအား ဖတ်ပြ, အနည်းငယ်ရှင်းပြပြီး တပည့်အချို့အား ဖတ် ခိုင်းမည်။ ထို့နောက် နိယာမများ, အဓိပ္ပါယ် သတ်မှတ်ချက်များအား “၏, သည်” မမှားရအောင် အကျက်ခိုင်းပါသည်။ သို့မှသာ စာမေးပွဲတွင် အမှတ်များများ ရမည်ဟု မှာကြားပါလိမ့်မည်။ သင်ပုန်းပေါ်မှ “၏, သည်” မမှားအောင် စာလိုက်ကူးရသော သင်ကြားမှုမျိုးကို တက္ကသိုလ်တန်းများ၌ပင် တွေ့ရဖူးပါသည်။

ဒုတိယသင်ကြားမှုမျိုးမှာ စဉ်းစားဝေဖန်မှု အထိုက်အလျောက်ပါသော်လည်း၊ ရှုထောင့်တစ်ခုမှ မြင်ကွင်းတစ်ခုသာ ပြ၍ သင်ကြားသော နည်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဆရာက စားပွဲအား ညွှန်ပြပြီး

“ဒီ စားပွဲက ရပ်နေတယ် မဟုတ်လား။ မင်းတို့ ဒီစားပွဲကို မတွန်းရင် ရွေ့ပါ့မလား”

“မရွေ့ပါဘူး… ”

“အေး အဲဒီလို ရပ်နေတဲ့ ဝတ္ထုတွေကို ရွေ့အောင် တွန်းပေးတာကို ‘အား’ လို့ ခေါ်တယ်။ ဒီလိုဘဲ လိမ့်လာတဲ့ ဘော်လုံး တစ်လုံးကို ခြေထောက်နဲ့ ဖမ်းထိန်းလိုက်ရင် ရပ်မသွားဘူးလား…”

“ရပ်သွားပါတယ်…”

အေး… ဒီလို ရွေ့နေတယ့် အရာဝတ္ထုတွေကို ရပ်အောင် လုပ်နိုင်တာကိုလည်း ‘အား’ လို့ခေါ်တယ်။”

“ဒါဆို လိမ့်နေတဲ့ ဘော်လုံးကို ခြေထောက်နဲ့ ဖမ်းမထိန်းရင် မရပ်တော့ဘူးလား”

“ရပ်ပါတယ်”

“ဒီနိယာမအရ အပြင်က ‘အား’ သက်ရောက်မှုမရှိရင် ရွေ့နေတဲ့ ဝတ္ထုတွေက ဆက်ရွေ့ရမယ်။ ဘယ်က ‘အား’ သက်ရောက်တာလဲ… မြေကြီးနဲ့ ပွတ်တိုက်သွားတဲ့အတွက် ပွတ်တိုက်အားကနေ ဘော်လုံးကို ရပ်ခိုင်းလိုက်တာ”…

စသဖြင့် အတော်အသင့် ရှင်းပြပြီးနောက် ဆရာနှင့်အတူ တပည့်တို့အား နိယာမကို လိုက်ဆိုကောင်း ဆိုစေပါသည်။ ဆရာက အာဘော်အာရင်းသန်သန် ပြောတတ်လျှင် ပြောတတ်သည့်အလျှောက် တထိုင်တည်း နားလည်သွားနိုင်သလို စာပြန်ကြည့်ရန် မလိုဘဲ အလွတ်ရသွားတတ်ကြပါသည်။ အသင်အပြကောင်းသည်ဟု နာမည်ရသော ဆရာအများစု၏ သင်ကြားနည်းသည် ဤနည်းမျိုးဖြစ်သည်။ ကျောင်းသားများ နားလည်လွယ်လောက်သည့် ရှုထောင့်ကို ရွေးချယ်ပေး၍ ပြဿနာများကိုလည်း ဆရာကပင် ဦးဆောင် ဖြေရှင်းပေးသွား၍ ကလေးငယ်များအား မိဘက အစာကို ဝါးခွံ့သကဲ့သို့ သင်ကြားမှုမျိုးဖြစ်သည်။ ပထမသင်ကြားမှုမျိုးလောက် လှေနံဓားထစ်ဝါဒကို သွတ်သွင်းပေးခြင်း မဟုတ်သော်လည်း၊ ဘက်ပေါင်းစုံက ရှုမြင်နိုင်သည့် အကျင့်ကို လေ့ကျင့် သင်ကြားပေးခြင်းလည်း မဟုတ်ပါ။

တတိယနည်းသည် ဘက်ပေါင်းစုံမှ ရှုမြင်တတ်အောင် သင်ကြားပေးသောနည်း ဖြစ်သည်။ ဘာသာရပ် အကြောင်းအရာများထက် ထိုအကြောင်းအရာအား ချဉ်းကပ်ပုံကို ဦးစားပေးသည့် နည်းဖြစ်သည်။ ဤနည်းဖြင့် သင်ကြားသောအခါ မူလက နားလည်သည်ဟု ထင်ထားသည်များပင် ပို၍ ရှုပ်သွားသလို ဖြစ်တတ်သောကြောင့် “နားမလည်ဘဲ မျက်စိလည်သွားသည်” ဟု ဝေဖန်ခံရမည့် သင်ကြားနည်းဖြစ်သည်။ စင်စစ် ပိုရှုပ်သွားသည်မဟုတ်, ယခင်က ရှင်းသယောင်ထင်နေ၍ ပြဿနာဟု ထင်မထားသည့် ရှုထောင့်မှ ထုတ်ပြလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ထိုအရှုပ်ကို ရှင်းလိုက်နိုင်ပါက ပို၍ ရှင်းလင်းသွားတတ်ပါသည်။

“အင်ဂျင်တစ်လုံး ဆွဲတဲ့ ရထားနဲ့ နှစ်လုံး ဆွဲတဲ့ ရထား… ဘယ်ရထားက ပိုမြန်သလဲ… ”

“နှစ်လုံးဆွဲတဲ့ ရထားက ပိုမြန်ပါတယ်”

“အေး… ဒါက Common Sense ကွ။ နယူတန်မတိုင်ခင်က လူတွေလဲ ဒီလောက်တော့ သိတယ်။ ‘အား’  များများသုံးရင် မြန်မြန်သွားမယ် ပေါ့ကွာ။ နယူတန်က သူတို့ မှားနေတာ ရိပ်မိတယ်။ နှေးတယ် မြန်တယ်ဆိုတာက Absolute မဟုတ်ဘူး။ Relative to observer… ။ ဥပမာ သင်္ဘောနှစ်စီး ယှဉ်မိတဲ့အခါ တခါတလေ ကိုယ့်သဘောၤက ရွေ့နေတာလား, သူ့သဘောၤက ရွေ့နေတာလား မသိရဘူး… တခါတလေလည်း နှစ်စီးလုံးသွားနေပါလျက် ရပ်နေသလို ထင်ရတယ်။ ရပ်နေတဲ့ သဘောၤကို ရွေ့နေတဲ့ သဘောၤပေါ်ကနေ Observe လုပ်ရင် ရွေ့နေတယ်လို့ ထင်ရမယ်။ ဒီတော့ ရပ်နေတာနဲ့ ရွေ့နေတာ ဘာများသိပ် ထူးသလဲ”

“မထူးပါဘူး Observer ပေါ်မူတည်ပြီး ရပ်တာ, ရွေ့တာကို ခေါ်ရတာပါ”

“အေး … ရပ်တယ်ခေါ်ခေါ်, ရွေ့တယ် ခေါ်ခေါ် သိပ်မထူးဘူး။ ‘အား’ က မြန်တယ်, နှေးတယ်ဆိုတဲ့ အလျင်နဲ့ မဆိုင်ဘူး။ အရှိန်ဆိုတဲ့ အဲဒီ အလျင်ပြောင်းလဲမှုနှုန်းနဲ့ပဲ ဆိုင်တာ။ ဒီတော့ အပြင်က အားသက်ရောက်မှု မရှိရင် ဘာဖြစ်မလဲ”

“အလျင်နှုန်း ပြောင်းလဲမှု မဖြစ်ပါဘူး”

“ဟုတ်တယ် … နယူတန်ရဲ့ ပထမနိယာမက ဒါကိုပြောတာ။ တနည်းအားဖြင့် ‘အား’ များများ သက်ရောက်ရင် အလျင်နှုန်းပြောင်းလဲမှုဆိုတဲ့ အရှိန်ပို များများရမယ်။ ဒါကို သူ့ရဲ့ ဒုတိယ နိယာမမှာ ဆက်ပြောလိမ့်မယ်။”...

ဤသင်ကြားနည်းသည် ဒုတိယနည်းလောက် နားလည်ရ မလွယ်ကူသော်လည်း (နယူတန် ကိုယ်တိုင် ချဉ်းကပ်ခဲ့သော နည်းဖြစ်၍) ပို၍ နက်နဲစွာ နားလည် သဘောပေါက်စေနိုင်ပါသည်။ နယူတန်က ရှင်းသယောင်ထင်ခဲ့သည့် ပြဿနာအား အိုင်းစတိုင်းက အလင်းအလျင်၏ ထူးဆန်းသည့် သဘာဝနှင့် ဆက်စပ်၍ ပိုရှုပ်အောင်လုပ်၏။ နယူတန်က relativity of velocity လောက်သာမြင်ပြီး၊ အိုင်းစတိုင်းက relativity of time ကိုပါ မြင်တော့သည်။

ဘာသာရပ် အကြောင်းအရာသက်သက်ကိုသာ ဦးစားပေးသင်ကြားနည်းက အချက်အလက် ဗဟုသုတကို သာပေးသည်။ ထိုအကြောင်းအရာအား ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးမှ ချဉ်းကပ်ပုံကို ဦးစားပေးသင်ကြားသောနည်းက ဝေဖန်ပိုင်းခြားတတ်သော အသိဉာဏ်နှင့် အကြောင်းအရာတို့အား ဆက်စပ်သိမြင်နိုင်သည့် ဉာဏ်ကို ပေးသည်။ ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးမှ ချဉ်းကပ်သဖြင့် ပို၍ ရှုပ်ထွေးသွားသယောင် ထင်ရသော်လည်း ရှုထောင့်တစ်ခုတည်းမှ မြင်သော အမြင်ထက် ပို၍ ရှင်းလင်းစွာ နားလည် သဘောပေါက်နိုင်ပါလိမ့်မည်။

ဧရာ(မန္တလေး)

နကုလပိတာ နကုလမာတာ

ကြာပန်းသည်

ရေကို မှီ၍ ဖြစ်သကဲ့သို့

အချစ်သည် …

ရှေးက အတူနေခဲ့ဖူးခြင်း,

ပစ္စုပ္ပန်၌ အကျိုးဆာင်ပေးခြင်း

ဟူသော အကြောင်းနှစ်ပါးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

ပုဗ္ဗေဝ သန္နိဝါသေန၊ ပစ္စုပ္ပန္န ဟိတေန ဝါ။

ဧဝံ တံ ဇာယတေ ပေမံ၊ ဥပ္ပလံဝ ယထောဒကေ။ (ဒုကနိပါတ်၊ သာကေတဇာတ်)

ဘုရားရှင် လက်ထက်က နကုလပိတာနှင့် နကုလမာတာဟူသည့် အလွန် ရင်းနှီး ချစ်ခင်ကြသော ဇနီးမောင်နှံ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ နကုလပိတာနှင့် နကုလမာတာ ဟူသော အမည်များသည် အမည်ရင်းများ မဟုတ်ကြ။ နကုလ၏ အဖေနှင့် အမေဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ သူတို့ ဇနီးမောင်နှံအား ဘုရားရှင်က ဝိဿာသကအရာ၌ ဧတဒဂ် ထားတော်မူ၏။ တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး ယုံကြည် ရင်းနှီး အကျွမ်းဝင်မှု (mutual trust and harmony) ရှိရာတွင် အသာဆုံး, အမြတ်ဆုံး ဇနီးမောင်နှံဟု အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်များတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာဘာသာပြန်နှင့် နိဿယများတွင် (သတ္ထုဝိဿာသိကဘာဝံ စသော အဋ္ဌကထာအဖွင်တို့ကို မှီး၍) ဘုရားရှင်နှင့် ရင်းနှီး ကျွမ်းဝင်သော စကားကို ဆိုလေ့ရှိသူတို့တွင် အသာဆုံး, အမြတ်ဆုံး ဇနီးမောင်နှံဟု ဖော်ပြကြပါသည်။

နကုလပိတာတို့ ဇနီးမောင်နှံသည် ဘဂ္ဂတိုင်း သုသုမာရဂိရိမြို့မှ ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သုသုမာရဂိရိမြို့တောင်ဖက်ရှိ ဘေသလကတောအုပ်တွင် အဋ္ဌမမြောက် ဝါဆိုရန်အတွက် ကြွရောက်လာသောအခါ မြို့သူမြို့သားတို့က ကြိုဆို ဖူးမြှော်ကြ၏။ ထိုဇနီးမောင်နှံတို့သည် ဘုရားရှင်အား ဖူးမြင်ရသောအခါ သားအရင်းသဖွယ် ချစ်ခင်ရင်းနှီးသည့်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာ၍ ဘုရားရှင်၏ ခြေတော်ရင်း၌ ဦးခိုက်ကာ “သား… ဘာကြောင့်များ မိဘနှစ်ပါးအား ဤမျှလောက်ကြာအောင် ပစ်ထားရပါသနည်း” ဟု တရင်းတနှီး ပြောဆို၏။ ထိုဇနီးမောင်နှံတို့သည် ဘဝပေါင်း ငါးရာ မိဘတော်စပ်ခဲ့ဖူး၍၊ ဘထွေး, ဘကြီး, ဦးရီး, မိထွေး, မိကြီး, အရီးစဖြင့် ဘဝပေါင်း ငါးရာစီ ဆွေမျိုးအရင်းအခြာ တော်စပ်ခဲ့ကြဖူးသောကြောင့် သားဟူသော အမှတ်ဖြင့် လေးမြတ်ချစ်ခင်သော စိတ်ဖြစ်ကြောင်း ဟောကြားတော်မူ၏။ တရားအဆုံးတွင် နကုလပိတာနှင့် နကုလမာတာတို့သည် သောတာပန် ဖြစ်ကြသည်ဟု အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် အဋ္ဌကထာတွင် ဖော်ပြထား၏။

*****

အခါတစ်ပါးက နံနက်ဆွမ်းခံချိန်တွင် ဘုရားရှင်သည် နကုလပိတာ သူကြွယ်အိမ်သို့ ကြွရောက်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဇနီးမောင်နှံတို့က “မိမိတို့သည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် ထိမ်းမြား လက်ထက်ခဲ့ကြပြီး၊ တစ်ပါးသူတို့အား ကိုယ်ဖြင့် မဆိုထားဘိ, စိတ်ဖြင့်ပင် မလွန်ကြူးခဲ့ကြဖူးပဲ တစ်ဦးအပေါ် တစ်ဦး သစ္စာရှိကြောင်း၊ ယခုဘဝတွင်သာမက နောင်ဘဝများတွင်ပါ ပြန်လည် ဆုံဆည်းကြလိုကြောင်း” လျှောက်ထားကြသည်။ နကုလပိတာတို့ ဇနီးမောင်နှံ၏ အာသီသကို ဗုဒ္ဓက ကဲ့ရဲ့ ဝေဖန်ခြင်းမပြုဘဲ၊ သမဇီဝီခေါ် အတူတကွ မျှတစွာ နေထိုင်ရနိုင်မည့် အကျင့်လေးမျိုးကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

(၁) သမသဒ္ဓါ - တူမျှသော ယုံကြည်ခြင်း

(၂) သမသီလာ - တူမျှသော အကျင့်သီလ

(၃) သမစာဂါ - တူမျှသော စွန့်ကြဲ ပေးကမ်းမှု

(၄) သမပညာ - တူမျှသော အသိပညာ

ဤသို့သော အချက်လေးချက် တူမျှအောင်အားထုတ်ပါက ယခု မျက်မှောက်ဘဝတွင် သာမက တမလွန်ဘဝ၌ပင် အတူတကွ ဆုံဆည်းကြရမည်ဟု ဟောကြားတော်မူ၏။

ဗုဒ္ဓဝါဒ၏ အဓိကပန်းတိုင်သည် သတ္တဝါတို့အား သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကယ်ထုတ်ရန် ဖြစ်သည့်အားလျှော်စွာ ဘဝကို တောင့်တခြင်းအား ဗုဒ္ဓမြတ်စွာက ချီးမွန်းပြောဆိုလေ့ မရှိသည့်တိုင်၊ နကုလပိတာတို့ ဇနီးမောင်နှံ၏ ရာသက်ပန် ရိုးမြေကျ ပေါင်းသင်းလိုယုံမက နောင်ဘဝများတွင် ပြန်လည် ဆုံဆည်းလိုသည့် ဆန္ဒအား ပြစ်ပယ် ငြင်းဆန်ခြင်း မပြုခဲ့ပါ။ လူ့ဘောင်ဘဝထဲတွင် အေးချမ်း သာယာစွာနေထိုင်နိုင်မည့် အကျင့်များ, တမလွန်ဘဝ ကောင်းစားမည့် အကျင့်များကိုလည်း နာကြားသူတို့၏ စရိုက်နှင့် အာသယအလိုက် ဟောကြားတော်မူလေ့ ရှိပါသည်။ ဒီဃနိကာယ် သိင်္ဂလောဝါဒသုတ်၌လည်း လင်ကျင့်ဝတ်, မယားကျင့်ဝတ်တို့ကို ဟောကြားဖူးပါသည်။

မထီမဲ့ကင်း၊ အပ်နှင်းဥစ္စာ

မိစ္ဆာမမှား၊ ဝတ်စားဆင်ယင်

မြတ်နိုးကြင်

ငါးအင်လင်ကျင့်ရာ။

အိမ်တွင်းမှုလုပ်၊ သိမ်းထုပ်သေချာ

မိစ္ဆာကြဉ်ရှောင်၊ လျှော်အောင်ဖြန့်ချိ

ပျင်းရိမမူ၊ ဝတ်ငါးဆူ

အိမ်သူကျင့်အပ်စွာ။

*****

ထို့အတူပင် နကုလမာတာအားလည်း မယားကောင်းတို့၏ အကျင့် (၈) မျိုးကို ဟောကြားထားဖူး ပါသည်။

(၁) ခင်ပွန်းသည်၏ ရှေးဦးစွာ နိုးထ၍ နောက်ကျမှ အိပ်ခြင်း, အလိုက်သိစွာ နာခံခြင်း, နှစ်သက်ဖွယ် အမူအကျင့်ရှိ၍ ချိုသာစွာ ပြောဆိုခြင်း

(၂) မိမိ၏ ခင်ပွန်း လေးစားသော “မိဘ, ရဟန်း, ပုဏ္ဏား” တိုအား အရိုအသေ အလေးအမြတ်ပြုခြင်း

(၃) အိမ်တွင်းမှု ကိစ္စများတွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာခြင်း

(၄) အလုပ်သမား, အစေခံတို့ “အလုပ် လုပ်သည်, မလုပ်သည်, ကျန်းမာရေး ကောင်းသည်, မကောင်းသည်”ကို သိနားလည်ခြင်း၊ စားသောက်ဖွယ်ရာတို့ကို ခွဲဝေပေးခြင်း

(၅) ခင်ပွန်းသည်၏ ငွေကြေး, ပစ္စည်းဥစ္စာတို့အား မခိုးမဝှက်, မပျက်မစီးစေဘဲ လုံခြုံအောင် ထိန်းသိမ်းခြင်း

(၆) ဘုရား, တရား, သံဃာတို့ကို ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်ခြင်း

(၇) ငါးပါးသီလကို လုံခြုံအောင် စောင့်စည်းခြင်း

(၈) ဝန်တိုမှုကင်း၍ စွန့်ကြဲပေးကမ်းတတ်ခြင်း

ဤသို့သော မယားကောင်းတို့၏ အကျင့် (၈) ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံပါက သေလွန်လျှင် “မနောမယိကာ” ခေါ် မိမိစိတ်အလိုကျ ဖြစ်စေနိုင်သော နိမ္မာနရတိနတ်သမီးအဖြစ် ရောက်စေနိုင်သည်ဟု ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

*****

နကုလပိတာတို့ ဇနီးမောင်နှံသည် မိမိတို့ အချင်းချင်း သော်လည်းကောင်း, ဘုရားရှင် အပေါ်၌ သော်လည်းကောင်း “ဂေဟဿိတ ပေမ” ခေါ် မိသားစုအချစ် သံယောဇဉ် ကြီးမားလှသော်လည်း၊ သံသရာ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရေးကို လစ်လျှူရှု ထားသူများ မဟုတ်ကြပါ။ တစ်ခါက နကုလပိတာသည် “ကိလေသာမှ မငြိမ်းအေးနိုင်ကြရသည့် အကြောင်းရင်း” အား ဘုရားရှင်ထံ မေးလျှောက်ခဲ့ဖူးသည်။

နှစ်သက် မြတ်နိုးဖွယ်ကောင်းသော အဆင်း, အသံ, အနံ့, အရသာ, အတွေ့အထိ, အတွေးအကြံဟူသော အာရုံ ၆-ပါးအား နှစ်သက်, စွဲလမ်း, ကပ်ငြိသည်ရှိသော် (အဘိနန္ဒတိ, အဘိဝဒတိ, အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ) ထိုအာရုံအား မှီကာ စွဲလမ်းငြိတွယ်သော စိတ် (တန္နဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ တဒုပါဒါနံ) ဖြစ်သည်။ စွဲလမ်းမှု ဥပါဒါန်ရှိသော ရဟန်းအား ကိလေသာမှ ငြိမ်းအေးမှုသည် မဖြစ် (သဥပါဒါနံ … ဘိက္ခု နော ပရိနိဗ္ဗာယတိ)။

အာရုံ ခြောက်ပါးတို့ အပေါ်တွင် စွဲလမ်းမှု ဥပါဒါန်ရှိက ငြိမ်းအေးမှု မရှိနိုင်ဟု ဗုဒ္ဓက ပြန်လည် ဖြေကြားခဲ့သည်။ ဤတွင် ဥပါဒါန်ဟူသော အဓိပ္ပါယ်သည် စွဲလမ်းငြိတွယ်မှုဟု ရသည့်နည်းအတူ တိုက်ရိုက်အားဖြင့် “လောင်စာ” ဟုလည်း အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ လောင်စာ ရှိနေသ၍ မီး မငြိမ်းဟုလည်း တင်စား ဟောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤတရားတော်မျိုးသည် ကိလေသာထူသော ပုဂ္ဂိုလ်များ နားလည်သက်ဝင်နိုင်သည့် တရားဒေသနာမျိုး မဟုတ်ပါ။

*****

တခါကလည်း နကုလပိတာသည် ဘုရားရှင်ထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ဤသို့ လျှောက်ထား၏။

“အရှင်ဘုရား တပည့်တော်သည် အိုမင်း၍ ဘဝ၏ နောက်ဆုံးအရွယ်သို့ ရောက်နေပါပြီ၊ နာကျင် နှိပ်စက်သော ကိုယ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မကျန်းမမာ ရှိပါ၏။ ဘုရားရှင်နှင့်တကွ ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည့် ရဟန်းတော်တို့အား အမြဲတစေ မဖူးမြင်နိုင်တော့ပါ။ တပည့်တော်အား အဓွန့် ရှည်ကြာစွာ အကျိုးရှိစေနိုင်မည့် တရားတော်များအား ဟောကြား ဆုံးမတော်မူပါ။”

“သူကြွယ် … မှန်ပေ၏။ ဤကိုယ်သည် နာကျင် နှိပ်စက်သည်သာတည်း။ ဤကိုယ်သည် (ကွဲလွယ်သော) ဥခွံကဲ့သို့ ဝန်လေးလှ၏။ ဤကိုယ်ကို ဆောင်ထားပါလျှက် တခဏမျှပင်ဖြစ်စေ ကျန်းမာသည်ဟု ဝန်ခံသူသည် မိုက်မဲသူသာ ဖြစ်၏။ သူကြွယ်… ထို့ကြောင့် နာကျင်သော ကိုယ်ရှိသော ငါ့အား နာကျင်ခြင်းကင်းသော စိတ်ရှိသည် ဖြစ်လတ္တံ့ (အာတုရာကာယဿ မေ သတော စိတ္တံ အနာတုရံ ဘဝိဿတိ) ဟု ကျင့်အပ်၏”

“ကိုယ်သာနာ၍ စိတ်မနာစေနှင့်” ဟူသော အဆုံးအမ၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်အား အရှင်သာရိပုတ္တမထေရ်မြတ်က အကျယ် ဆက်လက် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ ခန္ဓာငါးပါးအား “ငါ့ဟာ, ငါ” ဟူ၍ တဏှာ, မာနတို့ဖြင့် တပ်ငြိစွဲလမ်းနေပါက ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့ ဖောက်ပြန် ပြောင်းလဲသောအခါတွင် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း, စိတ်ဆင်းရဲခြင်းတို့ ဖြစ်ကြရသည်။ ကိုယ် ဆင်းရဲသာမက စိတ်ဆင်းရဲပါ ဖြစ်ရသဖြင့် မြှားတစ်စင်း စူးဝင်ပြီးသူအား နောက်ထပ် မြှားတစ်စင်း ထပ်မံ စူးဝင်သည်နှင့် တူသည်။ ခန္ဓာငါးပါးအား “ငါ့ဟာ, ငါ” ဟူ၍ တပ်ငြိစွဲလမ်းခြင်း မရှိပါက၊ ထိုခန္ဓာငါးတို့ ဖောက်ပြန် ပျက်စီးသောအခါ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း, စိတ်ဆင်းရဲခြင်း မဖြစ်တော့။ နာကျင်သော ကိုယ်ရှိသော်လည်း စိတ်နာကျင်ခြင်း မရှိတော့။ ကိုယ်ဆင်းရဲခြင်းဟူသော မြှားတစ်စင်း စူးဝင်သော်လည်း နောက်ထပ် မြှားတစ်စင်း အစူးဝင် မခံရတော့။ “ကိုယ်သာနာ၍ စိတ်မနာစေနှင့်” ဟူသော အဆုံးအမသည် ခန္ဓာငါးပါးအား “ငါ့ဟာ, ငါ” ဟူ၍ စွဲလမ်းတပ်မက်ခြင်း မဖြစ်စေရန် အဆုံးအမ ဖြစ်လေသည်။ (ဤဒေသနာ၏ အဓိပ္ပါယ် အကျယ်ကို နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ဖော်ပြပါမည်။)

ဤသုတ္တန်ဒေသနာအရ နကုလပိတာသည် ဘဝ၏ နောက်ဆုံး အချိန်တွင် သေခြင်းတရားအား ရဲဝံ့စွာ ရင်ဆိုင်ရန် ပြင်ဆင်နေကြောင်း သိနိုင်ပါသည်။ ဇနီးသည် နကုလမာတာသည် လင်သားအပေါ် အလွန်ချစ်ကြီးသည် မှန်သော်လည်း၊ မိမိကိုယ်တိုင် ဘာသာတရား အသိတို့ဖြင့် ဖြေဆည်နိုင်ယုံသာမက မိမိ၏ ခင်ပွန်းအားလည်း အသေဖြောင့်စေနိုင်ရန် အားပေးစကား ပြောကြားတတ်သည်။ တစ်ခါက နကုလပိတာသည် အသည်းအသန် မနာမကျန်း ဖြစ်နေသောအခါ “သူကြွယ်… သင်သည် ငဲ့ကွက်ခြင်း ရှိသည်ဖြစ်၍ မသေပါလင့်၊ ငဲ့ကွက်ခြင်း ရှိသည်ဖြစ်၍ သေခြင်းသည် ဆင်းရဲ၏။ ဘုရားရှင်ကလည်း ငဲ့ကွက်ခြင်း ရှိသည်ဖြစ်၍ သေခြင်းကို ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏” ဟူ၍ လင်သား စိတ်အေးစေမည့် အချက် (၆) ချက် ကို ပြောကြား၏။

(၁) “ငါသေလျှင် အိမ်ရှင်မ နကုလမာတာသည် သားသမီးများကို ကျွေးမွေး စောင့်ရှောက်နိုင်မည် မဟုတ်, အိမ်ထောင်မှုကို ထိမ်းသိမ်းနိုင်မည် မဟုတ်” ဟူ၍ မမှတ်ပါလင့်။ ကျမသည် ဗိုင်းငင်ခြင်း, သိုးမွေးချည်ခင်တို့ကို ဖြီးသင်ခြင်းတို့၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၏။ ကျမသည် သားသမီးများကို ကျွေးမွေး စောင့်ရှောက်နိုင်ပါသည်။ အိမ်ထောင်မှုကို ထိမ်းသိမ်းနိုင်၏။

(၂) “ငါသေလျှင် အိမ်ရှင်မ နကုလမာတာသည် အခြား အိမ်ထောင် ပြုလိမ့်မည်” ဟု မမှတ်ပါလင့်။ ကျမတို့သည် လွန်ခဲ့သည့် ၁၆-နှစ်ကစ၍ လူတို့၏ ဗြဟ္မစရိယအကျင့်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်ကို သင်လည်း သိသည်, ကျမလည်း သိသည်ဖြစ်၏။

(၃) “ငါသေလျှင် အိမ်ရှင်မ နကုလမာတာသည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် ရဟန်းသံဃာတို့အား ဖူးမြော် လိုစိတ် ဖြစ်လိမ့်မည် မဟုတ်” ဟု မမှတ်ပါလင့်။ မြတ်စွာဘုရားနှင့် ရဟန်းသံဃာတို့အား ပို၍ပင် ဖူးမြှော် လိုပါလိမ့်မည်။

(၄) “ငါသေလျှင် အိမ်ရှင်မ နကုလမာတာသည် အကျင့်သီလတို့ကို ဖြည့်ကျင့် ဆည်းပူးလိမ့်မည် မဟုတ်” ဟု မမှတ်ပါလင့်။ ကျမသည် အကျင့်သီလတို့ကို ဖြည့်ကျင့် ဆည်းပူးလေ့ရှိသော ဥပါသိကာမတို့တွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤအချက်အား သံသယရှိပါက မြတ်စွာဘုရားရှင်အား မေးလျှောက်နိုင်ပါသည်။

(၅) “အိမ်ရှင်မ နကုလမာတာသည် မိမိ၏ အတွင်းစိတ် ငြိမ်းအေးမှု (အဇ္ဈတ္တံ စေတော သမထဿသာ) ရရှိသူ မဟုတ်သေး” ဟု မမှတ်ပါလင့်။ ကျမသည် မိမိ၏ အတွင်းစိတ် ငြိမ်းအေးမှု ရရှိကြသော ဥပါသိကာမတို့တွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤအချက်အား သံသယရှိပါက မြတ်စွာဘုရားရှင်အား မေးလျှောက်နိုင်ပါသည်။

(၆) “အိမ်ရှင်မ နကုလမာတာသည် ဤသာသနာ၌ သက်ဝင်ရာ ထောက်တည်ရာ သက်သာရာ ရရှိသည် (သြဂါဓပ္ပတ္တာ ပတိဂါဓပ္ပတ္တာ အဿာသပ္ပတ္တာ) မဟုတ်သေး” ဟု မမှတ်ပါလင့်။ ကျမသည် ဤသာသနာ၌ သက်ဝင်ရာ ထောက်တည်ရာ သက်သာရာ ရရှိကြသော ဥပါသိကာမတို့တွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤအချက်အား သံသယရှိပါက မြတ်စွာဘုရားရှင်အား မေးလျှောက်နိုင်ပါသည်။

ဤသို့ နကုလမာတာ၏ အားပေး ဆုံးမစကားကို ကြားရသောအခါ နကုလပိတာ၏ ရောဂါဝေဒနာသည် ခဏချင်း သက်သာလာ၏။ ရောဂါပျောက်ကင်းပြီး မကြာမီတွင် နကုလပိတာသည် တောင်ဝှေးဖြင့် ထောက်ကာ ဘုရားရှင်ထံသို့ သွားရောက်၏။ ဘုရားရှင်က နကုလမာတာ၏ သီလ, သမာဓိ, ပညာ အဆင့်အတန်းတို့ကို ထောက်ခံပြောဆိုကာ ချီးမွမ်းစကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။

“သူကြွယ် … သင့်အား ချစ်ခင်ကြင်နာ၍ သင်၏ အကျိုးစီးပွားကို လိုလားကာ အားပေး ဆုံးမတတ်သော ဇနီးသည် နကုလမာတာကို ရရှိထားခြင်းသည် အရ တော်လှပေ၏”

သံယောဇဉ်တို့ကို ပယ်သတ်၍ ကိလေသာတို့ကို ငြိမ်းအေးစေမည့် ဗုဒ္ဓ၏ အဆုံးအမလမ်းစဉ်သည် အိမ်ယာထူထောင် လူတို့ဘောင်နှင့် ဖြောင့်ဖြောင့် ဆန့်ကျင်နေသော်လည်း အိမ်ထောင်သည် ဘဝဖြင့် နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း အကျင့်တို့ကို (အတိုင်းအတာတစ်ခု အထိ) ကျင့်ကြံပွားများနိုင်ကြောင်း နကုလပိတာနှင့် နကုလမာတာတို့၏ စံပြ အိမ်ထောင်ရေးက သာဓကပြုနေပါသည်။

[Great Disciples of the Buddha စာအုပ်ပါ ကောက်ကြောင်းအား မှီး၍ နကုလပိတာနှင့် နကုလမာတာတို့အား ဟောကြားခဲ့သည့် သုတ္တန်ဒေသနာများအား စုစည်းတင်ပြထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ]

စာညွှန်း

၁။ ဇာတ်တော် အမှတ်-၂၃၇၊ ဒုကနိပါတ်၊ ဥပါနဟဝဂ်၊ သကေတဇာတ်

၂။ အံ-၁-၂၅၇၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဧကကနိပါတ်၊ ဧတဒဂ္ဂဝဂ်၊ နကုလပိတာသုတ် - အဖွင့်အဋ္ဌကထာ

၃။ သံ-၃-၁၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိတော်၊ ခန္ဓသံယုတ်၊ နကုလပိတုဝဂ်၊ နကုလပိတုသုတ် - အဖွင့်အဋ္ဌကထာ

၄။ အံ-၄-၅၅၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ စတုကနိပါတ်၊ ပုညာဘိသန္နဝဂ်၊ ပဌမသမဇီဝသုတ်

၅။ အံ-၈-၄၈၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ဥပေါသထဝဂ်၊ နကုလမာတာသုတ်

၆။ သံ-၄-၁၃၁၊ သဠာယတနဝဂ္ဂ သံယုတ်ပါဠိတော်၊ သဠာယတနသံယုတ်၊ ဂဟပတိဝဂ်၊ နကုလပိတုသုတ်

၇။ သံ-၄-၂၅၄၊ သဠာယတနဝဂ္ဂ သံယုတ်ပါဠိတော်၊ ဝေဒနာသံယုတ်၊ သဂါထာဝဂ်၊ သလ္လသုတ်

၈။ အံ-၆-၁၆၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ သာရဏီယဝဂ်၊ နကုလပိတုသုတ်

၉။ Nyanaponika Thera & Hellmuth Hecker: Great Disciples of the Buddha – Their lives, their works, their legacy.

****

နောက်ဆက်တွဲ

နကုလပိတာသည် “ကိုယ်သာနာ၍ စိတ်မနာစေနှင့်” ဟူသော အဆုံးအမအား ဘုရားရှင်ထံမှ နာယူ၍ ထွက်ခွာလာပြီးနောက် ရှင်သာရိပုတ္တမထေရ်ထံ ချဉ်းကပ် ဖူးမြင်၏။ ထိုအခါ အရှင်သာရိပုတ္တက “သူကြွယ်… သင်၏ ဣန္ဒြေတို့သည် အလွန်ကြည်လင်ကုန်၏။ မျက်နှာအဆင်းသည်လည်း ဖြူစင် တောက်ပနေ၏။ ယနေ့ ဘုရားရှင်ထံမှ အဘယ်သို့သော တရားမျိုးကို နာကြားခဲ့ရပါသနည်း” ဟု မေး၏။ နကုလပိတာက ပြန်၍ ဖြေကြားသောအခါ “အဘယ်မျှဖြင့် ကိုယ်ရော စိတ်ပါ နာကျင်သူဖြစ်၍ အဘယ်မျှဖြင့် ကိုယ်သာနာ၍ စိတ်မနာသူ ဖြစ်သည်” ကို ဘုရားရှင်အား ပြန်လည် မေးလျှောက်ခဲ့ပါသလောဟု အရှင်သာရိပုတ္တက မေး၏။ ဤတရား၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို သိရန်အတွက် အရှင်သာရိပုတ္တထံ လာရပါသည်, ဤတရား၏ အနက်ကို ဟောတော်မူပါဟု နကုလပိတာက တရားတောင်း၏။ အရှင်သာရိပုတ္တမထေရ်က ခန္ဓာငါးပါးအား သုံးသပ်ပုံ (သမနုပဿနာ) အခြင်းအရာ (၂ဝ) အား မူတည်၍ ဖြေကြားတော်မူ၏။

အကြားအမြင် မရှိသော ပုထုဇဉ်တို့သည် (အဿုတဝါ ပုထုဇနော) -

(၁) ရုပ်ကို အတ္တဟု အဖန်ဖန် ရှုမြင်သုံးသပ်၏။ (ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ)

(၂) ရုပ်ရှိသော အတ္တဟူ၍ လည်းကောင်း (ရူပဝန္တာနံ အတ္တာနံ ဝါ)

(၃) အတ္တ၌ ရုပ်ဟူ၍ လည်းကောင်း (အတ္တနိ ဝါ ရူပံ)

(၄) ရုပ်၌ အတ္တဟူ၍ လည်းကောင်း (ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ) အဖန်ဖန် ရှုမြင်သုံးသပ်၏။

“ငါသည် ရုပ်ဖြစ်သည်၊ ရုပ်သည် ငါ၏ ဥစ္စာ ဖြစ်သည် (အဟံ ရူပံ, မမ ရူပန္တိ)” ဟု ဖိစီးလွှမ်းမိုးလျှက် တည်၏။ ထိုသို့ ဖိစီးလွှမ်းမိုးနေသူအား ထိုရုပ်သည် တစ်မျိုးတစ်မည်အဖြစ် ဖောက်ပြန်သောအခါ စိုးရိမ်ခြင်း, ပူဆွေးခြင်း, ကိုယ်စိတ် ဆင်းရဲခြင်း, စိတ်နှလုံး ပူလောင်ပင်ပန်းခြင်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ … သူကြွယ် ဤသို့ဖြင့် ကိုယ်ရော စိတ်ပါ နာကျင်သောသူ ဖြစ်၏။

အကြားအမြင် ရှိသော အရိယာသာဝကတို့သည် (သုတဝါ အရိယာသာဝကော) -

(၁) ရုပ်ကို အတ္တဟု အဖန်ဖန် မရှုမြင် မသုံးသပ်။

(၂) ရုပ်ရှိသော အတ္တဟူ၍ လည်းကောင်း

(၃) အတ္တ၌ ရုပ်ဟူ၍ လည်းကောင်း

(၄) ရုပ်၌ အတ္တဟူ၍ လည်းကောင်း အဖန်ဖန် မရှုမြင် မသုံးသပ်။

“ငါသည် ရုပ်ဖြစ်သည်၊ ရုပ်သည် ငါ၏ ဥစ္စာ ဖြစ်သည်” ဟု ဖိစီး လွှမ်းမိုးလျှက် မတည်။ ထိုသို့ ဖိစီး လွှမ်းမိုးမှု မရှိသူအား ထိုရုပ်သည် တစ်မျိုးတစ်မည်အဖြစ် ဖောက်ပြန်သောအခါ စိုးရိမ်ခြင်း, ပူဆွေးခြင်း, ကိုယ်စိတ် ဆင်းရဲခြင်း, စိတ်နှလုံး ပူလောင်ပင်ပန်းခြင်းတို့ မဖြစ်ကုန်။ … သူကြွယ် ဤသို့ဖြင့် နာကျင်သော ကိုယ်ရှိသော်လည်း နာကျင်သော စိတ်မရှိသူ ဖြစ်သည်။

ဤသို့အားဖြင့် ခန္ဓာတစ်ခုလျှင် လေးမျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် သုံးသပ်ပုံ ၂ဝ-အား သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ၂ဝ-အဖြစ် ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိတော် ဒိဋ္ဌိကထာတွင် အကျယ် ဟောကြားထားပါသည်။

“ရုပ်အား အတ္တဟု ရှုမြင်သုံးသပ်ခြင်း” (ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ) ဆိုသည်မှာ ဆီမီးလျှံနှင့် အဆင်းသည် နှစ်ခုမကွဲ တစ်သားတည်း ဖြစ်သကဲ့သို့ ရုပ်နှင့် အတ္တကို ထပ်တူပြု၍ ရှုမြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

“ရုပ်ရှိသော အတ္တဟု ရှုမြင်သုံးသပ်ခြင်း” (ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ) အား အရိပ်ရှိသော သစ်ပင်ဖြင့် ဥပမာ ပေးထား၏။ သစ်ပင်နှင့် အရိပ်သည် တစ်ခုတည်း မဟုတ်သော်လည်း သစ်ပင်တွင် အရိပ် ရှိသကဲ့သို့ ရုပ်နှင့် အတ္တသည် သီးခြားစီ ဖြစ်သော်လည်း အတ္တတွင် ရုပ်ရှိသည်ဟု ရှုမြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

“အတ္တ၌ ရုပ်ဟု ရှုမြင်သုံးသပ်ခြင်း” (အတ္တနိ ရူပံ သမနုပဿတိ) အား အနံ့ရှိသော ပန်းဟု ရှုမြင်ခြင်းဖြင့် ဥပမာ ပေးသည်။ အနံ့သည် ပန်း၌ ပျံ့နှံ့တည်သကဲ့သို့၊ ရုပ်နှင့် အတ္တသည် သီးခြားစီဖြစ်သော်လည်း ရုပ်သည် အတ္တ၌ ပျံ့နှံ့တည်သည်ဟု ရှုမြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

“ရုပ်၌ အတ္တဟု ရှုမြင်သုံးသပ်ခြင်း” (ရူပသ္မိံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ) အား ကြုတ်တွင် ထည့်ထားသော ပတ္တမြားနှင့် ဥပမာပြု၏။ ရုပ်အတွင်း၌ အတ္တသည် တည်ရှိသည်ဟု ရှုမြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဤသို့ ခန္ဓာငါးပါးအား အတ္တအားဖြင့် မှားယွင်းစွာ သုံးသပ် ရှုမြင်ခြင်းအား “ငါ့ဟာ ဖြစ်သည်, ငါ ဖြစ်သည်, ငါ၏ အတ္တ ဖြစ်သည်” (ဧတံ မမ, ဧသော အဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ) ဟု အဆင့် သုံးဆင့် ရှိသည်။ ခန္ဓာငါးပါးအား ငါ့၏ ဥစ္စာ (မမ - mine) အဖြစ် တပ်မက် တွယ်တာခြင်းအား တဏှာ ဟုခေါ်သည်။ ခန္ဓာငါးအား အမှီပြု၍ ငါဖြစ်သည်, ငါရှိသည် (အဟံ အသ္မိ - I am) ဟူသော အသိတွင် မာနအား တရားကိုယ်ကောက်ရသည်။ ငါ၏ အတ္တ (မေ အတ္တာ - my Self, Self for me) ဟုသုံးသပ်ခြင်းသည် “ငါ” အား အမာခံ အကောင်အထည် အတ္တ, ဝိညာဉ်, လိပ်ပြာအဖြစ် မှတ်ယူလိုက်သော အမြင်မှား ဒိဋ္ဌိ ဖြစ်သည်။ ဤ “တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ” တို့အား ပပဉ္စတရားသုံးပါးဟုလည်း ခေါ်၏်။

သောတာပတ္တိမဂ် ရသောအခါတွင် အကြမ်းစား အဆင့်ဖြစ်သော “ဧသော မေ အတ္တာ” ဟူသည့် ဒိဋ္ဌိကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ပါသည်။ သို့သော်လည်း သောတာပန်, သကဒါဂါမ်, အနာဂါမ်ဟူသော အောက်အဆင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် (ကျင့်ဆဲ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ဟုလည်း ခေါ်သည်) တဏှာနှင့် မာနဟူသော သိမ်မွေ့သည့် ကိလေသာတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်နိုင်စွမ်း မရှိသေးပါ။ “ငါ” ဟူသော အတ္တအား ဝိညာဉ်လိပ်ပြာကဲ့သို့ အကောင်အထည်အဖြစ် ဒိဋ္ဌိအမြင် မရှိတော့သော်လည်း “ငါ့ဟာ, ငါ” ဟူသော တဏှာ, မာနအားဖြင့် တပ်မက်ခြင်း, ထောင်လွှားခြင်း မကင်းသေးပါ။ ရဟန္တာ အရှင်မြတ်များမှာမူ တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ ကိလေသာသုံးပါးလုံးမှ စင်ကြယ်ပါသည်။

ဤဒေသနာတော်အရ စိတ်အား “ငါသည် ရုပ်ဖြစ်သည်၊ ရုပ်သည် ငါ၏ ဥစ္စာ ဖြစ်သည် (အဟံ ရူပံ, မမ ရူပန္တိ)” စသဖြင့် တဏှာ, မာနဖြင့် ဖိစီး လွှမ်းနေခြင်းအား နာကျင်သော စိတ်ရှိခြင်းဟု ဟောကြားထားပါသည်။ ထို့ကြောင့် ပုထုဇဉ် အများစုတို့သည် စိတ်နာကျင်မှု မကင်းသေးသူများ ဖြစ်ကြပြီး၊ အာသဝေါ ကုန်ခမ်းပြီးသော ရဟန္တာများသည်သာလျှင် မုချအားဖြင့် စိတ်နာကျင်မှု ကင်းကြပါသည်။ ကျင့်ဆဲ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်များသည် စိတ်နာကျင်မှု မကင်းသည် မဟုတ်သလို, စိတ်နာကျင်မှု လုံးဝကင်းသူများလည်း မဟုတ်ကြ (နေဝ အာတုရစိတ္တာ န အနာတုရစိတ္တာ)။ စိတ်နာကျင်မှု ကင်းစေရန် ကျင့်ကြံပွားများ နေကြသူများ ဖြစ်ကြောင်း ဤသုတ်အဋ္ဌကထာက ထောက်ပြထားပါသည်။

စာညွှန်း

၁။ သံ-၃-၁၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိတော်၊ ခန္ဓသံယုတ်၊ နကုလပိတုဝဂ်၊ နကုလပိတုသုတ်

၂။ ပဋိသံ-၁၃၁၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိတော်၊ မဟာဝဂ်၊ ဒိဋ္ဌိကထာ၊ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိနိဒ္ဒေသ

အာဇာနည်နေ့ (ဆရာဇော်ဂျီ)

၁၉ ဇူလိုင်လ ၁၉၄၇ခုနှစ်၊ နံနက် ၁၀း၃၇နာရီ

မိုးက စိုစို၊ ကျီးအုပ်ပြို၍၊

ထိုမှဤမှ၊ တို့လမ်းမတွင်

ပျံကြဝဲကြ၊ ငရဲထသို့

အုံကြွမြည်အာ၊ မသာယာကို

ငါကြားခဲ့၏ မှတ်မိ၏။

ထိုနေ့၌ပင် ထိုချိန်ထင်၏

သခင်အောင်ဆန်း၊ ပြည်သူပန်းသည်၊

ပွင့်လန်းခါစ၊ ကြွေလိုက်ရ၏။

မြေခသတင်း၊ မိုးကြိုးခွင်းသို့၊

အိမ်တွင်းအိမ်ပြင်၊ တို့လမ်းခွင်၌၊

မချင့်မရဲ၊ ဝမ်းနည်းခံခက်၊

မျက်စိမျက်နှာ၊ ညှိုးကြရှာသည်၊

ရွာဦးပိုင်းမှ သင်္ချိုင်းထိ။

ဆရာဇော်ဂျီ

ကျမနှင့် ဦးခေါင်းသေးသည့် ရောဂါ

Photo credit to:  

လသာညရဲ့  ဦးခေါင်းသေးတဲ့ ရောဂါ ပို့စ် ဖတ်ပြီး

ကျောင်းသားဖြစ်ပြီး စာမကြည့်ပဲ တီဗွီရှေ့ချည်း ထိုင်နေတဲ့ သားကြီးကို “ဟဲ့ စာကြည့်ဦးလေ” ပြောလိုက်ရင် “ခဏ မေမေ ၉-နာရီခွဲ သတင်းလေး ကြည့်လိုက်ဦးမယ်” တဲ့။ ကမ္ဘာ့ဖလားဘောလုံးပွဲရာသီမှာလည်း ပြောလိုက်တဲ့ နိုင်ငံအလိုက် ဘောလုံးအသင်းတွေအကြောင်း၊ ဘောလုံးသမားတွေအကြောင်း တတွတ်တွတ်နဲ့။ ကိုယ့်မှာ ဘာမှ နားမလည်တဲ့ ဘာသာရပ်ကို သူပြောလာရင် ရွှီးနိုင်အောင်လို့ သူကျောင်းသွားနေတုန်း ဘလော့ဂ်တွေ ဖတ်ပြီး လေ့လာထားရတယ်။ ဒါတောင် ဘယ်အသင်းနဲ့ ဘယ်အသင်း ပြိုင်တယ်၊ ဘယ်သူနိုင်လို့ ဘယ်သူရှုံးတယ် ဆိုတာလောက်ပဲ ခေါင်းထဲမှတ်နိုင်တာ။ သူ့ထက် ငါးနှစ်ကျော်ငယ်တဲ့ အငယ်ကောင်က အကိုနဲ့ အပြိုင် အပြန်အလှန် ပြောနိုင်လို့ တော်သေးရဲ့ အောက်မေ့ရတယ်။ Star Players နာမည်တွေ ခေါ်ခေါ်ပြီး ဆယ်ပေပတ်လည် အခန်းကျဉ်းလေးထဲမှာ တအုံးအုံးနဲ့ ကန်လိုက်ကြတာ။ တခါတခါလည်း “လာ မေမေ CNN သတင်းတွေ တူတူကြည့်ရအောင်” လို့ ခေါ်တတ်ပြန်သေးတယ်။ ဒီအရွယ်နဲ့ တကမ္ဘာလုံးမှာ ဖြစ်နေတာတွေ ဘာဖြစ်လို့ သိချင်နေမှန်း မသိဘူးလို့ စိတ်ထဲက အချဉ်ပေါက်မိတယ်။ ပြီးရင် လာပြောပါပြီ… “မေမေ ဟိုနိုင်ငံမှာ ဟိုဟာဖြစ်သွားတာလေ သိလား…။ ဒီလူ ကတော့ တော်တော် ဘာဖြစ်တယ် ညာဖြစ်တယ်” နဲ့။ အိမ်ထဲနေတဲ့ မအေ့ခေါင်းပေါ် ဦးထုပ်တွေ လာလာဆောင်းနေတာ...။

အငယ်လေးကလည်း လာသေးတယ်။ အိပ်ခါနီးရင် စာအုပ်တွေ ဆွဲလာပြီး “ဒါဖတ်ပြ” လို့ လုပ်တတ်သေးတယ်။ ကိုယ့်မှာ အသံ မထွက်တတ်တာတွေရော၊ အဓိပ္ပါယ် မသိတာတွေရောကို အိုက်တင်ကြီးတခွဲသားနဲ့ မနည်း အောင့်အီး ဖတ်ရတယ်။ စိတ်ထဲကတော့ လာပြန်ပြီ တယောက် ငါ့ခေါင်းပေါ် မတော်တရော် ဦးထုပ်တွေ လာတင်နေပြန်ပြီ လို့…။

ကလေးတွေ အိပ်သွားတော့ ဟိုလူကြီးက လာပြန်ပါရော။ “ဒါလေး နားထောင်ကြည့် … သူပြောသွားတာ တော်တော် ကောင်းတယ်” နဲ့ ကမ္ဘာကျော် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတွေရဲ့ ဟောပြောပွဲတွေ, မိန့်ခွန်းတွေကို နားထောင်ခိုင်းပြန်ပါလေရော… အောင်မလေး လို့သာ အော်ပြေးချင်လျက်နဲ့ပဲ … ဧရာမ ဦးထုပ်ကြီးတွေ ခေါင်းပေါ် အတင်ခံရပြန်ပါရော… ။

မသီတာ တဖြေးဖြေး ဦးခေါင်း သေးတဲ့ ရောဂါ ရနေပါကြောင်း ဘလော့ဂ်ကတဆင့် ဗျို့ဟစ်လိုက်ရပါတယ်။

*****

မသီတာ သူငယ်တန်း တက်ခါစက စာလိုက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဖတ်စာ (၉) အရောက်မှာ...

ကျားကြီး ခြေရာကြီး

ပျော်ပျော်နေ သေခဲ

မေးဖန်များ စကားရ

ကျီစားသန်က ရန်များ၏။

အဲ့ဒီ စာပုဒ်က ကိုယ့်အတွက် တော်တော် ခက်နေတယ်။ စကားပုံတွေနဲ့ စတင်မိတ်ဆက် လိုက်တာဆိုတော့ အဲ့ဒီအရွယ်က ကိုယ့်ဦးနှောက်နဲ့ လိုက်မမှီသလို ဖြစ်ပြီး စာမကျေညက်သလို ခံစားရမိတယ်။

“သမီး ဒီဟာ သိပ်မရဘူး... သင်ပေး” လို့ အမေ့ကို ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် (ထင်တယ်) စာသင်ခိုင်းမိတယ်။

တန်းလျားလေးပေါ်မှာ သားအမိနှစ်ယောက် အမေက ဖတ်စာအုပ်ကြီး ကိုင်လို့

“လိုက်ဆို” တဲ့။ “က ကြီး ယပင့် ရေးချ ကျာ… ရှေ့ကပေါက် ကျား”

ကိုယ်ကလည်း လိုက်ဆိုတယ်ပေါ့…။ နည်းနည်းတော့ ဆန်းနေသလိုပဲ...

စိတ်ထဲက ငါ စာ မကျေသေးလို့ ဆန်းသလို ဖြစ်နေတာလို့ပဲ ထင်လိုက်တာပေါ့လေ။

အမေက ဆက်ဆိုတယ်။

“က ကြီး ရရစ် လုံးကြီးတင် ဆန်ခတ် ကြီ… ရှေ့ကပေါက် ကြီး”

ဒီတခါမှတော့ ဘာ ဆန်းနေတာ လဲ ဆိုတာ သိပြီ။

“ဟီးဟီး... ရှေ့ကပေါက် ကြီး တဲ့” ဆိုပြီး အော်ရယ်လိုက်တာ။

အမေက “ကောင်မလေး ဘာရယ်တာလဲ”ဲ တဲ့။

“အဲ့ဒါ ဝစ္စနှစ်လုံးပေါက်ပါ”...။ အမေက “ရှေ့ကပေါက်ပါ” နဲ့ သားအမိနှစ်ယောက် ငြင်းကြတာ...။

“သမီးတို့ကို ဝစ္စနှစ်လုံးပေါက်လို့ ဆရာမကသင်တယ် အမေ” ဆိုမှ

“ညီးတို့ဟာတွေ မသိဘူးအေ” လို့ ပြုံးပြုံးကြီးနဲ့ “သွား ကောင်မလေး ငါ့ကိုနောက်တယ်… မသင်တော့ဘူး” လို့ ပြောခဲ့တာ…။

ဦးထုပ် ဆောင်းပေးလိုက်မိလို့ ရှက်သွားတဲ့ အမေ့ မျက်နှာကို ပြန်လည်မြင်ယောင်မိပါတယ်။

ငယ်စဉ်က အတန်းပညာ သင်ကြားခွင့် မရခဲ့ကြတဲ့ အဖေရော အမေပါ ကျမတို့ကိုတော့ အတတ်ပညာတွေ သင်ယူနိုင်ဖို့ အခွင့်အရေးတွေ ဖန်တီးပေးခဲ့ကြရင်း၊ “ဒီအဖိုးကြီး အဖွားကြီးတွေ ငါတို့လောက် မသိပါဘူး မတတ်ပါဘူး” ဆိုတဲ့ အတွေးမျိုး မဝင်နိုင်အောင် ကြီးမားတဲ့ စေတနာ, မေတ္တာတွေနဲ့ အသိပညာတွေ ပေးနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။

*****

ခေတ်နဲ့ အညီ  ပြောင်းလဲနေတဲ့ ဦးထုပ်တွေက ကျမတို့ကို ဦးခေါင်း သေးသေးသွားစေတဲ့ ခံစားမှုတွေ ပေးမှာ မလွဲမသွေပါ။ ဒါပေမဲ့ ကျမတို့ ဘိုးဘွားမိဘတွေ လက်စွဲကျင့်သုံးခဲ့ကြတဲ့ ရိုးသားခြင်း၊ မေတ္တာတရား၊ တန်ဖိုးထားတတ်မှုတွေနဲ့ နှလုံးသားတွေ ကြီးမားအောင် ကြိုးစားရင်း၊ ကြီးရင့်လာတဲ့ အသက်အရွယ်နဲ့ လိုက်ဖက်ညီအောင် အလှဆင်သင့်ကြောင်း ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။

အသြင္မတူ အိမ္သူမျဖစ္

“အသြင္မတူ အိမ္သူမျဖစ္” ဆိုတဲ့ ဆို႐ိုးစကားက ဘယ္ေလာက္ အတိုင္းအတာထိ မွန္သလဲ မသိေပမယ့္၊ ရာခိုင္ႏႈန္း အေတာ္မ်ားမ်ား မွန္မယ္လို႔ ထင္တယ္။ သိပ္ေလးစားတဲ့ ႐ူပေဗဒ ဆရာတစ္ေယာက္ရဲ့ သီအိုရီကို သတိသြားရမိတယ္။ “လင္မယားေတြက ႐ုပ္တူၾကတာ မ်ားတယ္၊ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ လူဆိုတာ ကိုယ္ကိုယ္ကို သိပ္ခ်စ္ေတာ့ ကိုယ္နဲ႔ တူတဲ့လူကို ေ႐ြးႀကိဳက္တတ္တယ္” တဲ့။ မသီတာကလည္း မၾကာခဏ ေျပာေလ့ရွိတယ္ … “လင္မယားေတြဟာ ႐ုပ္တူတူ လာတတ္တယ္” တဲ့။ လင္ရယ္ မယားရယ္လို႔ အတူတကြ အေနၾကာလာေတာ့ အေတြးအေခၚေတြ, စ႐ိုက္ေတြ (တမင္ ညႇိယူတာ မဟုတ္ေတာင္) ကူးစက္သြားတာေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း အျမင္ကြဲလြဲမႈ, စ႐ိုက္ကြဲလြဲမႈေတြကေတာ့ ရွိေနဦးမွာပါ။ ဒီေတာ့ ကြဲလြဲမႈေတြကို နားလည္ ခြင့္လႊတ္ ေပးတတ္ဖို႔ကလည္း အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ “အသြင္မတူ အိမ္သူမျဖစ္” ဆိုတဲ့ စကားကို ရာခိုင္ႏႈန္းျပည့္ မေထာက္ခံ မိတာပါ။

သူငယ္ခ်င္းသက္ေ၀က အသြင္တူ၏။ မတူ၏။ ေရးဖို႔တဂ္ေတာ့ တစံုတြဲေနတဲ့ ကိုယ္တို႔ႏွစ္ေယာက္အၾကာင္း ဟိုလူႀကီး ရင္ဘတ္ထဲ ဘယ္ေလာက္မ်ားရွိသလဲ သိခ်င္မိတဲ့ အႀကံနဲ႔ ဒါေလး ေရးေပးဆိုလို႔ ေရးေပးတာတဲ့ေလ… ကိုယ္ေမွ်ာ္လင့္ထားတာနဲ႔ တျခားစီ… ပတ္ခ်ာကို လည္ေနတာပဲ…။ ဒီက ေျပာတာကျဖင့္ လင္မယားေတြကို ယွဥ္တြဲ ယွဥ္တြဲ အျမင္မ်ားလာတာရယ္၊ တစ္မိုးထဲေအာက္ေန တစ္အိုးထဲက စားေနလို႔ ဥတုေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့႐ုပ္၊ အာဟာရေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့႐ုပ္ေတြ တူလာတာရယ္ကို ေျပာခ်င္တာ။ ေနာက္ အ၀တ္အစား အဆင္အျပင္ကအစေပါ့ေလ။ သိပ္ကြာျခားေနရင္ ၾကည့္မေကာင္းဘူး မဟုတ္လား။ အခ်ိဳ႕ဆို အက်ႌဆင္တူေလးမ်ားေတာင္ ၀တ္လို႔ တူေအာင္ အားထုတ္ၾကေတာ့ တူလာတာေပါ့။

အဲ့ဒီလိုပါ ကိုဧရာက “ရွင္းေနတာေတြကို ႐ႈပ္ေအာင္လုပ္၊ ၿပီးေတာ့မွ ျပန္ရွင္း၊ အဲ့ဒါဆို ပိုရွင္းသြားေရာ...” ဆိုတဲ့ ပန္းၿမိဳင္လယ္က ဥယ်ာဥ္မွဴး ဇာတ္ကားထဲက ဘီအီးဒီေအာင္သိုက္ရဲ႕ သေဘာတရားနဲ႔ သြားေနတဲ့ လူစားမ်ိဳး။
မသီတာကေတာ့ သိပ္စိတ္မရွည္တတ္ဘူး။ ေဟ့…ေဟ့… ဒီမွာ အပိုစာသားေတြနဲ႔ စာမ်က္ႏွာေတြ မ်ားေနၿပီ လို႔ ဘုေတာတတ္သူ…။ တခါတေလေတာ့လည္း မသီတာက

ဧရာဆိုတာ ျမစ္တစင္း ဆိုရင္ ဘယ္ေနရာမွာ စီးစီး ေအးခ်မ္းမႈေတြနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ကို အက်ိဳးေဆာင္မွာ…

အဲ့လိုေတြ.. အဲ့လိုေတြ ကဗ်ာဆန္ခ်င္ျပန္ရင္လည္း သူကပါမလာ ျပန္ဘူး…။ ငုတ္တုတ္ႀကီး က်န္ခဲ့လို႔ ဒီက ေဒါေတြေမာေတြနဲ႔ ျပန္လွည့္ေခၚရျပန္ေရာ…။ အဲ့ဒီအခါက်ေတာ့လည္း “ကိုယ္မွမသိပဲ” ဆိုတဲ့ မ်က္ႏွာေသေလးနဲ႔
“ဘာမသိတာတုန္း… မသိဘူး ဆိုတာနဲ႔ၿပီးေရာလား… မသိဘူး ဆိုတာကို မႀကိဳက္တာ…” မသီတာ့ ပါးစပ္က ကာရန္မပါတာေတြ ေရရြတ္ရျပန္ေရာ…။ စိတ္ထဲကေတာ့ အူတူတူေလးကို ႀကိတ္ႀကိဳက္ေနတာ…။

ဆိုလိုတာက ကိုဧရာက မသီတာနဲ႔မွ မဟုတ္ပါဘူး။ ဂ်ဴလီယာျဖစ္ျဖစ္ အမီနာျဖစ္ျဖစ္ ဘယ္သူနဲ႔ မဆို အဆင္ေျပမည့္ လူစားမ်ိဳးပါ။ စိတ္ေကာင္းရွိပါတယ္။ ရိုးသားပါတယ္။ သည္းခံတတ္ပါတယ္။ (ကိုယ့္လူမို႔ အမႊန္းတင္ေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ မသီတာ ခ်ဥ္ဖတ္ႀကိဳက္လို႔ပါ။) အဲ့ဒါကို ေျပာင္းျပန္လွန္ေတာ့ မသီတာေပါ့ေလ… ဒီက အဖို႔မွာေတာ့ သူနဲ႔သာ မဆံုရင္…

ကဲပါေလ ကိုဧရာနဲ႔ မသီတာ အသြင္တူ၏။ မတူ၏။ ပို႔စ္ေလး ဖတ္အၿပီးမွာ လိုက္ဖက္ညီ၏။ မညီ၏ ဆိုတာကို လူႀကီးမင္းမ်ား ကိုယ္တိုင္ပဲ အဆံုးအျဖတ္ေပးခဲ့ၾကပါ။
ကိုဧရာကေတာ့ ေျပာပါတယ္ မသီတာကို သိပ္လွေစခ်င္ပါသတဲ့။ (စိတ္ကေလး သိပ္လွေစခ်င္ပါသတဲ့ …။)

ဆက္စပ္ဖတ္႐ႈရန္ - ခ်စ္သူမ်ားအတြက္ လက္ေဆာင္

ဒီ ပို႔စ္ေလးကို ဘေလာ့ဂ္ကတဆင့္ ခင္မင္ရသူေတြကို တဂ္ခ်င္ပါတယ္။

ပထမဦးဆံုးအေနနဲ႔ အမ်ိဳးသားမ်ားက စပါမယ္
ကိုဂ်ဴလိုင္ဒရင္း ပါ။ (ကိုဧရာက ေတာင္းဆိုပါတယ္။) Mars and Venus

ေနာက္...

မေလး လို႔ေခၚတဲ့ အိမ့္ခ်မ္းေျမ႕ --- ထင္းရူးနံ႔သင္းေသာ ဧရာ၀တီ
ပန္းႏြယ္က မစိမ္းတဲ့ ပန္းႏြယ္ ---  တူတူ - မတူတူ၊ မထူး
မမေရႊစင္ဦး…--- တေနရာေတာ့ တူပါလိမ့္မယ္
My world က ၿဖိဳးၿဖိဳးေလး --- အသြင္မတူ အိမ္သူမျဖစ္
လသာည ျဖစ္ပါတယ္။ --- အသြင္တူရင္
Yu Wa Yi --- အသြင္တူ၏ မတူ၏

အပိ်ဳတသိုက္ကိုေတာ့ ခ်န္ထားခဲ့ရေပါ့  း)

ကမ္ဘာဦးအစ

ကမ္ဘာဦးအစ လူသားဖြစ်ပေါ်လာပုံအား ဒီဃနိကာယ် အဂ္ဂညသုတ်တွင် ဟောကြားထားသည်။ ဤသုတ္တန်အရ ကမ္ဘာဦးကာလက လူသားအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် သတ္တဝါတို့သည် ယနေ့ခေတ် လူသားများနှင့် မတူပေ။ ရုပ်ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အစာအဟာရတို့ ပြောင်းလဲသွားသည့်အလိုက် ကိုယ်ခန္ဓာ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံများ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ထို့အတူပင် သတ္တဝါတို့၏ စိတ်နေစိတ်ထား ဆုတ်ယုတ်လာသည့် အလျှောက် နူးညံ့သည့် အစာအာဟာရများ ကုန်ခမ်းသွားပြီး၊ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲသည့် အစာရှာဖွေမှု, အိမ်ယာထူထောင်မှု, ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်မှု, ခိုးယူခြင်း, လိမ်ညာခြင်းစသော မကောင်းမှုများနှင့် အပြစ်ဒဏ်ပေးမှုများ ပေါ်ပေါက်လာသည်ကို ဟောကြားထားသည်။ အဂ္ဂညသုတ်နှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ် အခန်းတို့တွင် ပါရှိသော “ကမ္ဘာဦးအစ လူသားဖြစ်ပေါ်လာပုံ” ကို အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြပါမည်။

******  

ကမ္ဘာလောက ဖြစ်ပေါ်ပျက်စီးသည့်ဖြစ်စဉ်အား သံဝဋ္ဋကပ်, သံဝဋ္ဋဋ္ဌာယီကပ်, ဝိဝဋ္ဋကပ်, ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီကပ်ဟု အဆင့်လေးမျိုးဖြင့် ပိုင်းခြားနိုင်၏။ သံဝဋ္ဋကပ် သည် တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးသွားသော အဆင့်ဖြစ်သည်။ လောကဓာတ် တစ်ခုလုံးသည် ဟင်းလင်းပြင်ဖြစ်သွားကာ အမှောင်အတိပြီး သွားသည့်တိုင် ပျက်စီးလေသည်။ ထိုသို့ပျက်စီးနေသော အမိုက်တိုက် ဟင်းလင်းပြင်အဖြစ် တည်နေသောကာလအား သံဝဋ္ဋဋ္ဌာယီကပ် ဟု ခေါ်သည်။ ထို့နောက် ကမ္ဘာလောကကြီး တဖြည်းဖြည်း ပြန်လည် တိုးတက် ဖြစ်ထွန်းလာသော အဆင့်အား ဝိဝဋ္ဋကပ်ဟုခေါ်သည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ထွန်းလာပြီးနောက် တည်ဆဲကာလအား ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီကပ်ဟု ခေါ်သည်။ အဆင့် တစ်ဆင့်စီတွင် နှစ်ပရိစ္ဆေဒ အရာ, အထောင်, အသိန်းဖြင့်ပိုင်းခြား၍ မရနိုင်လောက်အောင် ကာလအသင်္ချေယျ ကြာမြင့်၏။

ဤကမ္ဘာလောက ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးသောအခါတွင် သတ္တဝါအများစုတို့သည် အာဘဿရ ဗြဟ္မာဘုံ၌ ဖြစ်ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ကာလအသင်္ချေ ကြာရှည်သော် ဤကမ္ဘာသည် ပြန်လည် ဖြစ်တည်၏။ ထိုအချိန်တွင် တစ်လောကလုံးသည် တစ်သားတည်းသော ရေပြင်ကြီး အဖြစ်ရှိ၍ အမှောင် အတိပြီး၏။ နေ, လ, နက္ခတ်တာရာတို့ မထင်ရှားသေး။ နေ့, ည, ရာသီဥတု မရှိသေး။ အာဘဿရဘုံမှ စုတေသော သတ္တဝါတို့သည် ဤလောကသို့ ရောက်လာကြကုန်၏။ ထိုသတ္တဝါတို့သည် (အာဘဿရဘုံတွင်ကဲ့သို့ပင်) စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ကိုယ်ရှိ၍ (မနောမယာ), နှစ်သိမ့်ခြင်း ပီတိကို အစာ အာဟာရပြု၍ နေကြသည်။ ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါ ထွန်းလင်းကာ (ရေပြင်အထက်) ကောင်းကင်ပြင်တွင် ကျက်စားကြ သည်။ အဖိုအမ လိင်ကွဲပြားမှု မရှိသေး။ ထိုသတ္တဝါတို့အား သတ္တဝါဟူ၍သာ ခေါ်ရလေသည်။

ဤသို့ဖြင့် အချိန်ကာလ ကြာမြင့်သောအခါတွင် အေးသွားသော နွားနို့အိုး မျက်နှာပြင်၌ အမြှေးတင်း၍ မလိုင်တက်သကဲ့သို့ ရေပြင်အထက်၌ ရသပထဝီခေါ် မြေဆီတို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုမြေဆီသည် ဆီဦးထောပတ်, ပျားရည်တို့ကဲ့သို့ အဆင်း, အနံ့, အရသာတို့ဖြင့် ပြည့်စုံ၏။ တစ်စုံတစ်ဦးသော သတ္တဝါသည် ထိုမြေဆီကို မြည်းစမ်းရာ အလွန် အရသာရှိလှသဖြင့် တပ်မက်သော တဏှာ ဖြစ်ပေါ်လာကာ မြေဆီကို စားသုံးသည်။ အခြားသော သတ္တဝါတို့လည်း ထိုနည်းတူ မြေဆီကို စားသုံးကြ၏။ ထိုသတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ရောင် ကိုယ်ဝါတို့လည်း ကွယ်ပျောက်သွားသည်။ နောင်တွင် နေ, လ, နက္ခတ်တာရာတို့ ထင်ရှားလာသည်။ နေ့, ည, ရာသီဥတုတို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤသို့ဖြင့် ကမ္ဘာလောကသည် တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

မြေဆီကို စားသုံးသောကြောင့် သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်သည် ကြမ်းတမ်းလာ၏။ အဆင်းရုပ်သွင်တို့ ကွဲပြား ခြားနားလာ၏။ ထို့သို့ ရုပ်ဆင်းကွဲပြားမှုကို အကြောင်းပြု၍ မာန်မာန ဖြစ်လာကြသောအခါတွင် ရသပထဝီ မြေဆီတို့ ကွယ်ပျောက် ခမ်းခြောက်ကုန်၏။ ထိုအခါတွင် မှိုတက်သကဲ့သို့ မြေပေါ်တွင် အပွေးတက်လာသော ဘူမိပပ္ပဋက ခေါ် မြေလွှာ အား စားသုံး ကြပြန်သည်။ ထိုမြေလွှာတို့ ကုန်ခမ်းသောအခါ ကန်စွန်းနွယ်တို့ကဲ့ ပဒါလတာခေါ် ရေညှိရေမှော်ပင်တို ့ (နွယ်ချိုပင်ဟုလည်း ဘာသာပြန်သည်) ပေါက်လာ၏။ ထိုသတ္တဝါတို့သည် ယင်းရေညှိရေမှော်တို့ကို စားသုံးကြပြန်သည်။

ရေညှိရေမှော်တို့ ကုန်ခမ်းသောအခါ ဖွဲနု, ဖွဲကြမ်းများမပါဘဲ အဆင်သင့် စားသုံးနိုင်သည့် သလေးဆန်တို့ အလေ့ကျ ပေါက်ရောက်လာသည်။ ယင်းသလေးဆန်တို့အား စားသုံးကြပြန်သောအခါ  အစာအာဟာရသည် ကြမ်းတမ်းလာသည်နှင့်အမျှ သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်သည် ကြမ်းတမ်းလာသည်။ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်တို့စွန့်ရန် အင်္ဂါများ ပေါ်ပေါက်လာကြသည်။ အဖို, အမအင်္ဂါတို့ ကွဲပြားလာကြသည်။ ယောက်ျားသည် မိန်းမအား, မိန်းမသည် ယောက်ျားအား အပြန်အလှန် တစိမ့်စိမ့်ကြည့်ရာမှ တပ်မက်မှု ပြင်းပြလာသောအခါ မေထုန်ဆက်ဆံမှု စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထိုစဉ်ကာလက မေထုန်ဆက်ဆံခြင်းအား ညစ်ညမ်းသော အဓမ္မမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြ၍ အကာအကွယ်ပြုရန် အိမ်ဆောက်လုပ် နေထိုင်ကြသည်။ နေ့စဉ် အစာ ရှာဖွေ စားသောက်ခြင်းပြုရန် ပျင်းရိသူတို့သည် အလေ့ကျပေါက်သော သလေးဆန်တို့အား နေ့ဖို့ညစာ, ရက်သတ္တ တစ်ပတ်စာ စသဖြင့် သိုမှီးစုဆောင်း ကြသည်။ ထိုအခါတွင် သလေးဆန်တို့သည် ဖွဲနုတို့ အမြှေးယှက်လာ၏။ ရိပ်သိမ်းပြီးသော်လည်း ရိုးပြတ်တို့မှသည် ပြန်၍ မပေါက်တော့ဘဲ စပါးပင်တို့သည် အစုလိုက် အစုလိုက်ဖြစ်သွား၏။

ထိုအခါတွင် ထိုသလေးစပါးပင်တို့အား အပိုင်းအခြားပြု ခွဲဝေကာ မိမိတို့ ပိုင်ဆိုင်သော စပါးကိုသာ ရိတ်သိမ်းစားသုံးရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်။ နောင်တွင် တစ်ဦးသောသူသည် အခြားသူ၏ ပိုင်နက်မှ စပါးကို ခိုးယူသော အမှုဖြစ်သည်။ ခိုးသူအား ကဲ့ရဲ့အပြစ်တင်ကြ၍ နောင်တွင် မကျုးလွန်မိစေရန် ဝန်ခံကတိပြုစေသည်။ သို့သော် ထပ်မံခိုးယူမှု ဖြစ်သောအခါ ထိုးနှက်ခြင်း, ခဲဖြင့်ပေါက်ခြင်း, တုတ်ဖြင့်ရိုက်ခြင်းတို့ဖြင့် အပြစ်ပေးကြ၏။ ဤသို့ဖြင့် ခိုးယူခြင်း, ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချခြင်း, လိမ်ညာခြင်း, အပြစ်ဒဏ်ခတ်ခြင်းတို့ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

*****

(၁) အဂ္ဂညသုတ်က “ကမ္ဘာဦး လူသားရဲ့ အစ” ကိုဟောခြင်းသာဖြစ်ပြီး၊ “သတ္တဝါတို့၏ အစ” ကိုဟောခြင်း မဟုတ်ပါဘူး။ “အဝိဇ္ဇာပိတ်ဖုံးကာ တဏှာဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ထားပြီး သံသရာတွင် ကျင်လည်နေကြသော သတ္တဝါတို့ရဲ့ ရှေးအစသည် မထင်” (ပုဗ္ဗာ ကောဋိ နပညာယတိ… ) ဆိုတဲ့ စကားကို သုတ္တန်ဒေသနာ အတော်များများမှာ တွေ့ရပေမယ့်၊ “ကမ္ဘာဦး လူသားရဲ့ အစ” ကိုတော့ အဂ္ဂညသုတ် တစ်သုတ်ထဲမှာပဲ တွေ့ရပါတယ်။

(၂) “ကမ္ဘာဦး လူသားရဲ့ အစ” ဟာ အဂ္ဂညသုတ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး၊ ဒီသုတ္တန်ရဲ့ အဓိက message က “ဇာတ်ကွဲပြားမှုဟာ ဗြဟ္မာကြီး ဖန်ဆင်းခြင်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ လူတွေရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားနဲ့ specialization ကွဲပြားမှုကြောင့် ဖြစ်တယ်။ မြင့်မြတ်ခြင်းဟာ အမျိုးဇာတ်နဲ့ မဆိုင်ဘဲ, အသိပညာ, ကိုယ်ကျင့်တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံသူကသာ မြင့်မြတ်သူဖြစ်တယ်” ဆိုတဲ့ အချက်ပါ။

(၃) အဂ္ဂညသုတ်က “ကမ္ဘာဦးအစ” ဟာ The Book of Genesis နဲ့ မတူသလို, သိပ္ပံတွေ့ရှိချက်တွေနဲ့လည်း တူမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ သို့သော်လည်း “အမှောင်အတိကျနေတဲ့ ရေပြင်ကျယ်ကြီး” ရဲ့ ပုံရိပ်တွေကတော့ ခပ်ဆင်ဆင် တူနေပါလိမ့်မယ်။

(၄) ကမ္ဘာဦးမှာ သတ္တဝါတွေအားလုံးဟာ တစ်မျိုး တစ်စားတည်း ဖြစ်ခဲ့တယ်။ နောင်မှာ မြေဆီ, မှို, ရေညှိရေမှော်, သလေးစပါးစဖြင့် အပင်လောက တစ်ဆင့်ဆင့် ဖြစ်ထွန်းလာသလို၊ သတ္တဝါတွေရဲ့ nutrition ပြောင်းလဲမှုကြောင့် အမျိုးအစားတွေ ကွဲပြား လာခဲ့ကြတယ်။ အစောပိုင်း သတ္တဝါတွေဟာ asexual reproduction နဲ့ ပေါက်ပွားခဲ့ကြပြီး နောင်မှ လိင်ကွဲပြားမှုဖြစ်လာတယ်။ အခုလို Reductionist interpretation လုပ်ရင်တော့ အဂ္ဂညသုတ်က သိပ္ပံတွေ့ရှိချက်တွေနဲ့ သိပ်မကွာတာတွေ့နိုင်ပါတယ်။

(၅) သိပ်ပြီး နားလည်ရခက်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြတဲ့အခါ အဓိပ္ပါယ်ကောက်မှားတဲ့ ပြဿနာ ကြုံတတ်ပါတယ်။ ဥပမာ အိုင်းစတိုင်းရဲ့ Special Relativity Theory ကို အရပ်သားတွေကို ရှင်းပြတဲ့ ပုံပြင်ရှိတယ်။ အမြွှာညီနောင်မှာ တစ်ယောက်က အလင်းအလျှင်လောက် မြန်တဲ့ ယာဉ်ကြီးကို စီးသွားပြီး တစ်ယောက်က ကျန်ခဲ့တယ် ဆိုပါစို့။ ဒီယာဉ်ကြီး ကမ္ဘာကို ပြန်ရောက်လာတဲ့အခါ ယာဉ်ပေါ်လိုက်သွားတဲ့သူက ကျန်ခဲ့တဲ့သူထက် ပိုငယ် နေလိမ့်မယ်။ အလျှင်နှုန်း မြန်လာသည့်အလျှောက် အချိန်ကာလက နှေးသွားနိုင်တာကို ရူပဗေဒညီမျှခြင်းတွေမသုံးဘဲ ရှင်းပြထားတာပါ။ ဒါကို အကယ်၍ အလင်းအလျှင်ထက်မြန်တဲ့ ယာဉ်ကိုစီးပြီး အတိတ်ကို ပြန်သွားနိုင်မယ်ဆိုရင်တော့ over-interpretation ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။ 

*****

တရားအညွှန်း

၁။ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ နန္ဒမာလာဘိဝံသ ဟောကြားတော်မူသော ကမ္ဘာဦးက လူသားများအကြောင်း တရားတော် http://dhammadownload.com/MP3Library/Dr-Nandamalabhivamsa/MP3Disc01/042-DrNandamalabhivamsa-12-7-2008Singapore.mp3 

၂။ Dhamma Talk by Bhikkhu Sujato