ပန္းၿမိဳင္လယ္က ဥယ်ာဥ္မွဴး

“ရွင္းေနတာေတြကို ႐ႈပ္ေအာင္လုပ္၊ ၿပီးေတာ့မွ ျပန္ရွင္း၊ အဲ့ဒါဆို ပိုရွင္းသြားေရာ...” (ပန္းၿမိဳင္လယ္က ဥယ်ာဥ္မွဴး)

“ရွင္းေနတာ” ဆိုေသာစကားသည္ ႐ိုးရွင္းျခင္း (simplicity) ဟူေသာ အဓိပၸါယ္ရသလို၊ ျပည့္ျပည့္၀၀ နားလည္ သေဘာေပါက္ျခင္း (comprehensiveness) ဟူေသာ အဓိပၸါယ္လည္း ရပါသည္။ တစ္စံုတစ္ခုျဖင့္ တားဆီး ပိတ္ဖံုး ထားျခင္းမ်ိဳး မရွိဘဲ ႐ိုးရွင္းေနမွလည္း ဘက္ေပါင္းစံုမွ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း နားလည္သေဘာေပါက္ႏိုင္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း (မ်က္လွည့္ဆရာတို႔ ျပကြက္အစတြင္ ပရိသတ္အား ၾကည့္ခိုင္းသကဲ့သို႕) ႐ႈေထာင့္တစ္ခု, ျပကြက္တစ္ခုတည္းမွသာ ဖြင့္ျပေပးေသာ ႐ိုးရွင္းမႈမ်ိဳးသည္ အမွန္တကယ္ နားလည္ျခင္း မရွိပါဘဲလွ်က္ သိသေယာင္, နားလည္သေယာင္ အထင္ေရာက္ေစႏိုင္သည့္ Over-simplification လွည့္ကြက္တစ္ခု ျဖစ္ေနတတ္ပါသည္။ ၀မ္းနည္းစရာေကာင္းေသာ အခ်က္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏွင့္ လက္ပြန္းတတီးျဖစ္ခဲ့ရသည့္ ပညာသင္ၾကားေရးတြင္ Simplification ထက္ Over-simplification က ပိုမ်ား ေနခဲ့ရျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟု ဆိုရာတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ပညာေရးစနစ္တစ္ခုတည္းကိုသာ ဆိုလိုျခင္းမဟုတ္ပါ။ ဆန္းစစ္ေ၀ဖန္တတ္ေသာ အသိဉာဏ္ (Critical thinking) ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈထက္ ဘာသာရပ္ အေၾကာင္းအရာမ်ား (Subject matter) ကိုသာ ဦးစားေပးလြန္းေသာ ပညာေရးတိုင္းတြင္ ဤျပႆနာမ်ိဳး ရွိေနတတ္ပါသည္။

“ၾကက္တူေ႐ြး ႏႈတ္တက္” ပညာသင္ၾကားနည္းမ်ိဳးသည္ စဥ္းစားေ၀ဖန္မႈကို လ်စ္လ်ဴအ႐ႈဆံုး သင္ၾကားနည္းျဖစ္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ နယူတန္၏ ေ႐ြ႕လ်ားမႈဆိုင္ရာ ပထမနိယာမကို သင္ၾကားသည္ ဆိုပါစို႔။ ဆရာက ဖတ္စာ စာအုပ္ထဲမွ နိယာမကို သင္ပုန္းေပၚတြင္ ကူးေရး၍ တပည့္မ်ားကုိ စာလိုက္ ကူးေစမည္။

“ျပင္ပမွ အားသက္ေရာက္ျခင္း မရွိပါက၊ တသမတ္ အလ်င္ျဖင့္ ေရြ႕လ်ားေနေသာ ၀တၳဳတုိ႔သည္ ဆက္လက္ ေရႊ႕လ်ား၍၊ ရပ္တည္ေနေသာ ၀တၳဳတို႔သည္ ဆက္လက္ ရပ္တည္ေနမည္။”

ဆရာက နိယာမအား ဖတ္ျပ, အနည္းငယ္ရွင္းျပၿပီး တပည့္အခ်ိဳ႕အား ဖတ္ ခိုင္းမည္။ ထို႔ေနာက္ နိယာမမ်ား, အဓိပၸါယ္ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားအား “၏, သည္” မမွားရေအာင္ အက်က္ခိုင္းပါသည္။ သို႔မွသာ စာေမးပြဲတြင္ အမွတ္မ်ားမ်ား ရမည္ဟု မွာၾကားပါလိမ့္မည္။ သင္ပုန္းေပၚမွ “၏, သည္” မမွားေအာင္ စာလိုက္ကူးရေသာ သင္ၾကားမႈမ်ိဳးကို တကၠသိုလ္တန္းမ်ား၌ပင္ ေတြ႔ရဖူးပါသည္။

ဒုတိယသင္ၾကားမႈမ်ိဳးမွာ စဥ္းစားေ၀ဖန္မႈ အထိုက္အေလ်ာက္ပါေသာ္လည္း၊ ႐ႈေထာင့္တစ္ခုမွ ျမင္ကြင္းတစ္ခုသာ ျပ၍ သင္ၾကားေသာ နည္းျဖစ္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ဆရာက စားပြဲအား ညႊန္ျပၿပီး

“ဒီ စားပြဲက ရပ္ေနတယ္ မဟုတ္လား။ မင္းတို႔ ဒီစားပြဲကို မတြန္းရင္ ေ႐ြ႕ပါ့မလား”
“မေရြ႕ပါဘူး… ”
“ေအး အဲဒီလို ရပ္ေနတဲ့ ၀တၳဳေတြကို ေ႐ြ႕ေအာင္ တြန္းေပးတာကို ‘အား’ လုိ႔ ေခၚတယ္။ ဒီလိုဘဲ လိမ့္လာတဲ့ ေဘာ္လံုး တစ္လံုးကို ေျခေထာက္နဲ့ ဖမ္းထိန္းလိုက္ရင္ ရပ္မသြားဘူးလား…”
“ရပ္သြားပါတယ္…”
ေအး… ဒီလို ေ႐ြ႕ေနတယ့္ အရာ၀တၳဳေတြကို ရပ္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္တာကိုလည္း ‘အား’ လို႔ေခၚတယ္။”
“ဒါဆို လိမ့္ေနတဲ့ ေဘာ္လံုးကို ေျခေထာက္နဲ႔ ဖမ္းမထိန္းရင္ မရပ္ေတာ့ဘူးလား”
“ရပ္ပါတယ္”
“ဒီနိယာမအရ အျပင္က ‘အား’ သက္ေရာက္မႈမရွိရင္ ေ႐ြ႕ေနတဲ့ ၀တၳဳေတြက ဆက္ေရြ႕ရမယ္။ ဘယ္က ‘အား’ သက္ေရာက္တာလဲ… ေျမႀကီးနဲ့ ပြတ္တိုက္သြားတဲ့အတြက္ ပြတ္တိုက္အားကေန ေဘာ္လံုးကို ရပ္ခိုင္းလိုက္တာ”
…

စသျဖင့္ အေတာ္အသင့္ ရွင္းျပၿပီးေနာက္ ဆရာႏွင့္အတူ တပည့္တို႔အား နိယာမကို လိုက္ဆိုေကာင္း ဆိုေစပါသည္။ ဆရာက အာေဘာ္အာရင္းသန္သန္ ေျပာတတ္လွ်င္ ေျပာတတ္သည့္အေလွ်ာက္ တထိုင္တည္း နားလည္သြားႏိုင္သလို စာျပန္ၾကည့္ရန္ မလိုဘဲ အလြတ္ရသြားတတ္ၾကပါသည္။ အသင္အျပေကာင္းသည္ဟု နာမည္ရေသာ ဆရာအမ်ားစု၏ သင္ၾကားနည္းသည္ ဤနည္းမ်ိဳးျဖစ္သည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား နားလည္လြယ္ေလာက္သည့္ ႐ႈေထာင့္ကို ေ႐ြးခ်ယ္ေပး၍ ျပႆနာမ်ားကိုလည္း ဆရာကပင္ ဦးေဆာင္ ေျဖရွင္းေပးသြား၍ ကေလးငယ္မ်ားအား မိဘက အစာကို ၀ါးခြံ႕သကဲ့သို႔ သင္ၾကားမႈမ်ိဳးျဖစ္သည္။ ပထမသင္ၾကားမႈမ်ိဳးေလာက္ ေလွနံဓားထစ္၀ါဒကို သြတ္သြင္းေပးျခင္း မဟုတ္ေသာ္လည္း၊ ဘက္ေပါင္းစံုက ႐ႈျမင္ႏိုင္သည့္ အက်င့္ကို ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးျခင္းလည္း မဟုတ္ပါ။

တတိယနည္းသည္ ဘက္ေပါင္းစံုမွ ႐ႈျမင္တတ္ေအာင္ သင္ၾကားေပးေသာနည္း ျဖစ္သည္။ ဘာသာရပ္ အေၾကာင္းအရာမ်ားထက္ ထိုအေၾကာင္းအရာအား ခ်ဥ္းကပ္ပံုကို ဦးစားေပးသည့္ နည္းျဖစ္သည္။ ဤနည္းျဖင့္ သင္ၾကားေသာအခါ မူလက နားလည္သည္ဟု ထင္ထားသည္မ်ားပင္ ပို၍ ႐ႈပ္သြားသလို ျဖစ္တတ္ေသာေၾကာင့္ “နားမလည္ဘဲ မ်က္စိလည္သြားသည္” ဟု ေ၀ဖန္ခံရမည့္ သင္ၾကားနည္းျဖစ္သည္။ စင္စစ္ ပို႐ႈပ္သြားသည္မဟုတ္, ယခင္က ရွင္းသေယာင္ထင္ေန၍ ျပႆနာဟု ထင္မထားသည့္ ႐ႈေထာင့္မွ ထုတ္ျပလိုက္ျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ ထိုအ႐ႈပ္ကို ရွင္းလိုက္ႏိုင္ပါက ပို၍ ရွင္းလင္းသြားတတ္ပါသည္။

“အင္ဂ်င္တစ္လံုး ဆြဲတဲ့ ရထားနဲ႔ ႏွစ္လံုး ဆြဲတဲ့ ရထား… ဘယ္ရထားက ပိုျမန္သလဲ… ”
“ႏွစ္လံုးဆြဲတဲ့ ရထားက ပိုျမန္ပါတယ္”
“ေအး… ဒါက Common Sense ကြ။ နယူတန္မတိုင္ခင္က လူေတြလဲ ဒီေလာက္ေတာ့ သိတယ္။ ‘အား’  မ်ားမ်ားသံုးရင္ ျမန္ျမန္သြားမယ္ ေပါ့ကြာ။ နယူတန္က သူတို႔ မွားေနတာ ရိပ္မိတယ္။ ေႏွးတယ္ ျမန္တယ္ဆိုတာက Absolute မဟုတ္ဘူး။ Relative to observer… ။ ဥပမာ သေဘၤာႏွစ္စီး ယွဥ္မိတဲ့အခါ တခါတေလ ကိုယ့္သေဘာၤက ေ႐ြ႕ေနတာလား, သူ႔သေဘာၤက ေ႐ြ႕ေနတာလား မသိရဘူး… တခါတေလလည္း ႏွစ္စီးလံုးသြားေနပါလ်က္ ရပ္ေနသလို ထင္ရတယ္။ ရပ္ေနတဲ့ သေဘာၤကို ေ႐ြ႕ေနတဲ့ သေဘာၤေပၚကေန Observe လုပ္ရင္ ေ႐ြ႕ေနတယ္လို႔ ထင္ရမယ္။ ဒီေတာ့ ရပ္ေနတာနဲ႔ ေ႐ြ႕ေနတာ ဘာမ်ားသိပ္ ထူးသလဲ”
“မထူးပါဘူး Observer ေပၚမူတည္ၿပီး ရပ္တာ, ေ႐ြ႕တာကို ေခၚရတာပါ”
“ေအး … ရပ္တယ္ေခၚေခၚ, ေရြ႕တယ္ ေခၚေခၚ သိပ္မထူးဘူး။ ‘အား’ က ျမန္တယ္, ေႏွးတယ္ဆိုတဲ့ အလ်င္နဲ႔ မဆိုင္ဘူး။ အရွိန္ဆိုတဲ့ အဲဒီ အလ်င္ေျပာင္းလဲမႈႏႈန္းနဲ႔ပဲ ဆိုင္တာ။ ဒီေတာ့ အျပင္က အားသက္ေရာက္မႈ မရွိရင္ ဘာျဖစ္မလဲ”
“အလ်င္ႏႈန္း ေျပာင္းလဲမႈ မျဖစ္ပါဘူး”
“ဟုတ္တယ္ … နယူတန္ရဲ့ ပထမနိယာမက ဒါကိုေျပာတာ။ တနည္းအားျဖင့္ ‘အား’ မ်ားမ်ား သက္ေရာက္ရင္ အလ်င္ႏႈန္းေျပာင္းလဲမႈဆိုတဲ့ အရွိန္ပို မ်ားမ်ားရမယ္။ ဒါကို သူ႔ရဲ့ ဒုတိယ နိယာမမွာ ဆက္ေျပာလိမ့္မယ္။”
...

ဤသင္ၾကားနည္းသည္ ဒုတိယနည္းေလာက္ နားလည္ရ မလြယ္ကူေသာ္လည္း (နယူတန္ ကိုယ္တိုင္ ခ်ဥ္းကပ္ခဲ့ေသာ နည္းျဖစ္၍) ပို၍ နက္နဲစြာ နားလည္ သေဘာေပါက္ေစႏိုင္ပါသည္။ နယူတန္က ရွင္းသေယာင္ထင္ခဲ့သည့္ ျပႆနာအား အိုင္းစတိုင္းက အလင္းအလ်င္၏ ထူးဆန္းသည့္ သဘာ၀ႏွင့္ ဆက္စပ္၍ ပို႐ႈပ္ေအာင္လုပ္၏။ နယူတန္က relativity of velocity ေလာက္သာျမင္ၿပီး၊ အိုင္းစတိုင္းက relativity of time ကိုပါ ျမင္ေတာ့သည္။

ဘာသာရပ္ အေၾကာင္းအရာသက္သက္ကိုသာ ဦးစားေပးသင္ၾကားနည္းက အခ်က္အလက္ ဗဟုသုတကို သာေပးသည္။ ထိုအေၾကာင္းအရာအား ႐ႈေထာင့္အမ်ိဳးမ်ိဳးမွ ခ်ဥ္းကပ္ပံုကို ဦးစားေပးသင္ၾကားေသာနည္းက ေ၀ဖန္ပိုင္းျခားတတ္ေသာ အသိဉာဏ္ႏွင့္ အေၾကာင္းအရာတို႔အား ဆက္စပ္သိျမင္ႏိုင္သည့္ ဉာဏ္ကို ေပးသည္။ ႐ႈေထာင့္အမ်ိဳးမ်ိဳးမွ ခ်ဥ္းကပ္သျဖင့္ ပို၍ ႐ႈပ္ေထြးသြားသေယာင္ ထင္ရေသာ္လည္း ႐ႈေထာင့္တစ္ခုတည္းမွ ျမင္ေသာ အျမင္ထက္ ပို၍ ရွင္းလင္းစြာ နားလည္ သေဘာေပါက္ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။

က်မႏွင့္ ဦးေခါင္းေသးသည့္ ေရာဂါ

Photo credit to:  

လသာညရဲ႕ ဦးေခါင္းေသးတဲ့ ေရာဂါ ပို႔စ္ ဖတ္ၿပီး

ေက်ာင္းသားျဖစ္ၿပီး စာမၾကည့္ပဲ တီဗြီေရွ႕ခ်ည္း ထိုင္ေနတဲ့ သားႀကီးကို “ဟဲ့ စာၾကည့္ဦးေလ” ေျပာလိုက္ရင္ “ခဏ ေမေမ ၉-နာရီခြဲ သတင္းေလး ၾကည့္လိုက္ဦးမယ္” တဲ့။ ကမၻာ့ဖလားေဘာလံုးပြဲ ရာသီမွာလည္း ေျပာလိုက္တဲ့ ႏိုင္ငံအလိုက္ ေဘာလံုးအသင္းေတြအေၾကာင္း၊ ေဘာလံုးသမားေတြအေၾကာင္း တတြတ္တြတ္နဲ႔။ ကိုယ့္မွာ ဘာမွ နားမလည္တဲ့ ဘာသာရပ္ကို သူေျပာလာရင္ ရႊီးႏိုင္ေအာင္လို႔ သူေက်ာင္းသြားေနတုန္း ဘေလာ့ဂ္ေတြ ဖတ္ၿပီး ေလ့လာထားရတယ္။ ဒါေတာင္ ဘယ္အသင္းနဲ႔ ဘယ္အသင္း ၿပိဳင္တယ္၊ ဘယ္သူႏိုင္လို႔ ဘယ္သူ႐ွံုးတယ္ ဆိုတာေလာက္ပဲ ေခါင္းထဲမွတ္ႏိုင္တာ။ သူ႔ထက္ ငါးႏွစ္ေက်ာ္ငယ္တဲ့ အငယ္ေကာင္က အကိုနဲ႔ အၿပိဳင္ အျပန္အလွန္ ေျပာႏိုင္လို႔ ေတာ္ေသးရဲ႕ ေအာက္ေမ့ရတယ္။ Star Players နာမည္ေတြ ေခၚေခၚၿပီး ဆယ္ေပပတ္လည္ အခန္းက်ဥ္းေလးထဲမွာ တအံုးအံုးနဲ႔ ကန္လိုက္ၾကတာ။ တခါတခါလည္း “လာ ေမေမ CNN သတင္းေတြ တူတူၾကည့္ရေအာင္” လို႔ ေခၚတတ္ျပန္ေသးတယ္။ ဒီအ႐ြယ္နဲ႔ တကမၻာလံုးမွာ ျဖစ္ေနတာေတြ ဘာျဖစ္လို႔ သိခ်င္ေနမွန္း မသိဘူးလို႔ စိတ္ထဲက အခ်ဥ္ေပါက္မိတယ္။ ၿပီးရင္ လာေျပာပါၿပီ… “ေမေမ ဟိုႏိုင္ငံမွာ ဟိုဟာျဖစ္သြားတာေလ သိလား…။ ဒီလူ ကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ ဘာျဖစ္တယ္ ညာျဖစ္တယ္” နဲ႔။ အိမ္ထဲေနတဲ့ မေအ့ေခါင္းေပၚ ဦးထုပ္ေတြ လာလာေဆာင္းေနတာ...။

အငယ္ေလးကလည္း လာေသးတယ္။ အိပ္ခါနီးရင္ စာအုပ္ေတြ ဆြဲလာၿပီး “ဒါဖတ္ျပ” လို႔ လုပ္တတ္ေသးတယ္။ ကိုယ့္မွာ အသံ မထြက္တတ္တာေတြေရာ၊ အဓိပၸါယ္ မသိတာေတြေရာကို အိုက္တင္ႀကီးတခြဲသားနဲ႔ မနည္း ေအာင့္အီး ဖတ္ရတယ္။ စိတ္ထဲကေတာ့ လာျပန္ၿပီ တေယာက္ ငါ့ေခါင္းေပၚ မေတာ္တေရာ္ ဦးထုပ္ေတြ လာတင္ေနျပန္ၿပီ လို႔…။

ကေလးေတြ အိပ္သြားေတာ့ ဟိုလူႀကီးက လာျပန္ပါေရာ။ “ဒါေလး နားေထာင္ၾကည့္ … သူေျပာသြားတာ ေတာ္ေတာ္ ေကာင္းတယ္” နဲ႔ ကမၻာေက်ာ္ ပုဂၢိဳလ္ႀကီးေတြရဲ႕ ေဟာေျပာပြဲေတြ, မိန္႔ခြန္းေတြကို နားေထာင္ခိုင္းျပန္ပါေလေရာ… ေအာင္မေလး လို႔သာ ေအာ္ေျပးခ်င္လ်က္နဲ႔ပဲ … ဧရာမ ဦးထုပ္ႀကီးေတြ ေခါင္းေပၚ အတင္ခံရျပန္ပါေရာ… ။

မသီတာ တေျဖးေျဖး ဦးေခါင္း ေသးတဲ့ ေရာဂါ ရေနပါေၾကာင္း ဘေလာ့ဂ္ကတဆင့္ ဗ်ိဳ႕ဟစ္လိုက္ရပါတယ္။

*****

မသီတာ သူငယ္တန္း တက္ခါစက စာလိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဖတ္စာ (၉) အေရာက္မွာ...

က်ားႀကီး ေျခရာႀကီး
ေပ်ာ္ေပ်ာ္ေန ေသခဲ
ေမးဖန္မ်ား စကားရ
ကီ်စားသန္က ရန္မ်ား၏။

အဲ့ဒီ စာပုဒ္က ကိုယ့္အတြက္ ေတာ္ေတာ္ ခက္ေနတယ္။ စကားပံုေတြနဲ႔ စတင္မိတ္ဆက္ လိုက္တာဆိုေတာ့ အဲ့ဒီအရြယ္က ကိုယ့္ဦးေႏွာက္နဲ႔ လိုက္မမွီသလို ျဖစ္ၿပီး စာမေက်ညက္သလို ခံစားရမိတယ္။

“သမီး ဒီဟာ သိပ္မရဘူး... သင္ေပး” လို႔ အေမ့ကို ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္အျဖစ္ (ထင္တယ္) စာသင္ခိုင္းမိတယ္။
တန္းလ်ားေလးေပၚမွာ သားအမိႏွစ္ေယာက္ အေမက ဖတ္စာအုပ္ႀကီး ကိုင္လို႔
“လိုက္ဆို” တဲ့။ “က ႀကီး ယပင့္ ေရးခ် က်ာ… ေရွ႕ကေပါက္ က်ား”
ကိုယ္ကလည္း လိုက္ ဆို လိုက္တယ္ေပါ့…။ နည္းနည္းေတာ့ ဆန္းေနသလိုပဲ...
စိတ္ထဲက ငါ စာ မေက်ေသးလို႔ ဆန္းသလို ျဖစ္ေနတာလို႔ပဲ ထင္လိုက္တာေပါ့ေလ။
အေမက ဆက္ဆိုတယ္။
“က ႀကီး ရရစ္ လံုးႀကီးတင္ ဆန္ခတ္ ႀကီ… ေရွ႕ကေပါက္ ႀကီး”
ဒီတခါမွေတာ့ ဘာ ဆန္းေနတာ လဲ ဆိုတာ သိၿပီ။
“ဟီးဟီး... ေရွ႕ကေပါက္ ႀကီး တဲ့” ဆိုၿပီး ေအာ္ရယ္လိုက္တာ။
အေမက “ေကာင္မေလး ဘာရယ္တာလဲ”ဲ တဲ့။
“အဲ့ဒါ ၀စၥႏွစ္လံုးေပါက္ပါ”...။ အေမက “ေရွ႕ကေပါက္ပါ” နဲ႔ သားအမိႏွစ္ေယာက္ ျငင္းၾကတာ...။
“သမီးတို႔ကို ၀စၥႏွစ္လံုးေပါက္လို႔ ဆရာမကသင္တယ္ အေမ” ဆိုမွ
“ညီးတို႔ဟာေတြ မသိဘူးေအ” လို႔ ၿပံဳးၿပံဳးႀကီးနဲ႔ “သြား ေကာင္မေလး ငါ့ကိုေနာက္တယ္… မသင္ေတာ့ဘူး” လို႔ ေျပာခဲ့တာ…။

ဦးထုပ္ ေဆာင္းေပးလိုက္မိလို႔ ရွက္သြားတဲ့ အေမ့ မ်က္ႏွာကို ျပန္လည္ျမင္ေယာင္မိပါတယ္။

ငယ္စဥ္က အတန္းပညာ သင္ၾကားခြင့္ မရခဲ့ၾကတဲ့ အေဖေရာ အေမပါ က်မတို႔ကိုေတာ့ အတတ္ပညာေတြ သင္ယူႏိုင္ဖို႔ အခြင့္အေရးေတြ ဖန္တီးေပးခဲ့ၾကရင္း၊ “ဒီအဖိုးႀကီး အဖြားႀကီးေတြ ငါတို႔ေလာက္ မသိပါဘူး မတတ္ပါဘူး” ဆိုတဲ့ အေတြးမ်ိဳး မ၀င္ႏိုင္ေအာင္ ႀကီးမားတဲ့ ေစတနာ, ေမတၱာေတြနဲ႔ အသိပညာေတြ ေပးႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

*****
ေခတ္နဲ႔ အညီ  ေျပာင္းလဲေနတဲ့ ဦးထုပ္ေတြက က်မတို႔ကို ဦးေခါင္း ေသးေသးသြားေစတဲ့ ခံစားမႈေတြ ေပးမွာ မလြဲမေသြပါ။ ဒါေပမဲ့ က်မတို႔ ဘိုးဘြားမိဘေတြ လက္စြဲက်င့္သံုးခဲ့ၾကတဲ့ ႐ိုးသားျခင္း၊ ေမတၱာတရား၊ တန္ဖိုးထားတတ္မႈေတြနဲ႔ ႏွလံုးသားေတြ ႀကီးမားေအာင္ ႀကိဳးစားရင္း၊ ႀကီးရင့္လာတဲ့ အသက္အရြယ္နဲ႔ လိုက္ဖက္ညီေအာင္ အလွဆင္သင့္ေၾကာင္း ေရးသားလိုက္ရပါတယ္။

ပညာေ႐ႊအိုး လူခိုးႏိုင္ပါသလား

ျမန္မာမႈနယ္မွာ “ပညာေ႐ႊအိုး လူမခိုး” ဆိုတဲ့ ဆို႐ိုးစကား ရွိပါတယ္။ ပထမအခ်က္အေနနဲ႔ ပညာကို အဖိုးတန္ ပိုင္ဆိုင္မႈအျဖစ္ ေ႐ႊအိုးနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္ပါတယ္။ ဒုတိယအခ်က္အေနနဲ႔ ပညာဟာ အျခားေသာ ပိုင္ဆိုင္မႈေတြလို ရန္သူမ်ိဳးငါးနဲ႔ မဆက္ဆံဘူး။ လူခိုးလို႔ ကုန္မသြားဘူး။ ပညာကို ဘယ္ေလာက္ပဲ မွ်ေ၀မွ်ေ၀ ေလ်ာ့မသြားဘဲ၊ တိုးလို႔သာ လာမယ္လို႔ ဆိုလိုပါတယ္။

အကယ္၍ ပထမအခ်က္ကို ႏိႈင္းယဥ္မႈလို႔ မယူဆဘဲ၊ ပညာကို ေငြေၾကးနဲ႔ ညီမွ်ျခင္းခ်ၿပီး တိုင္းထြာခဲ့ရင္ ဒုတိယအခ်က္က သိပ္မမွန္ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ အလြန္ကၽြမ္းက်င္တဲ့ လက္ဖက္ရည္ေဖ်ာ္ဆရာတစ္ဦးဟာ သူ႔ပညာကို အျခားလူေတြကို ဘယ္ေလာက္ပဲ သင္ေပးသင္ေပး သူ႔ပညာက ေလ်ာ့မသြားပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သူ႔လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ေဘးမယ့္ သူ႔တပည့္တစ္ေယာက္က လာၿပီး လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ ဖြင့္ခဲ့မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ သူ႕၀င္ေငြ ေလ်ာ့သြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ပဲ အသိပညာပိုင္ဆိုင္မႈ Intellectual property (IP) ေတြကို အခိုး မခံရေအာင္ Copyright, Patent, Trademarks စတဲ့ နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြနဲ႔ ကာကြယ္ ၾကရပါေတာ့တယ္။

ကုမၸဏီႀကီးေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ IP ေတြကို ပိုင္ဆိုင္ထားၾကပါတယ္။ ဒီ IP နဲ႔ ကုမၸဏီေတြရဲ့ တန္ဖိုးကို ျဖတ္လာၾကေတာ့ အရင္းရွင္စနစ္ရဲ့ သဘာ၀အတိုင္း ဒီ IP ေတြကို လက္ဦးမႈယူဖို႔, လက္၀ါးႀကီးအုပ္ဖို႔ ႀကိဳးစားလာ ၾကပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕စိတ္ကူးေလးေတြဆိုရင္ သိပ္ဆန္းဆန္းျပားျပား မဟုတ္ေပမယ့္ အရင္လက္ဦးမႈယူၿပီး Patent လုပ္တဲ့သူက လုပ္လိုက္ရင္ က်န္တဲ့သူေတြက ဒီစိတ္ကူးမ်ိဳးေလးေတြကို (ခိုးယူတာမဟုတ္ဘဲ) ကိုယ္နည္းကိုယ္ဟန္နဲ႔ အႀကံတူ စဥ္းစားမိတာမ်ိဳး ျဖစ္ေစ အသံုးခ်ခြင့္ မရေတာ့ပါ။ ဟိုးေရွးကေတာ့ Leibniz နဲ႔ Newton က Calculus သခ်ၤာကို သူ အရင္ထြင္တယ္, ငါ အရင္ ထြင္တယ္ျငင္းခံုခဲ့ ၾကဖူးေပမယ့္၊ တရား႐ံုးမွာ အမႈရင္ဆိုင္ခဲ့ၾကပံု မေပၚပါဘူး။ IP ေတြကုိ ဥပေဒအရ အကာအကြယ္ေပးျခင္းဟာ တစ္ဖက္စြန္းေရာက္လာရင္ မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြရဲ့ တီထြင္ဖန္တီးမႈကိုေတာင္ အဟန္႔အတားျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Patent ေတြကို ထာ၀ရပိုင္ဆိုင္ခြင့္ မေပးဘဲ၊ ဘယ္၍ ဘယ္မွ်ဆိုၿပီး အခ်ိန္ကာလတစ္ခု သတ္မွတ္ေပးၾကရပါတယ္။ ဒီသတ္မွတ္ကာလ ေက်ာ္သြားရင္ ဘယ္သူယူ သံုးသံုးေပါ့။

၂၀၀၇-ခုႏွစ္ေလာက္ကလည္း အေမရိကန္မွာ ေယာဂက်င့္စဥ္တစ္ခုကို Patentလုပ္ဖို႔တင္တဲ့ အတြက္ အေတာ္ေလး ဂယက္႐ိုက္ သြားခဲ့ ဖူးပါတယ္။ (အကယ္၍ ဘာသာတရား အဆံုးအမေတြကို ေငြေၾကးနဲ႔ တန္ဖိုးျဖတ္ လဲလွယ္လာၾကၿပီး Patent လုပ္လာၾကရင္ အခက္)။ လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ရဲ့ စဥ္းစားတီထြင္မႈရဲ့ အက်ိဳးခံစားခြင့္ကို တီထြင္ဖန္တီးသူက ရထိုက္တယ္ဆိုေပမယ့္ စည္းေဘာင္တစ္ခုေတာ့ ရွိဖို႔ လိုလာပါတယ္။ အသိပညာပုဂၢလိကပိုင္ဆိုင္မႈကို ဆန္႔က်င္ၿပီး CopyLeft တို႔, OpenSource တို႔လို လႈပ္ရွားမႈေတြ ေပၚလာၾကပါတယ္။

ေအာက္ကဗီဒီယိုေလးနဲ႔ http://blog.mises.org/11464/copying-is-not-theft-remixed-song-and-video/ မွာ အေခ်အတင္ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကဖူးပါတယ္။



ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ (ျပတ္သားတဲ့ အျမင္မရွိေသးတဲ့သူပဲ ဆိုဆို) IP Socialist မဟုတ္သလို၊ IP Protectionist တစ္ေယာက္လည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ပညာေခတ္နဲ႕ အရင္းရွင္စနစ္တို႔ ေပါင္းဆံုမႈရဲ့ ျပႆနာတစ္ရပ္ကို ျပန္လည္ တင္ျပျခင္း သက္သက္ပါ။

Leveraging

သားတို႔ ကစားေနတဲ့ ကြန္ျပဴတာဂိမ္းေတြ…ကေလးေတြ စြဲတာမေျပာပါနဲ႔ ေကာင္းတာကို လို႔ ေဘးကထိုင္ၾကည့္ေနရင္း
သူ႔အေဖက “ဟုတ္တယ္…ေတာ္ေတာ္ အခ်ိန္ေတြ ေပးၿပီးလုပ္ထားရမွာ ဒါေပမဲ့ ေရွ႕ကလုပ္ၿပီးသား အခံေပၚမွာ ဆက္လုပ္သြားရတာေပါ့ေလ…အစက စ,ရမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ဘယ္လြယ္မလဲ
Leverage. လုပ္သြားရတာေပါ့…” တဲ့
“အဲ့ဒီအေၾကာင္း နည္းနည္းေရးေပး…”  ဆိုေတာ့

ပညာဆိုတာမ်ိဳးက ရသမွ် တစတစ စုယူရတာ။ စုတယ္ဆိုတဲ့ ေနရာမွာလည္း ဘိုးစဥ္ေဘာင္ဆက္ေတြရဲ့ အခန္းက႑က အေရးပါတယ္ထင္ပါတယ္။ ပစၥည္းဥစၥာေတာင္မွပဲ မိဘအေမြရတဲ့သူမ်ားဟာ မိဘအေမြမရဘဲ အစကေနစၿပီး စီးပြားရွာရသူေတြနဲ႔ေတာ့ မတူပါဘူး။ ဒီလိုပဲ … မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြက မိဘဘိုးဘြားေတြဆီက ပညာအေမြအႏွစ္ေတြကို လက္ခံမယူခဲ့ရင္ အစကျပန္ျပန္ စ ေနရရင္ အေတာ္နဲ႔ ေရွ႕တတ္ဖို႔ မလြယ္ပါဘူး။

တခါက Newton ကို လူေတြက ခ်ီးမြမ္းေတာ့ သူ႔အရင္က ဆရာႀကီးေတြရဲ့ ပုခံုးေပၚကတက္ၾကည့္လို႔ သူေ၀းေ၀း ျမင္ႏိုင္တာပါလို႔ ေျပာခဲ့ဖူးတယ္ (Copernicus, Kepler နဲ႔ Galileo တို႔သံုးဦးကို ဆိုလိုပါတယ္)။ ပညာသင္ၾကားျခင္းဟာ ဘိုးဘြားဘီဘင္ေတြဆီက အသိပညာေတြ အေတြ႔အႀကံဳကို ယူလိုက္ႏိုင္မွ ပိုၿပီး ေရွ႕ေရာက္ႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ Einstein ကလည္း Newton တို႔ရဲ့ ပခံုးေပၚက တက္ၾကည့္ခဲ့ၾကျပန္တယ္။ ဒီေနာက္ Stephen Hawking လည္း ဒီလိုပါဘဲ။ သူက ဟိုး… Copernicus က စလို႔ Newton, Einstein တို႔ထိ ေရးခဲ့, တြက္ခဲ့ၾကတာေတြကို ျပန္စုၿပီး “On the shoulder of Giants” ဆိုတဲ့ စာအုပ္တစ္အုပ္ ေရးတယ္။ ဒီဘိုးေတာ္ႀကီးေတြက အလကားပါ… “ကမၻာက ေနကို ပတ္တာ, ပန္းသီးေႂကြတာ ကမၻာက ဆြဲလို႔” ဆုိတာေလာက္ပဲ ေရးႀကီးခြင္က်ယ္ လုပ္ေျပာေနခဲ့ၾကတယ္။ သူတို႔ ငါ့ေလာက္ မသိခဲ့ၾကရွာဘူးလို႔ သေဘာမထားဘဲ၊ ငါသူတို႔ ပခံုးေတြေပၚက ၾကည့္ခဲ့လို႔ ပိုျမင္တယ္လို႔ သူတို႔ရဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို တေလးတစား အသိအမွတ္ျပဳတဲ့ အေနနဲ႔ စာအုပ္ထုတ္တာေပါ့။ မ်ိဳးဆက္သစ္ ႐ူပေဗဒပညာရွင္ တစ္ဦးက ဘိုးဘြားဘီဘင္တို႔အေပၚ ေက်းဇူးဆပ္ျခင္းလုိ႔လည္း ဆိုေကာင္း ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

စကၤာပူမွာ လုပ္ခဲ့တဲ့ ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ စာေပေဟာေျပာပြဲ DVDကို ကိုဧရာ့သူငယ္ခ်င္းက လက္ဆင့္ကမ္းလို႔ ၾကည့္လိုက္ရပါတယ္။ ဆရာမ ဂ်ဴးရဲ႕ က႑မွာ ဆရာမက…

ပညာသင္ၾကားရျခင္း၏ ရည္ရြယ္ခ်က္ ၅ခုကို အတိုခ်ုပ္ ေျပာသြားခဲ့ပါတယ္။

၁။ Education means career. ဘ၀ေနာင္ေရး စိတ္ေအးရမည့္ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္း ပညာ
၂။ Education teaches how to think. ေတြးဆ ေမွ်ာ္ျမင္တတ္တဲ့ အတတ္ကို ရလာေအာင္ သင္ၾကားေပးသည္။
၃။ Education transmits civilization. လူ႔ယဥ္ေက်းမႈအဆင့္ဆင့္တိုးတက္လာေအာင္ မ်ိဳးဆက္တခုမွ တခုသို႔ ဆင့္ကဲ ျဖစ္စဥ္ႏွင့္ ေပါင္းစီး ေပးသည့္အရာ ျဖစ္သည္။
၄။ Education liberates individuals. ပညာသည္ လူတဦးခ်င္းစီကို လြတ္ေျမာက္ေစသည့္ ေတြးေခၚေမွ်ာ္ျမင္မႈကို ေပးႏိုင္သည္္။ 
၅။ Education teaches morality. လူက်င့္၀တ္သိကၡာ၊ ကိုယ္က်င့္သီလကို ပညာက သင္ေပးသည္။

ေျပာျပရဦးမည့္ အျဖစ္ေတြ... ဆိုၿပီး မသီတာ ပညာေတြသင္ၿပီး အသံုးမခ်ႏိုင္လို႔ ၿငီးတဲ့ပို႔စ္ေရးေတာ့ မိတ္ေဆြ သူငယ္ခ်င္းေတြက ၀ိုင္းအားေပးၾကလို႔ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ မသီတာ အလုပ္မရွိလို႔ လူရာမ၀င္မွာထက္၊ ပညာကို အသံုးမခ်ႏိုင္လို႔ ဆရာမဂ်ဴး ေျပာသြားတဲ့ နံပါတ္(၃) အခ်က္က အုတ္တခ်ပ္၊ သဲတပြင့္ေတြ ေလ်ာ့ေလ်ာ့သြားမွာ စိုးတာပါ...

လုလင္ပ်ိဳႏွင့္ စကားေျပာျခင္း

ယမန္ေန႔က ဆရာေတာ္ အရွင္ေဆကိႏၵ ေဟာၾကားတဲ့ ပထမအႀကိမ္ ယဥ္ေက်းလိမၼာ ကေလးတရားပြဲ (Singapore)ကို သြားေရာက္ခဲ့ပါတယ္။

တရားပြဲ အစီအစဥ္ကို နံနက္ပိုင္းမွာ ၁၂-ႏွစ္ေအာက္ ကေလးမ်ားအတြက္၊ ညေနပိုင္းမွာ ၁၂ႏွစ္မွ ၁၈ႏွစ္အထိ ကေလးမ်ားအတြက္ အခ်ိန္ခြဲၿပီး က်င္းပသြားခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာကေလး အေတာ္မ်ားမ်ားကို မိဘေတြက ပို႔ေဆာင္၊ ပို႔လႊတ္ေပးႏိုင္ခဲ့ၾကၿပီး ေအာင္ျမင္တဲ့ အစီအစဥ္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဆရာေတာ္ႀကီးရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို ဒီေနရာမွာ ေဖာ္ျပေရးသားျခင္းငွာ မစြမ္းသာပါ။ Vesak Day အလုပ္ပိတ္ရက္ ျဖစ္သည္ႏွင့္အညီ မိဘ၊ ဘိုးဘြားေတြဟာ ရင္ေသြးငယ္ေတြကို တရားပြဲသို႔ လိုက္ပါပို႔ေဆာင္ျခင္း၊ ကိုယ္တိုင္လည္း ဘုရားေက်ာင္းကန္မ်ားသို႔ သြားေရာက္၍ ဘာသာေရး သာသနာေရး ကိစၥမ်ားမွာ သက္၀င္လႈပ္ရွားေနၾကတဲ့ ဒီက ျမန္မာလူမ်ိဳး အသိုင္းအ၀ိုင္းရဲ႕ တက္ႂကြေနတဲ့ ပံုရိပ္ေတြကို တပိုင္တႏိုင္ မွတ္တမ္းတင္ျခင္းမွ်သာ ျဖစ္ပါတယ္။

(ဘေလာ့ဂ္ဂါ မပီသစြာ ဓာတ္ပံု တပံုမွ မရိုက္ျဖစ္ခဲ့ျခင္းအတြက္ သည္းခံပါ။)

*****
ညေရာက္ေတာ့ မသီတာ တူရဲ႕သား Gtalk online မွာ မီးစိမ္းေနတာေတြ႔လို႔ စကားေျပာျဖစ္ပါတယ္။ ေခတ္လူငယ္တေယာက္ျဖစ္သည္ႏွင့္အညီ အင္တာနက္ သိပ္သံုးတယ္ဆိုတာ သိထားေပမဲ့ သူနဲ႔ အီးေမးလ္ အဆက္အသြယ္လည္းမရွိ၊ chattingလည္း အခုမွသာ ပထမဦးဆံုး ေျပာျဖစ္တာပါ။

me:  သားေရ
လုလင္:  ဗ်ာ တာတာ
me:  online မေတြ႔လို႔ တာတာက ဒီ account မသံုးေတာ့ဘူး ထင္ေနတာ ဘယ္ accountသံုးေနလဲ ေမးဦးမလို႔
လုလင္:  သားသံုးတယ္ တာတာ့အေကာင့္က Block List ထဲေရာက္ေနလို႔ သားဟိုေန႔မွ ျပန္ႀကည့္မိတယ္
me:  ေဟ အဲ့လိုလဲ ရွိေသးလား ဘယ္သူက ထည့္လိုက္တာတုန္း
လုလင္:  ဟုတ္ သား တာတာနဲ႔ တိုင္ပင္စရာရွိလုိ႔
me:  ေျပာ
လုလင္:  သားေက်ာင္းတက္ဖို႔ Scholar တစ္ခုရလို႔
me:  ဘယ္မွာလဲ ဘယ္ကလဲ ဘာCourse လဲ
လုလင္:  ဟုတ္ Sxxxxx လို႔ေျပာတယ္ advance diploma in networking
သားက သူတို႔ စစ္တဲ့ scholar စာေမးပဲြကို ၀င္ေျဖလိုက္တာ ေအာင္သြားလို႔ တဲ့ သားကို အေႀကာင္းႀကားတယ္
me:  ဘယ္မွာ တက္ရမွာလဲ စာေမးပြဲက ဘယ္က စစ္တာလဲ
လုလင္:  ဒီမွာ xxxxx က လုပ္တာ စလံုးမွာပဲ တဲ့
တက္ျဖစ္မတက္ျဖစ္ကို သူတို႔ကို အေႀကာင္းႀကားပါ တဲ့ ဒီလ ေနာက္ဆံုး
အဲ့တာ တက္ရမွာက ၁ႏွစ္

လုလင္:  ဟဲလို
ကြန္က်သြားတယ္
တာတာ
အဲ့တာ သူတို႔က ေျပာတယ္
တက္မယ္ဆိုရင္ စင္ကာပူ တစ္ေသာင္း ႏွစ္ေထာင္ က်တယ္ တဲ့
အဲ့တာ သားက စာေမးပဲြေအာင္ထားေတာ့15 percent discount ရတယ္
၂၀၀၀ေလ်ာ့သြားမယ္ေပါ့ေနာ္
အဲ့တာ သား အိမ္နဲ႔ တိုင္ပင္ႀကည့္ေတာ့
ေမႀကီးက ေတာ့ ေျပာတယ္
သူက သိပ္နားမလည္လို႔ တာတာနဲ႔ တိုင္ပင္ၾကည့္ ဆိုလို႔ေလ
သားလဲ
တာတာကိုလိုက္ရွာတာ
ဒီေန႔မွပဲ ေတြ႔ရေတာ့တယ္

me:  သားစာေမးပြဲ ၀င္ေျဖလိုက္တာ ေကာင္းပါတယ္။ အေတြ႔အႀကံဳရတာေပါ့။ ေအာင္တယ္ဆိုလို႔လည္း ၀မ္းသာတယ္။
ဒါေပမဲ့ သားသိထားသင့္တာေတြ ေျပာေတာ့မယ္။
လုလင္:  အင္း.. သား အေတြ႔အႀကံဳရေအာင္ပဲ ေျဖလိုက္တာ
ဟုတ္ကဲ့ ေျပာပါ တာတာ
သားတို႔ ႏိုင္ငံရဲ့ ကြန္နက္ရွင္ ကအဆင္မေျပဘူး
me:  Ixxxxx က ပညာေရး၀န္ေဆာင္မႈေပးၿပီး စီးပြားရွာေနတဲ့ ကုမၸဏီ။
သူကို မေကာင္း ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။
ဒီမွာ NUS လို University ႀကီးေတြကလည္း ၀င္ေငြရွာတာပဲမို႔
လုလင္:  ဆက္ေျပာပါတာတာ ဟုတ္
me:  သူက ျမန္မာျပည္က xxxxxx ကုမၸဏီလိုမ်ိဳးနဲ႔ ခ်ိတ္လိုက္ၿပီး သူ႔ေက်ာင္း လူရေအာင္ ရွာတာ...ရွင္းရွင္းေလးပဲ
လုလင္:  ေႀသာ္
me:  ကိုယ္က ပိုက္ဆံေပးၿပီး တက္ရမွာ...စိတ္၀င္စားေအာင္ စေကာ္လာ ေအာ္ေနေပမဲ့
လုလင္:  အဲ့လုိႀကီးကိုး ဟုတ္ကဲ့
me:  စေကာ္လာ ဆိုရင္ Fully Scholar , Partial Scholar ရွိတယ္... သူ႔ဟာႀကီးက 15% discount ဆိုေတာ့ ...Partial Scholar လို႔ေတာင္ မသံုးပဲ ေစ်းကြက္စကား discount ကို သံုးထားတာ ေပၚတင္ႀကီး ျဖစ္ေနတယ္.
လုလင္:  ဟုတ္တယ္ေနာ္
me:  တကယ္ေတာ့လည္း Partial Scholar လို႔လည္း သံုးမရပါဘူးေလ...Partial Scholar ဆိုရင္ေတာင္ ေက်ာင္းလခရဲ႕ တ၀က္ေလာက္ထိ ထုတ္ေပးရတာကို သူတို႔ ေက်ာင္းလခက တေသာင္း...ဒါကို တေသာင္းႏွစ္ေထာင္ လုပ္လိုက္ၿပီး... စာေမးပြဲ ခံလိုက္ၿပီး ႏွစ္ေထာင္ကို scholar ေျပာ.... Discount ေျပာနဲ႔  လူဆြယ္တာပါခင္ဗ်ာ
လုလင္:  ေႀသာ္ သားသိၿပီ
အဲ့တာေႀကာင့္ သူတို႔က ဒီမွာ Seminar ေတြ အမ်ားႀကီး ခဏခဏလုပ္ပီး ရွာေနတာ
သားတို႔က ေတာ့ ကိုယ့္အတြက္ knowledge တုိးေအာင္လို႔ လုပ္သမွ် Seminor သြားတက္တယ္ နားေထာင္တယ္ သူတို႔ လုပ္တဲ့စာေမးပဲြေတြေျဖႀကည့္တယ္
me:  ဒါေတြကေတာ့ လုပ္သင့္တယ္။ ကိုယ့္ဘက္က အကုန္အက် သိပ္မမ်ားဘူး ဆိုရင္ေပါ့။
လုလင္:  ဟုတ္ အခမဲ့ေတြႀကီးပဲ အဲ့တာေၾကာင့္ပါ
me:  သူတို႔ေက်ာင္းေတြလည္း ကိုယ့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္နဲ႔ကိုယ္ တက္တဲ့သူေတြက တက္ၾကတာပဲ။
လူဆိုတာအေျခအေန အမိ်ဳးမ်ိဳးရွိတယ္ေလ... တေယာက္နဲ႔တေယာက္မတူဘူး
တာတာကေတာ့ ဒါကို အားမေပးခ်င္ပါ။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ အာမခံခ်က္ မေကာင္းလို႔
ေငြေပးၿပီးတက္တဲ့ေက်ာင္း ၿပီးရင္ ေငြ ဘယ္ေလာက္ ျပန္ရမလဲ ဆိုတာနဲ႔ပဲ အခုေခတ္မွာ အလြယ္ဆံုး စဥ္းစားရမွာပဲ
လုလင္:  သားလဲ တိုင္ပင္စရာလူမရွိလို႔ တာတာ ကိုေမးႀကည့္မယ္ဆိုပီး ေစာင့္ေနတာ
ဒီမွာ ဘာမွအဆင္မေျပဘူး မီးေတြကမလာ connection ေတြက်နဲ႔ အဲ့တာဘာမွလုပ္လို့မရဘူး
me:  တာတာ သိတယ္။ အီးေမလ္ေရးေလ။ ရိုးရိုးစာနဲ႔ စာတိုက္ကပို႔

လုလင္:  အီးေမးလ္းေရးဖို႔ Gmail ထဲ၀င္ဖုိ႔က တစ္နာရီေလာက္ ၾကာတယ္
ဟီး
အခုသားဖြင့္ထားတာ ၾကာပီ အခုထိေတာင္တက္ဘူး
ေတာ္ေသးတယ္ Gtalk ေကာင္းေနလို႔

me:  ေက်ာင္းက ဒီဂရီ ရေအာင္လုပ္...လုပ္ငန္းခြင္ အေတြ႔အႀကံဳယူ။
လုလင္:  အင္း အလုပ္ရဖို႔ကလဲ လုပ္ငန္းအေတြ႕အႀကံဳလိုတယ္ တဲ့ေနာ္
me:  ေအး..
me:  ေနာက္တခု အေရးႀကီးတာက အလုပ္ရွာရင္ အလုပ္အေတြ႔အႀကံဳရွိရမယ္ဆိုတဲ့ (အလုပ္မရွိေသးလို႔ အလုပ္ရွာပါတယ္။ အလုပ္အေတြ႔အႀကံဳဆိုေတာ့ မုန္႔လံုးစကၠဴကပ္သလို ရီစရာႀကီး ျဖစ္မေနဘူးလား)
ဒါေပမဲ့ ဒါဟာ ေလာကမွာ ေတြ႔ႀကံဳရမဲ့ အမွန္တရားေတြပဲ
လုလင္:  ဟုတ္
me:  ဒီေတာ့ သား ဘ၀မွာ First Job ဆိုတဲ့ အလုပ္တခု ရဖို႔ သိပ္အေရးမႀကီးပါဘူးလား။ သိပ္ကိုလည္း ခက္ခဲသလိုပဲေနာ္။
လုလင္:  ဟုတ္ကဲ့ အလုပ္ေတြကေတာ့ေပါသလိုပဲ ဒါေပမဲ့ တကယ္ လုပ္မယ္လို႔  စံုစမ္းေတာ့ မရဘူး
me:  တကယ္ေတာ့ လွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ကို မသိလို႔ပါ။
သားက အခု ေက်ာင္းတက္ေနတာ မဟုတ္လား။ အဲ့ဒီေတာ့ ေက်ာင္းသားအလုပ္ လုပ္ေနတာပဲေပါ့။
အလုပ္သြားေလွ်ာက္လို႔အေတြ႔အႀကံဳေမးရင္ ဟုတ္ကဲ့ ေက်ာင္းသားမို႔ Student မို႔ study လုပ္ေနတဲ့ အေတြ႔အႀကံဳေတြရွိတယ္။ ဒါေတြ ဒါေတြ စာေတြ႔ ေလ့လာထားတယ္။ လက္ေတြ႔ လုပ္ရမည့္ အခြင့္အေရး ရမယ္ဆိုရင္ အစြမ္းရွိသေလာက္ ႀကိဳးစားလုပ္ခ်င္ပါတယ္ ဆိုရင္ ၿပီးၿပီေပါ့ မဟုတ္ဘူးလား။ 

ကိုယ့္ မိဘက ေမြးကတည္းက တေလွ်ာက္လံုးျပဳစု ပ်ိဳးေထာင္ေပးခဲ့တဲ့ ကိုယ့္ရဲ႕ Personality ရိုးသားတယ္။ ယဥ္ေက်းတယ္။ ဒါေတြကလည္း သူတို႔လိုတဲ့ အေတြ႔အႀကံဳထဲ ထည့္မယ္ဆိုရင္ ထည့္လို႔ရပါတယ္။
me:  သားမွာ CV ရွိလား အလုပ္ေလွ်ာက္ရင္ CV ေကာင္းေကာင္းလိုတယ္
လုလင္:  သား CV မေရးဖူးပါဘူး
me:  ေရးရမယ္။ Sample ပို႔ထားလိုက္မယ္။
လုလင္:  ဟုတ္

ေအာ္ သား ဒီအေကာင့္ကလဲ လူမ်ားတယ္ အဲ့တာေၾကာင့္ တစ္ျခားသီးသန္႔ အေကာင့္တစ္ခုနဲ႔ တာတာကိုအပ္မယ္

အဲ့ဒီ အေကာင့္ကို ပို႔ေပးပါေနာ္

me:  ok
သူငယ္ခ်င္းမ်ားတာ ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကိုယ့္အတြက္ အမ်ားအတြက္ ဘယ္ေလာက္ အက်ိဳးျဖစ္သလဲ ဆိုတဲ့ ေဘာင္ေတာ့ရွိရမယ္ေနာ္။
လူဘ၀က တုိတိုေလးမို႔ ကိုယ့္ပတ္၀န္းက်င္က ကိုယ့္အေပၚ ေက်းဇူးရွိတဲ့သူေတြအတြက္ ကိုယ့္အခ်ိန္ေတြ မ်ားမ်ားေပးပါ။
လုလင္:  ဟုတ္တယ္တာတာ
me:  မေကာင္းတာ ဆိုရင္ ကိုယ့္ mind ေရာ body ကပါ အလိုအေလွ်ာက္ လက္မခံေအာင္ ေလ့က်င့္ထားပါ။
me:  ဘယ္လိုလဲ သိလား လြယ္လြယ္ေလး... ေကာင္းတာေတြခ်ည္းပဲ သတိထားၿပီးလုပ္
အဲ့ဒါဆို ၾကာလာရင္ အသိမရွိပါဘူး ဆိုတဲ့ ကိုယ့္ခႏၶာကိုယ္ႀကီးကေတာင္  မေကာင္းတာကို လက္မခံႏိုင္ပါဘူးလို႔ body language နဲ႔ေျပာလာလိမ့္မယ္
very nice to talk with u. I may post it in my blog; about this conversation
Do u feel bored?
then, time for break!
See u

လုလင္:  Good night
thanks!
take care u'r health

သူေလးကေတာ့ ေဆြေတြ မိ်ဳးေတြထဲမွာ ဆိုးတယ္လို႔ ေက်ာ္ၾကားသူေလးပါ။

*****

ကေလးကေလး အထင္မေသးနဲ႔
ကေလးက လူႀကီးျဖစ္တာ
ကေလးေကာင္းမွ လူႀကီးေကာင္းမွာ
လူႀကီးေကာင္းမွ အားလံုးေကာင္းမွာ
(ဆရာေတာ္ဦးေဆကိႏၵ၏ ကေလးတရားပြဲ လက္စြဲေဆာင္ပုဒ္)

ေမာင္လုလင္ကို ေတြ႔တုန္းခဏ ေျခာက္လံုး ေျမႇာက္လံုးေတြနဲ႔ ေတာ္ေတာ္ ေျပာျဖစ္လိုက္တာ တရားပြဲကို သားငယ္ေရစင္ႏွင့္မနက္ပိုင္းေရာ သားႀကီးေရခ်မ္းႏွင့္ညေနပိုင္းပါ နားေထာင္ခြင့္ရလိုက္တဲ့ မသီတာဆီ ကေလးေတြကို ေကာင္းေစခ်င္တဲ့ ေစတနာ ဆႏၵေတြ စိမ့္၀င္ ကူးစက္လာျခင္းေၾကာင့္မွတပါး အျခားမရွိၿပီ။

A to F for the Parent

ဒီေန႔သားတို႔ ေက်ာင္းမွာ Empowering Your Child to Excel ေခါင္းစဥ္နဲ႔ Elvin Leong ဆိုသူက မိဘမ်ားအတြက္ ပညာေပးအစီအစဥ္မွာ ေဟာေျပာသြားပါတယ္။

သူက စကားအစမွာ “ခင္ဗ်ားတို႔ ေရခဲေသတၱာတို႔ အ၀တ္ေလွ်ာ္စက္တို႔ ၀ယ္လာလို႔ ပါကင္ေဖာက္ၿပီးရင္ အရင္ဆံုး ဘာလုပ္ပါသလဲ” လို႔ ပရိသတ္ကို ေမးလိုက္ပါတယ္။ ပရိသတ္ထဲကတေယာက္က “Manual Instruction ကို အရင္ဆံုး ဖတ္ပါတယ္” လို႔ ေျဖလိုက္ေတာ့ သူက “သိပ္ဟုတ္တဲ့ အေျဖပါပဲ”လို႔ ေျပာပါတယ္။ ေနာက္ဆက္ၿပီး က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ခ်စ္လွစြာေသာ ရင္ေသြးေတြကို ေဆး႐ံုမွာ မီးဖြားၿပီးတဲ့အခါ သူနာျပဳဆရာမေလးက ကေလးကို အႏွီးထုတ္ၿပီး က်ေနာ္တို႔လက္ထဲလာထည့္တဲ့အခါ Manual လည္း ပါမလာဘူး။ သူ႔ကို ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ဖို႔ “ကဲ က်ေနာ္တို႔ ဘယ္လို လုပ္ၾကမလဲ” တဲ့။ “ကေလးေတြကို ထိန္းေက်ာင္းတဲ့ အခါ ၾကားဖူးနား၀ေတြ၊ မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းေတြကေန၊ ေကာင္းႏိုးရာရာ စာအုပ္ေတြ ရွာဖတ္ၿပီး အခါအားေလ်ာ္စြာ try and error ေတြနဲ႔ သြားေနတာ မ်ားပါတယ္” တဲ့။

ေျပာသြားတာေတြက…

Parenting Styles မွာ တပ္မွဴးတေယာက္လို တေသြးတသံတမိန္႔နဲ႔ ခက္ထန္ေနရမွာ မဟုတ္သလို၊ ေက်ာ႐ိုးမပါတဲ့ ပက္က်ိလို ခပ္ေပ်ာ့ေပ်ာ့လုပ္ေနရမွာလည္း မဟုတ္ပါဘူး။ အခ်ိန္ျပည့္ အလုပ္ေတြ မႏိုင္မနင္းျဖစ္ေနရင္လည္း ကေလးနဲ႔ အလွမ္းကြာေ၀းသြားတတ္ပါတယ္။ မိဘဟာ ကေလးအတြက္ နည္းျပဆရာေကာင္း တစ္ေယာက္, အတုယူစရာ စံျပေကာင္းတစ္ဦး ျဖစ္သင့္ပါတယ္။

အက်ဥ္းခ်ဳပ္ အေနနဲ႔ကေတာ့ The “ABCDEF” of a Parent Coach ဆိုၿပီး ခ်ျပသြားပါတယ္။

A is for Atmosphere of Love, Trust at home. မိဘေတြက အိမ္မွာ ေမတၱာတရားနဲ႔ ယံုၾကည္မႈေတြကို ေပးႏိုင္တဲ့ ပတ္၀န္းက်င္တစ္ခု ျဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးေပးရပါမယ္။
B is for Boundaries

ဘာေတြကို ဘယ္အတိုင္းအတာ အထိလုပ္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ နယ္စည္းကို နားလည္ေအာင္ သင္ေပးရတယ္။ ကြန္ျပဴတာ၊ တယ္လီဖုန္း အသံုးျပဳတဲ့အခ်ိန္၊ အျပင္သြားရင္ ဘယ္အခ်ိန္ျပန္ေရာက္မယ္ ဆိုတာ ေျပာသြားတတ္တဲ့အေလ့အက်င့္ရွိဖို႔၊ ေက်ာင္းမွာ ေနာက္က်မယ္ဆိုရင္ မိဘကို ဆက္သြယ္အသိေပးတတ္ဖို႔၊ မုန္႔ဖိုး အသံုးစားရိတ္ ခ်င့္ခ်ိန္တတ္ဖို႔ ဥပမာေတြ ေပးသြားပါတယ္။ စည္းကမ္းရဲ့ အေျခခံပဲ ဆိုပါစို႔။

Children feel more secure & thus tend to flourish when they know where the boundaries are.      (Dr James Dobson)

C is for Communication

ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ေသြးလည္ပတ္မႈ မရွိေတာ့ရင္ ေသသြားသလိုပဲ … Communication မရွိရင္ Relationship က ေသသြားေရာ။ Communication ဆိုတဲ့ေနရာမွာ နားေထာင္ေပးတာ, သူတို႔အတြက္ အခ်ိန္ေပးတာ, သူတို႔ရဲ့ ကမၻာေလးထဲကို ကိုယ္လိုက္၀င္ေပးတာမ်ိဳးေတြ ပါပဲ။

D is for Discipline
စည္းကမ္းဆိုတာက စ႐ိုက္ကို ပံုသြင္းေပးတဲ့ နည္းလမ္းပါပဲ။ စည္းကမ္းရဲ့ ပန္းတိုင္ကေတာ့ မိမိကိုယ္ကို ေစာင့္ထိန္းႏိုင္ဖို႔ပဲ ျဖစ္သင့္ပါတယ္။

E is for Esteem and Expectation

ကေလးေတြရဲ့ အျမင္နဲ႔ အႀကံေပးခ်က္ေတြကို နားေထာင္ေပးတာမ်ိဳး, အသိမွတ္ျပဳေပးတာမ်ိဳးနဲ႔ သူတို႔ရဲ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယံုၾကည္ေလးစားစိတ္, ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြကို တည္ေဆာက္ ေပးရပါတယ္။ သူတို႔ေတြရဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြအေပၚမွာ ေကာင္း, မေကာင္းဆိုတဲ့ ရလဒ္တစ္ခုတည္းၾကည့္ မဆံုးျဖတ္ပဲ၊ သူတုိ႔ရဲ့ ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈကို အားေပးခ်ီးေျမႇာက္ဖို႔ လိုပါတယ္။ သူတို႔ေတြရဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ, ရည္မွန္းခ်က္ေတြက ရွင္းလင္းၿပီး လက္ေတြ႔ဆန္ဖို႔လိုပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ စာတစ္ခုတည္းမဟုတ္ဘဲ ဘက္စံုဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္ေရးကို ဦးစားေပးသင့္ပါတယ္။

F is for Future Focus

ကေလးေတြဟာ အနာဂတ္ကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ဖို႔ အသင့္ျဖစ္ေနေအာင္ ျပင္ဆင္ေပးရတယ္။ ေလတံခြန္လႊတ္သလိုပဲ တင္းေအာင္ဆြဲတဲ့အခါ ဆြဲရေပမယ့္ ႀကိဳးကိုေလွ်ာ့ေပးမွ ျမင့္ျမင့္တက္ႏိုင္မွာပါ။ ကေလးေတြဟာ ႀကိဳးႏြံၿပီး မိဘစကားကို တေသြမတိမ္း ေျမ၀ယ္မက် နာခံတတ္ဖို႔ထက္ တာ၀န္ယူတတ္ေအာင္ ေလ့က်င့္ေပးရပါတယ္။
သူတို႔နဲ႔ သင့္ေတာ္မယ့္၊ သူတို႔ႏွစ္သက္တဲ့ သင္ယူနည္းပံုစံကို သံုးၿပီး သင္ယူေစရပါမယ္။

*****

ဒီေန႔ ေဟာေျပာပြဲကို မိခင္ေတြသာမက ဖခင္ေတြပါ အခ်ိဳးညီညီတက္ေရာက္လာတာ အံ့ၾသဖြယ္ေတြ႔ရပါတယ္လို႔ ေဟာေျပာသူက ေျပာပါေသးတယ္။ ဒီပြဲက မလာမေနရ မဟုတ္ပါဘူး။ အခမဲ့ျဖစ္ၿပီး ၁၁နာရီက စလို႔ ၁နာရီမွာ ၿပီးသြားတဲ့ အခါ နာဆီလမက္ ထမင္းဗူးေတြလည္း မိဘေတြကို ေ၀ပါေသးတယ္။

ဒါေတြ သူတို႔ ဘာေၾကာင့္ လုပ္ေနၾကတာပါလဲ။
မေယာင္ရာဆီလူးေနၾကတာပါလား။

ေဟာေျပာပြဲအၿပီးမွာ ျဖည့္ထားတဲ့ Feedback Form ကို ျပန္ေပး၊ ကိုယ့္ေ၀စု ထမင္းထုတ္ယူအၿပီး ေခါင္းထဲ ၀င္လာတဲ့ ေမးခြန္းေတြပါ။
ေနာက္ဆံုးပိတ္ မွာလိုက္ပါေသးတယ္။ “သူေျပာသြားတာေတြက အက်ိဳးရွိပါရဲ႕လား။ အကိ်ဳးရွိတယ္ ဆိုရင္ လက္ေတြ႔က်င့္သံုး လိုက္နာပါ။ မလိုက္နာဘူး မက်င့္သံုးဘူး ဆိုရင္ေတာ့ ေဟာေျပာပြဲေတြ ဘယ္ႏွစ္ခုပဲ လိုက္နားေထာင္ေထာင္ အလဟႆ အခ်ည္းႏွီးပါ” တဲ့။

ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေမးပါတယ္။ သူေျပာသြားတာေတြမွာ ငါသိၿပီးသား လက္ရွိ က်င့္သံုးေနတာေတြနဲ႔ တိုက္ဆိုင္မႈ ဘယ္ေလာက္ရွိလဲ။ ဘာေတြ အသစ္ရလိုက္လဲ။ မိဘေတြရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ျပႆနာေတြရဲ႕ အေျဖကို ရလိုက္လား။ ဆက္ေတြးပါတယ္။ ေဟာေျပာပြဲ တခုတည္းနဲ႔ေတာ့ အားလံုးကို ၿပီးျပည့္စံုႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။

က်မကို ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေပးလိုက္တဲ့ မိဘႏွစ္ပါးဟာ အဲ့လို သင္တန္းမ်ိဳးေတြကို တႀကိမ္တခါမွ မတက္ေရာက္ခဲ့ဘူးဆိုတာ အလြန္ေသခ်ာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔နည္း သူတို႔ဟန္နဲ႔ ပံုေဖာ္မႈေအာက္မွာ လူလားေျမာက္ခဲ့တဲ့ က်မဟာ အေကာင္းႀကီးမဟုတ္သလို အဆိုးႀကီးလည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီေတာ့ က်မတို႔တေတြဟာ ေရွးအစဥ္အလာအတိုင္း…. သြားမယ္ဆိုၾကပါစို႔… ေယဘုယ် သိပ္ဆန္သြားၿပီး ရလဒ္အတြက္ ခန္႔မွန္းေျခ အေျဖကိုသာ ေပးႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

ကိုယ့္ရင္ေသြးကို အေကာင္းဆံုးရဲ႕ အညြန္႔အဖူးေတြသာ ရေစခ်င္ ျဖစ္ေစခ်င္ၾကတာ မိဘတိုင္းရဲ႕ ေစတနာပါ။ ဒါေပမဲ့ လမ္းေၾကာင္းမွန္ျဖင့္ တစိုက္မတ္မတ္ ခ်ည္းကပ္ျခင္းမ်ိဳး မဟုတ္ဘဲ၊ ရလဒ္ကိုသာ အာ႐ံုစူးစိုက္လြန္းတဲ့အခါ မသမာတဲ့ နည္းလမ္းေတြ သံုးလိုသံုး၊ အမွားကို အမွန္ထင္ ေ႐ႊသမင္အလိုက္လြဲၿပီး တလြဲတေခ်ာ္ေတြ ျဖစ္လိုျဖစ္နဲ႔ လိုအပ္သည္ထက္ ပိုပင္ပန္းၾကတာ သတိမူစရာပါ။

Algebra သင္ခန္းစာ

သားႀကီးက ဒီႏွစ္ P5 လို႔ ေခၚတဲ့ Primary 5 ပါ။ ေနာက္ႏွစ္ဆိုရင္ P6… PSLE လို႔ ေခၚတဲ့ Primary School Leave Examination ေျဖရမွာပါ။ ဒီမွာေတာ့ ေက်ာင္းသား၊ မိဘ၊ ဆရာ အားလံုး လႈပ္လႈပ္ရြရြနဲ႔ စိတ္လႈပ္ရွားစရာေကာင္းတဲ့ စာေမးပြဲတခုပါ။ အခု သားႀကီး P5 Semester 2 စာေမးပြဲ ေျဖေနပါၿပီ။ ဒီေန႔ေတာ့ သူက “ေမေမ သားကို မုန္႔ဖိုးပိုေပးလိုက္ပါ…သားတို႔ ဆရာမက စာေမးပြဲၿပီးတာနဲ႔ ေက်ာင္းမပိတ္ခင္ထိ ရတဲ့ အခ်ိန္မွာ P6 အတြက္ Algebra စသင္ေတာ့မယ္တဲ့ သားတို႔ကို Book Shop က စာအုပ္၀ယ္ခိုင္းထားတယ္” လို႔ ဆိုလာပါတယ္။
ဒီမွာတင္ အေဖက “သားေတြ႔လား P6 က အေရးႀကီးတယ္။ လာလာ သားကို အေဖ Algebra သင္ေပးမယ္..” ဆိုၿပီး
“ဒီမွာ သား စာအုပ္တအုပ္ ရွိတယ္။ ဗူးတဗူးလည္း ရွိတယ္။”
“ေဟာ စာအုပ္တအုပ္ ထပ္ထည့္လိုက္မယ္”
“စာအုပ္ ဘယ္ႏွစ္အုပ္ ျဖစ္သြားသလဲ?”
သားၾကီး က “ႏွစ္အုပ္”
“ေအး တအုပ္က ‘a’, ႏွစ္အုပ္ဆိုေတာ့ ...”
“‘2a’”
“ဗူးတဗူးက ‘b’, ႏွစ္ဗူးဆိုေတာ့…”
“‘2b’”
“‘a’ နဲ႔ ‘b’ နဲ႔ ေပါင္းေတာ့” ( ‘c’ ဒါက သားငယ္က ၀င္ေျပာတာပါ။ က်မကေတာ့ သားငယ္ အေျဖကို ရီေနရပါၿပီ)
သားႀကီး - “ဘယ္ေပါင္းလို႔ ရမလဲ အမ်ိဳးမွ မတူတာ။ Value ဆိုရင္ေတာ့ ေပါင္းလို႔ရတာေပါ့”
“ေအး ဟုတ္တယ္”
“တကယ္က သားတို႔ P1ကတည္းက သင္ၿပီးပါၿပီ…Triangle ပံုေလးေတြ Rectangle ပံုေလးေတြနဲ႔ေလ…
Triangle က ဘယ္ႏွစ္ခု
Rectangle က ဘယ္ႏွစ္ခု” လို႔ ဆက္ေျပာပါတယ္… သားႀကီးကေတာ့ ဘယ္အရာမဆို ခပ္ေပါ့ေပါ့ပဲ
သူ႔အေဖက ဆက္ၿပီး
“‘a’ နဲ႔ ‘b’ ေပါင္းတာ ဟာ ‘b’ နဲ႔ ‘a’ ေပါင္း တာနဲ႔ တူတယ္...ဒီေတာ့
a + b = …”
“b + a” လို႔ သားႀကီးက ျပန္ေျဖပါတယ္
“ေအး ဟုတ္တယ္”
“a + b = b + a ဆိုတာ Mathematic မွာ law လို႔ေခၚတယ္...။ Commutative Law တဲ့”
ဒီမွာတင္ သားငယ္က
“Mother in Law ဆိုတာ ဘာတုန္း” လို႔ ထေမးပါေတာ့တယ္။
(ဟုတ္တယ္ေလ သူလည္း သူသိတာ သူ၀င္ေျပာရတာ)
“ေမေမ့ကို ေမး” ဆိုၿပီး အေဖက ဆက္ေနျပန္ပါတယ္။
“(a + b) + c ဟာ a + (b + c) နဲ႔ ညီတယ္ဆိုတာကိုေရာ သားသိလား အဲ့ဒါ အေရးႀကီးတယ္ Associative Law လို႔ ေခၚတယ္ ဒါသိပ္အေရးႀကီးတယ္။”
“သိတယ္” ဆိုၿပီး ေျပာေျပာဆိုဆို သားႀကီးက အခန္းထဲက ထြက္သြားပါၿပီ။
ဒီမွာ တင္ က်မက “ဘာ.. ဘာ.. (a + b) + c = a + (b + c) ဟုတ္လား…” ေတြကနဲ ခဏ စဥ္းစားၿပီးမွ “ေအာ္ တူမွေပါ့ အားလံုးေပါင္းတာကိုး” လို႔ ဆိုလိုက္မိေတာ့…
“မင္းတို႔ေတြ အဲ့ဒါ ခက္တာပဲ ဘာမဆို လြယ္လြယ္ေလး လြယ္လြယ္ေလးနဲ႔၊ သူမ်ားေတြလို အေသးစိတ္ ေသေသခ်ာခ်ာ ဂဃနဏ စူးစမ္းေလ့လာခ်င္စိတ္မရွိဘူး။ သူမ်ားေတြက တူတယ္ဆိုရင္ ဘာ့ေၾကာင့္တူတယ္ဆိုတာ အေရးတယူ စဥ္းစားေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ..” ဆိုၿပီး လက္ခ်ာက က်မဖက္လွည့္လာပါေတာ့တယ္။
“ေအာင္မေလးေတာ္ က်မကလည္း လြယ္တယ္လို႔ မေျပာပါဘူး။ အေပါင္းမလို႔ တူတာေပါ့ လို႔ ေျပာတာပါ။ အျခား ဟာဆိုရင္ေတာ့ ဘယ္လာတူႏိုင္ပါ့မလဲ” လို႔ ႏႈတ္လန္ထိုးလိုက္ေတာ့မွ
“အင္း” ဆိုၿပီး ဆရာႀကီး ကြန္ျပဴတာဖက္ မ်က္ႏွာလွည့္ၿပီး အသံတိတ္သြားေတာ့တယ္။


ဒီကေန႔ သင္ခန္းစာ ဒီမွာတင္ၿပီးပါၿပီ။ ။


စကားခ်ပ္။ ။ က်မတို႔ လင္မယားကေတာ့ေလ … ဆရာ ဓႏုျဖဴေဆြမင္းရဲ႕ “ၾဆာတြတ္နဲ႔ မေသးမွ်င္” အတိုင္းပါပဲ။

မိုးေသာက္ ေရာင္ျခည္

မနက္ ၇နာရီ သားႀကီးကို ေက်ာင္းသြားပို႔ပါတယ္။ ေက်ာင္းပို႔ၿပီး လမ္းတပတ္ေလွ်ာက္လို႔ အိမ္ကို ၇း၄၅ ျပန္ေရာက္ေလ့ရွိပါတယ္။ မေန႕က လမ္းေလွ်ာက္ရင္း အရစ္အရစ္နဲ႔ ငါးဂ်င္းကြက္ပံုေပၚေနတဲ့ တိမ္အနားေတြကို ေနျခည္ႏုႏုက ျဖာက်လိုက္ေတာ့ ေတာ္ေတာ္လွတဲ့ ျမင္ကြင္းကို ေတြ႔ခဲ့ရတာမို႔ ဒီေန႔ေတာ့ ကင္မရာ မေမ့မေလ်ာ့ ယူသြားမိတယ္။

ဒီေန႔ ျမင္ကြင္းကေတာ့ မေန႔ကလို ဘယ္ဟုတ္မလဲေလ…။

သားကို ပို႔ၿပီး ေက်ာင္းဂိတ္ေပါက္၀မွာ PIE - Parents In Education က Linda နဲ႔ Janet တို႔က ဒီေန႔ Primary 5 ေတြကို Maths Test အတြက္ အခန္းေစာင့္ေပးဖို႔ လုပ္အားေပးလိုေနလို႔ ၁၂း၁၅ အေရာက္ Canteenကို လာခဲ့ဖို႔ေခၚတယ္။ အင္တင္တင္နဲ႔ပဲ ဒီေန႔ေတာ့ လာခဲ့မယ္လို႔ ေျပာခဲ့တယ္။

စာေမးပြဲခန္းသြားေစာင့္ေတာ့…
ပံုမွန္ဆိုရင္ ဗုဒၶဟူးေန႔က ေန႔လည္ ၁၂း၃၀ဆို ေက်ာင္းဆင္းပါတယ္။ ဒီေန႔မွာေတာ့ Maths Practice Test ေျဖဖုိ႔ ေန႔လည္၁း၃၀ အထိ ေက်ာင္းခ်ိန္ျဖစ္သြားတယ္။ ၁၂း၃၀မွာ ကိုယ္တာ၀န္က်တဲ့ အတန္းေရာက္သြားေတာ့ အခန္းထဲက ဆရာမ မထြက္ေသးဘူး။ Parent Volunteer ပါ.. Maths test အတြက္လာပါတယ္ ေျပာေတာ့… သူ အခုပဲ ၿပီးပါၿပီ ဆိုၿပီး အတန္းထဲက ထြက္ေပးတယ္။

ဒီေန႔ Test ရွိတယ္ဆိုတာ သိတယ္ မဟုတ္လား။ မင္းတို႔ရဲ႕ ဆရာမ မလာႏိုင္လို႔ ကိုယ္လာပါတယ္။ 50 minutes test ေျဖရပါမယ္။ အိမ္သာ သြားခ်င္သူေတြ အခုသြားၾကပါ၊ ငါးမိနစ္ အခိ်န္ေပးပါတယ္လို႔ စလိုက္တယ္။ ၁၂း၄၀ မွာ ေမးခြန္း ေ၀တယ္။ ကိုယ့္နာမည္နဲ႔ Index No.ကို မွန္မွန္ကန္ကန္ ေရးဖို႔ သတိေပးတယ္။ မင္းတို႔ အားလံုးဟာ Primary 5 ေတာင္ ေရာက္ေနၾကၿပီမို႔ စာေမးပြဲ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းေတြကို ေကာင္းေကာင္း သိၿပီးၿပီလို႔ ငါယူဆပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စည္းမ်ဥ္းေတြကို ထပ္ေျပာေနျခင္းျဖင့္ မင္းတို႔ရဲ႕ အခ်ိန္ေတြကို မျဖဳန္းလိုပါဘူး။ (ခပ္တည္တည္ ဖိန္႔တာေပါ့…)(Calculator သံုးခြင့္ရွိပါတယ္။) ငါဟာ Volunteer တေယာက္သာ ျဖစ္တဲ့ အတြက္ မင္းတို႔ရဲ႕ အျပဳအမူေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ၿပီး report လုပ္ဖို႔ပါပဲ ဆိုၿပီး လက္ထဲက ဟန္းဖုန္းကို ေထာင္ျပလိုက္တယ္။ ေက်ာင္းသားေလးတေယာက္က Voice Recorder လား ေမးလို႔၊ ဗြီဒီယိုပါ႐ိုက္လို႔ ရပါတယ္လို႔ ေျဖလိုက္တယ္။ (ေတာ္ေတာ္ အသံုး၀င္တယ္… မဟုတ္ရင္ ဒီက ကေလးေတြက ကိုယ္တို႔ဆီကလို ေသေသ၀ပ္၀ပ္ေတြ မဟုတ္ဘူး။)

ေမးခြန္းကို ေသေသခ်ာခ်ာ ဖတ္ဖို႔၊ ေမးခြန္း အားလံုးကို ႀကိဳးစားေျဖဖို႔၊ အားလံုးေျဖဆိုၿပီးရင္ ျပန္စစ္ၾကဖို႔တို႔ကို အလ်ဥ္းသင့္သလို သတိေပးပါတယ္။

၁း၃၀ နာရီမွာ အေျဖစာရြက္ေတြ သိမ္းၿပီး၊ Index No. အတိုင္း စီပါတယ္။ အေျဖလႊာ အေရအတြက္ကို ေျဖဆိုသူ အေရအတြက္နဲ႔ စစ္တယ္။ မင္းတို႔ အားလံုး စည္းကမ္းရွိရွိ ေနတာကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ စာေမးပြဲကိုလည္း အားလံုးပဲ ေကာင္းမြန္စြာ ေအာင္ျမင္ၾကပါေစလို႔ ဆႏၵျပဳပါတယ္လို႔ ေျပာအၿပီးမွာ ကေလးေတြလည္း ေက်ာင္းဆင္းဖို႔ အခန္း အျပင္မွာ အားလံုး တန္းစီၾကပါတယ္။ အေျဖလႊာေတြကို တာ၀န္ခံ ဆရာဆီအပ္ၿပီး ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

(စာရင္းရွိ ၄၁ေယာက္၊ ေျဖဆိုသူ ၂၉ေယာက္၊ ပ်က္ကြက္ ၁၂ေယာက္ - ပ်က္ကြက္သူေတြရဲ႕ အမည္စာရင္းကိုလည္း စာရြက္တရြက္မွာေရးၿပီး အပ္ခဲ့ပါတယ္။ ပ်က္ကြက္စာရင္းရဖို႔ မခက္ခဲပါဘူး။ White Board ေထာင့္ တေနရာမွာ ေရးထားတာကို ကူးယူလိုက္တာပါပဲ။ ဒီေန႔ ၁၂း၃၀မွ ၁း၃၀ ထိ Test ရွိေၾကာင္း သတိေပးခ်က္ကိုလည္း White Board မွာ ေရးထားတာ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။ ဒါနဲ႔ေတာင္ ၁၂ေယာက္ ပ်က္တယ္ဆိုေတာ့ စဥ္းစားစရာပဲ H1N1 ေၾကာင့္ပဲလား။ စာကို စိတ္မ၀င္စားတာလား။ ကေလးေတြ ေျဖေနၾကတာ လွည့္ပတ္ၾကည့္ခဲ့ရသေလာက္ေတာ့ မစြံ မစြံ…။ ေနာက္မွ သားႀကီးကို ေမးၾကည့္တာ အဲ့ဒီအတန္းက စတုတၳေျမာက္ အေတာ္ဆံုး အတန္းတဲ့… ဒါေတာင္ မဟန္ဘူးလို႔ စိတ္ထဲက ေျပာမိတယ္။)

ရပ္ကြက္ထဲက နာမည္မႀကီးတဲ့ မူလတန္းေက်ာင္းေလးရဲဲ့ စာသင္ခန္း… ။

တို႔မ်ားတုန္းက ဒီအရြယ္ဆို အကၡရာသခၤ်ာ (Algebra) ေတာင္ တြက္တတ္ေနၿပီ။ သခ်ၤာတပုဒ္ တြက္မည္ဆိုရင္ ေတာင္ျခစ္ေျမာက္ျခစ္ လုပ္လို႔ ဘယ္ရလိမ့္မလဲ။ ေပးထားခ်က္၊ ရွာရန္၊ တြက္ခ်က္၊ ညီမွ်ျခင္းေတြကို စီစီရီရီေရးလို႔ အဆင့္လိုက္ခ်ေရးရတာ၊ အေျဖေရာက္လို႔ တိုးလို႔တန္းလန္း ထားခဲ့လို႔မရေပါင္၊ အေျဖညီမွ်ျခင္းေလး ေသေသသပ္သပ္ေရးၿပီးမွ မ်ဥ္းပိတ္ရတာ။ သခၤ်ာတပုဒ္တြက္ထားတာ Program တပုဒ္ ေရးထားသလိုပါပဲ။ အဲ့ဒီလိုျဖစ္ေအာင္ ၁ တန္းေလာက္ကတည္းက ဆရာဆရာမေတြက အခ်ိဳးမက်ရင္ လက္သီးဆုပ္ေပးရၿပီး လက္ဆစ္ကို သစ္သားျပားနဲ႔ ေခါက္ၿပီး ပံုစံခ်ေပးခဲ့တာပဲ…။ ႐ုပ္၀တၳဳ ပစၥည္း အားသာမႈနဲ႔ ဉာဏ္ရည္ ဉာဏ္စြမ္း၊ ႀကိဳးစား အားထုတ္မႈ ဘာေတြကို ဘယ္လိုနဲ႔ ခ်ိန္ထိုးေနသလဲ ဆိုတာေတာ့ စာဖတ္သူတို႔ ရိပ္ဖမ္းမိပါလိမ့္မယ္။ အခ်က္အလက္ မခိုင္လံုပဲ၊ တရက္ထဲမွာမွ တနာရီေလာက္အတြင္းရခဲ့တဲ့ အေတြ႔အႀကံဳေပၚ မူတည္ၿပီး ပြားလြန္းသလို ျဖစ္မွာ စိုးလို႔… ဤမွ်သာပါ…။

ကၽြန္စိတ္၊ ပညာေရး ႏွင့္ လြတ္လပ္မႈ

“A Slave is one who waits for someone to come and free him” [Ezra Pound]
 

‘ပညာေ႐ႊအိုး လူမခိုး’၊ ‘ပညာရဲရင့္ ပြဲလယ္တင့္’ စေသာ ဆို႐ိုးစကားတို႔ျဖင့္ ျမန္မာလူမ်ိဳးတို႔၏ ပညာအေပၚ တန္ဖိုးထားမႈကို နားလည္ႏိုင္သည္။ ပညာဟူသည္ အမွားအမွန္ကို ပိုင္းျခားျခင့္ခ်ိန္ႏိုင္ေသာ အသိျဖစ္၍ ထိုအသိက လူ၏ အေတြးအျမင္, အက်င့္အႀကံတို႔ ေျပာင္းလဲေသာ ျဖစ္စဥ္ကို ဦးေဆာင္သည္။ ဗဟုသုတအၾကားအျမင္မ်ားေစရန္ ေလ့လာမွတ္သားရသည္။ ထိုဗဟုသုတတို႔ကို အေျခခံ၍ စဥ္းစားေတြးေခၚမႈကို ရင့္သန္ေစရန္ ေလ့က်က္ရသည္။ အမွားကို ေရွာင္၍ အမွန္ကို လိုက္နာက်င့္ႀကံရန္ ထပ္တလဲလဲ ေလ့က်က္ရသည္။ ဤသို႔ သုတမယ, စိႏၲာမယ, ဘာဝနာမယဟူ၍ အဆင့္ဆင့္ တုိးတက္သြားျခင္းကိုပင္ လူတို႔၏ စိတ္ဓာတ္၊ အက်င့္အႀကံတို႔ ေျပာင္းလဲေသာျဖစ္စဥ္ဟု ဆိုရ၏။ အမွန္တရားႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြမည့္ အေတြးအေခၚ၊ အက်င့္စ႐ိုက္တို႔ ေျပာင္းလဲျခင္းမရွိပါက ပညာအစစ္မဟုတ္။ အတုအေယာင္သာ ျဖစ္သည္။ ဘာသာေရးနယ္ပယ္၌္ ပညာစစ္သည္ ကိေလသာ၏ ေက်းကၽြန္ဘဝမွ လြတ္ေျမာက္မႈအရသာ ‘ဝိမုတၱိရသ’ ကို ေပး၏။ ထို႔အတူပင္ ေလာကီနယ္၌လည္း ပညာက လြတ္လပ္မႈကို ေဆာင္က်ဥ္း ေပးသည္။ 

ျမန္မာတို႔သည္ ပညာ၏ အေရးပါမႈကို နားလည္ခဲ့ၾကသည္။ ကိုလိုနီေခတ္ အဂၤလိပ္တို႔၏ ပညာေရးကို ကၽြန္ပညာေရးဟု နားလည္ခဲ့ၾကသည္။ ကိုလိုနီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၲရားတြင္ အသံုးခ်ရန္အတြက္သာ ရည္႐ြယ္ခဲ့ေသာ အတုအေယာင္ပညာေရး အျဖစ္နားလည္ခဲ့ၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ၁၉၂၀-ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္ယူနီဗာစီတီအက္ဥပေဒအား ကၽြန္ပညာေရးအျဖစ္ သပိတ္ေမွာက္ခဲ့သည္။ လြတ္လပ္ေရးႏွင့္ ဆီေလ်ာ္မည့္ အမ်ိဳးသားေက်ာင္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ခဲ့ၾကသည္။ အမ်ိဳးသားပညာေရးမွ ခ်ေပးခဲ့ေသာ မ်ိဳးေစ့မ်ားသည္ နဂါးနီစာအုပ္အသင္း၊ ဘားမားဘုတ္ကလပ္ စေသာ လူထုပညာေပး အသင္းအဖြဲ႔မ်ားကို ေမြးဖြားေပးခဲ့သည္။ သခင္ေအာင္ဆန္း, သခင္ႏု စေသာ လြတ္လပ္ေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ားကုိ ေမြးထုတ္ေပးမည့္ ဒို႔ဗမာအစည္းအ႐ံုးကို ျဖစ္ေပၚေစခဲ့သည္။ အမ်ိဳးသားပညာေရးသည္ ကၽြန္စိတ္မွ သခင္စိတ္သို႔ ေျပာင္းလဲေပးခဲ့သည္။

မိမိဆႏၵမပါဘဲ၊ အမွားအမွန္ စဥ္းစားေဝဖန္ခြင့္မရွိဘဲ၊ တစ္ပါးသူ၏ အလိုက် လုပ္ေပးရ, ေနေပးရေသာဘဝကို ကၽြန္ဘဝဟု သတ္မွတ္သည္။ ‘ေပးတာယူ၊ ေႂကြးတာစား၊ ခိုင္းတာလုပ္’၍ သူတစ္ပါးအလိုက်ေနရေသာ သိမ္ငယ္သည့္ စိတ္ဓာတ္မ်ိဳးသည္ ကၽြန္စိတ္ျဖစ္သည္။ ကၽြန္တို႔၏ လုပ္အား၊ ရပိုင္ခြင့္တို႔ကို အျမတ္ထုတ္ေသြးစုတ္ေနသူတို႔က ကၽြန္စိတ္ကို ႐ိုက္သြင္းေပးသည္။ ကၽြန္ေမြးသည္။ ကၽြန္တို႔ကလည္း မိမိဘဝရပ္တည္မႈအတြက္ သခင္ေမြးသည္။ ကၽြန္သက္ရွည္ရျခင္းသည္ ကၽြန္စိတ္ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ေခတ္သစ္ကဗ်ာဆရာတစ္ဦးျဖစ္ေသာ Ezra Pound က ‘ကၽြန္ဟူသည္ မိမိလြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ သူတစ္ပါး လာေရာက္ကယ္တင္မႈကုိ ေစာင့္ဆိုင္းေနသူ’ဟု အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ေပးခဲ့၏။ 

ကၽြန္စိတ္သည္ သိမ္ငယ္စိတ္ျဖစ္သည္ဟုဆိုလွ်င္ သခင္စိတ္သည္ တာဝန္ယူစိတ္ျဖစ္သည္။ စိတ္ကို အစိုးရသည္မွာ ပညာျဖစ္၍ ပညာကို စာေပတို႔မွတဆင့္ရသည္။ သခင္စိတ္ကို ေမြးဖြားေပးႏိုင္ေသာ စာေပ၊ ပညာေရးတို႔ ထြန္းကားပါမွ လြတ္လပ္ေရးကို ရယူႏိုင္မည္။ ကိုလိုနီေခတ္ျမန္မာတို႔က ဤအခ်က္ကို ေကာင္းစြာ နားလည္ခဲ့ၾကသည္။ အမ်ိဳးသားပညာေရးလႈပ္႐ွားမႈ၏ ေခါင္းေဆာင္ ဆရာႀကီးသခင္ကိုေတာ္မိႈင္းက “ေခတ္ဆိုးလွ်င္ ေခတ္ကို အျပစ္မဆိုသာ။ ထုိေခတ္တြင္႐ွိေသာ သူတို႔ကိုသာ အျပစ္ဆိုစရာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ငါတို႔ေခတ္အတြက္ ငါတို႔တာဝန္ႀကီးေပတကားဟု မ်ားမ်ားႀကီး ႏွလံုးသြင္းအပ္ေပသည္” ဟု ဂႏၴေလာကမဂၢဇင္းတြင္ ေရးသား တိုက္တြန္းခဲ့၏။ ဤကား ၁၉၂၀-ခုႏွစ္ကာလတြင္ အစပ်ိဳးခဲ့ေသာ အမ်ိဳးသားပညာေရးလႈပ္ရွားမႈ၏ ယံုၾကည္ခ်က္၊ ခံယူခ်က္မ်ား ျဖစ္သည္။

ဧရာ (မႏၲေလး)
၈၈ ႀကိမ္ေျမာက္ အမ်ိဳးသားေအာင္ပြဲေန႔ အထိမ္းအမွတ္
၁၃၇၀ခု၊ တန္ေဆာင္မုန္းလဆုတ္ ၁၀ရက္ (၂၂-၁၁-၂၀၀၈)