ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒနှင့် အယူဝါဒကွန်ရက်

“ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒ” ဆိုတာကို အင်တာနက်ပေါ်မှာ လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်လောက်က တွေ့ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဖတ်ပြီး ဝေဖန် သုံးသပ်ချက်တစ်ခုရေးဖို့ စဉ်းစားမိခဲ့ပေမယ့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် မရေးဖြစ်ခဲ့ပါဘူး။ ကိုယ်လေးစားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကို, ကိုယ်နှစ်သက်တဲ့ အယူအဆကို အပြစ်တင် ဝေဖန်ရှုတ်ချရင် မကျေမချမ်းဖြစ်တတ်ပါတယ်, ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်ပါတယ်။ ကိုယ်လေးစားတဲ့သူ, ကိုယ်နှစ်သက်တဲ့ အယူအဆကို ချီးမွမ်းပြောဆိုရင်လည်း နှစ်သက် ဝမ်းမြောက်တတ်ကြပါတယ်။ အမျက်ဒေါသထွက်နေသူဟာ တစ်ဖက်က ဝေဖန်မှုရဲ့ ကောင်းဆိုးမှားမှန်ကို မပိုင်းခြားနိုင်သလို၊ အဆင်ခြင်မဲ့ နှစ်သက် ဝမ်းမြောက်ပြီး မာန်တက်နေတာလည်း မကောင်းပါဘူး။ (ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန္ဓဝဂ်၊ ဗြဟ္မဇာလသုတ်)။

အသေးစိတ်အချိန်ပေး မဖတ်နိုင် (မဖတ်လို) ပေမယ့် အနည်းဆုံး ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒဟာ ဘယ်လိုဝါဒမျိုးလဲလို့ အဓိပ္ပါယ်ပေါ်ယုံ သယံဝသီရဲ့ site http://sayamvasi.googlepages.com/toe-bookspage မှာတင်ထားတဲ့ စာအချို့ကို ဖတ်ခဲ့ပါတယ်။ ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒဟာ နိကာယ်ငါးရပ်က ဒေသနာတွေနဲ့ ဘယ်လို ကွဲပြားခြားနားနေသလဲဆိုတဲ့ အချက်တွေ၊ အနက်အဓိပ္ပါယ် ကောက်ယူမှု ကွဲလွဲချက်တွေကိုပဲ ဦးစားပေး ဖတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒုတိယအနေနဲ့ ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒီတွေက ဘာကြောင့် ဒီလိုယူဆရသလဲ, ဘယ်အယူအဆတွေရဲ့ သြဇာသက်ရောက်မှုရှိလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းရင်းဇစ်မြစ်နဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေကို ရှာကြည့်ခဲ့ပါတယ်။

ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒရဲ့ သိသာထင်ရှားပြီး အရေးပါတယ်လို့ ယူဆရတဲ့ အချက်တွေကတော့

၁။ နတ်, ဗြဟ္မာ, ငရဲ, ပြိတ္တာစတဲ့ ပရလောကကို လက်မခံပါ။

၂။ ရှေးဘဝ, နောက်ဘဝကို လက်မခံပါ။

၃။ ပစ္စုပ္ပန် မျက်မှောက်ဘဝမှ ကိုယ်နှုတ်နှလုံးလှုပ်ရှားမှုကိုသာ ကံအဖြစ်သတ်မှတ်ပါတယ်။

၄။ ဒီမှာလည်း လူ-လူချင်းဆက်ဆံရေးမှ ကိုယ်နှုတ်နှလုံးလှုပ်ရှားမှုကိုသာ ကံအဖြစ်သတ်မှတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် တိရစ္ဆာန်သတ်တာဟာ ပါဏာတိပါတ မဟုတ်၊ အစိုးရပစ္စည်းခိုးတာဟာ အဒိန္နာဒါနကံ မမြောက် စသဖြင့် ယူဆပါတယ်။

၅။ ကံ၏ အကျိုးဝိပါတ်ဆိုတာဟာ ကံကို ပြုစဉ်က ကိုယ်စိတ်တို့အတိုင်း ထပ်မံဖြစ်ပွားနေခြင်းလို့ ယူဆပါတယ်။

၆။ ရူပ, အရူပဆိုတဲ့ ဈာန်တရားတွေကို အတ္တကိလမထာနုယောဂ အစွန်းဟုသတ်မှတ်ထားပါတယ်။

၇။ ရုပ်နမ်တို့၏ ဖြစ်ပျက်ကို ရှုပွားခြင်းသည် တရားမဟုတ်။ ကိုယ်နှုတ်စိတ် အမှားမဖြစ်အောင် နေခြင်းကသာ တရားဖြစ်တယ်လို့ ယူဆပါတယ်။

၈။ သံသရာအတွင်းမှာ လူ-သတ္တဝါတို့ လည်ကြခြင်းမဟုတ်ပဲ လူ-သတ္တဝါအတွင်းမှာ သံသရာတို့ လည်ကြခြင်း ဖြစ်တယ်။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဟာ သုံးဘဝလည်တာမဟုတ်။ ဒီဘဝအတွင်းမှာ လည်တာသာ ဖြစ်တယ်။

၉။ ငါက အနတ္တမဟုတ်ဘူး၊ ငါတို့ ထင်ထားတဲ့ (လူဟု ထင်ထားသည့်) ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာတွေကိုသာ အနတ္တလို့ဟောတာ။ သက္ကာယဒိဋ္ဌိပျောက်သွားရင် ငါသက်သက် (လူသက်သက်, အတ္တသက်သက်)ပဲ ကျန်တယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။

အခြားသော ကွဲပြားခြားနားမှုတွေ အများအပြားရှိသေးပေမယ့် ဒီအချက်တွေလောက်နဲ့ ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒရဲ့ ကောက်ကြောင်း ပေါ်လောက်ပါတယ်။ (ထေရဝါဒ ရဟန်းတော်များနဲ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းရိပ်သာများအပေါ် စွတ်စွဲဝေဖန်ထားမှုတွေရှိပေမယ့် အခြေအမြစ်သိပ်မရှိပဲ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆန်ဆန်သာဖြစ်လို့ အကျိုးမများတဲ့အတွက် ပြန်လည်မဖော်ပြတော့ပါဘူး။ အယူဝါဒ သက်သက်အပေါ်မှာပဲ သုံးသပ်ပြလိုပါတယ်။)

သိပ္ပံထွန်းကားလာတဲ့ ဒီနေ့ခေတ်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအကြား ကာလာမသုတ်လို ဒေသနာမျိုးတွေ ရေပန်းစားလာပါတယ်။ ရှေးရိုးစဉ်လာ ယုံကြည်မှုတွေကို စိန်ခေါ်ချင် လာကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အနောက်တိုင်းစာပေနဲ့ ထိတွေ့ခွင့်ရသူတွေက ဘာသာတရားကို သိပ္ပံပညာဆိုတဲ့ ပေတံနဲ့ တိုင်းထွာ ကြည့်ချင်လာကြပါတယ်။ ဥရောပမှာ ဘုရားကျောင်းတွေနဲ့ ထာရဝဘုရားသခင်ရဲ့ လောင်းရိပ်အောက်က လူသားတန်ဖိုးကို ဆွဲထုတ်ပြီး လူသားဝါဒကို ကြွေးကြော်ခဲ့ကြတယ်။ ဒီလို လှုပ်ရှားမှုမျိုးတွေကို အတုယူချင် လာကြပါတယ်။ ရှင်ဥက္ကဋ္ဌရဲ့ “လူသေလူဖြစ်ဝါဒ” ဟာ သိပ္ပံပညာက ဒြဗ်ထုတည်မြဲမှုနိယာမ, ဒါဝင်ရဲ့ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်သီအိုရီ, လူသားဝါဒ စတာတွေကို ဗုဒ္ဓဝါဒနဲ့ ပေါင်းစပ်ဖို့ ကြိုးပမ်းရင်း သိပ္ပံနည်းလည်းမကျ၊ ဗုဒ္ဓဝါဒမှလည်း သွေဖီသွား ပါတယ်။

ယခုပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒမှာလည်း “လူသားဝါဒ”ကို ရှေ့တန်းတင်လိုတဲ့ သဘောမျိုး တွေ့ရပါတယ်။ တကယ်တော့ ဗုဒ္ဓဝါဒဟာ ဖန်ဆင်းရှင်ကို လက်ခံတဲ့ဝါဒမျိုး မဟုတ်တဲ့အပြင် ရခဲလှတဲ့ လူသားရဲ့ ဘဝတန်ဖိုးကို အလွန် အလေးထားတဲ့အတွက် အထူးတလည် လူသားဝါဒကို ပွဲထုတ်နေစရာ မလိုတော့ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒမှာ လူကို လွန်လွန်ကျုးကျုး နေရာပေးထားတာ တွေ့ရပါတယ်။ လူ-လူချင်း ဆက်ဆံရာမှာ ပြုမူတဲ့လှုပ်ရှားမှုတွေကသာ ကံအစစ်ဖြစ်တယ်။ လူမဟုတ်တဲ့ တိရစ္ဆာန်သတ်ခြင်းဟာ ပါဏာတိပါတမဟုတ် စသဖြင့် ခံယူထားပါတယ်။

လူသေလူဖြစ်ဝါဒလို သိပ္ပံပညာက သဘောတရားတွေကို ယူသုံးမထားပေမယ့် ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒတစ်ခုလုံးဟာ Common Sense ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို အခြေခံထားတာတွေ့ ရပါတယ်။ ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒက “မည်သည့်ဘာသာဝါဒ, ဒဿနကမှ မှီခို ကူးချ ယူဆောင် ထုတ်နှုတ်ထားခြင်းမဟုတ်တဲ့ ကိုယ်တိုင် သိမြင်ချက်များ” လို့ ကြေညာပြီး၊ “သာမညသဘောတရားကျမ်း” ကို အကျယ်တဝင့် ရေးသားထားပါတယ်။ ဒဿနဆန်ဆန် ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်းတွေ သုံးပြီး စာမျက်နှာ ၁၀၀ ကျော် ရေးသွားပေမယ့် အာရုံခံအင်္ဂါငါးပါးနှင့် ကိုယ်တိုင်သိသော သာမညအသိဆိုတဲ့ Common Sense ပါပဲ။ Common Sense ကိုသာ ဦးစားပေးတဲ့ ဝါဒကို ဒဿနလောကမှာ Naïve Realism လို့ခေါ်ပါတယ်။ အထူးအဆန်း မဟုတ်ပါဘူး။ မြက်ဟာ စိမ်းတယ်, ကျောက်ခဲဟာ မာတယ်, နှင်းဟာ အေးတယ်စတဲ့ ခပ်ရိုးရိုးမြင်တဲ့ လူပြိန်းအမြင်မျိုးကို ဆိုတာပါ။ ယေဘုယျအားဖြင့် ကြည့်ရင် ဒီလို ခပ်ရိုးရိုး မြင်ခြင်းဟာ မလွဲနိုင်တဲ့ ပစ္စက္ခဖြစ်တယ်, ဒိဋ္ဌဓမ္မအမြင် ဖြစ်တယ်လို့ ယူဆရပေမယ့် Quantum Mechanics ပေါ်လာတဲ့ ဒီနေ့ခေတ်မှာ သာမာန် ပဉ္စာရုံသိဟာ ပကတိအရှိတရားနဲ့ အလှမ်းကွာသွားပြီလို့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက လက်ခံကြပါတယ်။ ဒီဝါဒနဲ့ ပတ်သက်ပြီး Bertrand Russell က “Naive realism က ရူပဗေဒကို ဦးဆောင်တယ်။ ရူပဗေဒက Naive realism မှားကြောင်း ပြခဲ့တယ်။ ဒါကြောင့် Naive realism က မှားပါတယ်” လို့ An Inquiry Into Meaning and Truth ဆိုတဲ့ စာအုပ်မှာ ရေးခဲ့ဖူးတယ်။ သိပ္ပံပညာဟာ စဉ်းစားဆင်ခြင်တွေးခေါ်မှုမပါပဲ အာရုံသိသက်သက်နဲ့တော့ ရှေ့ဆက် မတိုးနိုင်ပါဘူး။ မြတ်စွာဘုရားဟာ ဒီ Common Sense ပေါ်အခြေခံပြီး ဟောကြားထားတဲ့ (ဥပမာ ကာလာမသုတ်, အပဏ္ဏကသုတ်တို့လို) သုတ္တန်တွေ အများအပြားရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီလိုသုတ္တန်အများစုဟာ အဆင့်မြင့်တဲ့ သစ္စာလေးပါးတရားတွေကို လက်ခံနိုင်စွမ်းမရှိသေးတဲ့ (တွေဝေနေသေးတဲ့) သူတွေကို ဟောကြားခဲ့တာ များပါတယ်။ ဒီသုတ္တန်တွေမှာလည်း တမလွန်ဘဝကို လက်ခံခြင်းဟာ အကျိုးမယုတ်ကြောင်းကို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ အာရုံခံအင်္ဂါငါးပါးဖြင့် သိမြင်တဲ့ သာမာန်အသိထက် မနောဝိညာဏ်ဖြင့်သိတဲ့ အသိမျိုးကိုပဲ ဗုဒ္ဓဘာသာက ဦးစားပေး ပါတယ်။ ပညာဟာ မနောဝိညာဏ်ပေါ်မှာ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ထိုးထွင်းသိခြင်း, ပိုင်းခြားသိခြင်း, ကိလေသာကို ပယ်သတ်ခြင်းစတဲ့ အကျိုးတွေရှိတယ်လို့ ရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ် ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ (မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ စူဠယမကဝဂ်၊ မဟာဝေဒလ္လသုတ်)

ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒဟာ ဘာကြောင့် Common Sense ကိုရွေးချယ်ခဲ့ပါ သလဲ။ ဗုဒ္ဓက ဓမ္မဟာ စဉ်းစားတွေးခေါ်ခြင်း၏ ကျက်စားရာမဟုတ် “အတက္ကာဝစာရော” လို့ ဟောကြားခဲ့တာကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ သာမာန်အာရုံသိနဲ့ မမြင်နိုင်တဲ့ ရှေ့ဘဝ, နောက်ဘဝ, နတ်, ဗြဟ္မာ, ငရဲ စတာတွေကို ငြင်းပယ်လိုတာကြောင့် တစ်ကြောင်းလို့ ယူဆရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်ကံဟာ “ထုံးပုံးထဲ လက်နှိုက်ရင် ဖြူပြီး၊ ကတ္တရာပုံးထဲ လက်နှိုက်ရင် မဲသလို” ပစ္စုပ္ပန်မှာပဲ အကျိုးပေးတယ်လို့ ယူဆပါတယ်။ စင်စစ် ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒဟာ လူသေပြီး လူမဖြစ်တော့တာကလွဲရင် လူသေလူဖြစ်ဝါဒရဲ့ ကံအယူအဆနဲ့ ခပ်ဆင်ဆင် တူပါတယ်။ တကယ်တော့ အနောက်တိုင်းသား အများစုဟာလည်း ဗုဒ္ဓအဆုံးအမကို လက်ခံလိုကြပေမယ့် ဘဝတစ်ဖန်ဖြစ်ခြင်းဆိုတဲ့ အယူအဆကို ငြင်းပယ်လိုကြပါတယ်။ သို့မှသာ Common Sense နဲ့ကိုက်ညီပြီး သဘာဝကျတဲ့ ကမ္မဝါဒဖြစ်မယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။ သဘာဝလွန် နတ်ဗြဟ္မာလောကတွေကို လက်မခံ, သေလွန်ပြီး ပြန်ဖြစ်သောဘဝကို လက်မခံတဲ့ ပစ္စုပ္ပန်ကံဝါဒမျိုးဟာ ဗြဟ္မဏဝါဒနဲ့ ဂျိန်းဝါဒတို့ရဲ့ ကံဝါဒထက်တော့ ပိုပြီးသင့်တော် လိမ့်မယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဗုဒ္ဓက ဘာသာအယူဝါဒအကျင့်တွေကို ဝေဖန်ပြတဲ့အခါ ပရလောကကို ငြင်းပယ်တဲ့ဝါဒတွေကို မမြတ်သောဘာသာတရား (အဗြဟ္မစရိယ) တနည်းအားဖြင့် မှားယွင်းတဲ့ ဘာသာတရား False Religion လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ ဒီအယူဝါဒမျိုးကို စွဲမြဲစွာ ကျင့်သုံးခဲ့ရင် မဂ်ဖိုလ်မရနိုင်၊ သေလွန်လျှင် မုချ အပါယ်သို့လားစေမည့် နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အမြင်ဖြစ်တယ်။ ဗြာဟ္မဏဝါဒနဲ့ နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တရဲ့ ဂျိန်းဝါဒတွေကိုတော့ သက်သာရာ မရစေနိုင်တဲ့ ဘာသာတရား (အနဿာသိက ဗြဟ္မစရိယ) Unsatisfactory Religion လို့သာ ဟောကြားခဲ့ပါတယ် (မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ သန္ဒကသုတ်)။

ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒဟာ Common Sense နဲ့ “လူ” ဇောင်းပေးလွန်းတဲ့အတွက် ကမ္မဋ္ဌာန်းတရား အားထုတ်ခြင်းကို အပိုအလုပ်လို့ မြင်ပါတယ်။ စိတ်တည်ငြိမ်အောင် ချုပ်တည်းတဲ့ ဈာန်တရားတွေကို အတ္တကိလမထာနုယောဂလို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ပျက်ရှုပွားခြင်းဟာ တရား မဟုတ်ဘူးလို့ ယူဆပါတယ်။

ဒီတော့ ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒရဲ့ လာရာလမ်းကြောင်းကို ပြန်ကောက်ရရင် သာမညအသိ (ဝါ) သာမာန်လူပြိန်း အသိနဲ့ လူကသာ ပဓာနကျတယ်ဆိုတဲ့အချက်ကို အခြေခံထားတဲ့ ဥစ္ဆေဒဝါဒ, နိတ္ထိကဝါဒ နိယတမိစ္ဆာ အယူအဆသာ ဖြစ်ပါတယ်။ တမလွန်ဘဝနဲ့ သံသရာကို လက်မခံတဲ့အတွက် ဗုဒ္ဓအဆုံးအမသာသနာရဲ့ ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်ဖြစ်တဲ့ သံသရာမှ ထွက်မြောက်ခြင်း ချမ်းသာ (ဝိမုတ္တိသုခ) ကိုလည်း မရနိုင်ပါ။ တမလွန်တွင် အပါယ်ဘေးမှ လွန်မြောက်သော ချမ်းသာ (သမ္ပရာယိကသုခ) ကိုလည်း မရနိုင်ပါ။ အစိုးရပစ္စည်း ခိုးယူခြင်းသည် အဒိန္နာဒါနာကံ မမြောက် စသဖြင့်ခံယူတဲ့အတွက် မျက်မှောက်ဘ၀ ကိုယ်ကျင့်သီလ စာရိတ္တမဏ္ဍိုင်ကိုတောင် အထောက်အကူ မပြုနိုင်ပါဘူး။ သူတော်ကောင်းတို့ ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချမှုကိုလည်း မလွတ်နိုင်ပါဘူး။ သမာဓိနဲ့ ဝိပဿနာကိုလည်း ပစ်ပယ်ထားတဲ့အတွက် ဗုဒ္ဓဝါဒရဲ့ သီလ, သမာဓိ, ပညာဆိုတဲ့ သိက္ခာသုံးရပ်လုံးနဲ့ ဆန့်ကျင်နေပါတယ်။

***** ******

ဗုဒ္ဓဝါဒနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်

ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒရဲ့ အယူအဆများဟာ ဗုဒ္ဓဝါဒနဲ့ ကွဲပြားခြားနားကြောင်းကို အထက်ကပြောခဲ့တဲ့ အချက် (၉) ချက်ပေါ်မူတည်ပြီး (အဋ္ဌကထာအဖွင့်များ မပါပဲ) ဗုဒ္ဓကိုယ်တိုင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ မူရင်းနိကာယ်ငါးရပ်မှ အကျဉ်းချုပ် ကောက်နှုတ်ချက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြပါမယ်။

တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ။

တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂ လောကံ ဥပပန္နာ။

နိကာယ်ငါးရပ်လုံးထဲက သုတ္တန်အတော်များများမှာ “အကြင်သူသည် ကိုယ်ပျက်စီး၍ သေလွန်သော် အပါယ် မကောင်းသောလားရာ (ဒုဂ္ဂတိ) သို့ ကျရောက်၍ ငရဲ၌ ဖြစ်ရ၏”… “အကြင်သူသည် ကိုယ်ပျက်စီး၍ သေလွန်သော် ကောင်းရာ (သုဂတိ) နတ်လောက၌ ဖြစ်ရ၏” ဆိုတဲ့ ဝါကျများ တွေ့ရပါတယ်။ “ကိုယ်ပျက်စီး၍ သေလွန်ပြီးနောက် (ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ)” ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းအရ အပါယ်ကျခြင်း, နတ်ဖြစ်ခြင်းတို့ဟာ ဒီမျက်မှောက်လူ့ဘဝမှာပဲ ဆင်းရဲခြင်း, ချမ်းသာခြင်းတွေကို တင်စားပြောနေဆိုခြင်း မဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားပါတယ်။

ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒီတို့ကိုးကားတဲ့ မဟာသီဟနာဒသုတ်မှာလည်း ဒီအသုံးအနှုန်း ပါဝင်ပါတယ်။ အဲဒီသုတ်ထဲမှာ ငရဲ (နိရယ), တိရစ္ဆာန်, ပြိတ္တာ (ပေတ္တိဝိသယ), လူ (မနုဿ), နတ် (ဒေဝါ) ဆိုတဲ့ ဂတိငါးမျိုးကို ဖော်ပြထားပြီး ဒီဂတိငါးမျိုးဟာ သေလွန်ပြီးမှ ရောက်ရတယ်ဆိုတာ အထင်အရှား ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီလို လားရာဂတိတွေကို ရောက်သွားပြီး ဆင်းရဲချမ်းသာကို ခံစားနေရတာကို ကိုယ်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်တဲ့ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်ရှိကြောင်း ဟောကြားထားပါတယ်။ (မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ သီဟနာဒဝဂ်၊ မဟာသီဟနာဒသုတ်) ဒါကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒရဲ့ “သုံးဆယ့်တစ်ဘုံဆိုတာ ပစ္စုပ္ပန်လူ့ဘဝထဲမှာပဲ ကျင်လည်နေရတာ” ဆိုတဲ့ အယူအဆတွေဟာ ဗုဒ္ဓဝါဒနဲ့ မကိုက်ညီပါဘူး။

အနမတဂ္ဂေါယံ, ဘိက္ခဝေ, သံသာရော။ ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ။ (နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်၊ အနမတဂ္ဂသံယုတ်မှ သုတ္တန်များ)

ရဟန်းတို့… ဤသံသရာ၏ အစကို မသိနိုင်၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့် ပိတ်ဖုံးကာ တဏှာဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ထား၍ သံသရာကို ကျင်လည်နေကြသော သတ္တဝါတို့၏ အစဦးအစွန်းသည် မထင်။

နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော် အနမတဂ္ဂသံယုတ်မှာ သံသရာသည် အစမထင်ဟု ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ အကယ်၍ ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒက ယူဆထားသည့်အတိုင်း “လူသည် သံသရာတွင်ကျင်လည်ခြင်း မဟုတ်ပဲ၊ သံသရာသည် လူပေါ်တွင် ကျင်လည်နေကြခြင်း” သာမှန်ပါက သံသရာသည် အစမထင်သော အနမတဂ္ဂတရားလို့ ဟောမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲ့ဒီအပြင် အနမတဂ္ဂသံယုတ်မှာ “မရေတွက်နိုင်သော အမိ, အဖ တော်ခဲ့ဖူးသူများ ရှိခဲ့သည်။ သမုဒ္ဒရာလေးစင်းမကသော မျက်ရည်တို့ ကျခဲ့ဖူးသည်။ မရေတွက်နိုင်သော ကမ္ဘာပေါင်းများစွာမက သံသရာရှည်ကာ သချိုင်းမြေပုံတို့ တိုးခဲ့ဖူးသည်” စတဲ့ ဥပမာများနဲ့ ဟောကြား ထားပါတယ်။ အနမတဂ္ဂသံယုတ် တစ်ခုတည်းနဲ့တင် ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒရဲ့ သံသရာအယူအဆဟာ ဗုဒ္ဓဝါဒ မဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားလောက်ပါတယ်။

“အရာရာဟာ ရှေးဘဝကပြုခဲ့တဲ့ ကံတွေကြောင့်ဖြစ်ရတာ, ယခုဘဝမှာ အရင်ဘဝက ကံတွေက အကျိုးပေးနေကြတာ”လို့ ယူဆတာမျိုးကို ဗုဒ္ဓက အယူမှား ပုဗ္ဗေကတဟေတုဒိဋ္ဌိ (ရှေးကပြုသော အကြောင်းဟူသည့် အယူ)လို့ ဟောကြားခဲ့တာ မှန်ပါတယ်။ ဒီလို အယူဝါဒရှိသူတွေဟာ “မိမိတို့ လုပ်သင့်သည်တို့အား လုပ်ဆောင်ရန်၊ မလုပ်သင့်သည်တို့အား မလုပ်ရန်အတွက် ဆန္ဒနှင့် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတို့ ဖြစ်ပေါ်မလာနိုင်။ လုပ်သင့်, မလုပ်သင့်ကိုလည်း မှန်ကန်စွာ မသိမြင်၍၊ သတိထား စောင့်ထိန်းခြင်းလည်း ပြုမည် မဟုတ်တော့။” လို့ ဗုဒ္ဓက မိန့်ကြားခဲ့ဖူးပါတယ် (အံ-၃-၆၂၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ မဟာဝဂ်၊ တိတ္ထာယတနသုတ်)။ ဒါဟာ မျက်မှောက်ဘဝမှာပြုတဲ့ ပစ္စုပ္ပန်ကံတွေ, ကြိုးစားအားထုတ်မှုတွေ, အခြားသောအကြောင်းတရားတွေကို ငြင်းပယ်ရာ ရောက်လို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အရာရာဟာ ကံရဲ့ အကျိုးဝိပါက်တွေ မဟုတ်ပါဘူး။ ရောဂါတစ်ခုရတာဟာ ကံကြောင့် ဖြစ်နိုင်သလို၊ ရာသီဥတုဖောက်ပြန်လို့, သွေး လေ သည်းခြေ ဖောက်ပြန်လို့, ကိုယ့်ကိုကိုယ် ဂရုမစိုက်လို့, သူတစ်ပါးက လုပ်ကြံလို့ စတဲ့ အကြောင်းတွေကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အရာရာ ဖြစ်ပျက်သမျှမှာ ကံကို ပုံချတာဟာ ပုဗ္ဗေကတဟေတုဝါဒပဲလို့ ဗုဒ္ဓက ဟောကြားထားပါတယ် (သံ-၄-၂၆၉၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ဝေဒနာသံယုတ်၊ အဋ္ဌသတပရိယာယဝဂ်၊ သီဝကသုတ်)။

သို့သော်လည်း အတိတ်ကံတွေကို လုံးဝပစ်ပယ်ခြင်း မပြုပါဘူး။ အတိတ်ကံဟောင်းတွေက မျက်မှောက်ဘဝပေါ်မှာ လွမ်းမိုးမှုရှိသလို ပစ္စုပ္ပန်ကံသစ်တွေက မျက်မှောက်ဘဝနဲ့ နောင်ဘဝများအတွက် လွှမ်းမိုးမှုရှိပါတယ်။ သတ္တဝါတွေကို ညှင်းဆဲတဲ့သူဟာ သေလွန်ပြီးရင် အပါယ်, ငရဲ ကျရောက်ရတယ်။ မရောက်ခဲ့လို့ လူဖြစ်ရင် အသက်တိုမယ်။ အနာရောဂါများမယ်။ တမလွန်ဘဝမှာ အသက်, စည်းစိမ်ချမ်းသာ, အချွေအရံစသဖြင့် ကွဲပြားခြားနားမှုတွေဟာ မျက်မှောက်ဘ၀ ကံတွေရဲ့ အကျိုးပေးတွေပါ။ (မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ဝိဘင်္ဂဝဂ်၊ စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ်) ထို့အတူပဲ မျက်မှောက်ဘဝကံတွေရဲ့ အကျိုးကို မျက်မှောက်ဘဝမှာဖြစ်စေ, နောက်ဘဝ၌ဖြစ်စေ, အခြားသောဘဝများ၌ ဖြစ်စေ ခံစားရတယ်လို့ ဟောကြားထားပါတယ် (မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ဝိဘင်္ဂဝဂ်၊ မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ်)။ ဒါကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်မှာပြုမူတဲ့ လှုပ်ရှားမှုများကသာ ကံဖြစ်တယ်။ ပစ္စုပ္ပန်ကံရဲ့ အကျိုးကို ပစ္စုပ္ပန်ဘဝမှာပဲ ခံစားရတယ်ဆိုတဲ့ ပစ္စပ္ပန်ကမ္မဝါဒအယူဟာ ဒီသုတ္တန်တွေနဲ့ လျော်ညီမှု မရှိပါဘူး။

‘ကမ္မ’ဆိုတာဟာ ကိုယ်နှုတ်နှလုံးသုံးပါရဲ့ ပြုမူလှုပ်ရှားမှုတွေကို ခေါ်တာမှန်ပေမယ့် စင်စစ်ကတော့ ဒီအပြုအမူတွေကို စေ့ဆော်နေတဲ့ ‘စေတနာ’ သည်သာ ကံဖြစ်ပါတယ်။ စေတနာနဲ့ စေ့ဆော်ပြီးမှသာ ကိုယ်ဖြင့် ပြုမူ, နှုတ်ဖြင့် ပြောဆို, စိတ်ဖြင့် ကြံစည်ကြလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ (အံ-၆-၆၃၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ မဟာဝဂ်၊ နိဗ္ဗေဓိကပရိယာယသုတ်) ဒီတော့ ကံကောင်း ကံဆိုးဟာ စေတနာကောင်း စေတနာဆိုးပေါ်မှာ မူတည်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အပြုအမူတွေကို စေ့ဆော်တဲ့ စေတနာက ဒီအပြုအမူတွေ သက်ရောက်ခံရမယ့် လူ, တိရစ္ဆာန်, အဖွဲ့အစည်း, ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတွေထက် ပိုပြီး ပဓာနကျပါတယ်။ ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒရဲ့ လူ-လူချင်းဆက်ဆံရာမှာ ကိုယ်နှုတ်နှလုံး လှုပ်ရှားမှုကိုသာ ကံလို့သတ်မှတ်ချက်ဟာ နိဗ္ဗေဓိကပရိယာယသုတ်ကို ဆန့်ကျင်ပါတယ်။ ဥပမာ ရာသီဥတုပူတာကို ဒေါသထွက်နေခဲ့ရင်လည်း ဗုဒ္ဓဝါဒအရ ဒေါသစိတ် (ဒေါသနှင့်ယှဉ်တဲ့ စေတနာ) ကြောင့် အကုသိုလ်ကံမြောက်ပါတယ်။ ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒကတော့ လူ-လူချင်းဆက်ဆံတာ မဟုတ်လို့ ကံမမြောက်ဘူးလို့ ယူဆပါတယ်။

ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒီတွေက ဘုရားအလောင်းတော်ရဲ့ ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို ရူပဈာန်, အရူပဈာန်လို့ မှားယွင်းစွာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ထို့အတူပဲ စိတ်ကိုချုပ်တည်းတဲ့ ဈာန်တရားတွေဟာ မိမိကိုယ်ကို ညှင်းဆဲတဲ့ အတ္တကိလမထာနုယောဂ အကျင့်တွေလို့ မှားယွင်းစွာ ယူဆထားပါတယ်။ စင်စစ် အလောင်းတော်ဟာ ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို ပယ်စွန့်ဖို့ အကြံဖြစ်တာဟာ “မိမိငယ်စဉ်ဘ၀ သပြေပင်အောက်မှာ ရခဲ့ဖူးတဲ့ ပဌမဈာန်ဟာ ဗောဓိဉာဏ်ကိုရဖို့ အကျင့်လမ်းဖြစ်မယ်, ပဌမဈာန်ချမ်းသာဟာ ကာမဂုဏ်တရားနဲ့ အကုသိုလ်တရားတွေကို ပယ်စွန့်ထားတဲ့ ချမ်းသာဖြစ်တဲ့အတွက် မှီဝဲအားထုတ်ရမှာကို (တွန့်ဆုတ်) ကြောက်ရွံ့နေစရာလိုကြောင်း” စဉ်းစားမိလို့ပါ။ ဒီအကြောင်းကို ဗုဒ္ဓကိုယ်တိုင် သစ္စကပရိဗိုဇ်ကို ပြန်ပြောခဲ့ပါတယ် (မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ မဟာယမကဝဂ်၊ မဟာသစ္စကသုတ်)။ ဈာန်ချမ်းသာဟာ မှီဝဲပွားများအပ်တဲ့ (အာသေဝိတဗ္ဗ ဘာဝေတဗ္ဗ ဗာဟုလီကာတဗ္ဗ) တရားတွေ ဖြစ်တယ်။ သို့သော်လည်း တွယ်ငြိနေရန်မဟုတ်ပဲ ထိုထက်ပို၍ အဆင့်မြင့်သော တရားများအတွက် ပယ်စွန့်ရပါတယ် (မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ဘိက္ခုဝဂ်၊ လဋုကိကောပမသုတ်)။ “သမ္မာသမာဓိ” ဆိုတာ ပဌမဈာန်, ဒုတိယဈာန် စသဖြင့် ဈာန်တရားလေးပါးဖြင့်ယှဉ်တဲ့ စိတ်တည်ကြည်မှု သမာဓိကို ခေါ်ကြောင်း နိကာယ်ငါးရပ်မှ ဒေသနာမြောက်မြားစွာမှာ ဟောကြားထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဈာန်တရားများကို ရှုတ်ချခြင်း, ပစ်ပယ်ပြောဆိုခြင်းဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်တဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးက သမ္မာသမာဓိကို ငြင်းပယ်ရာရောက်ပါတယ်။ အချို့က ဈာန်တရားကို မြေလျှိုးမိုးပျံစတဲ့ တန်ခိုးတွေနဲ့ ရောနှော ရှုပ်ထွေးနိုင်ပါတယ်။

ဓမ္မစကြာသုတ်အပါအဝင် အခြားသောဒေသနာများက ဒုက္ခသစ္စာရဲ့ အကျဉ်းချုပ်အဓိပ္ပါယ်ကို ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ (ဥပါဒါန်ဖြင့် စွဲယူထားသော ခန္ဓာငါးပါး) လို့ ဖွင့်ဆိုပါတယ်။ စွဲလမ်းမှု ဥပါဒါန်နဲ့ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာဟာ သီးခြားမဟုတ်သလို အတူတူလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ခန္ဓာငါးပါးပေါ်မှာ စွဲလမ်းကပ်ငြိတဲ့ ဆန္ဒရာဂကို ဥပါဒါန်လို့ခေါ်ပါတယ် (မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ဒေဝဒဟဝဂ်၊ မဟာပုဏ္ဏမသုတ်)။ ဒီဥပါဒါန်ကြောင့် “ငါ ရှိတယ်” လို့ထင်တဲ့ အထင် (အသ္မိမာန) ဖြစ်ပါတယ် (ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ခန္ဓသံယုတ်၊ ထေရဝဂ်၊ အာနန္ဒသုတ်)။ ရေမှာ ထင်တဲ့ ပုံရိပ်လို ဥပါဒါန်ရှိနေတဲ့ ပုထုဇဉ်အတွက် ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရာ, ဝိညာဏ်ဆိုတဲ့ ခန္ဓာငါးပါးကို စွဲပြီး ငါရှိတယ်လို့ ထင်တာပါ။ ပုထုဇဉ်ကတော့ ဒီပုံရိပ်ကိုပဲ တကယ် ရှိတယ်လို့ ယူဆပါတယ်။ ဒါကလည်း ခန္ဓာငါးပါးကို “မြဲတယ်, ချမ်းသာတယ်, ငါပဲ” လိုထင်နေတဲ့ နိစ္စသညာ, သုခသညာ, အတ္တသညာကြောင့်ဖြစ်တာပါ။ ဒါကြောင့် ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်ဆိုတဲ့ ခန္ဓာငါးပါးကို အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တလို့ မြင်အောင်ရှုရမယ်လို့ အနတ္တလက္ခဏာသုတ်အပါအဝင် ဒေသနာအများပြားမှာ ဟောကြားထားပါတယ်။ ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒယူဆသလို “ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာကသာ အနတ္တဖြစ်ပြီး, ပဉ္စက္ခန္ဓာက အတ္တ၊ (လူလို့ထင်နေတဲ့ စွဲလမ်းမှုတွေက အနတ္တဖြစ်ပြီး လူသက်သက်ကတော့ အတ္တ) သက္ကာယဒိဋ္ဌိကို ပယ်သတ်လိုက်ရင် လူသက်သက်, အတ္တသက်သက်ပဲ ကျန်မယ်” ရယ်လို့ မြတ်စွာဘုရား မဟောကြားခဲ့ပါ။ ဗုဒ္ဓက “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ”လို့ ဟောပါတယ်။ ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒက လူဆိုတဲ့ အတ္တဝါဒကို လက်ခံထားတဲ့ အတွက် ရုပ်နာမ် သင်္ခါရတရားတွေပေါ် “အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တ” ရှုပွားဖို့ ငြင်းပယ်ထားပါတယ်။

ဧရာ (မန္တလေး)

ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်ခြင်း (သရဏဂုံ)

ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။

ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။

သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။

သရဏဂုံသည် ‘သရဏဂမန’ ဟူသည့် ပါဠိဝေါဟာရကို မြန်မာမှုပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ‘ကိုးကွယ်ရာသို့ ဆည်းကပ်ခြင်း’ (going for refuge) ဟု တိုက်ရိုက် အနက်ရသည်။ ကိုးကွယ်ခြင်းဟူသော မြန်မာဝေါဟာရ အရပင် အားကိုးခြင်း၊ အကာအကွယ်ပြုခြင်းဟု နားလည်နိုင်ပါသည်။ “ကြောက်ရွံထိတ်လန့်ခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း၊ မကောင်းသောလားရာ ဒုဂ္ဂတိသို့ ကျရောက်ခြင်း၊ စိတ်ညစ်ညူး ပူပန်ခြင်းတို့ကို ပယ်ဖျောက် ငြိမ်းအေး စေတတ်သောကြောင့် သရဏ (ကိုးကွယ်ရာ)” ဟု ခေါ်ကြောင်း အဋ္ဌကထာတို့က အဓိပ္ပါယ် ဖွင့်ဆိုသည်။ “ဗုဒ္ဓ ဓမ္မ သံဃ” ဟူသော ကိုးကွယ်ရာ သုံးပါးတို့သည် လေးစား မြတ်နိုး တန်ဖိုးထား အပ်သောကြောင့် ရတနာသုံးပါးဟု လည်းခေါ်သည်။

ကိုးကွယ်ခြင်းသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ကြောက်ရွံ့ခြင်းသည်လည်း ဘေးဒုက္ခများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ကမ္ဘာဦးခေတ်က စ၍ပင် ဘေးအန္တရာယ်များ, ဒုက္ခများကို ရှောင်ရှားရန် သစ်ပင်, တော တောင် ရေ မြေ လေ မီးတို့ကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ကိုးကွယ်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ကျရောက်လာမည့် ဘေးအန္တရာယ်တို့မှ အမှန်တကယ် ကာကွယ်ပေးနိုင်ခြင်း ရှိ, မရှိ မသေချာသော်လည်း၊ ကြောက်ရွံ့စိတ်တို့ကို ဖြေဖျောက်ပေးနိုင်မည့် စိတ်ဓာတ်ခွန်အား, စိတ်၏ ဖြေဆည်ရာ သက်သာရာကို အထိုက်အလျောက် ပေးနိုင်သည်ကိုမူ ငြင်းပယ်၍ မရ။ မှားယွင်းသော ကိုးကွယ်မှုသည် စိတ်အမောကို ခေတ္တ ဖြေဆည်နိုင်သော်လည်း ဆင်းရဲဒုက္ခများမှမူ လွတ်မြောက်စေနိုင်မည် မဟုတ်။ ထို့ကြောင့် (ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တစ်ဦးအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာရှုထောင့်မှ) မှန်ကန်သော ကိုးကွယ်မှု၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိသင့်ပါသည်။

ရည်ရွယ်ချက်

ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပွင့်ထွန်းလာခြင်းသည် လောက၏ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်ကျဉ်းရန် ဖြစ်သည်။ အကျိုးစီးပွားဟူရာတွင် (၁) မျက်မှောက် အကျိုးစီးပွား (ဒိဋ္ဌဓမ္မ ဟိတသုခ)၊ (၂) တမလွန် အကျိုးစီးပွား (သမ္ပရာယိက ဟိတသုခ) နှင့် (၃) ဒုက္ခခပ်သိမ်းကင်းငြိမ်းသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ (ဝိမုတ္တိသုခ) ဟူ၍ အဆင့်သုံးဆင့် ခွဲနိုင်သည်။ အပြန်လှန်အားဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာတို့၏ ကိုးကွယ်ခြင်းသည် မျက်မှောက်ဘဝတွင် ကြုံတွေ့ရသော ဆင်းရဲဒုက္ခများ၊ တမလွန်ဘဝတွင် ကျရောက်မည့် အပါယ်ဘေးနှင့် သံသရာ ဝဋ်ဆင်းရဲဘေးဟူသော ဘေးသုံးမျိုးမှ အကာအကွယ်ပြုရန် ဖြစ်သည်။

မျက်မှောက်ဘဝတွင် နိုင်ငံရေး, လူမှုရေး, စီးပွားရေး, ကျန်းမာရေး အမျိုးမျိုးသော ပြဿနာများ, ဘေးအန္တရာယ်များ, ကြုံတွေ့ကြရသည်။ ဗုဒ္ဓသည် ထိုအရေးများစွာအတွက် လမ်းညွှန်ပေးသည့် တရားဒေသနာများ ဟောကြားခဲ့သည်။ မင်္ဂလသုတ်, သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်, ဒီဃဇာဏုသုတ်, အပရိဟာနိယဓမ္မ စသည့် ဒေသနာတို့သည် ထင်ရှားသော ဥပမာများဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓ၏ အဆုံးအမများအား လိုက်နာခြင်းဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ ချမ်းသာကို ရရှိနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ဗုဒ္ဓဝါဒအရ ခန္ဓာရှိသနေရွေ့ ကြုံတွေ့ရမည့် ဘေးအန္တရာယ်တို့ကို အကြွင်းမဲ့ ရှောင်ရှား၍ မရ။ ဘုရားရဟန္တာများသော်မှ ရောဂါဝေဒနာများ ခံစားရသည်။ ရိုက်နှက်ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ခံကြရသည်။ ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချဝေဖန်မှု ခံကြရသည်။ သို့သော် ဘုရားရဟန္တာတို့က ထိုဒုက္ခတို့အား တည်ငြိမ် အေးချမ်းစွာ ရင်ဆိုင်နိုင်ကြသည်။ စိတ်ညစ်ခြင်း, စိတ်ပျက်ခြင်း, စိတ်ဆင်းရဲခြင်း, စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း, တုန်လှုပ် ချောက်ချားခြင်း, ပူဆွေး ငိုကြွေးခြင်းစသော ထိခိုက်သောစိတ်တို့ဖြင့် တုန့်ပြန်ခြင်း မရှိကြ။ ကိုယ်နာသော်လည်း စိတ်မနာကြ။

အပြစ်မရှိသော အမှုတို့ကို ဆောင်ရွက်ခြင်း, ဒုစရိုက်တို့ကို ရှောင်ရှားခြင်းတို့ဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝတွင် ကျရောက်လာမည့် အကျိုးဆက်တို့ကို ကာကွယ်ခြင်း၊ အကယ်၍ မလွဲရှောင်သာ၍ လောကဓံတရားတို့ကို ကြုံတွေ့ပါကလည်း ဘုရားရဟန္တာကြီးများကို အတုယူကာ တည်ငြိမ် အေးချမ်းစွာ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်ရန် ကြိုးစားခြင်းတို့သည် ပထမအဆင့် မျက်မှောက်ဘေးရန်မှ အကာအကွယ်ပြုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

မျက်မှောက်ဘဝတွင် ကြုံတွေ့ကြရသော ဘေးဒုက္ခတို့သည် သေဆုံးခြင်းဖြင့် အပြီးသတ်၍ မသွား။ တမလွန်ဘဝတွင်လည်း ထိုထို ဆင်းရဲဒုက္ခတို့ကို ထပ်မံ ကြုံတွေ့ကြရမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အချို့ဘဝတို့တွင် ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး၍ အချို့ဘဝတို့တွင် ဆင်းရဲဒုက္ခများပြားသည်။ ကောင်းသော ကုသိုလ်ကံတို့က လူနတ်ဗြဟ္မာဟူသော သုဂတိဘဝ၌ ဖြစ်စေ၍ မကောင်းသော အကုသိုလ်ကံများသည် ငရဲ, တိရစ္ဆာန်စသော ဒုဂ္ဂတိဘဝ၌ ဖြစ်စေသည်။ ဒုဂ္ဂတိဘဝတွင် ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုရန် အခွင့်အရေး အလွန်နည်းပါး၍ အပါယ်(အပါယ) ဘုံ ဟုခေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် အပါယ်သားတို့သည် သုဂတိဘဝသို့ ပြန်လည်ရရှိရန် အလွန်ခက်ခဲသည်။ ရခဲလှသော လူ့ဘဝ အခိုက်အတန့်တွင် ဒုဂ္ဂတိအပါယ်ဘုံသို့ မကျရောက်မိစေရန် ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ပြုခြင်း၊ ကုသိုလ်စိတ် မွေးမြူခြင်းသည် ဒုတိယအဆင့် တမလွန်ဘေးရန်မှ အကာအကွယ်ပြုခြင်း ဖြစ်သည်။

ဒုဂ္ဂတိဘဝတွင် ဖြစ်သည်ဖြစ်စေ၊ သုဂတိဘဝတွင် ဖြစ်သည်ဖြစ်စေ၊ ဘဝဟူသမျှသည် မွေးဖွားခြင်း၊ အိုခြင်း၊ သေခြင်းဘေးတို့ကို မလွန်ဆန်နိုင်။ မိမိချစ်နှစ်သက်သူတို့နှင့် ကွေကွင်းရခြင်း၊ မိမိ မနှစ်သက်သူတို့နှင့် ဆုံဆည်းရခြင်းတို့ကို မလွန်ဆန်နိုင်။ ကိုယ်ဆင်းရဲခြင်း၊ စိတ်ဆင်းရဲခြင်း၊ စိတ်ညစ်ခြင်း၊ စိတ်ပျက်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း၊ ပူဆွေးငိုကြွေးရခြင်းစသော ဘဝဒုက္ခတို့ကို မလွန်ဆန်နိုင်။ ခန္ဓာရှိသ၍ ဆင်းရဲအပေါင်းတို့ရှိနေပြီး၊ ထပ်ဖန်တလည်းလည်း ဖြစ်ပျက်နေရသော သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဘေးနှင့် ကြုံတွေ့နေရသည်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာက ထိုခပ်သိမ်းသော ဒုက္ခ၊ ဒုက္ခ၏ အကြောင်း ဇစ်မြစ်၊ ဒုက္ခ ချုပ်ငြိမ်းရာနှင့် ဒုက္ခချုပ်ကြောင်း အကျင့်ဟူသော သစ္စာလေးပါးအား ထုတ်ဖော် ဟောကြားတော်မူခဲ့၏။ သစ္စာတရားအား သိမြင်ကာ ဒုက္ခခပ်သိမ်းချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့မျက်မှောက်ပြုရန် အားထုတ်ခြင်းသည် တတိယအဆင့် သံသရာဘေးမှ အကာအကွယ်ပြုခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကွယ်ရာသုံးပါး (သရဏတ္တယ)

“သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ၊ သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော၊ သုပ္ပဋိပ္ပန္နော သံဃော” [မ.၁.၄၈၉ ဝီမံသကသုတ်]

ပထမ ကိုးကွယ်ရာသည် ရှေးယခင်က မကြားဖူးခဲ့ကြသော သစ္စာလေးပါးတရားတို့ကို မိမိကိုယ်တော်တိုင် ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သိတော်မူသော ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဖြစ်သည်။

မြတ်စွာဘုရား ကောင်းစွာ ညွှန်ကြားဟောပြတော်မူခဲ့သော မျက်မှောက်အကျိုး၊ တမလွန်အကျိုး, နိဗ္ဗာန်အကျိုးတို့ကို ဆောင်ကျဉ်းပေးနိုင်မည့် တရားဓမ္မတို့သည် ဒုတိယ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်သည်။ ဓမ္မသည် “မဂ်လေးတန်, ဖိုလ်လေးတန်, နိဗ္ဗာန်, ပရိယတ်” ဟုရှိရာ မဂ် ၄-ပါး, ဖိုလ် ၄-ပါးနှင့် နိဗ္ဗာန်ဟူသော လောကုတ္တရာတရား ၉-ပါးတို့သည်သာ ကိုးကွယ်ရာ သရဏဂုံ အစစ် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော်လည်း သင်ယူ မှတ်သားရသော ပရိယတ္တိတရားများ, ပွားများအားထုတ်ရသော မဂ္ဂင် ၈-ပါး ပဋိပတ္တိတရားတို့၏ အကူအညီ အထောက်အပံ့ဖြင့် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို ဆိုက်ရောက်နိုင်သည် ဖြစ်သောကြောင့် ပရိယတ်၊ ပဋိပတ်တရားတို့ကိုလည်း အားကိုးအားထား ပြုရပါသည်။

ဗုဒ္ဓဟောကြားညွှန်ပြခဲ့သော ဓမ္မတို့အား ကောင်းစွာ သင်ယူမှတ်သား၊ ကောင်းစွာ ကျင့်ကြံပွားများ၍ ဘုရားရှင်နည်းတူ နိဗ္ဗာန်သို့ မျက်မှောက်ပြုတော်မူကြသော တပည့်သား သံဃာတော်တို့သည် တတိယ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်သည်။ သံဃာတော်တို့တွင် “ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသာ ယုဂါနိ အဋ္ဌပုရိသ ပုဂ္ဂလာ…” ဟု သံဃာ့ဂုဏ်တော်တွင်လာသည့် အတိုင်း၊ မဂ်၌ တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး၊ ဖိုလ်၌ တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါးဟူသည့် အမြင်ချင်းတူ, အကျင့်သီလချင်းတူညီကြသော အရိယာသံဃာတော်တို့သည်သာ ကိုးကွယ်ရာ သရဏဂုံ အစစ် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော်လည်း သမုတိသံဃာဖြစ်သော ရဟန်းသံဃာတို့သည်လည်း မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမအား ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းလိုက်နာ ကျင့်သုံးနေသော အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် အားကိုးအားထား ပြုရပါသည်။

သံဃာ့ဂုဏ်တော်တွင် “အနုတ္တရံ ပုညခေတ္တံ” ဟု ဟောကြားထားသည့် အတိုင်း သံဃာသည် ကုသိုလ် ကောင်းမှုတို့ ပြုရန်အတွက် အနိုင်းမဲ့ လယ်မြေကောင်းသဖွယ် ဖြစ်သည်။ တစ်ခါက မိထွေးတော်ဂေါတမီသည် မြတ်စွာဘုရားအား ကိုယ်တိုင် ရက်လုပ်ထားသော သင်္ကန်းကို လှူဒါန်းသောအခါ ဗုဒ္ဓက မိမိအား မလှူပဲ သံဃာအား ပေးလှူရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်အား လှူဒါန်းခြင်းထက် သံဃာအဖွဲ့အစည်းအား လှူဒါန်းခြင်းသည် အကျိုးပို၍ များ၏။ ယုတ်စွအဆုံး အကျင့်သီလမရှိသည့် ရဟန်းယုတ်ကိုပင်ဖြစ်စေ သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းအား ရည်မှန်း၍ သံဃိကဒါနမြောက်အောင် လှူဒါန်းပါက အကျိုး ကြီးမားသည်။ သံဃိကဒါနထက် ကျေးဇူး ပိုများသည့် မည်သည့် ပုဂ္ဂလိကဒါနမျှ မရှိဟု ဟောကြားထားပါသည်။ (မ.၃.၃၈ဝ၊ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ဝိဘင်္ဂဝဂ္ဂ၊ ဒက္ခိဏဝိဘင်္ဂသုတ်)။

ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်ခြင်း (သရဏဂမန)

သရဏဂုံ ဆောက်တည်ခြင်းသည် မိရိုးဖလာ ထုံးတမ်း အစဉ်လာအရ “ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ…” စသဖြင့် ရွတ်ဆိုရခြင်း သက်သက် မဟုတ်။ “ဂစ္ဆာမိ - ဆည်းကပ်ပါ၏” ဆိုသောစကားအတိုင်း ဆည်းကပ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။ အားကိုး ခိုလှုံရခြင်း ဖြစ်သည်။ “ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ…” စသဖြင့် နှုတ်မှ ရွတ်ဆိုရုံ သက်သက်မျှဖြင့် ထိုအားကိုးခိုလှုံရာသည် မိမိထံသို့ သူ့အလိုလို ရောက်လာမည် မဟုတ်။ မိမိကို လာရောက် ကယ်မ မည် မဟုတ်။ မိမိက ထိုအားကိုးခိုလှုံရာသို့ ဆည်းကပ်ရန် အားထုတ် ရပါသည်။

တပ္ပသာဒတဂ္ဂရုတာဟိ ဝိဟတဝိဒ္ဓံသိတကိလေသော တပ္ပရာယဏတာကာရပ္ပဝတ္တော အပရပ္ပစ္စယော ဝါ စိတ္တုပ္ပါဒေါ သရဏဂမနံ။ (ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ)

သရဏဂုံ ဆောက်တည်ခြင်း (သို့မဟုတ် သရဏဂုံ တည်ခြင်း) သည် “ရတနာသုံးပါးအား ကြည်ညို လေးစားခြင်းဖြင့် စိတ်ညစ်ညူးမှုတို့ကို ပယ်ဖျောက်ထားကာ ရတနာသုံးပါး၌သာ လဲလျောင်းကိုးကွယ်သည့် စိတ်ဖြစ်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ရတနာသုံးပါးမှ တပါး ကိုးစားရာ မရှိဟူသည့် စိတ်ဖြစ်ခြင်း” ဟု အဋ္ဌကထာတို့က အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ပေးသည်။

သရဏဂုံတည်ခြင်းသည် ကြည်ညိုခြင်း, ယုံကြည်ခြင်းဟူသော သဒ္ဓါတရားဖြင့် အစပြုရသည်။ ယုံကြည်ခြင်းဟူသော မြန်မာစကားတွင် ယုံခြင်းနှင့် ကြည်လင်ခြင်း အနက်အဓိပ္ပါယ်များ ပါဝင်နေသည်။ ရင်ထဲတွင် လိပ်ခဲတည်းလည်း ဖြစ်နေသော အချက်များ ရှင်းလင်း၍ စိတ်ကြည်လင်သွားကာ ယုံကြည်မှုကိုရရှိသော သဒ္ဓါတရားမျိုး ဖြစ်သည်။

“အမိုက်အမှောင်၌ ဆီမီးကို ဆောင်ပြဘိသကဲ့သို့၊ အရှင်ဂေါတမသည် တရားတော်အား နည်းပရိယာယ် အမျိုးမျိုးဖြင့် ဟောပြတော်မူပါပေ၏။ ကျွနု်ပ်သည် အရှင်ဂေါတမအား ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏။ တရားတော်နှင့် သံဃာတော်အားလည်း ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်ပါ၏” ဟု၍ ဗုဒ္ဓခေတ်က သရဏဂုံ ဆောက်တည်ပုံကို နိကာယ် ၅-ရပ်မှ သုတ္တန် အများအပြားတွင် တွေ့နိုင်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် ယုံကြည်မှု, ကြည်ညိုမှုတို့သည် အခြေအမြစ်ကင်းမဲ့သော သဒ္ဓါတရားမဟုတ်ပဲ၊ နားလည်သိမြင်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေသော သဒ္ဓါတရားဖြစ်သည်။ သရဏဂုံ ဆောက်တည်ခြင်းသည် “သဒ္ဓါအရင်းခံသော သမ္မာဒိဋ္ဌိ” ဖြစ်သည်၊ ပုညကိရိယာဝတ္ထု ၁ဝ-ပါးမှ ဒိဋ္ဌုဇုကမ္မအမှုဖြစ်သည်ဟု အဋ္ဌကထာတို့က ဖွင့်ဆိုကြသည်။ မှန်ကန်သောအမြင်သည် စိတ်၏ အညစ်အကြေးများ ကင်းစင်၍ရသော အမြင်ဖြစ်သည်။ ဆီမီးသည် အမိုက်မှောင်ကို ပယ်သတ်ခြင်း, အမှန်ကိုမြင်စေခြင်းဟူသော ကိစ္စတို့ကိုဆောင်ရွက်သကဲ့သို့ သရဏဂုံတည်ခြင်းသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ အမြင်ရခြင်း၊ စိတ်အညစ်အကြေး ကိလေသာတို့အား ပယ်သတ်ခြင်း ကိစ္စတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။

တဖန် ကြည်ညိုခြင်း (ပသာဒ)သည် အရိုသေပြုခြင်း, လေးစားခြင်း(ဂရုတာ), မြတ်နိုး, တန်ဖိုးထားခြင်းတို့နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားသည် မိမိ၏ လက်ဝဲပုခုံးထက်တွင် ကိုယ်ဝတ်ကို စမ္ပယ်တင်ပြီး ဘုရားရှင်၏ ခြေတော်အစုံအား ဦးခိုက်ကာ နှုတ်ခမ်းဖြင့် နမ်းရှိုက်၊ လက်ဖြင့် ပွတ်သပ်လျှက် ပျဝပ်အရိုသေပေးခဲ့သည်ကို ဗြဟ္မာယုသုတ်တွင် ဖော်ပြထားသည် (မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ဗြာဟ္မဏဝဂ်၊ ဗြဟ္မာယုသုတ်)။ ထို့အတူပင် မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်သည်ပင် မိမိ အရိုအသေပြုစရာ မိမိထက် သီလ, သမာဓိ, ပညာအရာ သာလွန်သော တစ်စုံတစ်ဦးမျှ မရှိသဖြင့် “မိမိထိုးထွင်း၍ သိသော တရားတော်ကိုပင် အရိုအသေ အလေးအမြတ် အမှီသဟဲပြု၍ နေ့အံ့” ဟု ကြံစည်ခဲ့သည်။ (သံ.၁.၁၇၃၊ သဂ္ဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်၊ ဗြဟ္မသံယုတ်၊ ဂါရဝသုတ္တံ)

ပုဂ္ဂိုလ်အား ဖြစ်စေ, ဓမ္မအား ဖြစ်စေ ရိုသေလေးစားခြင်းသည် ကောင်းမွန်ပါ၏။ သို့သော် ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ကိုးကွယ်မှုထက် ဓမ္မအပေါ် ကိုးကွယ်မှုကသာ ပို၍ အရေးကြီး၏။ ရောဂါ အသည်းသန်ဖြစ်၍ နောက်ဆုံးအချိန်သို့ ရောက်ကာ ဘုရားရှင်ကို ဖူးမြော် အရိုအသေပေးရန် မစွမ်းနိုင်တော့သဖြင့် စိတ်ဆင်းရဲနေသော ဝက္ကလိမထေရ်အား “ဝက္ကလိ… ဤအပုတ်ကောင်ကို ဖူးမြင်ရခြင်းဖြင့် သင့်တွင် အဘယ် အကျိုး ရှိပါအံ့နည်း။ တရားကိုမြင်သူသည် ငါဘုရားကို မြင်၏။ ငါဘုရားကို မြင်သူသည် တရားကိုမြင်၏” ဟု ဟောကြားခဲ့ဖူးသည်။ (သံ.၃.၈၇၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ခန္ဓသံယုတ်၊ ထေရဝဂ်၊ ဝက္ကလိသုတ္တံ)

ထို့အပြင် အခြေအမြစ် ကင်းမဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ကိုးကွယ်မှု, ဝါဒရေး ကိုးကွယ်မှုများသည်ကား မသင့်လျော်။ ဗုဒ္ဓသည် ရဟန်းတို့အား သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓအစစ် ဟုတ်, မဟုတ်ကိုပင် စိစစ်စူးစမ်းရန် ဟောကြားခဲ့ဖူးသည်။ ကိုယ်နှုတ် အကျင့်သီလတို့ အပြစ်ကင်း ဖြူစင်၏လော၊ ထိုသို့ အပြစ်ကင်းဖြူစင်မှုသည် ခဏတဖြုတ်လော, ရည်ရှည် တည်မြဲပါသလော၊ ထင်ရှားကျော်ကြားမှုတို့ကြောင့် အပြစ်အနာဆာတို့ တိမ်မြုတ် မှေးမှိန်၍ နေသလော၊ ကာမဂုဏ်တို့ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့်လော, အမှန်တကယ် တပ်မက်မှုကင်း၍လော စသဖြင့် စူးစမ်း စစ်ဆေးသင့်သည်။ ထိုသို့ စူးစမ်းစစ်ဆေးပြီးမှ ဘုရားရှင်ထံ ချဉ်းကပ်ကာ တရားနာကြားရမည်။ ကိုယ်တိုင် ကျင့်ကြံအားထုတ်ရမည်။ အချို့တရားတို့ကို (အထိုက်အလျောက်) ကိုယ်တိုင် ထိုးထွင်းသိသောအခါတွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် အစစ် ဖြစ်သည်ဟု ကြည်ညိုခြင်းဖြစ်၏။ ထိုသို့သော ယုံကြည်ခြင်းသည်သာ စူးစမ်းဆင်ခြင်မှုပါသော သဒ္ဓါတရား (အာကာရဝတီ သဒ္ဓါ)၊ ဒဿနအမြင်ကို အခြေခံသော သဒ္ဓါတရား (ဒဿနမူလိကာ သဒ္ဓါ - သောတာပတ္တိမဂ်ကြောင့် ဖြစ်သော သဒ္ဓါတရားကို ဆိုလိုသည်) ဖြစ်၍ ခိုင်မြဲသည်ဟု ဝီမံသကသုတ်တွင် ဟောကြားထားသည်။ (မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ စူဠယမကဝဂ်၊ ဝီမံသကသုတ်)

ထို့ကြောင့် ဓမ္မအား ကိုယ်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်ရန် အားထုတ်ခြင်းသည် သရဏဂုံတည်ခြင်းအရာတွင် ပဓာနကျသည်။ “ဘုရား, တရား, သံဃာ” ဟူသော သရဏဂုံသုံးပါးအား ဆည်းကြပ်ခင်းအား အစထား၍ တရားဓမ္မတို့ကို ကျင့်ကြံပွားများကာ နိဗ္ဗာန်အား မျက်မှောက်ပြုနိုင်မှ ဘေးကင်းရာ အစစ်သို့ ရောက်သည်။ ဘုရားရှင်သည် ထိုဘေးကင်းရာသို့ ရောက်စေနိုင်မည့် လမ်းကို ညွှန်ပြသူသာ ဖြစ်သည်။ အရိယာသံဃာတို့သည်လည်း မြတ်စွာဘုရား ညွှန်ကြားဟောပြတော်မူသော တရားတော်တို့ကို ကောင်းစွာလိုက်နာ ကျင့်ကြံ၍ ဘေးကင်းရာနိဗ္ဗာန်သို့ ဆိုက်ရောက်တော်မူကြသည့် သာဓက စံပြ အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ဘေးကင်းရာအစစ်သို့ ရောက်ရန်ကား တရားဓမ္မကို ကိုယ်တိုင် လိုက်နာ ကျင့်ကြံကြရမည် ဖြစ်သည်။

… အတ္တဒီပါ ဝိဟရထ အတ္တသရဏာ အနညသရဏာ, ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မသရဏာ အနညသရဏာ (ဒီ.၂.၁၆၅၊ ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာဝဂ္ဂ၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်)

ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုကာနီးတွင် မြတ်စွာဘုရားက “… မိမိကိုယ် မိမိ ကျွန်းသဖွယ်ပြုကာ အခြားတပါးအား ကိုးကွယ်ရာ မပြုပဲ မိမိကို ကိုးကွယ်ရာ ပြု၍ နေကြကုန်လော့။ ဓမ္မအား ကျွန်းသဖွယ်ပြုကာ အခြားတပါးအား ကိုးကွယ်မှု မပြုပဲ ဓမ္မကို ကိုးကွယ်ရာ ပြု၍ နေကြကုန်လော့” ဟု မှာကြားခဲ့သည်။

ထိုသို့ မိမိကို မိမိအားကိုး၍ တရားဓမ္မအား ကျင့်ကြံပွားများကာ ကိုယ်တိုင် ထိုးထွင်း၍ သိပါက “ဘုရား, တရား, သံဃာ” အပေါ်၌ ထားသော သဒ္ဓါတရားသည် ပိုမိုခိုင်မြဲလာသည်။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအမြင်တို့ကို အကြွင်းမဲ့ပယ်သတ်၍ သောတာပန် အရိယာဖြစ်သောအခါတွင် ရတနာသုံးပါးအပေါ်၌ ကြည်ညိုသော သဒ္ဓါတရားသည် မတုန်မလှုပ်ခိုင်မြဲသော ကြည်ညိုမှု (အဝေစ္စပသာဒ) ဖြစ်သွားသည်။ “ရတနာသုံးပါးမှ အပ ကိုးကွယ်ရာ မရှိ” (အပရပစ္စယ) ဟူသော စိတ်သည် မပျက်စီးတော့။ အပါယ် ဒုဂ္ဂတိဘုံသို့ ကျရောက်မည့် ဘေးမှ လွတ်မြောက်၍ လဲလျောင်းနားခိုရာ (ပရာယဏ) အစစ်သို့ ရောက်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။

ဧရာ (မန္တလေး)

စာညွှန်း။

၁။ ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန္ဓဝဂ်၊ သာမညဖလသုတ်၊ သရဏဂမန အဖွင့်အဋ္ဌကထာနှင့် ခုဒ္ဒကပါဌ သရဏတ္တယ အဖွင့်အဋ္ဌကထာ

၂။ ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာဝဂ်၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်

၃။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ စူဠယမကဝဂ်၊ ဝီမံသကသုတ်

၄။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ဗြာဟ္မဏဝဂ်၊ ဗြဟ္မာယုသုတ်

၅။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ဝိဘင်္ဂဝဂ်၊ ဒက္ခိဏဝိဘင်္ဂသုတ်

၆။ သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဂ္ဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ဗြဟ္မသံယုတ်၊ ဂါရဝသုတ်

၇။ သံယုတ္တနိကာယ်၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ခန္ဓသံယုတ်၊ ထေရဝဂ်၊ ဝက္ကလိသုတ်

၈။ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဓမ္မပဒ၊ ဗုဒ္ဓဝဂ်၊ ဂါထာအမှတ် ၁၈၈ မှ ၁၉၂

၉။ Going for Refuges & Taking the Precepts by Bhikkhu Bodhi, BPS, 1981.
၁၀။ Threefold Refuges by Nyanaponika Thers, The Wheel Publication No. 76, BPS, 1983.

မာယာတသိန်း

အခုတလော ဘလော့ဂ်တွေမှာ ဟိုကချစ် ဒီကချစ်နဲ့ တဖျစ်ဖျစ် မြည်နေကြလို့ သူများချစ်သလို မချစ်နိုင် မျောက်အိုကြီးလို မှိုင်နေသူတယောက် ကပ်ဖျက်ရပ်ဖျက် လုပ်လိုက်ပါတယ်။ မည်သူတဦးတယောက်ကိုမျှ ရည်ရွယ်လိုခြင်း အလျဉ်းမရှိပါ။ (ပုံ - မာယာတသိန်း)

*****

မပူမလောင် နွေးနွေး

ထမင်းပေါင်းလေး

စားမလားကွယ်

ကျိုက်ကျိုက်ဆူ ပူပူခပ်

ရေနွေးကြမ်းလည်း

ပါ ပါတယ်

နောက်ပြီးရင်…

ချိုမလိုလို စိမ့်စိမ့်

အိုက်စကရင်လေး

ကျွေးပါ့မယ်

မချိုမချဉ် ပြုံးပြုံး

စတော်ဘယ်ရီလေး

မြုံ့ဦးရယ်

လေပြေရယ် အေးအေး

ယပ်တောင်လေးနဲ့

ခတ်ပေးမယ်

ဒါပေမဲ့

ကျေးဇူးပြုပြီး

အချစ်အချစ်လို့တော့

တဖျစ်ဖျစ်

မမြည်လေနဲ့…

ဟိုးးး က

လက်ပံအို ပင်ယံထိပ်

မမှီနိုင်အောင်

ချိတ်ထားတယ်။ ။

ရေချမ်း ရေစင်

ဖဝါးက လက်နှစ်လုံး

ပုခုံးက လက်နှစ်သစ်

အတစ်အတစ် အရစ်အရစ်

လက်သလုံးနဲ့ ခြေသလုံးလေးတွေ

ခဲလို့သာ ထားလိုက်ချင်ရဲ့။

နမ်းရက်ပါဘု

ပါးမို့မို့ နဖူးပြင်

သားလှ ရွှေစင်

အောင့်ကာသာ

ရင်ဝယ်ထွေးရတယ်

မေ့သည်းဘဝင်။

မွေးမေလေ

အခက်ပွေတော့လို့

ဘွတ်ဘွတ်နဲ့ ရှူးရှူးတွေ

ပြိုင်ဘက်ကင်းအောင်ပ

မေ့သားမောင် ညစ်ပေပွဲမှာ

ဗွက်ကြမ်းလေတယ်။

အော် သားရယ်

အပူလောင်တတ်တယ်ကွဲ့

သုတ်သင်ကာ မယ်မယ်ဆေးပါ့မယ်

တဆိတ်တော့ ကိုယ်တော်

ငြိမ်ငြိမ်လေးနေပါ

လူးလူးလှိမ့် တခစ်ခစ်ရယ်

စိန်ခေါ်သည့်နှယ်။

လာ..လာလေ့

ဟာသွားတဲ့ မင်းဗိုက်

အပြည့် အကြိုက်သာ ဝိုက်တော့

ပန်းကြာငုံ ရင်ခွင်အပ်ပါလို့

နို့ညှီနံ့လေး မစို့မပို့

ဝိုင်အိုလက်နဲ့ မခို့တရို့

ခြေဖမိုးလေး ဆုတ်ခြေနယ်

မျက်ခွံကလေးမှေးစဉ်းလွယ်

ချိုချိုတွေကို လှိုင်လှိုင်ပေး

လက်ဖမိုးလေး ငုံကာမွှေး။

အို အေ အေ့ အေး။ ။

ဆို က ရေး တီး နှင့် အမေပေးတဲ့လက်ဆောင်

imaginarycloudsno2 မှ ဆို၊ က၊ ေရး၊ တီး အကြောင်းရေးပါ ဟု ဆိုဖူးသည်။

ဆို၊ က၊ ရေး၊ တီးသည် အနုပညာ ဖြစ်ပါသည်။ ဤဘဝတွင် အနုပညာနှင့် နီးစပ်ခွင့် မရခဲ့ပါ။ လေ့လာ ဆည်းပူးခွင့် မရခဲ့ပါ။ ဘဝခရီးလမ်းတလျှောက် မှတ်မှတ်ရရ ကြုံဖူးခဲ့သည်များကို အနုပညာနှင့် အတင်းကာရော ဆက်စပ်လိုက်ပါဦးမည်။

ကျမဂါဝန်ကလေး ဝတ်သောအရွယ်တွင် ကိုကြီးက ညတိုင်လျှင် အိမ်အပေါ်ထပ်ဝရံတာတွင် ကုလားထိုင်ပေါ်ထိုင်၍ ဂစ်တာ တဒေါင်ဒေါင်လုပ်ပါသည်။ “သီတာလာ သီချင်းဆို” ဟုခေါ်လျှင် ဝမ်းသာအားရ အပြေးကလေးသွားပြီး သူ့အနား ကျုံ့ကျုံ့လေးထိုင်ကာ

သစ်ပင်ပေါ်မှာ ထိုင်နေတဲ့ တောက်တဲ့တောက်တဲ့

မိုးလေဝသ ဟောတတ်တဲ့ တောက်တဲ့တောက်တဲ့

အို…အော်လိုက်စမ်းပါ…ဝို

ဝိုလား မင်းလား လေလား မိုးလား တောက်တဲ့ အို တောက်တဲ့ (မှတ်မိသည့် အတိုင်း ပြန်ရေးပါသည်။)

Kookaburra – Nursery Rhyme
https://www.youtube.com/watch?v=9V8r52_uWhA

ဟု ဆိုရပါသည်။ ကိုကြီး၏ ဂစ်တာလက်သံနှင့်ဖြစ်ပါသည်။

ကိုကြီးက “ထ ဟန်ပါလုပ်”ဟု ဆိုလိုက်လျှင် ဒီသီချင်းကိုပင် ဟန်နှင့်ပန်နှင့် တကျော့ပြန်ရပြန်ပါသည်။

သီချင်းဆုံးသွားသော်လည်း ကိုကြီးက ဂစ်တာကို ဆက်တီးနေပါသေးလျှင် ငြိမ်ပြီး နားထောင်နေမိပါသည်။

ကိုကြီးက “သွားတော့” လို့ ပြောလိုက်မှ ခါခါ ခါခါနှင့် ထပြေးပါတော့သည်။

အိမ်မှာ ကစလ(အကြီးစား စက်မှုလုပ်ငန်း)ထုတ် ရေဒီယို တလုံးရှိပါသည်။ နားထောင်သင့်သလောက် နားထောင်ခဲ့ပါသည်။ ကျမအလယ်တန်းကျောင်းသူဖြစ်ချိန်မှာတော့ ကိုကြီးက National ကက်ဆက်အမဲရောင်လေးတလုံး ဝယ်လာပါသည်။ နှစ်ထောင့်လေးရာ(ကျပ်)တောင် ပေးရသည်ဟု ဆိုပါသည်။ “ရိုရိုသေသေ ကိုင်ရမည်” ဟု ကျမတို့ မောင်နှမတွေ အားလုံးကို ပြောထား၍ ညီအမတွေ တယောက်တလှည့် ထိုကက်ဆက်လေးကို ဖုန်သုတ်ကြပါသည်။ တခါတရံ ကက်ဆက်လေးမှာ တနေ့ထဲ နှစ်ခါ သုံးခါ ဖုန်သုတ်ခံခဲ့ရပါသည်။ အကိုတွေက သူတို့ နှစ်သက်ရာ အခွေတွေ ဝယ်လာတတ်ပါသည်။ ကိုကြီးက ကျော်ဟိန်း၊ သန်းနိုင်၊ စိုးပိုင်၊ ဘိုဘိုဟန်… ကိုလတ်က ဇော်ဝမ်း၊ စိုင်းထီးဆိုင်၊ စိုင်းဆိုင်မော့၊ ခွန်သန်းထွန်း၊ ကံကော်တောမျိုးအောင်… ကိုလေးက ကိုင်ဇာ၊ မေဆွိ စသဖြင့်တို့ ဖြစ်ပါသည်။ (သူတို့ နားထောင်တဲ့ သီချင်းတွေက သူတို့စရိုက်ကို ပြောပြနေကြတယ်။ ကိုကြီးက ဟော့ရှော့၊ ကိုလတ်က လူအေး၊ ကိုလေးကတော့ ကြားထဲ ထားလိုက်ပါတော့)

ကက်ဆက် ဝယ်လာသည့်နေ့မှာပင် အဖေက ကိုကြီးကို အပြစ်ပြောပါသည်။ “မင်းတို့ဟာ ဆူညံဆူညံတွေကွာ နားမခံသာပါဘူး” ဟူ၍။ သို့ပါသောကြောင့် အဖေအိမ်မှာရှိလျှင် ကျမတို့ ကက်ဆက်မဖွင့်ရပါ။ သူအပြင်သွားချိန်မှ ဖွင့်ရပါသည်။ အဖေပြန်လာပြီ ဆိုပါက လမ်းထိပ်မှ ‘ပွမ်’ဆိုသော ကားဟွန်းသံကြားရပြီ ဆိုသည်နှင့် နီးရာလူက ကက်ဆက်ကို ‘ဒေါက်’ ကနဲ ပိတ်ပြီးသား ဖြစ်ပါသည်။ တခါတရံမူလည်း အဖေ့ အရိပ်အယောင် မြင်လိုက်သူ တယောက်ယောက်က “ဂျိန်းစဘွန်း လာပြီဟေ့” ဟု ကက်ဆက်ပိတ်ရန် လှမ်းအချက်ပေးရသည်များလည်းရှိပါသည်။ ဂီတနှင့် ခိုးကြောင်ခိုးဝှက် နီးစပ်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

မည်သို့ဆိုစေ ခေတ်ရေစီးကြောင်းအရ ကျမတို့အိမ်တွင် National ပင်ဖြစ်သော်လည်း ကက်ဆက်ခွေ နှစ်ခွေထည့်၍ရသော ကက်ဆက်လတ်တခု ရှိလာခဲ့ပြန်ပါသည်။ ကျမရှစ်တန်းတွင် ပထဝီဝင်ဘာသာ၌ ဂရပ်ဖ် ဆွဲခြင်းကို စတင်သင်ကြားရပါသည်။ အလွန်စိတ်ဝင်စားခဲ့ပါသည်။ တညမှာတော့ ကျမ ဂရပ်ဆွဲခြင်း သင်ခန်းစာများကို ပြန်လည်လေ့ကျင့်နေခဲ့ပါသည်။ တအိမ်လုံးလည်း အိပ်နေကြပြီဖြစ်၍ အခန်းလေးထဲတွင် နှစ်ပေမီးချောင်းလေးထွန်းပြီး တယောက်ထဲရှိနေခဲ့ပါသည်။ ပျင်းပျင်းရှိလာ၍ ကက်ဆက်ထဲသို့ အနားရှိ ကက်ဆက်ခွေတခု ကောက်ထည့်ဖွင့်လိုက်ပါသေးသည်။ စာ၌ အာရုံအပြည့်ဝင်စားနေစဉ် ဘာသံမှန်းမသိသည့် အသံကြီးထွက်ပေါ်လာရာ ကျမအလွန်ပင် လန့်ဖျန့်သွားပြီး ဘေးဘီဝဲယာ အမှောင်ထုထဲသို့ မဝံမရဲ လှည့်ပတ် ကြည့်ရှုမိပါသည်။ ကျမ၏ အသိစိတ်အာရုံများ ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်ချိန်တွင်တော့ ပြုံးစိစိနှင့် ရယ်ချင်ပတ်ကျိဖြစ်နေပြီး ထိုညအဖို့ စာကြည့်ခြင်းကိုလည်း ရပ်နားလိုက်ပါတော့သည်။

ကျမကို လိပ်ပြာလွင့်သွားစေသော အသံမှာ ကက်ဆက်မှ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ဆေးကျောင်းသား ကိုလေး သူတို့ကျောင်း Annual Dinner ၌ စင်ပေါ်တက်ကဲရန် လေ့ကျင့် အသံသွင်းထားသော ဆိုင်းမပါ ဗုံမပါ သုံးရာသီ တေးသံသာပင် ဖြစ်ပါတော့သည်။ နောက်နေ့၌ ဖြစ်ကြောင်းရယ်ကုန်စင်ကို ဗိုလ်ပုံအလယ်၌ ပြောပြရင်း တခွိခွိရယ်လေရာ ကိုလေးက “ငါ့အသံကိုများ..” ဆိုပြီးကျမကို မျက်စောင်းတွေ ထိုးပါသည်။ ကိုလေးသည် သူစိတ်ပေါက်လာပါက သူ၏ ပြူး၍မှေးသော မျက်လုံးကြီးဖြင့် မျက်စောင်းတွေ ပစ်ပြက်ထိုးတတ်ပါသည်။ ထို့ထက်ပို၍လည်း သူ စိတ်မဆိုးတတ်ပါ။ စိတ်ဆတ်၍ ဒေါသကြီးသော အကိုနှစ်ယောက်ဆီမှ စိတ်ဆိုးခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ သူလေ့လာ ဆည်းပူးတတ်မြောက်ထားခြင်း မိုင်ကုန် ဖြစ်ပါသည်။ (တကယ်တန်းမှာ သူ့ခမျာ စင်ပေါ်မတက်ခဲ့ရရှာပါ။ ပထမအဆင့် လူရွေးပွဲမှာပင် တီးဝိုင်းက တီးနေတာ တပိုဒ်ဆုံးသွားပြီ သူက ဘယ်နေရာက စဝင်ရမှန်းမသိ၍ အစမ်းပင် မဆိုခဲ့ရပါဟု နောင် အတော်ကြာမှ ကျမတို့က မေးလာ၍ မချိုမချဉ် ပြုံးဖြီးဖြီးဖြင့် ပြောပြပါသည်။ သုံးရာသီ သီချင်းကြားတိုင်း ကျမတို့ မောင်နှမတွေ တယောက်မျက်နှာ တယောက်ကြည့်မိစေသည့် အမှတ်တရ တခုဖြစ်ပါသည်။ သူမှ စင်ပေါ်မတတ်ခဲ့ရသလားဆိုလျှင် ၇ယောက်ကြီးများတောင်ရှိသော်လည်း တဦးတယောက်မျှပင် ပွဲဝင်ခဲ့ရဖူးခြင်းမရှိခဲ့ပါ။)

ကျမ တက္ကသိုလ် တက်နေပြီ ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ကျောင်းများပိတ်ထားသော တချိန်တွင် ရန်ပုံငွေ စတိတ်ရှိုးပွဲ လက်မှတ် အိမ်တိုင်ယာရောက် မဝယ်မနေရ လာရောင်းလေသည်။ မဖြစ်မနေမို့ လက်မှတ်တစောင်ကို ငါးရာကျပ်နှင့် ဝယ်ထားလိုက်ရပါသည်။ ကျမတို့မှာ မောင်နှမတွေများ၍ ထိုသို့ ဈေးကြီးပေးမှ ကြည့်ခွင့်ရသော စတိတ်ရှိုးပွဲမျိုးကို ရုံအပြင်မှ ခဏတဖြုတ် မတ်တပ်ရပ်သာ ကြည့်ဖူးပါသည်။ ဗလာပွဲများဆိုလျှင်တော့ တက်ညီလက်ညီရှိကြပါသည်။ ပွဲရက်နေ့ကျလာတော့ တအုံတမကြီးနဲ့ လက်မှတ်တစောင် ဘယ်လိုကြည့်မလဲ..လက်မှတ်လေးမှာအလိုအလျောက် အဆုံးခံရဖွယ်သာရှိပါသည်။ ကျန်သူများကား မလှုပ်ကြပါ။ စပ်စလူးကျမသာ လှုပ်ပါတယ်။ “နှမျောစရာကြီး သီတာကြည့်ချင်တယ်။ သီတာတို့ဆီ လက်မှတ်ရောင်းပြီး ဟိုဘက်လမ်းဆက်ရောင်းတာဆိုတော့ ဟိုဘက်လမ်းက သီတာ့ သူငယ်ချင်းတွေလည်း လာကြည့်မှာပဲဟာ” ဟူ၍ လုပ်ဇတ်ခင်းကာ သိုသိုသိပ်သိပ် ပူဆာသဖြင့် ကိုလတ်က လိုက်ပို့ပါသည်။ Honda Super Cub ရွှေရောင် ဆိုင်ကယ်လေးနှင့် ဖြစ်ပါသည်။ ပွဲလုပ်သည့်နေရာကို အသေအချာမမှတ်မိတော့ပါ။ အသွားလမ်းမှာ ဆိုင်ကယ်ဘီးဝင်ဖာရသည်ကိုတော့ မှတ်မိပါသည်။ ကန်တော်လေးဘက်ဟု ထင်ပါသည်။ ရုံရှေ့ရောက်တော့ “ည ၁နာရီ ငါလာကြိုမယ် ဒီရုံရှေ့ကပဲစောင့် ဘယ်မှလျှောက်မသွားနဲ့” ဟု မှာခဲ့ပြီး ထွက်သွားပါတော့သည်။

ကျူဖျာထရံတွေ ကာထားသော ဖုန်တသောသောထနေသည့် ပွဲရုံထဲ တယောက်ထဲဝင်သွားရဲခြင်းသည် အပျော်ကြူးသော လူငယ်တဦး၏ တက်ကြွရွှင်လန်းခြင်းမဟုတ်သလို၊ တကိုယ်တော် မိုက်ရူးရဲခြင်းလည်း မဟုတ်မှန်း ကိုယ်တိုင်သိနေခဲ့ပါသည်။ ထိုင်ခုံနေရာရှာတော့ နေရာက နောက်နားတော်တော်ရောက်သည်။ ထိုင်ခုံများမှာ သစ်သားခေါက်ကုလားထိုင်များ ဖြစ်ကာ တခုံနှင့်တခုံ ကြိုးများဖြင့် တွဲသီထားပါသည်။ ပွဲခင်းထဲ ရောက်ချိန်၌ အလင်းရောင်လက်ကျန်ရှိသေးပြီး ဘေးခုံများတွင် လူရောက်မလာသေး။ ညမှောင်လာသည်နှင့်အမျှ ကိုယ့်ဘေးကို ဘယ်လိုလူတွေများရောက်လာလေမလဲဟု စိုးလွင်လွင်သီချင်းလို တိုးတိတ်စိုးထိတ် ကြောက်နေပါပြီ။ အချိန်ကျလာတော့ မျှော်လင့်ထားသလို မိန်းမဖော်များက ရောက်မလာ၊ ကောင်လေးများရောက်လာသည်။ ဒန်တန့်တန်။ သို့သော်…မနေနိုင် မထိုင်နိုင်တော့သော ကိုယ်ကပင် ဦးအောင် "ဒီနေရာလက်မှတ်တွေက အန်တီမြတို့ကို ရောင်းထားတာ မဟုတ်လား" စကားစလိုက်သည်နှင့် "ဟုတ်ပါတယ် သူတို့မအားလို့ ကျွန်တော်တို့ကို သွားကြည့်ကြဆိုပြီး လက်မှတ်သုံးစောင်ပေးလိုက်တာပါ။ ကျွန်တော်တို့က အောင်မင်္ဂလာကျောင်းက ကျောင်းသားတွေပါ" ဟု ဆိုလိုက်သောအခါ ကျမရင်ထဲမှ "ဟေး" ဟုပင် အော်လိုက်မိပါတော့သည်။ ကျမမိဘများ ဆွမ်းဝတ်ပြုနေသော အောင်မင်္ဂလာ စာသင်တိုက်မှ ကျောင်းသားများသည် ကျမကို ထိဖို့တို့ဖို့ မဆိုထားနှင့် အကယ်၍ အန္တရာယ် တစုံတရာ ကျရောက်လာလျှင်ပင် ကျမအား အသက်ပေး၍ ကာကွယ်ကြမည့်သူများပေဟု စိတ်ထဲမှ ယုံကြည်မိ၍ ဖြစ်ပါသည်။ (လွန်ခဲ့သော အနှစ်နှစ်ဆယ်က ယဉ်ကျေးမှုကို တလေးတစား ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်းမျှသာ)

ပွဲစတော့ စင်ကို မမြင်ရတော့ပါ။ ကျမလည်း ဘုန်းကြီးကျောင်းသားများနှင့် တန်းတူညီတူ ထိုင်ခုံပေါ်တက် မတ်တပ်ရပ် ကြည့်ရပါတော့သည်။ မှတ်မှတ်ရရ စိုးသူ စင်ပေါ်ရောက်သည် ဆိုလျှင်ပင် တနေရာမှ ရုန်းရုန်း ရုန်းရုန်းထဖြစ်ပါသည်။ မျှော်လင့်ပြီး ဖြစ်သည့် ရန်ဖြစ်ကြသည်ဟူသော စကား ပရိသတ်တွေက လက်ဆင့်ကမ်းယူလာသည်။ ကိုစိုးသူကတော့ ပွဲဆူအောင်လုပ်လေပြီဟု အူတူတူအတတ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသူကျမပင် တန်းသိလေသည်။ ခဏနှင့် ငြိမ်သွားသည်။ ကိုစိုးသူလည်း သီချင်းတွေ ဆက်ဆိုနေသည်။ နောက်ဘယ်သူတွေ ဆိုလေသလဲ မမှတ်မိတော့ပါ။

ကျမလည်း ညောင်းရင် ထိုင်လိုက်၊ ကြည့်ချင်လာရင် ခုံပေါ်တက်လိုက်နှင့် လေ့ကျင့်ခန်း ယူနေပါသည်။ စိုးလွင်လွင်ဟု ကျေညာလိုက်ချိန်မှာတော့ ထိုင်ခုံပေါ်မှာ အပီအပြင်ရပ်နေပြီ ဖြစ်ပါသည်။ နောက်က လူများကိုလည်း အားမနာနိုင်တော့ပါ။ ကိုစိုးလွင်လွင် သီချင်းတွေ အများကြီးဖြင့် အကြာကြီး ဖျော်ဖြေပါသည်။ သို့သော် ဘာမူးသလဲတော့မသိ ယိုင်ထိုးနေပါသည်။ သူနဲ့ အပြိုင်ယိုင်နေကြသော ကောင်လေးတွေကလည်း စင်ပေါ်တက် ၂၀၀တန်တွေ သူ့ပါးစပ်ထဲထည့် ဆုချကြပါသည်။ ဘယ်လိုကြီးလည်း ထူးဆန်းထွေလာတွေပါလား ဟူသော ခံစားမှုကိုရစေပါသည်။ (ထိုခေတ်အခါက ပွဲကြည့်လာသူ ပရိသတ်မှာ မီးရောင်ထိုးထားသောစင်ပေါ်သည် မိမိနှင့်မဆိုင်သော ကန့်သတ်နယ်မြေ အဖြစ်သာ နားလည်ကြပါသည်။) တီးဝိုင်းက သူဆိုပါမည်ဟု ကျေငြာလိုက်သော သီချင်းကို တီးနေပြီ သူက ဝင်ရမည့်နေရာမှာ မဝင်သေး ဆိုချင်သည့်နေရာက ထဆိုသည်။ တီးနေသူတွေ မျက်နှာတွေ ရှုံမဲ့ကာ သူဆိုသောနေရာက တရောသောပါးလိုက်တီးရသည်။ ကျမ မခံစားနိုင်တော့ပါ။ ညဉ့်နက်လာသည်နှင့်အမျှ နာရီ အတော်ကြာ အာရုံပြင်းပြင်းတွေကို တလစပ် မြည်းစမ်းနေတော့ လူလည်း ငိုင်စပြုလာပါပြီ။ နာရီကြည့်လိုက်တော့ ၁နာရီထိုးဖို့ ၁၅မိနစ်အလို…ပွဲခင်းထဲကနေ ထွက်လာလိုက်တော့သည်။ ရုံရှေ့ရောက်တော့ ကိုလတ်ကရောက်နေပြီ။ ဆိုင်ကယ်နောက်ခုံလေးက ထိုင်လိုက်လာရင်း မောင်နှမနှစ်ယောက် အိမ်ပြန်လာကြတော့ (စိုးလွင်လွင် သီချင်း ထဲကလို မင်းဆံနွယ်တွေ တောင်ပံဖြန့်စရာ ဆံနွယ်တွေတော့ မရှိပါ။) နားနှစ်ဖက်မှာ ဝတ်ထားတဲ့ နားစွဲအရှည်ကြီးကတော့ လေထဲမှာ ဝဲလို့

ဒီပို့စ်မှာတော့ ဆို နှင့် ပတ်သက်သည်များသာ၊ က ကိုတော့ သည်မှာ ရှုစားနိုင်ပါသည်။ ရေး တာတွေကတော့ ဘလော့ပေါ်မှာ ကပေါက်တိ ကပေါက်ချာ၊ တီး ကတော့ စောင်းကြီးပိုက်ရိုက်ထားသည့် ဓာတ်ပုံ ကိုယ်နဲ့ အတူရှိမနေတော့၍ မကြွားနိုင်တော့ပါ။

(ကျမ ၁၆နှစ်မတုန်းက အိမ်မှာအလှထားသည်ဟုပင် မဆိုနိုင်သည့် ဖုန်အလိမ်းလိမ်းတက်နေသည့် စောင်းကြီးကို သူ့ဟာသူ ဖုန်သုတ်ယူလာပြီး၊ ဒီလိုထိုင် ဒီလိုပိုက် လက်ကို ဒီလိုထားရတယ်ဟဲ့ ဆိုပြီး ကိုလေး ရိုက်ပေးထားသော ဓာတ်ပုံဖြစ်ပါသည်။)

မကြီး အကြောင်းရေးပြီး အကြွေးကျန်နေသည့် အကိုသုံးယောက်အကြောင်း ကို ရေးမိလျက်သားလည်း ဖြစ်သွားပါသည်။

သားကြီး ၁၁နှစ်ပြည့် မွေးနေ့ (August 17)အတွက် မေမေပေးထားပြီးသားအကောင်းဆုံးလက်ဆောင် ညီလေးနဲ့ အတူ တွဲညှပ်ပေးချင်တဲ့ လက်ဆောင်တခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

(လူဆိုတာ ခြောက်ပြစ်ကင်း သဲလဲစင်မဟုတ်၊ အမှားနှင့်မကင်းကြပါ။ သည်းခံခွင့်လွှတ်အနစ်နာခံစိတ်များဖြင့် သွေးရင်းသားရင်း မောင်နှမချင်းတွေ ရှေးကထက်ပိုချစ်စေလိုသော ဆန္ဒဖြင့်)

ဒေါက်တာ နန္ဒမာလာဘိဝံသ၏ တရားပွဲ

http://www.smcmeditation.org/DrN_0809.jpg

ခ်စ္ျခင္းအားျဖင့္ ထူးအိမ္သင္

တေန႔က သုႏွင္းဆီက ကဗ်ာ ပို႔စ္တင္ေတာ့
“… မိတ္ေဆြၾကီး သုႏွင္းဆီကိုးးး
ေတြ႔ရတာ လွလိုက္တာဗ်ာ…
(ကဗ်ာကို ေျပာတာပါ)” လို႔ ေကာ္မန္႔သြားေရးခဲ့ပါတယ္။
ေတြ႔ရတာ လွလိုက္တာဗ်ာ…ဆိုတာ သၾကၤန္မိုးဇတ္ကားထဲမွာ ကိုလတ္ႀကီး(ေဇာ္၀မ္း)က မႏြယ္(ေမသန္းႏု)ကို ႏႈတ္ဆက္လိုက္ပံုေလးကို ယူသံုးလိုက္တာပါ။
မိန္းမေခ်ာေလးတေယာက္ကို ျမင္ျမင္ခ်င္း ေတြ႔ေတြ႔ခ်င္း မခိုးမခန္႔ လုပ္လိုက္ပံုကို စိတ္မ်က္စိထဲ ႏွစ္ခါ သံုးခါျပန္ျမင္လိုက္ၿပီး ေကာ္မန္႔မွာေတာင္ (ေဇာ္၀မ္းေလသံျဖင့္ ဖတ္ပါလို႔) ထပ္သြားျဖည့္ရင္ေကာင္းမလား ေတြးမိခဲ့ပါေသးတယ္။
ေနာက္တေန႔မွာပဲ သက္ေ၀က message ပို႔လာတယ္။
Zaw One passed away last nite :( တဲ့
အို..

ဦးေဇာ္၀မ္းက ကိုယ္ရဲ႕ အသည္းစြဲ အႏုပညာသည္ မဟုတ္ပါဘူး။ ကိုလတ္(က်မ၏ အကိုသံုးေယာက္အနက္မွ အလတ္)ကေတာ့ သူ႔သီခ်င္းေတြ အေတာ္ႀကိဳက္ပါတယ္။
မိစိမ္းကားရဲ႕ မာယာေတာၿမိဳင္ေျခ...
မုဆိုးေကာင္းတို႔မည္သည္ လမ္းမမွားေခ်.. သားေကာင္ကိုေဖြ. ေခ်ာ့ျမွဴကစားကာ သုဘဒၵါလို အသည္းမာသူပါေလ.. က်ားမ်က္ရည္ဆို ေျခေတာ္သူေဆးေန... ဆိုတဲ့ သီခ်င္း အေခြပါးေအာင္ဖြင့္လြန္းလို႔ ကိုလတ္ အသည္းမ်ားကြဲေနသလား လို႔ ေဘးကေန အကဲခတ္ခဲ့ရတာအေမာ..ဖြင့္လည္းမေမးရဲဘူး။ ကိုယ့္ထက္အႀကီးလည္းျဖစ္ျပန္၊ ေမာင္နဲ႔ႏွမ ပါးစပ္က ဖြင့္ေဆြးေႏြးလို႔ သင့္ေတာ္တဲ့အေၾကာင္းအရာ မဟုတ္ဟု လိုက္နာရတဲ့ (တင္းၾကပ္တဲ့) ယဥ္ေက်းမႈ ဓေလ့ ထံုးစံေတြရွိခဲ့ပါတယ္။
*****

မေန႔ကပါပဲ
ေပါက္နဲ႔ မငံုက CBox မွာလာႏႈတ္ဆက္ထားေတာ့
ေပါက္နဲ႔ မငံုေရ…လူက low spirits ျဖစ္ေနတယ္…ေကာ္မန္႔ေတြေတာ့ ခ်စ္ျခင္းအားျဖင့္ ႀကိဳးစားေရးေနပါတယ္ လို႔ ျပန္လိုက္တယ္။
ခ်စ္ျခင္းအားျဖင့္ ဆိုတာ ဘေလာ့ဂ္ေရးေဖာ္ေရးဖက္ေတြ အားလံုးကို ရည္ညႊန္းလိုက္တဲ့ ထူးအိမ္သင္ရဲ႕ အသံုးေလးကို ယူသံုးလိုက္တာပါ။ ခဏေနေတာ့ ေတြးမိျပန္တာက ငါ့အေျခအေနနဲ႔ ဒီေလာက္လွတဲ့ အသံုးကို ယူသံုးဖို႔ မသင့္ပါဘူးေလ ဆိုၿပီး messageကို ျပန္ဖ်က္ထားလိုက္ပါတယ္။

ဒီေန႔က ထူးအိမ္သင္ေန႔တဲ့
ဘယ္သူမွ ရိုက္မစစ္ပဲ ေျပာခဲ့ပါရေစေနာ္…
သူ သီခ်င္းဆိုရင္ေလ ကိုယ့္တေယာက္ထဲကို ဆိုျပေနသလိုပဲ…
တကယ္ေတာ့ သူက လူေတြအမ်ားႀကီး တေယာက္ခ်င္း တေယာက္ခ်င္းဆီကို အဲ့လို ခံစားခ်က္မ်ိဳး ျဖစ္ေအာင္ ဆိုသြားခဲ့တာ…
အို ရွင္းရွင္းပဲ ေျပာမယ္ ရွင့္ႏွလံုးသား အႀကီးႀကီးကို က်မခ်စ္တယ္
(ရွင္သိေအာင္ ေျပာလိုက္ဦးမယ္။ ဟို ကိုဧရာဆိုတဲ့ လူလည္ႀကီးေတာင္ ရွင့္ကိုခုတံုးလုပ္ၿပီး က်မကို မလိမ့္တပတ္ လုပ္သြားေသးသေတာ့…)

ထိုတည

“ဆရာ ဆရာ တံခါးဖွင့်ပါဦး” “ဆရာ”

အချိန်က ညသန်းကောင်နားနီးနေပြီ။ အိမ်ရှေ့မှ တကြော်ကြော်ခေါ်နေသည်။

အစေ့ပိတ်ထားသော အိမ်ရှေ့ တံခါးမကြီးကို အသာဟကြည့်တော့ ဆိုက်ကားပေါ်မှာ လူတယောက်၊ ဆိုက်ကားဆရာက တံခါးဖွင့်ပေးရန် တကြော်ကြော်အော်နေခြင်းဖြစ်သည်။

“ဘာဖြစ်လာတာလဲ” ဟု မေးရင်း၊ တံခါးသွားဖွင့်ချိန်တွင် ဆရာဝန်က မီးဖွင့်ပြီး ဆေးခန်းထဲမှာ အသင့်စောင့်နေသည်။

“သေနတ်ထိလာလို့”

“ဟင်! ဘယ်ကို ထိလာတုန်း”

“ခြေသလုံးနဲ့ ပေါင်မှာပါ..” ဆိုက်ကားဆရာက ဖြေနေခြင်းဖြစ်သည်။

“လာလာ ရှင်တွဲခေါ်လာခဲ့” …ဆိုက်ကားဆရာကို ပြောလိုက်သည်။

*****

လူနာဆေးခန်းထဲရောက်တော့ ဆရာဝန်က ဘယ်အချိန်က ဘယ်လိုဖြစ်လာတာလဲ ဟုမေးသည်။

“အဝိုင်းမှာ ဆရာ၊ သူတို့ ပစ်တာ…”

“အဝိုင်းမှာ ပစ်တယ်ပြောသံကြားလိုက်တာ ညဦးပိုင်းလောက်ကပဲ”

“ဟုတ်ပါတယ်ဆရာ… ၉-နာရီလောက်ကတည်းကပါ။ မြို့ထဲက ဆေးခန်းတွေ တခုဝင် တခုထွက်နဲ့ ကြည့်မပေးကြလို့ ဒီနေရာထိ အခုမှရောက်လာတာပါ။”

လူနာ ကုတင်ပေါ်ရောက်တော့ ဆရာဝန်က စစ်ဆေးမှုတွေ ပြုနေသည်။

ပေါင်ကတော့ ရှပ်ထိသွားတာ ကိစ္စမရှိဘူး။ ခြေသလုံးကတော့ ကျည်ဆန်ဖောက်ဝင်သွားတယ်။ ခွဲထုတ်ရလိမ့်မယ်။

“ရပါတယ်ဆရာ လိုအပ်သလို လုပ်ပါ။”

ဆရာဝန်သည် ခြေသလုံး ကျည်ဆန်ဖောက်ဝင်သွားသော နေရာကို ကိရိယာများဖြင့် အတွင်းမှ ကျည်ဆန်တောင့်ကို ထုတ်ယူနိုင်ရန် ကြိုးစားနေသည်။ အတန်ကြာသည်အထိ ကျည်ဆန်က ရှာမတွေ့ဖြစ်နေသည်။

“ကျည်ဆန်ကို ရှာမရဖြစ်နေတယ်။ ဘယ်သေနတ်အမျိုးအစားရဲ့ ကျည်လဲ … G3 လား၊ G4 လား မသိဘူး။ အောင်ဝင်းဆီ ဖုန်းဆက်လိုက် အကျိုးအကြောင်းပြောပြပြီး အခုလာခဲ့ပါလို့ ပြောလိုက်…။” ဆရာဝန်က သူ့သူငယ်ချင်း ဆရာဝန်ဆီ ဖုန်းဆက်ခိုင်းခြင်းဖြစ်သည်။

“ဒီအချိန်ကြီး လာပါ့မလား။”

“ဆက်သာဆက်လိုက်စမ်းပါ။”

*****

နာရီဝက်ခန့်အကြာမှာပင် သူငယ်ချင်းဆရာဝန် ရောက်လာသည်။ ဆေးခန်းလေး အတွင်း၌ လူသုံးဦးရှိနေသော်လည်း လိုအပ်သော အသံမှလွဲ၍ တိတ်ဆိတ်နေသည်။ လူနာတို့၏ အမျိုးမျိုးသော ညီးညူးအော်ဟစ်သံများနှင့် ရင်းနှီးဖူးပြီးသောနားသည် ထိုလူနာ၏ အော်သံ မကြားရခြင်း၌ အမည်မသိသော ထူးခြားမှုကို ဖြစ်စေသည်။ ခန်းဆီးလေးကို အသာလှစ်ကြည့်မိတော့ ဆရာဝန်နှစ်ယောက် ခေါင်းချင်းဆိုင် အလုပ်ရှုပ်နေကြပြီး၊ လူနာမှာ နံရံဖက်သို့ မျက်နှာမူနေ၍ သူ့မျက်နှာအနေအထားကို မမြင်ရ။ ဆိုက်ကားဆရာကတော့ အိမ်အပြင်မှာပင် စောင့်နေဟန်တူသည်။

သိပ်မကြာလိုက်ဟု ထင်ရသော အချိန်အပိုင်းအခြားအတွင်းမှာ လူနာ ဆေးခန်းအတွင်းမှ ထွက်လာသည်။ ဆရာဝန်က Antibiotic - one course နှင့် အကိုက်အခဲ ပျောက်ဆေး တပတ်စာ လူနာအားပေးလိုက်ရန် ညွှန်ကြားသည်။ တံခါးပေါက်အရောက်၌ လူနာက “ဆရာတို့ကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်” ဟု ပြောသွားသည်ကို ကြားလိုက်ရသည်။

*****

နောက်နေ့ ဆေးခန်းဖွင့်ချိန်ကုန်ဆုံးသွားသောအခါ “မနေ့က ဟိုလူနာ ဆေးလည်းလာမထည့်ဘူး” ဟု ပြောမိတော့ ဆရာဝန်က မကြားဟန်ပြုနေသည်။

ဆေးခန်း စတင်ဖွင့်ချိန်မှ စ၍ လူနာတဦးချင်းစီ၏ ကျန်းမာရေး မှတ်တမ်းကို အမည်၊ အသက်၊ နေရပ်လိပ်စာနှင့်တကွ စနစ်တကျထားသော ဤဆေးခန်းလေးတွင် ထိုတညမှ ထိုလူနာသည် မှတ်တမ်းဖွင့်မထားလိုက်သော လူနာ ဖြစ်သည်။

ခုတေလာ ဧရာသီတာတို႔...

ခုတေလာ

ကိုေအာင္သာငယ္နဲ႔	မေနာ္ဟရီက တက္ဂ္တဲ့ အတြက္
ဧရာ	သီတာ တို႔
ေတြးေနမိတာက
အေျပာင္းအလဲေတြအေၾကာင္း...။	မိဘေမတၱာအေၾကာင္း(“ကမၻာမီးေလာင္ သားေတာင္ခ်နင္း” ဆိုတဲ့ စကားပံုနဲ႔ ဆက္စပ္ၿပီး)
ကိုယ့္ကိုယ္ကို ၿပန္ဆင္ၿခင္မိတာက
“ငါ” ဘာလဲလို႔ ကိုယ္တိုင္ တိတိက်က် မသိေသးပါလား… ။	မျပည့္မစံုနဲ႔ပဲ ေသဆံုးသြားေတာ့မလား…
က်န္းမာေရး
ေကာင္းပါတယ္။ ႏွာေစးတာက လြဲလို႔… ။	ေျခေတြ၊ လက္ေတြ မသယ္ခ်င္ပါ။ (အခ်ိဳမႈန္႔ပါတာ စားမိတယ္ထင္တာပဲ… ဆိုင္လားေတာ့ မေသခ်ာ။)
ဖတ္ၿဖစ္တဲ့စာအုပ္ေတြက
လက္လွမ္းမီတဲ့ စာအုပ္။ အပ်င္းႀကီးေတာ့ အိပ္ယာနံေဘး စာအုပ္စင္က လက္လွမ္းမီတဲ့ စာအုပ္ေတြပဲ ဖတ္ျဖစ္ေနပါတယ္။
ေရာက္ေနၿဖစ္တာက
အိမ္နဲ႔ အလုပ္၊ အလုပ္နဲ႔ အိမ္	ေလွ်ာက္ေနက် လမ္းတေလွ်ာက္
ေရးၿဖစ္ေနတာက
အလုပ္ထဲက email နဲ႔ reports ေတြ …။ အဲ… “ခုတေလာ” ပို႔စ္	ကိုယ့္အေၾကာင္းေတြခ်ည္း (ရွက္သလိုလည္း ျဖစ္မိတယ္။)
နားေထာင္ၿဖစ္ေနတာက
ျမန္မာ သတင္းပါပဲ… BBC, VOA, RFA အစံုေပါ့ ။ သားေတာ္ေမာင္ ထထဖြင့္တဲ့ သီခ်င္းေတြလည္း နားေထာင္ျဖစ္ပါတယ္။	BBC ျမန္မာပိုင္း သတင္းအစီအစဥ္
ရြတ္ေနမိတဲ့ကဗ်ာက
ေကာင္းမႈျမတ္ႏိုး၊ ေကာင္းေအာင္ႀကိဳး၍၊ ေကာင္းက်ိဳးကိုယ္၌ တည္ေစမင္း…။
ၿဖစ္ခ်င္ေနတာက
ကိုယ္လုပ္ခ်င္တာေတြ လုပ္ၿပီး ခ်မ္းသာတဲ့သူ၊ ကိုယ္စားခ်င္တာေတြ စားၿပီး က်န္းမာတဲ့သူ၊ ကိုယ္ေရးခ်င္တာေတြ ေရးၿပီး စာေရးဆရာႀကီးေတြလို နာမည္ႀကီးတဲ့သူ၊ အဲ…. အမ်ားႀကီးပါပဲ…။	ေအာင္ျမင္ ေက်ာ္ၾကား လူႀကိဳက္မ်ားေသာ ဘေလာ့ဂါတေယာက္ (လုပ္ခ်လိုက္ျပန္ၿပီ…အတည္မယူပါနဲ႔ေနာ္)
စားၿဖစ္ေနတတ္တာက
မသီတာခ်က္ေကၽြးတဲ့ ဟင္းနဲ႔ ထမင္း	အခ်ဥ္သီးေတြ… (ပိန္ခ်င္လြန္းလို႔)
သနားေနမိတာက
ကိုယ္အပါ၀င္ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြ… ။
လြမ္းေနမိတာက
မႏၲေလးအိမ္က စာအုပ္ေသတၱာေတြ… ။	အျဖဴ အစိမ္း ၀တ္ထားတဲ့ လြယ္အိတ္ေလးေတြလြယ္ထားတဲ့ တေျပးညီ လိႈင္းလံုးႀကီးေတြ
ေမ့ေလ်ာ့ပစ္ေနမိတာက
တေ႐ြ႕ေ႐ြ႕ႀကီးလာတဲ့ ကိုယ့္အသက္…	အမွား ပါးပါးေလးေတြ
ခါးသက္ေနမိတာက
ေထြးအန္ပစ္ခ်င္မိတဲ့ အမွားေတြ…။	သိသင့္တာကို သိ၊ မသိသင့္တာကို မသိနဲ႔တဲ့
တမ္းတေနမိတာက
ငယ္စဥ္ကလို လွ်စ္စစ္မီး မွန္မွန္လာတဲ့ မႏၲေလး၊ မင္းတုန္းမင္းေခတ္၊ ကိုလိုနီေခတ္ကလိုပဲျဖစ္ျဖစ္ လြတ္လပ္တဲ့ သတင္းစာ၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဆရာေတြေခတ္ကလို တကၠသိုလ္၊ ၿမိဳ႕မၿငိမ္းတို႔ေခတ္ကလို သီခ်င္းေတြ၊ …
ၾကိတ္ၿပီးခ်ီးက်ဴးေနမိတာက
ငါ… တယ္ေတာ္ပါလား လို႔။	ကိုယ့္ထက္ငယ္တဲ့ ဘေလာ့ဂါ အခ်ိဳ႕
ၾကိတ္ၿပီးအထင္ေသးေနမိတာက
ဘာမွ မဟုတ္ပဲ “ငါတယ္ေတာ္ပါလား လို႔” ေတြးတတ္ေနတဲ့ ကိုယ့္ကို… ။	တိုးတက္မလာတဲ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္
ဆႏၵမရွိတဲ့ေနရာ
အၾကမ္းဖက္သမားေတြႀကီးစိုးတဲ့ ေနရာ…။	မ႑ပ္တိုင္
ဆႏၵရွိေနတဲ့ကိစၥ
ကိုယ္စြမ္းႏိုင္သေလာက္နဲ႔ အမ်ားအက်ိဳးရွိမယ့္ကိစၥ	ကေလးမ်ားအတြက္ ျမန္မာစာ ၀က္ဆိုဒ္
မုန္းတီးေနမိတာက
နာရီ… အထူးသျဖင့္ အိပ္ယာထရင္ေပါ့။	မလိုတမိ်ဳး လိုတမ်ိဳး ေလသံ အနိမ့္အျမင့္ေတြ
ခ်စ္ေနတာက
အခ်စ္… ။ သီတာေရစင္ပမာ တသြင္သြင္စီးေနတဲ့… အခ်စ္။	ခ်စ္ျခင္းတရားတို႔ ျမစ္ဖ်ားခံရာ ဧရာ၀တီ (လူၾကားေကာင္းေအာင္ ေရာခ်လိုက္ျပန္ၿပီ)
စိတ္ပ်က္ေနမိတာက
ကိုယ့္ဘ၀ေကာင္းစားေရးအတြက္ ဘာမဆိုအကုန္ စေတးမယ့္ လူေတြ…။	နည္းနည္းသာ စားေသာ္လည္း မ်ားမ်ားပူေသာဗိုက္ (အားရပါးရ မစားရ၍)
စြဲလန္းေနမိတာက
ကိုယ္ယံုၾကည္ရာ…	အိပ္မက္တဲ့ အရာေတြ အားလံုး
လိုအပ္ေနတာက
အမွန္တရား စိုးမိုးေရး	သေဘာထားအမွန္
ေတာင္းေနမိတဲ့ဆု
ဆုေတာင္း ခဲပါတယ္… ။ လုပ္ယူမွသာ ရတတ္လို႔…။	ေထာက္ရာတည္ရာ ရ,ရပါလို၏။
ထပ္ၿပန္တလဲလဲေအာ္ဟစ္ေနမိတာက
ပါးစပ္ထဲေရာက္လာတဲ့ သီခ်င္းမွန္သမွ်။ တခါတေလ ေမတၱာသုတ္ပရိတ္လည္း ပါရဲ့။	သားႀကီး စာၾကည့္စမ္း၊ ဘာစာလုပ္ၿပီးၿပီလဲ)))
ဝန္ခံခ်င္တာက
ကိုယ့္အမွားကို လြယ္လြယ္နဲ႔ ၀န္မခံခ်င္တာ… ။((ကိုေအာင္သာငယ္, မေနာ္ဟရီ နဲ႔ မသီတာတို႔ရဲ႕ ခုတေလာကို မွီျငမ္းျပဳၿပီး ေရးပါတယ္။ ))	ပို႔စ္ေတြ ေရးသာေရးေနတာ ဘာကို ေၾကာက္မွန္းမသိ လန္႔တာကေတာ့ ခပ္လန္႔လန္႔ပဲ…သိပ္ေတာ့လည္း မထူးဆန္းပါဘူးေလ…ေရေတြကို ငံု႔ၾကည့္ေတာ့လည္း …ေရေပၚမွာ ႏွာေခါင္းေလးေဖၚမထားတတ္လို႔…ေၾကာက္၊ ေကာင္းကင္ကို ေမာ့ၾကည့္ေတာ့လည္း တခြင္တျပင္ထဲ အမံႈေလးတစလို လႊင့္သြားမွာကို…ေၾကာက္၊ က်ယ္ေျပာနက္႐ိႈင္းရႈပ္ေထြးတဲ့ အရာေတြကို ေၾကာက္တယ္။

စင်္ကာပူ မြို့ကြီးကိုတဲ့ ယောင်လည်လည် ရောက်လာခဲ့တယ်။

ဘာကြောင့်နိုင်ငံရပ်ခြားထွက်ခဲ့တာတဲ့လဲ...

ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ စစ်စစ်ဖြစ်ပါတယ်။ တဆက်တည်းမှာလည်း ကိုယ်နဲ့ နီးစပ်ရာကို ကြုံရင် ကြုံသလို ပြောပြဖြစ်တာမို့ ခေတ်တခေတ် (စနစ်ကတော့ ရှိကို မရှိဘူးလို့ ထင်ပါတယ်) ကို ဖြတ်သန်းခဲ့တဲ့ လူတယောက်ရဲ့ ဘ၀ တစိတ်တဒေသကို ပို့စ်အဖြစ်ရေးထားချင်ပါတယ်။ တဆက်တည်းမှာပဲ ကျေးဇူးတင်ထိုက်သူများကို မှတ်တမ်းထဲမှာ စုစည်းထားပြီးသားလည်း ဖြစ်ပါတယ်။  

၁၉၉၆ခုနှစ်မှာ စင်္ကာပူကို ထွက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီရဲ့ ရှေ့ ၁၁နှစ်လောက်ကစ နောက်ကြောင်းပြန်ပါရစေ။  

၁၉၈၅ခုနှစ် မတ်လမှာ စစ်ဆေးခဲ့တဲ့ ဆယ်တန်းခေါ် တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် အရည်အချင်းစစ် စာမေးပွဲကို ဇူလိုင်လမှာ အောင်စာရင်းထုတ်ပြန်တော့ ဖြေကြားရသည့် မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ဓာတု/ရူပ၊ ပထဝီ/ဘောဂ၊ သမိုင်း (၆)ဘာသာမှာ မြန်မာစာ နှင့် သမိုင်းမှ လွဲ၍ ကျန် လေးဘာသာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပါတယ်။ စာမေးပွဲအောင်လို့ စိတ်အေးအေး မပျော်ရွှင်နိုင်ပါဘူး။ အမှတ်ပေါင်း သိရဖို့ အလွန် အရေးကြီး နေပါတယ်။ လမ်းထဲက သတင်းထောက်ဦးလေးကြီး (ကျမကို ၆တန်း၊ ရတန်း သင်္ချာ(၁)ဘာသာ သင်သော ဆရာမ၏ အမျိုးသား)က သူ့နည်း သူ့ဟန်နဲ့ အမှတ်ပေါင်း သိအောင်လုပ်လာပါတယ်။ ၄၆၀မှတ်ပါတဲ့။ (အဲ့ဒီ ဦးလေးက ကျမတို့ လမ်းထဲက ဆယ်တန်းဖြေသူတွေရဲ့ အောင်စာရင်း ကြိုကြည့်ပေးခြင်းကို ခေတ်အဆက်ဆက် ဒိုင်ခံ ဆောက်ရွက်လာသူ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားဝင်မထုတ်ပြန်မီ တပတ် သုံးရက် အလိုမှာ စာမေးပွဲ အောင်သူတွေကို အောင်ကြောင်း အိမ်တိုင်ယာရောက် သူကိုယ်တိုင် လိုက်ပြောတတ်ပြီး၊ ရှုံးသူတွေကိုတော့ ကြည့်လို့ မရဘူးကွာ၊ ထွက်တဲ့နေ့သာ စောင့်ကြည့်ကြတာပေါ့လို့ ပြောတတ်ပါတယ်။ ဘယ်နေရာမှာ ဘယ်လိုကြည့်ခဲ့သည်ဆိုတာကိုတော့ ပြန်မပြောတတ်ပါ။ အခြားမသမာသည့် တစုံတခုမှ မလုပ်ခဲ့ခြင်းကို ဤနေရာ၌ ကျိန်ဆိုပြောနိုင်ပါတယ်။) အမှတ်ပေါင်း သိရတဲ့နေ့ကစ ငိုရတာ နေ့စဉ်ရက်ဆက်ပါ။ ဆရာဝန်လိုင်း မဝင်နိုင်တော့မှန်းသိလို့ပါ။ ဆရာဝန်ကို ဝါသနာ ပါလွန်းသည်လား မသေချာပေမဲ့၊ အင်ဂျင်နီယာကတော့ (လုံးဝ) လုံး၀ ဝါသနာ မပါပါ။ ဝင်ခွင့်တွေ ဖြည့်တော့ တော်တော် ဒုက္ခရောက်ခဲ့ရပါသည်။ Second Choice ကို ရန်ကုန် စက်မှု တက္ကသိုလ် ဟု ရေးထည့်နိုင်ရန် ဘဝမှာ ကိုယ့်ကိုကိုယ် မကြာခဏဆိုသလို ထိုးနေရသည့် ထုံဆေးကို ပထမဦးဆုံး အကြိမ် ထိုးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ကျောင်းပိတ်ရက်ရှည်မှာ ဆယ်တန်းအောင်ခဲ့သော အထက်တန်းကျာင်းမှာပဲ လုပ်အားပေးနေရင်း ဆယ်တန်းမှာတွဲခဲ့သည့် ကျမ၏ အချစ်ဆုံး သူငယ်ချင်း (သူကတော့ ဘာသာစုံဂုဏ်ထူးနှင့် အောင်၍ အမှတ်ပေါင်း ၅၀၀ကျော်ရထားသူ ဖြစ်ပါသည်။) က သူ့လက်ရေးနှင့် ကူးလာသည့် List လေးတခု ပြပါသည်။ ဆေးတက္ကသိုလ် ၄၆၀၊ စက်မှုတက္ကသိုလ် xxx စီးပွားရေး xxx စသဖြင့် ရေးထားသည့် ဗလာစာရွက် တရွက် ဖြစ်ပြီး နှုတ်မှလည်း “နင်ဝင်ပါတယ်..ဒီမှာကြည့်” ဟု တတွတ်တွတ်ပြောနေပါသည်။ ကျမ ဝမ်းမသာခဲ့ပါ။

  စိတ်က မရွှင်နိုင်တော့သောအခါ ကျန်းမာရေးက ယိုင်လာပါတော့သည်။ အစကတည်းက ကျန်းမာရေး မတောင့်တင်းသူမို့ အမြဲတမ်းလိုလို ကိုယ်လေး ငွေ့ငွေ့နဲ့ ဖျားနေတတ်ပါသည်။ မနက်အစောပိုင်းလောက်သာ လုပ်အားပေးသော လေးတန်း(D) အတန်းတွင် အတန်းပိုင် ဆရာမကို ကူညီနိုင်ပြီး အဖျားတွေ တရှိန်ရှိန်တက်လာလို့ ကျောင်းဆေးခန်း ကုတင်တွင် တနေကုန် သွားအိပ်နေရတတ်ပါသည်။ ကျောင်းဆင်းတော့ ကျောင်းကားနှင့် ပြန်လာရာ လမ်းတလျှောက် ခေါင်းကမထူနိုင်တာမို့ ဘေးက သူငယ်ချင်းက သူ့ဒူးခေါင်းပေါ် သူ့လက်ကလေးတင်၊ သူ့လက်ပေါ် ကျမ လက်ဖမိုး အစုံတင်လို့ လက်ဖဝါးနှစ်ဖက်ပေါ် မျက်နှာအပ်ပြီး တလမ်းလုံး အိပ်လာလိုက်တာ အိမ်နားရောက်တော့ သူက ရောက်ပြီ ထ ထဆို နှိုးမှ မျက်လုံးဖွင့်ကြည့်တော့ သူ့လက်မှာ ကျမ လက်သူကြွယ်မှာ ဝတ်ထားသည့်လက်စွပ်နဲ့ ဖိထားလို့ အရေပြားလေး ပေါက်ထွက်ပြီး သွေးစို့နေခဲ့ပါပြီ…အဲ့ဒီသူငယ်ချင်းကတော့ ကျမနဲ့ တအိမ်ကျော်နေတဲ့ သူငယ်ချင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ (ကျမတို့ ဆယ်တန်းအောင်တဲ့ နှစ်မှာ ကျမတို့ လမ်းထဲက ဆေးတက္ကသိုလ် - အတိုကောက်အခေါ် MC - Medical College ဝင်သောသူ ဖြစ်ပါသည်။) ဝင်ခွင့်တွေ ထွက်တော့ RC(3) - Regional College ဒေသကောလိပ် No. 3 ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ကြည့်မြင်တိုင်နယ်မြေ)မှာ အနီးဆုံးကြည့်လို့ရပါသည်။ ကျမသွားမကြည့်ခဲ့ပါ။ ရန်ကုန်မှာ ရှိမနေခဲ့ဘူးဟု ထင်ပါသည်။ ရန်ကုန်ပြန်ရောက်တော့ သူငယ်ချင်းတယောက်အိမ် ကို ဘာမှ မသိသည့် မျက်နှာပေးနှင့် သွားတော့ သူက “ငါဝင်ခွင့်တွေ ကပ်ထားတာ သွားကြည့်ပြီးပြီ သိလား” ဟု စကားစရာ သူ့အဒေါ် အပျိုကြီးက ဝင်ပြောပါလေတော့သည်။ “အဲ့ဒီမယ်လေ လူကြားထဲ သီတာနာမည်ကြည့်ပြီး နင့် သူငယ်ချင်း မျက်ရည်တွေ ကျလာလို့ အနည်းခေါ်ထုတ်လာရတယ်” ဟု… (ထိုသူငယ်ချင်းသည် ခြောက်တန်းကျောင်းသူ ဘဝမှာပင် မိခင်ဖြစ်သူ ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သော တစ်ဦးတည်းသော သမီး ဖြစ်ပါသည်။ “သီတာရေ မေမေ သေတုန်းကလေ ငါမငိုဘူး သိလား။ မေမေ ခံစားနေရတဲ့ ဝေဒနာတွေက လွတ်မြောက်သွားတာပဲလို့ ငါ စိတ်တင်းထားတယ် သိလား”ဟု တခါက ပြောခဲ့ဖူးပါသည်။ ကျမတို့နေတဲ့မြို့နယ်ထဲကကျောင်းမှာ ၇တန်းထဲက စတွဲခဲ့ပြီး ရှစ်တန်းအောင်ကြသောအခါ လသာ(၂)သို့ နှစ်ဦးသဘောတူ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပါသည်။ ကျောင်းသူ အသစ်များချည်းသာထားသော နဝမတန်း(ဈ)၌ နေခဲ့ကြရပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ ဒဿမတန်းသို့ တက်သောအခါ ထိပ်ဆုံးအတော်ချည်းများသာ ထားသော (က)တန်း Aခန်းကို ရောက်နိုင်ဖို့ အရေး တယောက်မျက်နှာတယောက် အရိပ်လိုကြည့်နေခဲ့ကြသည့် သူငယ်ချင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ သူနဲ့ ကျမ ကွဲကြရပါပြီ။) “ငါ သွားမကြည့်တော့ပါဘူးဟာ စာတိုက်က ပို့တဲ့စာလည်း အိမ်ရောက်နေပါပြီ” လို့ ပြန်ပြောခဲ့ပါသည်။ စာတိုက်မှ ပြန်ရောက်လာခဲ့သည့် (ဝင်ခွင့်လျှောက်လွှာ တင်စဉ်မှပင် တပါတည်း ထည့်ပေးရသည့်) အမည်၊ လိပ်စာ နေရာတွင် ကိုယ့်လက်ရေးဖြင့် ကိုယ်တိုင် ဖြည့်၍ တက်ရောက်ခွင့် ရသည့် တက္ကသိုလ်နေရာတွင် ရန်ကုန် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဟု မှင်ပြာတံဆိပ်တုံးဖြင့် ခပ်စောင်းစောင်း ရိုက်နှိပ်ထားသာ Acknowledgment slip သည် ကိုယ်နှင့် မဆိုင်၊ ကိုယ်ဆီလာတာ မဟုတ်ဟုသာ ထင်နေခဲ့ပါသည်။ နောက်ဆုံးတော့ စာရွက်ကို လက်နှစ်ဖက်နှင့် သေသေချာချာကိုင်ပြီး ရေးထားသမျှ စာအားလုံးကို တလုံးမကျန် ကျောရော ရင်ပါ သုံးပြန်လောက်ဖတ်ပြီး “ဖိုင်အသစ်မှာ အသေအချာသာ ညှပ်ထားလိုက်တော့” ဟု ကိုယ့်ကိုယ်ကို အမိန့်ပေးခဲ့ရပါတော့သည်။  

*****

ဒီလိုနဲ့ ရန်ကုန်မှာမွေးပြီး ရန်ကုန်မှာ ကြီးတဲ့ ကျမဟာ ၁၉၈၅ခုနှစ်ရဲ့ ဒီဇင်ဘာ မနက်ခင်း တခုမှာ ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်ရဲ့ ဦးလူပေါဂိတ်မှာ (ဦးထောင်ပိုဂိတ် ဟု အစက မှားရေးခဲ့ပါသည်။ ဒီလောက် အထင်ကရကို မှားဖြစ်အောင် မှားထားတာ ကော်မန့်မှာ ပြင်ပေးသော Anonymous ကို ကျေးဇူးတင်ပါသည်။) သူငယ်ချင်းနှစ်ယောက်နဲ့ အတူ ပထမဦးဆုံး အကြိမ် ရောက်နေခဲ့ပါပြီ။ သူငယ်ချင်းအမေက ကိုယ်တိုင်ကားမောင်းလိုက်ပို့ပြီး ဂိတ်ဝထိပ်မှာ ကျမတို့ကို ချထားပေးခဲ့တာပါ။ ပင်မကျောင်းဆောင်အနီးမှာ ကားပတ်ခ်ရှိကြောင်း လိုက်ပို့သူ အန်တီလည်း သိဟန်မတူပါဘူး။ ဒီတော့ ကျမတို့သုံးယောက် ပင်မဆောင်ကြီးရောက်အောင် လမ်းရှည်ကြီးကို စလျှောက်ရပါတော့သည်။ ကျောင်းသားအဆောင်တွေ ပေါ်ကနေ ကျမတို့ကို လှမ်း လှောင်ပြောင်အော်ဟစ်နေကြတဲ့ အသံတွေဟာ နေခြည်နွေးနဲ့ ဆောင်းမနက်ခင်းရဲ့ မြူနှင်းငွေ့တွေကြား ကနေ ကျမကို အမှည့်ခြွေ ခြွေနေကြပါပြီ။ (ကျမဟာ ငါးတန်းကနေ ဆယ်တန်းထိ နေခဲ့သော ကျောင်းနှစ်ကျောင်းစလုံးမှာ မိန်းကလေးကျောင်းချည်းသာ ဖြစ်သဖြင့် ကျားသတ္တဝါတို့၏ ဘာသာဘာ၀ အလေ့အထနှင့် အတော်စိမ်းပါသည်။ တက်ခဲ့သော ကျူရှင်များမှာလည်း စည်းကမ်းကို အလွန် အလေးထားသော ကျူရှင်များဖြစ်ခဲ့ပါသည်။) ကျောင်းသားရေးရာမှာ လုပ်ဆောင်စရာရှိသည်များ လုပ်ဆောင်အပြီး ကျမတို့ ပြန်ကြတော့ ဘတ်စ်ကားနှင့် ပြန်ကြမှာမို့ ပင်မဆောင်ကြီးမှ ပစ္စည်းမဲ့ဂိတ်သို့ (အစက ဆင်းရဲသားဂိတ်လို့ မှားရေးထားသေးတယ်။ ကော်မန့်မှာ ကိုပေါ လာပြင်ပေးလို့..ကျေးဇူးပါ။) အထွက် လူသွားလမ်းကျဉ်းလေးမှာ.. ပထမဆုံး နှင်းတောထဲ ခြေချတဲ့နေ့က အလှတရားကို သည်းခြေကြိုက် ဖြစ်တဲ့ ကျမဟာ အဲ့ဒီခေတ်က ခေတ်စားတဲ့ အကြေသားခေါ် ချစ်စရာကောင်းတဲ့ အရေးအကြောင်းလေးတွေပါသောပိတ်စကို ချုပ်ထားသော လက်ဖောင်း လက်စက ပန်းနုရောင် ဘလောက်စ် အကျီလေးနဲ့ ရှန်လုံချည်လို့ ခေါ်တဲ့ အနက်ခံမှာ ပန်းနုရောင်၊ ပန်းရင့်ရောင် အပွင့်သေးသေးလေးတွေ ပါတဲ့ လုံချည်လေးကို ဝတ်ထားခဲ့တယ်။ ခါးမှာလည်း ရွှေရောင် ခါးပတ်သေးသေးလေး ပတ်လို့။ အကျီ လက်အနားနဲ့ ကော်လံကတုံးအနားမှာ ရောင်စုံ ပန်းပွင့်လေးတွေပါတဲ့ ဇာအနားလေးကွပ်ထားသေးတယ်။ 

(အင်္ကျီကော်လံက ဒီလိုမျိုးလေး ဆိုတာ ပြချင်လို့ ကိုးရီးယားမင်းသမီးပုံ ယူထားပါတယ်)

ရုပ်ဝတ္တုတွေနဲ့ လောလောလတ်လတ်ရထားတဲ့ အတိုင်းအတာ တစ်ခုထိ မြင့်မားတဲ့ ပညာအဆင့်အတန်းတွေ စိတ်ကူးထဲ စိုးစဉ်းမျှမရှိ၊ ငယ်ရွယ်နုနယ်မှုနဲ့ အပြောင်းအလဲ တစ်ခုအတွက် ရင်ခုန်နေခဲ့တဲ့ ကျမကို ဘေးကဖြတ်လျှောက်ရင်း ပြောသွားတဲ့ လူတစ်ယောက် စကား “နင်က ဟော့ရှော့လား၊ ငါတို့ ကျောင်းမှာ ဒါမျိုးမရဘူး” တဲ့ ။ စ, စချင်းဆောက်နဲ့ထွင်း ဆိုသလို စိတ်ကူးထဲမှာတောင် မရင်းနှီးတဲ့ စက်ဆုပ်ခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်းတွေနဲ့ ကျမ ကို အကျည်းတန်စေခဲ့တယ်။ ကျမ.. ငါကမ္ဘာမှားရောက်လာခဲ့ပြီ…ငါဟာ တကယ်တော့ သေဆုံးသွားခဲ့ပါပြီ… တကယ်ကိုပဲ နောက်တနေ့ကစ ကျောင်းတက်လာတဲ့ သီတာဟာ အယင်တုန်းက သီတာ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ (အဲ့ဒီတုန်းက စနိုးဝှိုက်ကလေးလို အိပ်ပျော်သေဆုံးသွားခဲ့တဲ့ မသီတာ ပြန်လည်နိုးထဖို့ ဘလော့ရေးရင် ကြိုးစားနေပါတယ်။) (မိမိရဲ့ ပေါ့သွမ်းတဲ့ ဆန္ဒ တစ်ခု အတွက် သူတပါးရဲ့ အလှတရားကို ထိခိုက်စေသူ ဒီစာကို ဖတ်မိစေချင်ပါတယ်။ ဒီစာဖတ်ပြီးချိန်မှာတော့ သီတာဆိုတာ အညှိုးအတေး အစွဲအလန်းကြီးတဲ့ မိန်းမတယောက်လို့ ထင်ကောင်းထင်မယ်။ ရှေ့လာမဲ့ အပိုင်းမှာတော့ ဘာအမှတ်အသား၊ ဘာဦးတည်ချက်မှ မရှိတဲ့ ခပ်ပေါပေါ မိန်းမတယောက်ကို တွေ့ရပါလိမ့်ဦးမယ်။)

ဒုတိယနှစ်အောင်ရင် လိုင်းခွဲတာမို့ တဖန် ဒုက္ခရောက်ရပြန်တယ်။ ဘာဝါသနာပါလဲ၊ ဘာစိတ်ဝင်စားလဲ လာပြန်ပါပြီ။ ဆွေထဲမျိုးထဲ အသိမိတ်ဆွေထဲ အင်ဂျင်နီယာဆိုတာ ကြားတောင်မကြားဘူးတော့ အင်ဂျင်နီယာတွေ ဘာလုပ်လည်း ဂဃဏန မသိဘူးလေ။ လူသေကောင်လို ကျောင်းတက်နေတဲ့သူအတွက် ဆရာတွေရဲ့ လက်ချာတွေက ကျွဲပါးစောင်းတီး။ စာမေးပွဲ အောင်အောင် ဖြေတယ်။ ဒါပဲ ကိုယ်သိတယ်။ Civil က တိုက် အမြင့်ကြီးတွေပေါ်တက်ရတယ်။ ငါ အမြင့် ကြောက်တယ် မဖြစ်ဘူး။ Mechanical က စက်ကြီးတွေ ငါ့ခွန်အားဗလနဲ့ မဖြစ်ပါဘူး။ Electronic ဆိုရင်တော့ ကိုင်ရတွယ်ရတာလေးတွေက သေးသေးကွေးကွေးလေးတွေ တနေရာထဲ ထိုင်လုပ်နေရတာဆိုတော့ မဆိုးဘူး။ ထိုကဲ့သို့သော မဟာဧရာမ အတွေးအကြံတို့ဖြင့် အီလက်ထရောနစ်ကို ရွေးချယ်ခဲ့ပါလေတော့သည်။ သေချာတာကတော့ ကျမဟာ သူ့အသက်အရွယ် သူ့အနေအထားနဲ့ ရှိရမည့် အသိဉာဏ် အဆင့်အတန်း မရှိခဲ့တာ အမှန်ပါပဲ။ တတိယနှစ်ရောက်တော့ ရှေ့ကို ကြိုကြည့်မြင်တတ်တဲ့ ကျမသူငယ်ချင်းက အစစအရာရာမှာ ကျမကို ဦးဆောင်ရပါတယ်။ ကျမက ဒရွတ်ဆွဲလေး လိုက်ရုံပါပဲ။ သူကတဆင့် သိရတဲ့ Electronic နဲ့ ကျောင်းပြီးပြီး ကွန်ပြူတာ သင်တန်းမှာ ဆရာမဖြစ်တဲ့ အမက စာကို သိပ်စိတ်ဝင်စားသူမို့ အီလက်ထရွန်နစ်နဲ့ ဆိုင်တဲ့ ဘာသာတွေကို သူ့အိမ်မှာ စာအတူ ဝိုင်းဖတ်ပေးပါတယ်။ လူရည်ချွန် အထပ်ထပ်ကွမ်း၊ Roll one အကြိမ်ကြိမ်ရတဲ့ အမက ဘယ်လောက်ပဲ စေတနာတွေနဲ့ အနီးကပ်ကြီးကြပ် သင်ကြားပေးခဲ့ပေမဲ့ ကျမကတော့ ဒုံရင်းပါပဲ။ ကျမဟာ ရှေးကုသိုလ် အလွန်ကောင်းခဲ့သူပါ။ အဆွေခင်ပွန်းကောင်း တွေနဲ့ ကြုံခဲ့ရသလောက် မိမိဖက်က လက်ငင်း သဘောထားနဲ့ အားထုတ်မှုအပိုင်းမှာ အလွန်အားနည်းခဲ့ကြောင်း ဘဝသက်တမ်းရှည်လာလေ ထင်ရှားလာလေပါပဲ။ ကျောင်းတွေ ပိတ်တော့ အမက သူ့သင်တန်းကျောင်းကို ခေါ်သွားတယ်။ ကျမတို့ သူငယ်ချင်းသုံးယောက်ကို တနေ့ Duty သုံးပိုင်းခွဲလိုက်တယ်။ မနက်အစောပိုင်းမှာ ကျမ၏ အစဉ်သဖြင့် အားကိုးရလေသော သူငယ်ချင်းမ၊ ကျမကတော့ နေ့လည်ပိုင်း၊ မြို့ထဲမှာတင်နေပြီး နေ့လည်ဖက် မိဘကို ဆိုင်ကူထွက်ပေးစရာရှိတဲ့ သူငယ်ချင်းမက ညပိုင်း..သူ့ လက်ထောက်အဖြစ် ကျောင်းမှာ စာကူပြပေးဖို့။ သင်တန်းပိုင်ရှင် ဆရာကလည်း သဘောကောင်းလိုက်တာ သူအသစ်အဆန်း လေ့လာမိတာဆို ကျမတို့ကို ပြန်သင်ပြရတာ အမော။ ကျောင်းပိတ်သွားတယ် အဆိုး၊ ပညာနဲ့ ကင်းလွတ်မသွားစေရဘူး အကောင်း၊ ရေကန်အသင့် ကြာအသင့် ဆိုတဲ့ စကားမျိုးဟာ မနာလို မရှိပါနဲ့ အချို့ ဘဝတွေမှာ တကယ်ကို ရရှိပါတယ်။ တကြိမ်တခါ ကျောင်းပိတ်တယ် ဆိုတာမျိုးက အဖတ်ဆယ်လို့ ရကောင်းရမှာ ဖြစ်ပေမဲ့ ဖွင့်လိုက် ပိတ်လိုက် အကြိမ်တွေ များလာတဲ့ အခါမှာတော့ အစကတည်းက သမာဓိမခိုင်တဲ့ အူကြောင်ကျား ကျမ ကိုယ်ဘာလုပ်လို့၊ ဘာဖြစ်နေမှန်း မသိတော့ပါဘူး။ စမ်းချောင်းထဲမှာ အမကြီးရဲ့ မိတ်ဆွေ အန်ကယ်ကြီးဆီမှာ ဂျပန်စာ သွားသင်သေးတယ်။ စဦးဆုံးနေ့ အန်ကယ်ကြီးက “အ၊ အိ၊ အု၊ အဲ၊ သိလား” မေးတော့ ကျမက “ဟုတ်ကဲ့ သိပါတယ်။ အ၊ အိ၊ အု၊ အေ၊ အဲ၊ အော၊ အံ၊ အို” ပါလို့ (ရသည့် ဆုတွေပဲ ပြောရန်လို -ငယ်စဉ်ကတည်းက မှတ်သားထားတဲ့ ဟာတွေကို သွက်သွက်ကြီး ရွတ်ချလိုက်ပါတယ်။) အန်ကယ်ကြီးက ဘာမှ ပြန်မပြောပါဘူး။ (သူရည်ညွှန်းတာက ဂျပန်စာရဲ့ Katakana စာလုံးတွေ)။ ဂျပန်စာကို ကြိုးစားပမ်းစား သင်လာလိုက်တာ တနေ့တော့ အန်ကယ်ကြီးက ဂျပန်သွားမလားမေးပါတယ်။ သူ့ သမီး အငယ်ဆုံး(ကျမ အမကြီးရဲ့ သူငယ်ချင်း)နဲ့ ဟိုမှာ အတူသွားနေပြီး အထည်ချုပ်စက်ရုံမှာ အလုပ်လုပ်ဖို့ပါ။ ကျမလည်း အိမ်နဲ့ တိုင်ပင်လိုက်ပါဦးမယ်ပေါ့။ ဘာအကျိုးဆောင်ခမှ ယူမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်လေယာဉ်လက်မှတ် ကိုယ်ဝယ်ပြီး သွားဖို့ပါပဲ။ ကျမလည်း အိမ်မှာ အကိုကြီးနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး၊ နောက်တနေ့ညနေမှာတော့ အိမ်က လေးဘီးကားလေးနဲ့ စမ်းချောင်းကို မောင်နှမနှစ်ယောက် မောင်းလာကြတာ လမ်းတလျှောက် လမ်းမီးတွေရော၊ အိမ်မီးတွေရော မှောင်လို့ ကားမီးလေး ထိုး ထိုးပြီး မောင်းရတယ်။ ဟိုရောက်တော့ အန်ကယ်ကြီးက စကားလည်း ကောင်းကောင်းမပြောဘူး။ အသက်က ၇၀ဆယ်နား ဆိုတော့လည်း အာရုံထဲ တခုခုရောက်နေရင် နောက်အာရုံတခုကို တုန့်ပြန်မှု နှေးကွေးထယ် ထင်ပါရဲ့။ ဒီလိုနဲ့ ပြန်လာခဲ့ကြပြီး အကိုကြီးက “နင့်ဟာက မရေမရာနဲ့ဟာ၊ ကျောင်းလည်းပြီးသေးတာ မဟုတ်ဘူး၊ ကျောင်းပြီးအောင်ပဲ ဆက်တက်ပါ” လို့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချပေးခဲ့ပါတယ်။ သူငယ်ချင်းတွေထဲမလဲ နိုင်ငံခြား ထွက်နိုင်သူတွေက ဟိုကထွက် ဒီကထွက် ထွက်ထွက်ထွက် ဆိုတော့ ကိုယ်လည်း ထွက်ချင်တယ်ပေါ့လေ ဒီလောက်ပါပဲ။ နောက်ကျောင်းဖွင့်တော့ စာသင်နှစ်တွေ ချုံ့ပြီး အတန်းတွေ တက်သွားလိုက်တာ၊ စိတ်ညစ်ရတဲ့ အထဲ စိတ်ပျက်တာတွေ ထပ်လောင်းပြီး ကျောင်းပြီးသွားပါတယ်။ နှင်းတောထဲမှာ ဆယ်စုနှစ်နီးပါး ကြာခဲ့တယ်။ (လူအများစုရဲ့ ပျော်စရာအကောင်းဆုံး ကျောင်းသားဘ၀ ဆိုတာကို ထော်လော်ကန့်လန့် တိုက်လိုက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ "နင်ရယ်(ရီ)နေခဲ့တာတွေ့ပါတယ်" လို့ ဆိုလာခဲ့ကြရင် "အဲ့ဒါ ဟန်ဆောင်အပြုံးတွေ" လို့ ကျားကန်ပြီး ငြင်းဖို့ အဆင်သင့်ပါ။) ကျောင်းပြီးသွားတော့ အိမ်က အလုပ်တွေပဲ ဝိုင်းကူ လုပ်ပေးနေခဲ့ပါတယ်။ မနက်စောစော ငါးရောင်းတယ်။ ကျန်တနေလုံး ဆန်ရောင်းတယ်။ စာရင်းလုပ်ပြီး လေး၊ ငါးကျပ် ကွာရင် မနက် လေးနာရီလောက်ကြီးလည်း အဖေက စာရင်းတွေ ပြန်စစ်ဖို့ လာနှိုးတတ်တယ်။ သူ့အခန်းက တညလုံးဖွင့်ထားလို့ အေးစိမ့်နေတဲ့အဲယားကွန်းထဲ ငိုချင်တာပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီစာရင်းလောက်ကတော့ အချဉ်ပါ။ ၁၅မိနစ်လောက်ဆို ပျော်ရွှင်စွာ အဖေ့အခန်းထဲက ထွက်လို့ရပြီ။ လကုန်စာရင်း ချုပ်လိုက်တော့ အမြတ်ငွေက တသောင်းကျော်…အဖေ့လုပ်ငန်း လည်ပတ်နေတာ ဆယ်သိန်းကျော်။ “အဖေ ၁၀% မပြောနဲ့ ၁%တောင် မမြတ်ပါလား အဖေရယ်” ပြောတော့ “လုပ်ငန်းဆိုတာ ဒီလိုပဲပေါ့ သမီးရယ်” တဲ့။ ကိုယ်ကတော့ ကိုယ့်ရှေ့ရေးတွေပါ ထည့်တွက်နေတော့ ရှုံးလိုက်တာ သောက်သောက်လဲ လို့ပဲ မြင်နိုင်ပါတော့တယ်။ အမေကလည်း အဖေမရှိချိန် ဒီလိုပြောလာပါတယ်။ “နင် တက္ကသိုလ်မှာ ဆယ်နှစ်နီးပါး သင်ထားတဲ့ ပညာတွေ ဒီလိုပဲ မျှောပစ်တော့မှာလား” တဲ့။ “ဟုတ်ကဲ့ပါ အမေ သမီး သိပါတယ်။” ကွန်ပြူတာသင်တန်းမှာ လုပ်အားပေးခဲ့စဉ်ကတည်းက သင်တန်းပိုင်ရှင်ဆရာက "နင်တို့ ကျောင်းပြီးသွားကြရင် အခြား အလုပ်တခုခု မဝင်မီ ငါဆီသာ လာခဲ့ကြ" လို့ စကားရှိခဲ့တာကြောင့် သင်တန်းကို ပြေးပါတော့တယ်။ ကိုယ်က မနက်ပိုင်း အိမ်က အလုပ်ကူရမှာမို့ နေ့လည်ပိုင်း အလုပ်ဝင်ပါတယ်။ တလကို လစာ ၂၀၀၀ကျပ် စရပါတယ်။ အဖေ့ကိုတော့ သင်တန်းတက်တယ်ပဲ ပြောထားလို့ ကြုံရင်ကြုံသလို သင်တန်းကို လိုက်ပို့ပေးတတ်ပါတယ်။ အဖေရဲ့ ဆန္ဒနဲ့ ခံယူချက်က သူ့သားသမီးတွေကို ပညာ ကြိုက်သလောက်သင်၊ ပြီးရင်တော့ ကိုယ့်အလုပ်ကိုယ်လုပ်၊ သူများဆီမှာ လခစားလုပ်ဖို့ ဘယ်တော့မှ မစဉ်းစားနဲ့။ (ဒါက သူဖြတ်သန်းခဲ့ရတဲ့ ဘဝအတွေ့အကြုံက ရတဲ့ သူ့ခံယူချက်) သင်တန်းမှာ နည်းပြလုပ်နေရင်း ကွန်ပြူတာ အရောင်း၊ တပ်ဆင် Trading လုပ်တဲ့ ကုမဏီတခုမှာ လစာ ၆၀၀၀နဲ့ သွားလုပ်ဖို့ သင်တန်းပိုင်ရှင် ဆရာက ပြောပါတယ်။ ငါ့ဆီမှာ လစာလည်း ပိုမပေးနိုင်ဘူး။ အဲ့ဒီမှာ နိုင်ငံခြားနဲ့ အလုပ်လုပ်ရမှာမို့ အခွင့်အလမ်း ပိုသာတယ် ဆိုပြီး လွှတ်တာပါ။ မိဘတွေ၊ ငယ်ဆရာ၊ ဆရာမတွေရဲ့ လက်အောက်ကနေ လောကအလယ် လွှတ်ပေးခံလိုက်ရတဲ့ ကျမ အစွမ်းအစတွေ ပြပါတော့တယ်။ အဲ့ဒီ အလုပ်ကို လလယ်မှာ စ,ဝင်၍ လကုန်အထိ နှစ်ပတ်သာ အလုပ်ဆင်းခဲ့ပြီး လကုန်တော့ အလုပ်ထွက်လိုက်ပါတယ်။ (လစာ မယူခဲ့ပါဘူး။) အကြောင်းပြချက်မှာ ကျမ ကျန်းမာရေးမကောင်းလို့ပါ ဟူ၍ဖြစ်ပြီး အကြောင်းရင်းမှာ မြန်မာပြည်က သူဌေးတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း လုပ်ပိုင်ခွင့်ရလျှင် ရသလောက်ယူထားသည့် လုပ်ငန်း ပေါင်းစုံကို ကျမအား DO ALL လုပ်ခိုင်း၍ ဖြစ်ပါသည်။ (ထိုအလုပ်မှာမူ နေအိမ်နှင့် အတန်ဝေး၍ အဖေက နေ့တိုင်းလိုလို "ကိုယ်ပိုင်အလုပ်တွေ ရှိလျက်နှင့် သူများဆီမှာ ဘာကြောင့်လခစားလုပ်ရပါသလဲ" ဟူ၍ ဆူတခါ ချော့တလှည့် တသွင်သွင်ပြောရင်း အလုပ်သို့ လိုက်ပို့ပေးခဲ့ပါသည်။ ကျမမှာ ထိုအချိန်၌ ပြန်မပြောနားမထောင် အတတ်ကို တဖက်ကမ်းခတ်တတ်မြောက်နေပြီ ဖြစ်ပါသည်။) ကျမ ဟိုယောင်ယောင် ဒီယောင်ယောင်နဲ့ ယောင်ကောင်းနေချိန်၊ စင်္ကာပူမှာသင်္ဘောတက်ရန် အချိတ်အဆက်တွေလုပ်ပြီး လာခဲ့သော ကျမ၏ တူတော်မောင်သည် အလိမ်ခံခဲ့ရပါသည်။ တူတော်မောင်လည်း စင်္ကာပူမှာ နေထိုင်ခွင့်ကို ကျောင်းစတေးဖြင့် စလုံးဒေါ်လာ ၅၀၀၀ depositတင်ပြီးယူ၊ အချိန်ပိုင်းအလုပ်လုပ်၍  ရပ်တည်ရုန်းကန်နေရင်း အမှန်တကယ် သင်္ဘောတက်နိုင်သည့် အခွင့်အလမ်း သူ့ကျောင်းစတေး မကုန်မီ နှစ်ပတ် အလိုမှာ ရရှိခဲ့ပါသည်။ “အန်တီတာ ဒီမှာ အန်တီတာတို့ကျောင်းက ပြီးတဲ့ လူတွေ အီးပီ ဆိုတာနဲ့ နေထိုင်ခွင့်ရကြတယ်။ လစာတွေလည်း သိပ်ကောင်းတာပဲ။ သားသင်္ဘောမတက်မီ တပတ်လောက်တော့ အချိန်ရတယ်။ လာ try ကြည့်ပါလား” ဟုဆိုလာ၍ စီစဉ်စရာတွေကို အမြန်ဆုံးစီစဉ် (ထွက်လာဖို့ နှစ်ရက် အလိုမှ အဖေ့ကို အသိပေးပြီး။) အမေ ထည့်ပေးလိုက်သော ရှိုးမန်းနီး အစိမ်းတထောင်ဖြင့် စင်္ကာပူ မြို့ကြီးကိုတဲ့ ယောင်လည်လည် ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။