Wednesday, August 26, 2009

ကိုးကြယ္ ဆည္းကပ္ျခင္း (သရဏဂံု)


ဗုဒၶံ သရဏံ ဂစၧာမိ။
ဓမၼံ သရဏံ ဂစၧာမိ။
သံဃံ သရဏံ ဂစၧာမိ။

သရဏဂံုသည္ ‘သရဏဂမန’ဟူေသာ ပါဠိေ၀ါဟာရအား ျမန္မာမႈျပဳထားျခင္းျဖစ္၍၊ ‘ကိုးကြယ္ရာသို႔ ဆည္းကပ္ျခင္း’ (going for refuge) ဟု တိုက္႐ိုက္ အနက္ရသည္။ ကိုးကြယ္ျခင္းဟူေသာ ျမန္မာေ၀ါဟာရအရပင္ အားကိုးျခင္း၊ အကာအကြယ္ျပဳျခင္းဟု နားလည္ႏိုင္ပါသည္။ “ေၾကာက္႐ြံထိတ္လန္႔ျခင္း၊ ဆင္းရဲျခင္း၊ ဒုဂၢတိ (မေကာင္းေသာလားရာ)သို႔ က်ေရာက္ျခင္း၊ စိတ္ညစ္ညဴး ပူပန္ျခင္းတို႔ကို ပယ္ေဖ်ာက္ ၿငိမ္းေအးေစတတ္ေသာေၾကာင့္ သရဏ (ကိုးကြယ္ရာ)” ဟု ေခၚေၾကာင္း အ႒ကထာတို႔က အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုသည္။ (“ဗုဒၶ ဓမၼ သံဃ” ဟူေသာ ကိုးကြယ္ရာသံုးပါးတို႔သည္ ေလးစား ျမတ္ႏိုး တန္ဖိုးထား အပ္ေသာေၾကာင့္ ရတနာသံုးပါးဟု လည္းေခၚသည္။)

ကိုးကြယ္ျခင္းသည္ ေၾကာက္႐ြံ႕ျခင္းႏွင့္ ဆက္စပ္ေနသည္။ ေၾကာက္႐ြံ႕ျခင္းသည္လည္း ေဘးဒုကၡမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္ေနသည္။ ကမၻာဦးေခတ္က စ၍ပင္ ေဘးအႏၲရာယ္မ်ား, ဒုကၡမ်ားကို ေရွာင္ရွားရန္ သစ္ပင္, ေတာ ေတာင္ ေရ ေျမ ေလ မီးတို႔ကို ကိုးကြယ္ခဲ့ၾကသည္။ ထိုသို႔ ကိုးကြယ္ခဲ့ျခင္းျဖင့္ က်ေရာက္လာမည့္ ေဘးအႏၲရာယ္တို႔မွ အမွန္တကယ္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္ျခင္း ရွိ, မရွိ မေသခ်ာေသာ္လည္း၊ ေၾကာက္႐ြံ႕စိတ္တို႔ကို ေျဖေဖ်ာက္ေပးႏိုင္မည့္ စိတ္ဓာတ္ခြန္အား, စိတ္၏ ေျဖဆည္ရာ သက္သာရာကို အထိုက္အေလ်ာက္ေပးႏိုင္သည္ကိုမႈ ျငင္းပယ္၍ မရ။ သို႔ေသာ္ မွားယြင္းေသာ ကိုးကြယ္မႈသည္ စိတ္အေမာကို ေခတၱေျဖဆည္ႏိုင္ေသာ္လည္း ဆင္းရဲဒုကၡမ်ားမႈ မလြတ္ေျမာက္ႏိုင္။ ထို႔ေၾကာင့္ (ဗုဒၶဘာသာ၀င္တစ္ဦးအေနျဖင့္ ဗုဒၶဘာသာ႐ႈေထာင့္မွ) မွန္ကန္ေသာ ကိုးကြယ္မႈ၏ အဓိပၸါယ္ကို သိသင့္ပါသည္။

ရည္႐ြယ္ခ်က္

ေလးအသေခ်ၤႏွင့္ ကမၻာတစ္သိန္းတိုင္ မိမိ၏ အသက္ေသြးတို႔ကို စေတး၍ ပါရမီျဖည့္က်င့္ကာ၊ ပြင့္ထြန္းလာျခင္းသည္ ဗုဒၶျမတ္စြာသည္ ေလာက၏ အက်ိဳးစီးပြားကို ေဆာင္က်ဥ္းရန္ ျဖစ္သည္။ အက်ိဳးစီးပြားဟူရာတြင္ (၁) မ်က္ေမွာက္ အက်ိဳးစီးပြား (ဒိ႒ဓမၼ ဟိတသုခ)၊ (၂) တမလြန္ အက်ိဳးစီးပြား (သမၸရာယိက ဟိတသုခ) ႏွင့္ (၃) ဒုကၡခပ္သိမ္းကင္းၿငိမ္းေသာ နိဗၺာန္ခ်မ္းသာ (၀ိမုတၱိသုခ) ဟူ၍ အဆင့္သံုးဆင့္ ခြဲႏိုင္သည္။ အျပန္လွန္အားျဖင့္ ဗုဒၶဘာသာတို႔၏ ကိုးကြယ္ျခင္းသည္ မ်က္ေမွာက္ဘ၀တြင္ ႀကံဳေတြ႔ရေသာ ဆင္းရဲဒုကၡမ်ား၊ တမလြန္ဘ၀တြင္ က်ေရာက္မည့္ အပါယ္ေဘးႏွင့္ သံသရာ ၀ဋ္ဆင္းရဲေဘးဟူေသာ ေဘးသံုးမ်ိဳးမွ အကာအကြယ္ျပဳရန္ ျဖစ္သည္။

မ်က္ေမွာက္ဘ၀တြင္ ႏိုင္ငံေရး, လူမႈေရး, စီးပြားေရး, က်န္းမာေရး အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ျပႆနာမ်ား, ေဘးအႏၲရာယ္မ်ား, ႀကံဳေတြ႔ၾကရသည္။ ဗုဒၶျမတ္စြာသည္ ထိုအေရးမ်ားစြာအတြက္ လမ္းၫႊန္ေပးသည့္ တရားေဒသနာမ်ား ေဟာၾကားခဲ့သည္။ မဂၤလသုတ္, သိဂၤါေလာ၀ါဒသုတ္, ဒီဃဇာဏုသုတ္, အပရိဟာနိယဓမၼ စသည္တို႔သည္ ထင္ရွားေသာ ဥပမာမ်ားျဖစ္သည္။ ဗုဒၶ၏ အဆံုးအမမ်ားအား လိုက္နာျခင္းျဖင့္ မ်က္ေမွာက္ဘ၀ခ်မ္းသာကို ရရွိႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ ဗုဒၶ၀ါဒအရ ခႏၶာရွိသေနေ႐ြ႕ ႀကံဳေတြ႕ရမည့္ ေဘးအႏၲရာယ္တို႔ကို အႂကြင္းမဲ့ ေရွာင္ရွား၍ မရ။ ဘုရားရဟႏၲာမ်ားေသာ္မွ ေရာဂါေ၀ဒနာမ်ား ခံစားရသည္။ ႐ိုက္ႏွက္ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈ ခံၾကရသည္။ ကဲ့ရဲ့ ႐ႈတ္ခ်ေ၀ဖန္မႈ ခံၾကရသည္။ သို႔ေသာ္ ဘုရားရဟႏၲာတို႔က ထိုဒုကၡတို႔အား တည္ၿငိမ္ ေအးခ်မ္းစြာ ရင္ဆိုင္ႏိုင္ၾကသည္။ စိတ္ညစ္ျခင္း, စိတ္ပ်က္ျခင္း, စိတ္ဆင္းရဲျခင္း, စိုးရိမ္ပူပန္ျခင္း, တုန္လႈပ္ ေခ်ာက္ခ်ားျခင္း, ပူေဆြး ငုိေႂကြးျခင္းစေသာ ထိခိုက္ေသာစိတ္တို႔ျဖင့္ တုန္႔ျပန္ျခင္း မရွိၾက။ ကိုယ္နာေသာ္လည္း စိတ္မနာၾက။

အျပစ္မရွိေသာ အမႈတို႔ကို ေဆာင္႐ြက္ျခင္း, ဒုစ႐ိုက္တို႔ကို ေရွာင္႐ွားျခင္းတို႔ျဖင့္ မ်က္ေမွာက္ဘ၀တြင္ က်ေရာက္လာမည့္ အက်ိဳးဆက္တို႔ကို ကာကြယ္ျခင္း၊ အကယ္၍ မလြဲေရွာင္သာ၍ ေလာကဓံတရားတို႔ကို ႀကံဳေတြ႔ပါကလည္း ဘုရားရဟႏၲာႀကီးမ်ားအား အတုယူ၍ တည္ၿငိမ္ ေအးခ်မ္းစြာ ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းႏိုင္ရန္ ႀကိဳးစားျခင္းတို႔သည္ ပထမအဆင့္ မ်က္ေမွာက္ေဘးရန္မွ အကာအကြယ္ျပဳျခင္း ျဖစ္သည္။

မ်က္ေမွာက္ဘ၀တြင္ ႀကံဳေတြ႔ၾကရေသာ ေဘးဒုကၡတို႔သည္ ေသဆံုးျခင္းျဖင့္ အၿပီးသတ္၍ မသြား။ တမလြန္ဘ၀တြင္လည္း ထိုထို ဆင္းရဲဒုကၡတို႔ကို ထပ္မံ ႀကံဳေတြ႔ၾကရမည္ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ အခ်ိဳ႕ဘ၀တို႔တြင္ ဆင္းရဲဒုကၡနည္းပါး၍ အခ်ိဳ႕ဘ၀တို႔တြင္ ဆင္းရဲဒုကၡမ်ားျပားသည္။ ေကာင္းေသာ ကုသိုလ္ကံတို႔က လူနတ္ျဗဟၼာဟူေသာ သုဂတိဘ၀၌ ျဖစ္ေစ၍ မေကာင္းေသာ အကုသိုလ္ကံမ်ားသည္ ငရဲ, တိရစၧာန္စေသာ ဒုဂၢတိဘ၀၌ ျဖစ္ေစသည္။ ဒုဂၢတိဘ၀တြင္ ကုသိုလ္ေကာင္းမႈျပဳရန္ အခြင့္အေရး အလြန္နည္းပါး၍ အပါယ္(အပါယ) ဘံု ဟုေခၚသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အပါယ္သားတို႔သည္ သုဂတိဘ၀သို႔ ျပန္လည္ရရွိရန္ အလြန္ခက္ခဲသည္။ ရခဲလွေသာ လူ႕ဘ၀ အခိုက္အတန္႔တြင္ ဒုဂၢတိအပါယ္ဘံုသို႔ မက်ေရာက္မိေစရန္ ကုသိုလ္ေကာင္းမႈတို႔ျပဳျခင္း၊ ကုသုိလ္စိတ္ ေမြးျမဴျခင္းသည္ ဒုတိယအဆင့္ တမလြန္ေဘးရန္မွ အကာအကြယ္ျပဳျခင္း ျဖစ္သည္။

ဒုဂၢတိဘ၀တြင္ ျဖစ္သည္ျဖစ္ေစ၊ သုဂတိဘ၀တြင္ ျဖစ္သည္ျဖစ္ေစ၊ ဘ၀ဟူသမွ်သည္ ေမြးဖြားျခင္း၊ အုိျခင္း၊ ေသျခင္းေဘးတို႔ကို မလြန္ဆန္ႏိုင္။ မိမိခ်စ္ႏွစ္သက္သူတို႔ႏွင့္ ေကြကြင္းရျခင္း၊ မိမိ မႏွစ္သက္သူတို႔ႏွင့္ ဆံုဆည္းရျခင္းတို႔ကို မလြန္ဆန္ႏိုင္။ ကိုယ္ဆင္းရဲျခင္း၊ စိတ္ဆင္းရဲျခင္း၊ စိတ္ညစ္ျခင္း၊ စိတ္ပ်က္ျခင္း၊ စိုးရိမ္ပူပန္ျခင္း၊ ပူေဆြးငိုေႂကြးရျခင္းစေသာ ဘ၀ဒုကၡတို႔ကို မလြန္ဆန္ႏိုင္။ ခႏၶာရွိသ၍ ဆင္းရဲအေပါင္းတို႔ရွိေနၿပီး၊ ထပ္ဖန္တလည္းလည္း ျဖစ္ပ်က္ေနရေသာ သံသရာ၀ဋ္ဆင္းရဲေဘးႏွင့္ ႀကံဳေတြ႔ေနရသည္။ ဗုဒၶျမတ္စြာက ထို ဒုကၡခပ္သိမ္းအားလည္းေကာင္း၊ ဒုကၡ၏ အေၾကာင္းဇစ္ျမစ္၊ ဒုကၡခ်ဳပ္ၿငိမ္းရာ၊ ဒုကၡခ်ဳပ္ေၾကာင္းအက်င့္ဟူေသာ သစၥာေလးပါးအား ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့၏။ သစၥာတရားအား သိျမင္ကာ ဒုကၡခပ္သိမ္းခ်ဳပ္ၿငိမ္းရာ နိဗၺာန္သို႔မ်က္ေမွာက္ျပဳရန္ အားထုတ္ျခင္းသည္ တတိယအဆင့္ သံသရာေဘးမွ အကာအကြယ္ျပဳျခင္းျဖစ္သည္။

ကိုးကြယ္ရာသံုးပါး (သရဏတၱယ)

“သမၼာသမၺဳေဒၶါ ဘဂ၀ါ၊ သြာကၡာေတာ ဘဂ၀တာ ဓေမၼာ၊ သုပၸဋိပၸေႏၷာ သံေဃာ” [မ..၄၈၉ ၀ီမံသကသုတ္]

ပထမ ကိုးကြယ္ရာသည္ ေရွးယခင္က မၾကားဖူးခဲ့ေသာ သစၥာေလးပါးတရားတို႔အား မိမိကိုယ္ေတာ္တိုင္ ဉာဏ္ျဖင့္ ထိုးထြင္းသိေတာ္မူေသာ ဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရားျဖစ္သည္။

ဗုဒၶေဟာၾကားၫႊန္ျပခဲ့ေသာ မ်က္ေမွာက္, တမလြန္, နိဗၺာန္ဟူေသာ အက်ိဳးစီးပြားတို႔ကို ေဆာင္က်ဥ္းႏိုင္မည့္ တရားဓမၼတို႔သည္ ဒုတိယ ကိုးကြယ္ရာျဖစ္သည္။ ဓမၼသည္ “မဂ္ေလးတန္, ဖိုလ္ေလးတန္, နိဗၺာန္, ပရိယတ္” ဟုရွိရာ မဂ္ ၄-ပါး, ဖိုလ္ ၄-ပါးႏွင့္ နိဗၺာန္ဟူေသာ ေလာကုတၱရာတရား ၉-ပါးတို႔သည္ အားကိုးရာအစစ္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း သင္ယူမွတ္သားရေသာ ပရိယတၱိတရားမ်ား, ပြားမ်ားအားထုတ္ရေသာ မဂၢင္ ၈-ပါး ပဋိပတၱိတရားတို႔၏ အကူအညီ အေထာက္အပံ့ျဖင့္ ဆိုက္ေရာက္ရသည္။

ဗုဒၶေဟာၾကားၫႊန္ျပခဲ့ေသာ ဓမၼတို႔အား ေကာင္းစြာ သင္ယူမွတ္သား၊ ေကာင္းစြာ က်င့္ႀကံပြားမ်ား၍ နိဗၺာန္သို႔ မ်က္ေမွာက္ျပဳၾကေသာ တပည့္သား သံဃာေတာ္တို႔သည္ တတိယ ကိုးကြယ္ရာျဖစ္သည္။ သံဃာေတာ္တို႔တြင္ “ယဒိဒံ စတၱာရိ ပုရိသာ ယုဂါနိ အ႒ပုရိသ ပုဂၢလာ…” ဟု သံဃာ့ဂုဏ္ေတာ္တြင္ပါသည့္ မဂ္၌တည္ေသာ ပုဂၢိဳလ္ေလးပါး၊ ဖိုလ္၌တည္ေသာ ပုဂၢိဳလ္ေလးပါး (ေပါင္း ၈-ပါးေသာ ပုဂၢိဳလ္)ဟူသည့္ အျမင္ခ်င္းတူ, အက်င့္သီလခ်င္းတူေသာ အရိယာသံဃာေတာ္တို႔သည္သာ ကိုးကြယ္ရာအစစ္ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း သမုတိသံဃာျဖစ္ေသာ ရဟန္းသံဃာတို႔သည္လည္း ျမတ္စြာဘုရား၏ အဆံုးအမအား ေကာင္းမြန္စြာ ထိန္းသိမ္းလိုက္နာ က်င့္သံုးေနေသာ အဖြဲ႔အစည္းအျဖစ္ အားကိုးအားထား ျပဳရပသည္။

သံဃာဂုဏ္ေတာ္တြင္ “အႏုတၱရံ ပုညေခတၱံ” ဟုေဟာၾကားထားသည့္အတိုင္း သံဃာသည္ ကုသိုလ္ေကာင္းမႈတို႔ျပဳရန္အတြက္ အႏိုင္းမဲ့ လယ္ေျမေကာင္းသဖြယ္ ျဖစ္သည္။ တစ္ခါက မိေထြးေတာ္ေဂါတမီသည္ ျမတ္စြာဘုရားအား ကိုယ္တိုင္ ရက္လုပ္ထားေသာ သကၤန္းအား လွဴဒါန္းေသာအခါ ဗုဒၶက မိမိအားမလွဴပဲ သံဃာအားလွဴရန္ တိုက္တြန္းခဲ့သည္။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္အား လွဴဒါန္းျခင္းထက္ သံဃာအဖြဲ႔အစည္းအား လွဴဒါန္းျခင္းသည္ အက်ိဳးပို၍ မ်ား၏။ ယုတ္စြအဆံုး သကၤန္း၀တ္႐ံုထားေသာ္လည္း အက်င့္သီလမရွိေသာ ရဟန္းယုတ္ကိုပင္ သံဃအဖြဲ႔အစည္းအား ရည္မွန္း၍ လွဴဒါန္းေသာ သံဃိကဒါနထက္ ပုဂၢိဳလ္အား လွဴဒါန္းေသာ မည္သည့္ ပုဂၢလိကဒါနကမွ်  ပို၍အက်ိဳးမ်ားသည္ဟူ၍ မရွိဟု ေဟာၾကားထားသည္။ (မ..၃၈၀၊ မဇၩိမနိကာယ္၊ ဥပရိပဏၰာသ၊ ၀ိဘဂၤ၀ဂၢ၊ ဒကၡိဏ၀ိဘဂၤသုတ္)။

ကိုးကြယ္ ဆည္းကပ္ျခင္း (သရဏဂမန)

သရဏဂံု ေဆာက္တည္ျခင္းသည္ မိ႐ိုးဖလာထံုးတမ္းအစဥ္လာအရ “ဗုဒၶံ သရဏံ ဂစၧာမိ…” စသျဖင့္ ႐ြတ္ဆိုရျခင္း သက္သက္ မဟုတ္။ “ဂစၧာမိ - ဆည္းကပ္ပါ၏” ဆိုေသာစကားအတိုင္း ဆည္းကပ္ရျခင္းျဖစ္သည္။ အားကိုးခိုလႈံရသည္။ သို႔ေသာ္ ထိုခိုလႈံရာသည္ သူ႔အလိုလို မိမိထံေရာက္လာမည္ မဟုတ္။ မိမိထံ လာေရာက္ကယ္မ မည္မဟုတ္။ ထိုအားကိုးခိုလႈံရာသို႔ ဆည္းကပ္ရန္ မွန္ကန္စြာ အားထုတ္ရသည္။

တပၸသာဒတဂၢ႐ုတာဟိ ၀ိဟတ၀ိဒၶံသိတကိေလေသာ တပၸရာယဏတာကာရပၸ၀ေတၱာ အပရပၸစၥေယာ ၀ါ စိတၱဳပၸါေဒါ သရဏဂမနံ။ (ခုဒၵကပါဌ အ႒ကထာ)

သရဏဂံု ေဆာက္တည္ျခင္း (သို႔မဟုတ္ သရဏဂံု တည္ျခင္း) သည္ “ရတနာသံုးပါးအား ၾကည္ညိဳေလးစားျခင္းျဖင့္ စိတ္ညစ္ညဴးမႈတို႔ကို ပယ္ေဖ်ာက္ထားကာ ရတနာသံုးပါး၌သာ လဲေလ်ာင္းကိုးကြယ္သည့္ စိတ္ျဖစ္ျခင္း (သို႔မဟုတ္) ရတနာသံုးပါးမွတစ္ပါး ကိုးစားရာမရွိဟူသည့္ စိတ္ျဖစ္ျခင္း” ဟု အ႒ကထာတို႔က အဓိပၸါယ္ဖြင့္ေပးသည္။

သရဏဂံုတည္ျခင္းသည္ ၾကည္ညိဳျခင္း, ယံုၾကည္ျခင္းဟူေသာ သဒၶါတရားျဖင့္ အစျပဳရသည္။ ယံုၾကည္ျခင္းဟူေသာ ျမန္မာစကားတြင္ ယံုျခင္းႏွင့္ ၾကည္လင္ျခင္း အနက္အဓိပၸါယ္မ်ား ပါ၀င္ေနသည္။ ရင္ထဲတြင္ လိပ္ခဲတည္းလည္းျဖစ္ေနေသာ အခ်က္မ်ား ရွင္းလင္း၍ စိတ္ၾကည္လင္သြားကာ ယံုၾကည္မႈကိုရရွိေသာ သဒၶါတရားမ်ိဳး ျဖစ္သည္။

“အမိုက္အေမွာင္၌ ဆီမီးကို ေဆာင္ျပဘိသကဲ့သို႔၊ အရွင္ေဂါတမသည္ တရားေတာ္အား နည္းပရိယာယ္အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ေဟာျပေတာ္မူပါေပ၏။ ကၽြႏု္ပ္သည္ အရွင္ေဂါတမအား ကိုးကြယ္ရာဟူ၍ ဆည္းကပ္ပါ၏။ တရားေတာ္ႏွင့္ ရဟန္းသံဃာေတာ္တို႔အားလည္း ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္ပါ၏။” ဟု ဗုဒၶေခတ္က သရဏဂံုေဆာက္တည္ပံုကို နိကာယ္ ၅-ရပ္မွ သုတၱန္အမ်ားအျပားတြင္ ေတြ႔ရသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ယံုၾကည္မႈ, ၾကည္ညိဳမႈတို႔သည္ အေျခအျမစ္ကင္းမဲ့ေသာ သဒၶါတရားမဟုတ္ပဲ၊ နားလည္သိျမင္မႈႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ သဒၶါတရားျဖစ္သည္။ သရဏဂံုေဆာက္တည္ျခင္းသည္ “သဒၶါအရင္းခံေသာ သမၼာဒိ႒ိ” ျဖစ္သည္၊ ပုညကိရိယာ၀တၳဳ ၁၀-ပါးမွ ဒိ႒ဳဇုကမၼအမႈျဖစ္သည္ဟု အ႒ကထာတို႔က ဖြင့္ဆိုၾကသည္။ မွန္ကန္ေသာအျမင္သည္ စိတ္၏ အညစ္အေၾကးမ်ား ကင္းစင္၍ရေသာ အျမင္ျဖစ္သည္။ ဆီးမီးသည္ အမိုက္ေမွာင္ကို ပယ္သတ္ျခင္း, အမွန္ကိုျမင္ေစျခင္းဟူေသာ ကိစၥတို႔ကိုေဆာင္႐ြက္သကဲ့သို႔ သရဏဂံုတည္ျခင္းသည္ သမၼာဒိ႒ိအျမင္ရျခင္း၊ စိတ္အညစ္အေၾကး ကိေလသာတို႔အား ပယ္သတ္ျခင္းကိစၥတို႔ကို ေဆာင္႐ြက္သည္။

တဖန္ ၾကည္ညိဳျခင္း (ပသာဒ)သည္ အ႐ိုေသျပဳျခင္း, ေလးစားျခင္း(ဂ႐ုတာ), ျမတ္ႏိုး, တန္ဖိုးထားျခင္းတို႔ႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေနသည္။ ျဗဟၼာယုပုဏၰားသည္ မိမိ၏ လက္၀ဲပုခံုးထက္တြင္ ကိုယ္၀တ္ကို စမၼယ္တင္ၿပီး ဘုရားရွင္၏ ေျခေတာ္အစံုအား ဦးခိုက္ကာ ႏႈတ္ခမ္းျဖင့္ နမ္း႐ိႈက္၊ လက္ျဖင့္ ပြတ္သပ္လွ်က္ ပ်၀ပ္အ႐ိုေသေပးခဲ့သည္ကို ျဗဟၼာယုသုတ္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္ (မဇၩိမပဏၰာသ၊ ျဗာဟၼဏ၀ဂ္၊ ျဗဟၼာယုသုတ္)။ ထို႔အတူပင္ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ကိုယ္ေတာ္သည္ပင္ မိမိအ႐ိုအေသျပဳစရာ မိမိထက္ သီလ, သမာဓိ, ပညာအရာ သာလြန္ေသာ တစ္စံုတစ္ဦးမွ်မရွိသျဖင့္ “မိမိထိုးထြင္း၍ သိေသာတရားေတာ္ကိုပင္ အ႐ိုအေသ အေလးအျမတ္ အမွီသဟဲျပဳ၍ ေန႔အံ့” ဟု ႀကံစည္ခဲ့သည္။ (သံ..၁၇၃၊ သဂၢါထာဂၢသံယုတ္ပါဠိေတာ္၊ ျဗဟၼသံယုတ္၊ ဂါရသုတၱံ)

ပုဂၢိဳလ္အားျဖစ္ေစ, ဓမၼအားျဖစ္ေစ ႐ိုေသေလးစားျခင္းသည္ ေကာင္းမြန္၏။ သို႔ေသာ္ ပုဂၢိဳလ္ေရးကိုးကြယ္မႈထက္ ဓမၼအေပၚကိုးကြယ္မႈသည္သာ ပို၍အေရးႀကီး၏။ “၀ကၠလိ… ဤအပုတ္ေကာင္ကို ဖူးျမင္ရျခင္းျဖင့္ သင့္တြင္ အဘယ္အက်ိဳးရွိအံ့နည္း။ တရားကိုျမင္သူသည္ ငါဘုရားကို ျမင္၏။ ငါဘုရားကို ျမင္သူသည္ တရားကိုျမင္၏” ဟု ေရာဂါအသည္းသန္ျဖစ္၍ ေနာက္ဆံုးအခ်ိန္ေရာက္ကာ ဘုရားရွင္အား ဖူးေျမာ္အ႐ိုအေသေပးရန္ မစြမ္းႏိုင္၍ စိတ္ဆင္းရဲေနေသာ ကၠလိမေထရ္အား ေဟာၾကားခဲ့သည္။ (သံ..၈၇၊ ခႏၶဂၢသံယုတ္၊ ခႏၶသံယုတ္၊ ေထရ၀ဂ္၊ ကၠလိသုတၱံ)

ထို႔အျပင္ အေျခအျမစ္ ကင္းမဲ့ေသာ ပုဂၢိဳလ္ေရးကိုးကြယ္မႈ, ၀ါဒေရးကိုးကြယ္မႈမ်ားသည္ကား မသင့္ေလ်ာ္။ ဗုဒၶသည္ ရဟန္းတို႔အား သမၼာသမၺဳဒၶအစစ္ ဟုတ္, မဟုတ္ကိုပင္ စိစစ္စူးစမ္းရန္ ေဟာၾကားခဲ့သည္။ ကိုယ္ႏႈတ္အက်င့္သီလတို႔ အျပစ္ကင္း ျဖဴစင္၏ေလာ၊ ထိုသို႔ အျပစ္ကင္းျဖဴစင္မႈသည္ ခဏတျဖဳတ္ေလာ, ရည္ရွည္တည္ၿမဲသေလာ၊ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားမႈတို႔ေၾကာင့္ အျပစ္အနာဆာတို႔ တိမ္ျမဳတ္ ေမွးမွိန္ေနသေလာ၊ ကာမဂုဏ္တို႔ကို ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းသည္ ေၾကာက္႐ြံ႕မႈေၾကာင့္ေလာ, အမွန္တကယ္ တပ္မက္မႈကင္း၍ေလာ စသျဖင့္ စူးစမ္း စစ္ေဆးသင့္သည္။ ထိုသို႔ စူးစမ္းစစ္ေဆးၿပီးမွ ဘုရားရွင္ထံခ်ဥ္းကပ္ကာ တရားနာၾကားရမည္။ ကိုယ္တိုင္ က်င့္ႀကံအားထုတ္ရမည္။ အခ်ိဳ႕တရားတို႔ကို (အထိုက္အေလ်ာက္) ကိုယ္တိုင္ ထိုးထြင္းသိေသာအခါတြင္ ျမတ္စြာဘုရားသည္ သမၼာသမၺဳဒၶဘုရားရွင္ အစစ္ျဖစ္သည္ဟု ၾကည္ညိဳျခင္းျဖစ္၏။ ထိုသုိ႔ေသာ ယံုၾကည္ျခင္းသည္သာ စူးစမ္းဆင္ျခင္မႈပါေသာ သဒၶါတရား (အာကာရ၀တီ သဒၶါ)၊ ဒႆနအျမင္ကို အေျခခံေသာ သဒၶါတရား (ဒႆနမူလိကာ သဒၶါ - ေသာတာပတၱိမဂ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ သဒၶါတရားကို ဆိုလိုသည္) ျဖစ္၍ ခိုင္ၿမဲသည္ဟု ၀ီမံသကသုတ္တြင္ ေဟာၾကားခဲ့သည္။ (မဇၩိမနိကာယ္၊ မူလပဏၰာသ၊ စူဠယမက၀ဂ္၊ ၀ီမံသကသုတ္)။

ထို႔ေၾကာင့္ ဓမၼအားကိုယ္တိုင္ ထိုးထြင္းသိျမင္ရန္ အားထုတ္ျခင္းသည္ သရဏဂံုတည္ျခင္းတြင္ ပဓာနက်ေသာ အခ်က္ျဖစ္သည္။ “ဘုရား, တရား, သံဃာ” ဟူေသာ သရဏဂံုသံုးပါးအား ဆည္းကပျ္ခင္းအား အစထား၍ တရားဓမၼတို႔ကို က်င့္ႀကံပြားမ်ားကာ နိဗၺာန္အား မ်က္ေမွာက္ျပဳႏိုင္မွ ေဘးကင္းရာ အစစ္သို႔ ေရာက္သည္။ ဘုရားရွင္သည္ ထိုေဘးကင္းရာသို႔ ေရာက္ေစမည့္ လမ္းကို ၫႊန္ျပသူသာ ျဖစ္သည္။ အရိယာသံဃာတို႔သည္လည္း ျမတ္စြာဘုရား ၫႊန္ၾကားေဟာျပေတာ္မူေသာ တရားေတာ္တို႔ကို ေကာင္းစြာလုိက္နာ က်င့္ႀကံ၍ ေဘးကင္းရာနိဗၺာန္သို႔ ဆိုက္ေရာက္ေတာ္မူၾကသည့္ သာဓက စံျပအဖြဲ႔အစည္းျဖစ္သည္။ ေဘးကင္းရာအစစ္သို႔ေရာက္ရန္ကား တရားဓမၼကို ကိုယ္တိုင္ လိုက္နာက်င့္ႀကံၾကရမည္ျဖစ္သည္။

… အတၱဒီပါ ၀ိဟရထ အတၱသရဏာ အနညသရဏာ, ဓမၼဒီပါ ဓမၼသရဏာ အနညသရဏာ (ဒီ..၁၆၅၊ ဒီဃနိကာယ္၊ မဟာ၀ဂၢ၊ မဟာပရိနိဗၺာနသုတ္)

ပရိနိဗၺာန္ျပဳကာနီးတြင္ ျမတ္စြာဘုရားသည္ “… မိမိကိုယ္ မိမိကၽြန္းသဖြယ္ျပဳကာ အျခားတစ္ပါးအား ကိုးကြယ္ရာမျပဳပဲ မိမိကို ကိုးကြယ္ရာျပဳ၍ ေနၾကကုန္ေလာ့။ ဓမၼအား ကၽြန္းသဖြယ္ျပဳကာ အျခားတစ္ပါးအား ကိုးကြယ္မႈမျပဳပဲ ဓမၼကို ကိုးကြယ္ရာျပဳ၍ ေနၾကကုန္ေလာ့” ဟုမွာ ၾကားခဲ့သည္။

ေထာက္တည္ရာကင္းမဲ့ေသာ သမုဒၵရာအလယ္တြင္ ကၽြန္းသည္ ေထာက္တည္ရာ, လဲေလ်ာင္းနားခိုရာ (ပရာယဏ) ျဖစ္သကဲ့သုိ႔ ဓမၼသည္ လဲေလ်ာင္းနားခိုရာျဖစ္သည္။ သတိပ႒ာန္တရားေလးပါးအား ပြားမ်ားအားထုတ္၍ ေနျခင္းသည္ မိမိကိုယ္မိမိ ကိုးကြယ္ရာျပဳ၍ ေနျခင္းျဖစ္သည္။ ဓမၼကို ကိုးကြယ္ရာျပဳ၍ေနျခင္းျဖစ္သည္ဟု မဟာပရိနိဗၺာနသုတ္တြင္ ဆက္လက္ေဟာၾကားခဲ့သည္။

ထိုသို႔ မိမိကို မိမိအားကိုး၍ တရားဓမၼအား က်င့္ႀကံပြားမ်ားကာ ကိုယ္တိုင္ ထိုးထြင္း၍ သိပါက “ဘုရား, တရား, သံဃာ” အေပၚ၌ ထားေသာ သဒၶါတရားသည္ ပိုမိုခိုင္ၿမဲလာသည္။ မိစၧာဒိ႒ိအျမင္တို႔ကို အႂကြင္းမဲ့ပယ္သတ္၍ ေသာတာပန္ အရိယာျဖစ္ေသာအခါတြင္ ရတနာသံုးပါးအေပၚ၌ ၾကည္ညိဳေသာ သဒၶါတရားသည္ မတုန္မလႈပ္ခိုင္ၿမဲေသာ ၾကည္ညိဳမႈ (အေစၥပသာဒ) ျဖစ္သြားသည္။ ရတနာသံုးပါးမွအပ အျခားေသာကိုးကြယ္ရာမရွိ (အပရပစၥယ) ဟူေသာစိတ္သည္ မပ်က္စီးေတာ့။ အပါယ္ဒုဂၢတိဘံုသို႔ က်ေရာက္ေသာေဘးမွ လြတ္ေျမာက္၍ လဲေလ်ာင္းနားခိုရာ (ပရာယဏ) အစစ္သို႔ ေရာက္ရွိၿပီျဖစ္သည္။


ဧရာ (မႏၲေလး)
စာၫႊန္း။

၁။ ဒီဃနိကာယ္၊ သီလကၡႏၶ၀ဂ္၊ သာမညဖလသုတ္၊ သရဏဂမန အဖြင့္အ႒ကထာႏွင့္ ခုဒၵကပါဌ သရဏတၱယ အဖြင့္အ႒ကထာ
၂။ ဒီဃနိကာယ္၊ မဟာ၀ဂ္၊ မဟာပရိနိဗၺာနသုတ္
၃။ မဇၩိမနိကာယ္၊ မူလပဏၰာသ၊ စူဠယမက၀ဂ္၊ ၀ီမံသကသုတ္
၄။ မဇၩိမနိကာယ္၊ မဇၩိမပဏၰာသ၊ ျဗာဟၼဏ၀ဂ္၊ ျဗဟၼာယုသုတ္
၅။ မဇၩိမနိကာယ္၊ ဥပရိပဏၰာသ၊ ၀ိဘဂၤ၀ဂ္၊ ဒကၡိဏ၀ိဘဂၤသုတ္
၆။ သံယုတၱနိကာယ္၊ သဂၢါထာ၀ဂၢသံယုတ္၊ ျဗဟၼသံယုတ္၊ ဂါရ၀သုတ္
၇။ သံယုတၱနိကာယ္၊ ခႏၶ၀ဂၢသံယုတ္၊ ခႏၶသံယုတ္၊ ေထရ၀ဂ္၊ ၀ကၠလိသုတ္
၈။ ခုဒၵကနိကာယ္၊ ဓမၼပဒ၊ ဗုဒၶ၀ဂ္၊ ဂါထာအမွတ္ ၁၈၈ မွ ၁၉၂
၉။ Going for Refuges & Taking the Precepts by Bhikkhu Bodhi, BPS, 1981.
၁၀။ Threefold Refuges by Nyanaponika Thers, The Wheel Publication No. 76, BPS, 1983.

7 comments:

Nge Naing said...

သာသနာ သံုးပါးကို ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္တာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဒီထဲက အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ သေဘာတရားေတြကို သိေတာ့ သိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပယ့္ ဘယ္သုတ္ထဲမွာ ဘယ္အခ်က္ကို ေဖၚျပထားတယ္ဆိုတဲ့ အခုလို ပါဠိေတြနဲ႔ တိတိက်က် မသိခဲ့ဘူး။ ကိုးကားေဖၚျပေပးတာ ေက်းဇူးပါပဲ။

tg.nwai said...

သာဓု သာဓု သာဓု ပါ ဆရာ...။

TNS said...

s-c
ေလးနက္ျပီး တန္ဘိုးရွိလြန္းတဲ့
စာေတြကိုဖတ္ခြင့္ရတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္...။

Ko Paw said...

တုိတုိရွင္းရွင္းနဲ႔ အဓိပၸါယ္ကုိ ထိထိမိမိ၊ ျပည့္ျပည့္စုံစုံ ေပးႏုိင္တဲ့ ေဆာင္းပါးေကာင္းတပုဒ္ပါ။ ကုိဧရာေရးခဲ့သမွ် က်ေနာ္မႏွစ္သက္တဲ့ ေဆာင္းပါးရယ္လို႔ မရွိေသးပါဘူး။ အခုလုိ အခ်ိန္ယူၿပီး ေရးသားမွ်ေ၀တဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

တန္ခူး said...

မနက္ဘုရားရွိခိုးရင္ သုတ္သုတ္ သုတ္သုတ္နဲ ့ ဗုဒၶံ သရဏံ ဂစၧာမိ။
ဓမၼံ သရဏံ ဂစၧာမိ။
သံဃံ သရဏံ ဂစၧာမိ။ လို ့ ရြတ္မိတာ... ဆရာ့ေဆာင္းပါးေလးဖတ္ျပီး တကယ့္ ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္ျခင္း အစစ္အမွန္ျဖစ္ေအာင္ သတိထား နွလံုးသြင္းမိပါတယ္ဆရာ... ေသခ်ာ အေသးစိတ္္ရွင္းျပထားတာေၾကာင့္ အေတာ္တန္ဖိုးရွိပါတယ္... Printထုတ္ျပီး ခဏခဏျပန္ဖတ္ပါမယ္ဆရာ…ေလးစားေက်းဇူးတင္လ်က္…

မငံု said...

မနက္မ်က္စိႏွစ္လံုးဖြင့္သည္ႏွင့္ သရဏဂံုသံုးပါးကို ရြတ္ဖို႔ မေမ႔ဖို႔ မငံုအေမ အျမဲမွာတယ္။ အနက္အဓိပၸာယ္ေလာက္ သိေပမဲ႔ ဒီေလာက္အက်ယ္တ၀န္းမသိခဲ႔ဘူး။ သိမွတ္ရလို႔ အမ်ားၾကီး ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ရွင္။

Dr.Rak said...

Let me share this post.
Thanks for sharing about Buddhism .