ကထာဝတ္ထုအနုဋီကာနှင့် Sophistical Refutations

စကားအချေအတင် ပြောဆိုဆွေးနွေးခြင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကထာဝတ္ထု အနုဋီကာမှာ ဝါဒ၊ ဇပ္ပ၊ ဝိတဏ္ဍလို့ ကထာသုံးမျိုး ရှိကြောင်း ပြထားပါတယ်။

(၁) အမှန်တရားအတွက် ခိုင်လုံတဲ့ အချက်အလက်၊ သင့်တင့်တဲ့ ယုတ္တိတွေ သုံးပြီး ဆွေးနွေးခြင်းမျိုး (ဝါဒ Discussion)

(၂) အမှန်တရားထက် မိမိရဲ့အဆို အနိုင်ရရေးကို ဦးစားပေးပြီး ကလိမ်စေ့ ငြမ်းဆင် ဆွေးနွေးခြင်းမျိုး (ဇပ္ပ Wrangling)

(၃) ကိုယ့်အယူအဆကိုတောင် ခိုင်မာအောင် မတည်ဆောက်နိုင်ဘဲ သူတပါး အဆိုကို ကပျက်ယပျက် ဖြစ်အောင် အပျက်သဘော ငြင်းပယ် ဆွေးနွေးခြင်းမျိုး (ဝိတဏ္ဍ Cavil) တို့ပါ။

မှန်ကန်တဲ့ ဆွေးနွေးမှုမျိုး (ဝါဒကထာ) က ပမာဏလို့ ခေါ်တဲ့ ခိုင်မာတဲ့ အသိဉာဏ်ရကြောင်းနဲ့ အဝယဝယလို့ ခေါ်တဲ့ အဆင့် ၅-ဆင့်ပါတဲ့ ယုတ္တိဆင်ခြေကို အသုံးပြုပါတယ်။ ကလိမ်စေ့ ငြမ်းဆင် ဆွေးနွေးမှုမျိုး (ဇပ္ပကထာ) နဲ့ အပျက်သဘော ငြင်းပယ်မှုမျိုး (ဝိတဏ္ဍကထာ) တွေမှာတော့ တဖက်သား ပြောလိုရင်းကို မယူဘဲ ကပ်ဖဲ့ပြီး အခြားအဓိပ္ပါယ် တမျိုးကို ကောက်ယူ ဝေဖန်ဆွေးနွေးမှု (ဆလ Quibble)၊ ဟုတ်ယောင်ယောင် ဆင်ခြေပေးမှု (ဇာတိ Specious argument) နဲ့ အပြစ်တင်ထိုက်တဲ့ ဆင်ခြေအမှား (နိဂ္ဂဟဋ္ဌာနာနိ False Reasoning or logical fallacies) တွေကို အသုံးပြုပါတယ်။ ကထာဝတ္ထု အနုဋီကာမှာ (ဂေါတမရသေ့ ပြုစုခဲ့တဲ့ နျာယသုတ္တကျမ်းမှာ လာတဲ့) နိဂ္ဂဟဋ္ဌာန ၂၂-မျိုးကို ထုတ်ပြထားပါတယ်။ စကားအချေအတင် ဆွေးနွေးတဲ့ အခါမှာ တဖက်လူက ဒီလို ဆလ၊ ဇာတိ၊ နိဂ္ဂဟဋ္ဌာနတွေ သုံးလာမယ်ဆိုရင် နည်းမှန်လမ်းမှန်နဲ့ ထောက်ပြပြီး ချေဖျက်ရပါတယ်။ ဒီလို စကားအချေအတင် ပြောဆို ဆွေးနွေးတဲ့ အတတ်ပညာတွေကို ရှေးနာလန္ဒတက္ကသိုလ်မှာလည်း သင်ကြားပို့ချခဲ့ကြပါတယ်။ နာလန္ဒတက္ကသိုလ်ရဲ့ debate hall ကို ဝင်ချင်တယ်ရင် အရင်ဆုံး ကျောင်းတံခါးစောင့် ဘုန်းကြီးရဲ့ စစ်ဆေးမှုကို ခံရတယ်လို့ တရုတ်ရဟန်းတော် ရွှင်ကျန်းရဲ့ မှတ်တမ်းတွေမှာ ဖတ်ဖူးပါတယ်။ တိဘက်ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေမှာ ဒီနေ့အထိ စကားအချေ အတင်ပြောဆိုတဲ့ အတတ်ပညာကို သင်ကြားပို့ချပြီး လက်တွေ့လည်း လေ့ကျင့်ကြပါသေးတယ်။

ဒီတော့ မြန်မာယဉ်ကျေးမှုနယ်မှာ Critical thinking တို့၊ debating technique တို့နဲ့ ပတ်သက်လို့ လေ့လာသင်ကြားမှုများ ရှိသလားလို့ မေးလာရင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေမှာ သင်တဲ့ ကထာဝတ္ထုကို ထုတ်ပြရမှာ ပါပဲ။ ဒါကြောင့်လည်း စာတတ်ချင်လျှင် နေတ္တိနှင့် ကထာဝတ္ထုကို ကျေညက်အောင်လေ့လာဖို့ လယ်တီဆရာတော် လောင်းလျာ အရှင်ဉာဏဓဇကို ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်က အကြံပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ (နေတ္တိကတော့ Critical thinking ထက် ပုံစံချထားတဲ့ ဘောင်ထဲကို သွင်းယူတဲ့ Pattern thinking ပိုဆန်ပါတယ်)။

အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုမှာဆိုရင်တော့ မရိုးဖြောင့်တဲ့ (ဒါမှမဟုတ် လွဲမှားနေတဲ့) ဆွေးနွေးဝေဖန်မှုတွေ အကြောင်းတွေကို အရစ္စတိုတယ်က Sophistical Refutations ဆိုပြီး ကျမ်းတစောင် ဖွဲ့ထားတာ ရှိပါတယ်။ False Reasoning ၁၃-မျိုးကို ရှင်းပြထားပါတယ်။ နိဂ္ဂဟဋ္ဌာန ၂၂-မျိုးနဲ့ နှိုင်းယှဉ် လေ့လာကြည့်နိုင်ပါတယ်။