ဘာသာစကား အသုံးအနှုန်း

သတ္တဝါတို့သည် မိမိတို့ ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ သညာသိများဖြင့် ဘာသာစကားများကို တီထွင် အသုံးပြုကြလေသည်။ မိခင်ဘာသာ စကားပင် ဖြစ်လင့်ကစား၊ မရေရာ၍ မှားယွင်းခဲ့သော စကားအသုံးအနှုန်းလေးများကို ဤနေရာတွင် မှတ်တမ်းပြုထားလိုပါသည်။

*****

ငယ်စဉ်က အဖိုးအဖွားများရှိရာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ရွာလေးတရွာတွင် နွေရာသီ ကျောင်းပိတ်ရက်များကို ကုန်ဆုံးရလေ့ရှိ၏။ ရွာသူရွာသားတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အလုပ်မှာ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းသာ ဖြစ်၏။ စပါး တမျိုးသာ စိုက်ကြ၏။ အိမ်စားရန် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင် တပိုင်တနိုင် စိုက်ပျိုးသူမရှိ။ မြေကြီးက စိုက်မရ၍လော၊ စိုက်ကို မစိုက်တတ်ကြ၍လော၊ မိမိဉာဏ်ဖြင့် မမီ၍ လူကြီးများကို မေးကြည့်ဖူးသော်လည်း ရေရာသော အဖြေကားမရ။ မြစ်ဘေးချောင်းဘေး နေသော်လည်း ငါး၊ ပုဇွန် ပေါပေါများများမစားရ။ ဝက်သား၊ အမဲသား.. ချောင်းရိုးထဲတွင် လှေကလေးဖြင့် အော်ရောင်းသူများ၏ သိုးသိုးသံ့သံ့ အသံလေးများသည် ရံဖန်ရံခါမှသာ ကြားရလေ၏။ အိမ်ရှင်မတို့၏ “ဒီနေ့ဘာဟင်းချက်သလဲအေ”့ ဟူသော စကားမျိုးသည် ထိုရွာတွင် ပြောလေ့မရှိ။ ဆိုလိုချင်သည်မှာ ထမင်းဝိုင်းတွင် ပဲ၊ အာလူး၊ ဘဲဥ၊ ငါးပိ၊ ငါးခြောက် စသဖြင့် အခြောက်အခြမ်းများဖြင့်သာပြီး၏။ လေကောင်းလေသန့်တွေရ၊ အချိန်နှင့် ကစား၊ အချိန်နှင့် စားနေ၍ပေလားမသိ ထမင်းဝိုင်းပြင်ချိန်တွင် မဲ့ချင်သလို ဖြစ်မိသော်လည်း ထမင်းအနပ်တိုင်းသည် ရှောရှောရှူရှူဝင်သွားသည်ချည်းသာ။ တခါတော့ မိုးဦးကျတနေ့တွင် အဖွားသည် ကျမတို့အား ငြုပ်သီးစပ်စပ်ဖြင့် ချက်ထားသော အတုံးသေးသေးလေးတွေ တုံးထားသော အသားဟင်း တမျိုးဖြင့် ကျွေး၏။ အစေ့အစေ့လို ပြွတ်တွဲတွဲလေးများလည်း ပါ၏။ အဖွားကို “ဒါဘာဟင်းလဲ” ဟု မေးရာ၊ အဖွားက “ဖားသားဟင်း” ဟု ပြော၏။ ပထမဦးဆုံးအကြိမ်စားဖူးသော ဖားသားဟင်း အရသာကို သေချာမှတ်ရင်း ထမင်းတွေ နှစ်ပန်းကန်လား သုံးပန်းကန်လား စားနေမိသည်။ ထမင်းစားပြီးသောအခါ အဖွားက “သမီး မြိန်လား” ဟု မေး၏။ မြိန်ဟူသော စကားလုံးသည်လည်း ကျမအတွက် မကြားဖူးသော အစိမ်းဖြစ်ပြန်ပါ၏။ စိတ်ထဲမှာ အလျင်အမြန် စဉ်းစားလိုက်သည်။ မြိန်…မြိန်…အသံကြီးကလည်း ဘယ်လိုကြီးမှန်း မသိဘူး၊ မကောင်းဘူး ပြောတာပဲဖြစ်မယ် ဆိုပြီး “မမြိန်ဘူး” ဟု ပြန်ဖြေလိုက်၏။ အဖွားက “သြော်..မြိန်ဆိုတာကို မသိဘူးကိုး” ဟု တိုးတိုးဆိုသောအခါမှ ကျမ အထင်နှင့် အဖြေမှားသွားပြီ ဆိုတာကို သိသွားရပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ စားမြိန်သည် ဟူသော စကားအသုံးအနှုံး ဝေါဟာရကို စွဲစွဲမြဲမြဲကြီး မှတ်သားမိရပါတော့သည်။

*****

အိမ်တွင် ကြွက်ရန်မှအေးရန် အမေက ကြောင်မွေး၏။ အမေက ကြောင်တွေကို အသွင်အပြင်၊ အကျင့်စရိုက်နှင့် လိုက်ဖက်စွာ အပျံစား နံမည်တွေ ပေးထားလေ၏။ “ကျည်းတန်မ” တဲ့၊ “ညစ်ပတ်မ” တဲ့၊ “ငကျိုး” တဲ့။ ညစ်ပတ်မ တော်တော်ညစ်ပတ်၏။ အမေကုတင်အောက်မှာ ညတိုင်းလိုလို အီးပါ၍ မနက်မိုးလင်းသည်နှင့် အမေနဲ့ အတူအိပ်သော ကျမ၊ ပျော့ပျော့လေးနဲ့ တော်တော်နံတဲ့ ကြောင်ချေးတွေကို အုန်းဆံဖတ်တွေနဲ့ ကျုံးရပါပြီ။ လေးလေးနက်နက်တွေး၍ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောတတ်သော မိမိ၊ တခါတော့ ကြောင်ချေးတွေ ငုံ့ကျုံးရင်း အနားတွင်ရပ်နေသော အကိုလတ်ကို “သီတာလေ ပါးစပ်ထဲက တံတွေးတွေ ထွက်လာတယ် စားချင်လို့လားမသိဘူး” ဟု ပြောလိုက်ရာ

“ဟာ ဒီကောင်မလေး အဲ့ဒါ စားချင်လို့ သွားရည်ယိုတာ မဟုတ်ဘူးဟဲ့ ရွံလို့ တံတွေး တပျစ်ပျစ် ဖြစ်တာ” ဟုရှင်းပြရလေ၏။ ထိုအချိန်မှ စ၍ ပါးစပ်ထဲတွင် သွားရည်များ ပြည့်လာတိုင်း ဒါကြောင့်လား၊ ဟိုဟာကြောင့်လား ဆိုသည့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာတတ်သော အကျင့်သည်လည်း တပါတည်း ရရှိခဲ့ပါလေတော့သတည်း။

နောက်ဆက်တွဲ

ကိုဧရာက ဖတ်ပြီး "ဒီလောက်လွယ်လွယ်လေးတွေတောင် မသိဘူး ဘယ်အရွယ်မလို့လဲ" ဟု စောဒက တက်ချင်သလို ဆိုလာပါ၍...

ကျမ မလိမ်ပါဘူး တကယ် အမှန်တွေပါ။ ကျမ အထက်ကအမ ငယ်ငယ်ကဆိုလျှင်လည်း တံတောင်ဆစ်ကို လက်ဒူးခေါင်းဟု ပြောတတ်ကြောင်းနှင့် သူ့ကို အဒေါ်တွေက မီးမီးလာ အန်တီ့နင်းပေးစမ်း ဟု ခိုင်းလျှင် ကလေးပီပီ ပျင်းကလည်း ပျင်း၊ လွန်လည်း မလွန်ဆန်ချင်သောအခါ စိတ်မရှည်သည့် လေသံလေးဖြင့် "ကဲ..လာ.. ပက်လက်မှောက်" ဟု ပြောတတ်သေးကြောင်း

တက္ကသိုလ်ရောက်မှ ခင်ရသောသူငယ်ချင်း တယောက်ဆိုလျှင် ပက်စီလို အအေးမျိုးသောက်ပြီး လေချဉ်တက်လိုလျှင် "ငါ လေလည်ချင်လာပြီ" ဟု ပြောတတ်ကြောင်း စုံစုံလင်လင် ရှင်းပြလိုက်ရပါသည်။