ကာလာမသုတ် - ပွင့်လင်းသော နှလုံးသားဖြင့် ထောက်တည်ရာ ရှာမှီးခြင်း - ၁

ကာလာမသုတ် (ကေသမုတ္တိသုတ်) သည် ယနေ့ခေတ် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့ မကြာခဏ ကိုးကားလေ့ရှိကြသော ဒေသနာတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ ဤဒေသနာအား မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ လွတ်လပ်စွာ စူးစမ်းတွေးခေါ်မှု ပဋိညာဉ်စာတမ်း (Buddha’s Charter of Free Inquiry) အဖြစ် ပညာရှင်တို့က သတ်မှတ်ကြသည်။ ဤဒေသနာတော်က မျက်ကန်းယုံကြည်မှုအား ဆန့်ကျင်၍ လွတ်လပ်စွာ စဉ်းစားတွေးခေါ်မှု, ကိုယ်တွေ့အသိဉာဏ်တို့ကို နှိုးဆော်ထားသည်။ သို့သော်လည်း စာတစ်ပိုဒ်မျှကို ကိုးကားကာ ဗုဒ္ဓဝါဒသည် ယုံကြည်မှုအားလုံးတို့အား ငြင်းပယ်သော ပစ္စုပ္ပန်ဝါဒမျိုး, လက်တွေ့အတွေ့အကြုံဝါဒမျိုး (pragmatic empiricism) အဖြစ် ကောက်ချက်ဆွဲရန်ကား မသင့်။ ကာလာမသုတ်သည် အယူဝါဒကွန်ယက်တို့ အလယ်တွင် တွေဝေနေသူတို့အား “ပွင့်လင်းသော နှလုံးသားကို အခြေတည်ကာ ထောက်တည်ရာ ရှာမှီးရန်” လမ်းညွှန်ထားသော ဒေသနာဖြစ်သည်။ မိမိ၏ အယူဝါဒအပေါ် တရားသေဆုပ်ကိုင်ထားသော ကာပဋိကလုလင်အား ဟောကြားသည့် မဇ္ဈိမနိကာယ်မှ စင်္ကီသုတ်ဖြင့် တွဲဖက်လေ့လာကြည့်ပါက သစ္စာတရား ရှာပုံတော်ခရီးတွင် “ပွင့်လင်းသော နှလုံးသား” ဖြင့် စတင်ရန် မည်မျှအရေးပါကြောင်း သိနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကာလာမသုတ် ခေါ် ကေသမုတ္တိသုတ်၏ ဆိုလိုရင်း အဓိပ္ပါယ် ပေါ်လွင်စေရန် စင်္ကီသုတ်အပါအဝင် အခြားသော နိကာယ်ကြီးများတွင် ဟောကြားထားသည့် သုတ္တန်ဒေသနာတော်များနှင့် ဆက်စပ်၍ တင်ပြပါမည်။


ဒေသနာနိဒါန်း


မြတ်စွာဘုရားသည် ကေသမုတ္တိ မည်သောအရပ်မှ ကာလာမနွယ်ဖွားတို့အား ဟောကြားခဲ့၍ ကေသမုတ္တိသုတ် (တနည်း) ကာလာမသုတ်ဟု အမည်ရသည်။ ကေသမုတ္တိသည် တောအုပ်အစပ်တွင်တည်ရှိ၍ တောရိပ်ခိုသည့် ရသေ့ရဟန်းတို့ တစ်ထောက်တနား စတည်းချရာ နေရာဖြစ်သည်။ ထိုရသေ့ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏ အယူဝါဒများကို ဟောပြောကြ၍ အခြားသူတို့၏ အယူဝါဒများကို အပြစ်တင် ရှုတ်ချကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် တစ်ယောက်တစ်မျိုး ပြောဟောနေကြသောအခါ ကာလာမတို့သည် အမှားအမှန်ကို ပိုင်းခြားဝေဖန်နိုင်စွမ်း မရှိတော့ပဲ ရှုတ်ထွေးတွေေ၀ နေကြသည်။ ယုံမှားသံသယတို့ ပြည့်နေကြသည်။ ကေသမုတ္တိသို့ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကြွရောက်လာသောအခါ ကာလာမတို့သည် မိမိတို့၏ ရှုတ်ထွေးတွေဝေနေမှုကို လျှောက်ထားကြ၏။ ဘုရားရှင်က “ကာလာမတို့… သင်တို့၏ ယုံမှားခြင်းသည် သင့်ပေ၏။ သင်တို့၏ မဝေခွဲနိုင်ခြင်းသည် သင့်ပေ၏။ သင်တို့သည် ယုံမှားသင့်သောအရာ၌ ယုံမှားခြင်းသာ ဖြစ်ပေ၏” ဟု အစချီ၍ ကာလာမသုတ်ဒေသနာကို ဟောကြားခဲ့သည်။


ယုံမှားသံသယဖြစ်ဖွယ် အချက် ၁၀-ချက်

ကာလာမတို့… သင်တို့သည်

(၁) တစ်ဆင့်စကားကြားကာမျှဖြင့် မယူလင့်ဦး (မာ အနုဿဝေန)၊

(၂) အစဉ်အဆက်စကားမျှဖြင့်လည်း မယူလင့်ဦး (မာ ပရမ္ပရာယ)၊

(၃) ဤအရာသည် ဤသို့ ဖြစ်ဖူးသတဲ့ဟူသော စကားမျှဖြင့်လည်း မယူလင့်ဦး (မာ ဣတိကိရာယ)၊

(၄) စာပေကျမ်းဂန်များနှင့် ညီညွတ်သည်ဟူ၍လည်း မယူလင့်ဦး (မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန)၊

(၅) တွေးတောကြံစည်ခြင်းဟူသော အကြောင်းမျှဖြင့်လည်း မယူလင့်ဦး (မာ တက္ကဟေတု)၊

(၆) နည်းယူဆင်ခြင်ခြင်းဟူသော အကြောင်းမျှဖြင့်လည်း မယူလင့်ဦး (မာ နယဟေတု)၊

(၇) အခြင်းအရာကို ကြံစည်သောအားဖြင့်လည်း မယူလင့်ဦး (မာ အာကာရ ပရိဝိတက္ကေန)၊

(၈) အယူကို စူးစိုက်ဆင်ခြင်၍ နှစ်သက်လက်ခံရုံမျှဖြင့်လည်း မယူလင့်ဦး (မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ)၊

(၉) မှတ်ယူထိုက်သော သဘောမျှဖြင့်လည်း မယူလင့်ဦး (မာ ဘဗ္ဗရူပတာယ)

(၁၀) မိမိတို့ လေးစားသော ရဟန်း၏စကားဖြစ်ကာမျှဖြင့် မယူလင့်ဦး (မာ သမဏော နော ဂရု)၊

(အံ-၃-၆၆၊ အဂုၤတ္တရနိကာယ်၊ တိကနိပါတ်၊ မဟာဝဂ်၊ ကေသမုတ္တိသုတ်)

လူအများစုတို့သည် မိမိတို့၏ စရိုက်အလိုက် “တစ်ဆင့်စကား, အစဉ်အဆက်စကား” စသည့် အချက်များမှ တစ်ချက်ချက်နှင့် ပြည့်စုံပါက အမှန်ဟု ယူဆတတ်ကြသည်။ အယူအဆတစ်ခု၏ အမှားအမှန်ကို ဤအချက်များဖြင့် ထောက်ဆတိုင်းထွာလေ့ ရှိကြသည်။ မှန်ကန်သော အသိပညာရရာ ရကြောင်း အထောက်အထားတို့အား အရှေ့တိုင်းဒဿနစာပေတွင် “ပမာဏ” ဟုခေါ်သည်။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် အချက် ၁၀-ချက်, ပမာဏ ၁၀-မျိုးတို့အား ယုံမှားသံသယဖြစ်ဖွယ် (ကင်္ခနီယ) အဖြစ်သတ်မှတ်၍ ထိုအချက်တို့ ပြည့်စုံရုံမျှဖြင့် အမှန်ဟု “မယူလင့်ဦး” ဟုဟောကြားခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယင်းပမာဏများအား ငြင်းပယ်လိုက်ခြင်း မဟုတ်ပါ။

ကာလာမသုတ်တွင် ဟောကြားခဲ့သော ယုံမှားသံသယဖြစ်ဖွယ် ပမာဏ ၁၀-ချက်အား အခြားသော သုတ္တန်များတွင် အယူဝါဒတို့၏ အခြေခံပမာဏ ၅-ချက်အဖြစ် အကျဉ်းခြုံး၍ တွေ့ရသည်။ ထိုအချက်များသည် အမှန်ဟု တထစ်ချ ဆုံးဖြတ်နိုင်လောက်အောင် ခိုင်လုံသော ပမာဏများ မဟုတ်။ မှန်လျှင်မှန်၍ မှားလျှင်မှားနိုင်သော အကျိုးနှစ်မျိုး (ဒွေဓာ ဝိပါကာ) ရှိသည့် ပမာဏများဖြစ်ကြောင်း ဗုဒ္ဓက စင်္ကီသုတ်တွင် ဘာရဒွါဇနွယ်ဖွား ကာပဋိကလုလင်အား ဟောကြားခဲ့သည်။

ဘာရဒွါဇ… ဤငါးပါးတို့သည် မျက်မှောက်၌ပင် (အမှန် အမှားဟူသော) အကျိုးနှစ်မျိုးရှိသည်။ အဘယ်ငါးပါးနည်း?

(၁) ယုံကြည်ခြင်း (သဒ္ဓါ)

(၂) နှစ်သက်ခြင်း (ရုစိ)

(၃) တစ်ဆင့်ကြားခြင်း(အနုဿဝ)

(၄) အခြင်းအရာကို ကြံစည်ခြင်း (အာကာရပရိဝိတက္က)

(၅) အယူကို စူးစိုက်ဆင်ခြင်၍ နှစ်သက်လက်ခံခြင်း (ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ) တို့တည်း။

ဘာရဒွါဇ… ကောင်းစွာ ယုံကြည်ထားသော်လည်း အချည်းနှီး အမှားဖြစ်တတ်သည်။ ကောင်းစွာ ယုံကြည်မထားသော်လည်း အဟုတ်အမှန် ဖြစ်တတ်သည်။ […] ကောင်းစွာ စူးစိုက်ဆင်ခြင်၍ နှစ်သက်လက်ခံထားသော်လည်း အချည်းနှီး အမှား ဖြစ်တတ်သည်။ ကောင်းစွာ စူးစိုက်ဆင်ခြင်၍ နှစ်သက်လက်ခံထားခြင်း မရှိသော်လည်း အဟုတ်အမှန် ဖြစ်တတ်သည်။

[…] ဘာရဒွါဇ… ယောက်ျားအား ယုံကြည်ခြင်းဖြစ်သော်လည်း “ဤသည်သာ မှန်၏။ အခြားသည် အချည်းအနှီးတည်း” (ဣဒမေ၀ သစ္စံ, မောဃမညန္တိ) ဟု တစ်ဖက်သတ် ဆုံးဖြတ်ခြင်းသို့ မရောက်။ “ငါသည် ဤသို့ ယုံကြည်၏” ဟုသာ ပြောဆို၍ သစ္စာစောင့်၏။ […] ကောင်းစွာ စူးစိုက်ဆင်ခြင်၍ နှစ်သက် လက်ခံထားသော်လည်း “ဤသည်သာ မှန်၏။ အခြားသည် အချည်းအနှီးတည်း” ဟု တစ်ဖက်သတ် ဆုံးဖြတ်ခြင်းသို့ မရောက်။ “ငါသည် ဤသို့ ကောင်းစွာ စူးစိုက်ဆင်ခြင်၍ နှစ်သက် လက်ခံထား၏” ဟုသာ ပြောဆို၍ သစ္စာစောင့်၏။ ဘာရဒွါဇ… ဤမျှဖြင့် ငါတို့သည် သစ္စာစောင့်ခြင်း (သစ္စာနုရက္ခဏာ) ကို သတ်မှတ်၏။ (မ-၂-၄၂၈၊ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ဗြာဟ္မဏဝဂ်၊ စင်္ကီသုတ်)

ကာလာမသုတ်လာ ပမာဏ-၁၀ ချက်, (အကျဉ်းခြုံး၍ စင်္ကီသုတ်လာ ပမာဏ-၅ ချက်) တို့သည် မှန်လျှင်မှန်၍ မှားလျှင်မှားနိုင်သောကြောင့် ထိုအချက်တို့နှင့် ပြည့်စုံရုံမျှဖြင့် အမှန်ဟု အခိုင်အမာယူ၍ မရနိုင်သေး။ ဤသို့ လှေနံဓားထစ် တရားသေ စွဲယူမှု မရှိခြင်းအား အမှန်တရားအား ထိမ်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း, သစ္စာစောင့်ခြင်းဟု ဗုဒ္ဓက မိန့်ကြားခဲ့သည်။ ထိုပမာဏများကို အကြောင်းပြု၍ “ငါ့အမြင်သာ အမှန်, ငါ့အမြင်မှကွဲလျှင် အမှား” ဟု တစ်ဖက်သတ် ယူလိုက်ပါက အမှန်တရား အစစ်နှင့် ကင်းဝေးသွားပေမည်။ ထို့ကြောင့် ကာလာမသုတ်လာ အချက် ၁၀-ချက်တို့သည် ငြင်းပယ်ရမည်ဟု မဆို၊ အမှန်တရားအတွက် မိမိတို့၏ နှလုံးသားအား တံခါးဖွင့်ထားရန် နှိုးဆော်လိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ သစ္စာတရား ရှာပုံတော်ခရီး၏ အစဖြစ်သော သစ္စာစောင့်ခြင်းအတွက်ဖြစ်သည်။ (စင်္ကီသုတ်တွင် အမှန်တရားအား လျှော်စွာသိခြင်း (သစ္စာနုဗောဓာ), အမှန်တရားသု့ိ ဆိုက်ရောက်ခြင်း (သစ္စာနုပ္ပတ္တိ) ဟူသော အဆင့် ၂-ဆင့်ကို ဗုဒ္ဓက ဆက်လက် ဟောကြားထားပါသည်။)

ဆက်ရန်

ဧရာ(မန္တလေး)