ဓမ္မစကြာမှသည် အနတ္တလက္ခဏာသို့

မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ခု ဝါဆိုလပြည့် နေဝင်စအချိန်တွင် ဗာရာဏသီပြည် ဣသိပတန ခေါ် မိဂဒါဝုန်တော၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းတို့အား ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ ဒေသနာအဆုံးတွင် အရှင်ကောဏ္ဍညမထေရ်သည် သောတာပန်တည်သည်။ ထို့နောက် သစ္စာလေးပါး ဓမ္မစကြာတရားကိုပင် အကျယ်သဖြင့် ဆက်လက် ဟောကြားတော်မူရာ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁-ရက်နေ့၌ အရှင်ဝပ္ပ၊ ၂-ရက်နေ့၌ အရှင်ဘဒ္ဒိယတို့ သောတာပန်တည်ကြသည်။ ဘုရားရှင်သည် ရဟန်းသုံးပါးတို့ကို ဆွမ်းခံစေကာ ရသောဆွမ်းဖြင့် ၆-ပါးတို့ မျှတစေပြီး ကျန်ရဟန်းတို့အား ဆက်လက်၍ မနေမနား ဟောကြားခဲ့သည်။ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၃-ရက်နေ့၌ အရှင်မဟာနာမ, ၄-ရက်နေ့၌ အရှင်အဿဇိတို့လည်း သောတာပန်တည်ကာ ဧဟိဘိက္ခူရဟန်းများ ဖြစ်ကြလေသည်။ လပြည့်ကျော် ၅-ရက်၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့အား စုဝေးစေကာ အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာ ဟောကြားတော်မူ၏။ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့လည်း အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာဖြစ်ကြသည်။

ဓမ္မစကြာဒေသနာတွင် -

(၁) ဥပါဒါန်ဖြင့် စွဲလမ်းထားသော ခန္ဓာငါးပါး (ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ) သည် ဆင်းရဲခြင်း အမှန်တရား (ဒုက္ခသစ္စာ)

(၂) နှစ်သက်တပ်မက်ခြင်း တဏှာသည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း အမှန်တရား (သမုဒယသစ္စာ)

(၃) တဏှာအကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသည် ဒုက္ခချုပ်ခြင်း အမှန်တရား (နိရောဓသစ္စာ)

(၄) အစွန်းတရားနှစ်ပါးတို့၏ အလယ်လမ်းစဉ်ဖြစ်သော မဂ္ဂင်၈-ပါးအကျင့်သည် ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်စေသောအကျင့်လမ်း အမှန်တရား (မဂ္ဂသစ္စာ) ဟူသော သစ္စာလေးပါးတရားတို့အား ဟောကြားခဲ့သည်။

ဓမ္မစကြာဒေသနာအဆုံးတွင် အရှင်ကောဏ္ဍညမထေရ်သည် …

… ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ “ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓ ဓမ္မ” န္တိ။

“ဖြစ်ခြင်းသဘောရှိသော တရားအားလုံးတို့သည် ချုပ်ခြင်းသဘောရှိကုန်၏” ဟု ကိလေသာမြူ အညစ်ကြေးကင်းစင်သည့် တရားမျက်စိသည် ဖြစ်ပေါ်၏။ ဤစာသားသည် နိကာယ်ငါးရပ်တို့တွင် မကြာခဏတွေ့ရသော စာသားဖြစ်၍ အရိယာဟူသော အလျဉ်သို့ရောက်သော သောတာပတ္တိဉာဏ် အမြင်ရခြင်းကို ဖော်ညွှန်းသည်။ ဤအမြင်အရ တရားအားလုံးတို့သည် အကြောင်းတရားပေါ်တွင် မှီ၍ဖြစ်နေခြင်းကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အကြောင်းတရားတို့ ချုပ်ငြိမ်းက အကျိုးတရားတို့လည်း ချုပ်ငြိမ်းကြရသည်ဟု ထိုးထွင်းသိမြင်သည်။ ဤ ဓမ္မစက္ခုအမြင်သည် မှားယွင်းသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအမြင်များအား အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်လိုက်၍၊ သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်အား အမြင်နှင့်ပြည့်စုံသောဉာဏ် (ဒဿနသမ္ပဒါ) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ သောတာပတ္တိမဂ်သည် သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်း သိမြင်သော်လည်း၊ သမုဒယသစ္စာဖြစ်သော တဏှာကို အကြွင်းမဲ့ မပယ်သတ်နိုင်သေး။ ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓသည် တဏှာပယ်သတ်နိုင်ရန် အနတ္တလက္ခဏသုတ်ကို ဆက်လက် ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

ဓမ္မစကြာတွင် ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ (ဥပါဒါန်ဖြင့် စွဲလမ်းထားသော ခန္ဓာငါးပါး) ဟု ဒုက္ခကို အကျဉ်းချုပ်ဟောကြားခဲ့၍၊ အနတ္တလက္ခဏသုတ်တွင် ယင်းခန္ဓာငါးပါး၏ လက္ခဏာသုံးပါး “အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တ” ကိုဟောကြားခဲ့သည်။ ဤတွင် အနတ္တလက္ခဏာကို အလေးထားဟောကြားခဲ့၏။

အနတ္တလက္ခဏာသုတ် စာကိုယ်အား အောက်ပါအတိုင်း အကျဉ်းချုပ် မှတ်သားနိုင်သည်။

(၁) ခန္ဓာငါးပါးသည် အစိုးမရ၍ အတ္တမဟုတ်။

(၂) ခန္ဓာငါးပါးသည် မမြဲ, ဆင်းရဲ, ဖောက်ပြန်တတ်၍ ဤခန္ဓာငါးပါးအား “ငါ့ဟာ, ငါ, ငါ့အတ္တ” (ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ)ဟု မသုံးသပ်သင့်။

(၃) ထို့ကြောင့် အလုံးစုံသော ခန္ဓာငါးပါးတို့အား “ငါ့ဟာ မဟုတ်, ငါ မဟုတ်, ငါ၏ အတ္တ မဟုတ်” (နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, နေသော မေ အတ္တာ)ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ရှုမြင်ရမည်။

(၄) ဤသို့ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ရှုမြင်ပါက ခန္ဓာငါးပါးအား ငြီးငွေ့၏။ ငြီးငွေ့က စွဲလမ်းမှုကင်း၏။ စွဲလမ်းမှုကင်းက လွတ်မြောက်၏။ မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးက ဤအချက်အား ဖြစ်ပျက်မြင် (ယထာဘူတဉာဏ်), ဖြစ်ပျက်မုန်း (နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်), ဖြစ်ပျက်ဆုံး (မဂ်ဉာဏ်) ဟု နားလည်လွယ်အောင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

အနတ္တလက္ခဏသုတ်တွင် “ငါ့ဟာ, ငါ, ငါ့အတ္တ” (မမ, အဟမသ္မိ, အတ္တ) ဟူသော စကားရပ်အား အလေးထား ဟောကြားထားသည်ကို တွေ့ရမည်။ “ငါ့ဟာ” (မမ = mine) ဟူသည် တပ်မက်မှု တဏှာ ဖြင့် သုံးသပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ “ငါ - ငါ ဖြစ်သည် (သို့) ငါ ရှိသည်” (အဟမသ္မိ - အဟံ + အသ္မိ = I am) ဟူသည် ငါဟု အထင်ရောက်မှု မာန ဖြစ်သည်။ အတ္တ သည်ကား ငါဟူသည့် အမြင် ဒိဋ္ဌိ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် “ငါ့ဟာ, ငါ, ငါ့အတ္တ” သည် တရားကိုယ်အားဖြင့် “တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ” ဟူသော တရားသုံးပါးဖြစ်သည်။ အလွှာ သုံးလွှာဖြစ်သည်။

အတ္တ၏ အရပ်သုံးစကားသည် “မိမိ - self, oneself”ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ “အတ္တာဟိ အတ္တနော နာထော - မိမိသည် မိမိ၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်၏” စသော ဝါကျများမှ “မိမိ” ဟူသော အဓိပ္ပါယ်မျိုး ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပုထုဇဉ်တို့သည် ယင်းအရပ်စကား အဓိပ္ပါယ်နောက်တွင် အမျိုးမျိုးသော အတ္တအမြင်များ ရှိကြသည်။ ယခင်နေ့က ငါသည် ယနေ့ငါပင်ဖြစ်သည်။ ငါအသက် ကြီးသွားသည်။ သေလျှင် ငါရှိတော့မည် မဟုတ်။ သေလျှင် ငါသည် ဤကိုယ်ထည်ကြီးအား စွန့်ခဲ့ရသော်လည်း အခြားလောကတစ်ခုခုသို့ ရောက်ရှိ သွားပေမည်။ စသဖြင့် အမျိုးမျိုးသော အယူအဆများကို ထင်မြင်စွဲယူထားကြသည်။ ဤအမြင်တို့အား အတ္တဝါဒ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဟု ခေါ်သည်။

ပုထုဇဉ်သည် မိမိတို့ စွဲလမ်းထားသော အမြင်အား အမှန်ဟု လက်ခံသည့်အားလျော်စွာ “ငါရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ငါ လိုချင်တပ်မက်သည်” ဟုယူဆကြသည်။ သို့သော် ဗုဒ္ဓဝါဒအရ “ငါ့ဟာ” ဟူသော တပ်မက်မှုတဏှာကို “ငါ” ဟူသော မာန၊ “ငါ့အတ္တ” ဟူသော ဒိဋ္ဌိအမြင်တို့ထက် အရင်းကျသည်။ ဤအချိန်တွင် ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးပါးတို့သည် သောတာပန် တည်ပြီးဖြစ်၍ “ငါ့အတ္တ” ဟူသော အတ္တဒိဋ္ဌိ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိအား အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ပြီး ဖြစ်သည်။ သို့သော် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် တဏှာ,မာနကို ပယ်သတ်နိုင်ခြင်း မရှိသေး။ အပေါ်ယံ အကြမ်းလွှာဖြစ်သော “ငါ, ငါ့ဝိညာဉ်” စသော ဒိဋ္ဌကို ပယ်သတ်ပြီးသော်လည်း “ငါရှိသည်” ဟူသော အနုစား အသ္မိမာနအား မပယ်သတ်ရသေး။ “ငါ့ဟာ”ဟူသော တဏှာအား မပယ်သတ်ရသေး။

“အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တ”ဟု ဖြစ်ဆဲ ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာအား ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ အဖန်ဖန်ရှုမြင်သောအခါ၊ အလုံးစုံသော ခန္ဓာငါးပါးအား “အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တ”ဟု သုံးသပ်နိုင်လာသည်။ ထိုအခါ အလုံးစုံသောခန္ဓာငါးပါးအား ငြီးငွေ့၍ တပ်မက်ခြင်း တဏှာကုန်သည်။ တဏှာကုန်၍ စွဲလမ်းခြင်း ဥပါဒါန်ကုန်သည်။ ဥပါဒါန်ကုန်၍ ဘဝသစ်တဖန်ဖြစ်ခြင်း မရှိသော။ ဇာတိကုန်၏။

… နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ။ ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ။ “ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္ထာယာတိ” ပဇာနာတီတိ။

… ငြီးငွေ့သော် စွဲလမ်းမှုကင်း၏။ စွဲလမ်းမှုကင်းသော် လွတ်မြောက်၏။ လွတ်မြောက်သော် လွတ်မြောက်ပြီဟု သိသောဉာဏ် ဖြစ်၏။ “ဇာတိကုန်ပြီ။ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ။ ပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြုပြီးပြီ, အခြားပြုဖွယ် မရှိတော့ပြီ” ဟု သိ၏။

အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာအဆုံး၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးပါးတို့သည် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာဖြစ်ကြလေသည်။