သင်္ကဿနဂိုရ်

မြတ်စွာဘုရားသည် တာဝတိံသာ နတ်ပြည်တွင် ဝါတွင်း သုံးလပတ်လုံး အဘိဓမ္မာတရား ဟောကြားတော်မူ၍ သီတင်းကျွတ် လပြည့် ပဝါရဏာနေ့သို့ ရောက်သော် သိကြားမင်း ဖန်ဆင်းသည့် ရွှေ၊ ပတ္တမြား၊ ငွေတို့ဖြင့် ပြီးသော စောင်းတန်းသုံးသွယ် အနက် အလယ် ပတ္တမြား စောင်းတန်းဖြင့် နတ်ဗြဟ္မာတို့ ခြံရံကာ သင်္ကဿနဂိုရ်ပြည် တံခါးဝသို့ ဆင်းသက်ခဲ့ကြောင်းကို ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ ဒေဝေါရောဟဏဝတ္ထုတွင် အကျယ်တဝင့် ရေးသား ဖော်ပြထားသည်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဦးစွာပထမ အရှင်သာရိပုတ္တ၊ ထို့နောက် အရှင်မ ဥပ္ပလဝဏ္ဏထေရီ တို့က ခရီးဦး ကြိုဆိုကြပြီးနောက် အခြားပရိသတ်အပေါင်းတို့က ဖူးမြှော် ကြိုဆိုကြကြောင်း သုတ္တနိပါတ် အဋ္ဌကထာ (အဋ္ဌကဝဂ် သာရိပုတ္တသုတ်အဖွင့်) တွင် ဖော်ပြထား၏။

ဗုဒ္ဓဝင်အဋ္ဌကထာ စသည်တို့၌
(၁) ဘုရားပွင့်တော်မူရာ ဗောဓိပလ္လင်၊
(၂) ဓမ္မစကြာတရားဦး ဟောတော်မူရာ ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တော၊
(၃) နတ်ပြည်မှ ဆင်းသက်စဉ် ခြေဦးချတော်မူရာ သင်္ကဿမြို့တံခါး၊
(၄) ဇေတဝန်ကျောင်း ဂန္ဓကုဋိရှိ ကုတင် ခြေထောက် လေးချောင်းချရာ၊ ဤလေးနေရာတို့သည် ဘုရားရှင်တိုင်း မစွန့်သော အဝိဇဟိတဋ္ဌာန လေးနေရာ အဖြစ် အထူး ဖော်ပြထားသည်။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ပါသရာသိသုတ်အဖွင့် အဋ္ဌကထာ၌ ဤနေရာလေးပါးအား အစလစေတိယ ဋ္ဌာန (မရွှေ့ပြောင်းသော အထိမ်းအမှတ် နေရာ) လေးပါးဟု ဖော်ပြထားသည်။

အရေးပါသည့် ဗုဒ္ဓဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည့် အားလျှော်စွာ သင်္ကဿသို့ အသောကမင်းကြီး (204 BCE ဝန်းကျင်) ၊ တရုတ်ရဟန်းတော် ဖာရှန် (Faxian ဖာဟီယန်ဟု အသိများ 404 CE ဝန်းကျင်)၊ ရွှန်ကျန် (Xuanzang 636 CE ဝန်းကျင်) တို့ လာရောက် ဖူးမြော်ခဲ့ကြ ဖူးသည်။ နောင်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ဗုဒ္ဓသာသနာ တိမ်ကော သွားသောအခါ၊ သင်္ကဿသည်လည်း အခြား ဗုဒ္ဓဝင်နေရာများ နည်းတူ မေ့လျော့ ပျောက်ကွယ် နေခဲ့၏။ ၁၈၄၂-ခုနှစ်သို့ရောက်မှ ဗြိတိသျှလူမျိုး ကျောက်စာဝန် Alexander Cunningham က တရုတ် ဘုရားဖူး ရဟန်းတော်များ၏ မှတ်တမ်းများအား အမှီပြုကာ သင်္ကဿမြို့ဟောင်းနေရာအား ပြန်လည် ထုတ်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။

Relief showing the Descent of the Buddha, grey schist, 3rd century AD, Gandhara. © Victoria and Albert Museum, London

သင်္ကဿမြို့တည်နေရာ

တရုတ် ရဟန်းတော် ဖာရှန်၏ မှတ်တမ်းအရ သင်္ကဿမြို့ (Seng-Kia-She) သည် မထုရာမြို့မှ အရှေ့ဖက် ၁၈-ယူဇနာ အကွာတွင်ရှိ၍၊ သင်္ကဿမှ အရှေ့တောင်ဖက် ၇-ယူဇနာတွင် ကဏ္ဏကုဇ္ဇမြို့ (ယနေ့ခေတ် Kannauj) ရှိသည်။ တရုတ် ရဟန်းတော် ရွှန်ကျန်က သင်္ကဿမြို့အမည်ကို ကပိထ (Kie-Pi-Tha) ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓစာပေများအရ သင်္ကဿမြို့သည် သာဝတ္ထိမှ ယူဇနာ-၃၀ ကွာဝေးပြီး (ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ ဒေဝရောဟဏဝတ္ထု)၊ သောရေယျမြို့ (ယနေ့ Soron) နှင့် ကဏ္ဏကုဇ္ဇမြို့အကြား ခရီးလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည် (ဝိနည်းပါရာဇိကဏ်-၂၃ ။ဝိနည်းစူဠဝါ-၄၅၁)။ Alexander Cunningham က သင်္ကဿမြို့သည် ယနေ့ခေတ် Farukkhabad မြို့၏ အနောက်ဖက် ၃၇-ကီလိုမီတာ အကွာရှိ သံကိသ-ဝသန္တပုရ (Sankisa-Basantpur) အမည်ရှိသော ရွာလေး (27.338°N  79.271°E) ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထိုရွာလေးသည် ကာလီမြစ်၏ နံဘေးတွင် တည်ရှိ၍ Agra မှ ၁၆၀ ကီလိုမီတာ၊ Kannuj မှ ၈၀-ကီလိုမီတာ၊ Lucknow မှ ၁၈၀-ကီလိုမီတာ ကွာဝေးသည်။

View Larger Map

ထင်ရှားသည့် နေရာဌာနများ

တရုတ် ဘုရားဖူး ရဟန်းတော်များ၏ မှတ်တမ်းအရ သင်္ကဿမြို့ရှိ ထင်ရှားခဲ့သော နေရာဌာနများမှာ -
(၁) စောင်းတန်း လှေကားရင်းတွင် တည်ထားသော စေတီ နှင့် အသောကမင်း ကျောက်စာတိုင်
(၂) ဘုရားလေးဆူတို့ သီတင်းသုံး နေထိုင် စင်္ကြံလျှောက်ရာ အရပ်တွင် တည်ထားသော စေတီ
(၃) မြတ်စွာဘုရား ရေသပ္ပါယ်ရာ နေရာ ရေချိုးအိမ်
(၄) သိကြားမင်းနှင့် ဗြဟ္မာမင်းတို့ မြေပြင်သို့လိုက်ပါ ဆင်းသက်ခဲ့သော နေရာတွင် တည်ထားသော စေတီငယ် နှစ်ဆူ
(၅) နတ်ပြည်မှ ဆင်းသက်လာသော မြတ်စွာဘုရားအား အရှင်မ ဥပ္ပလဝဏ္ဏထေရီ ခရီးဦးကြိုပြုခဲ့သော နေရာ၌ တည်ထားသော စေတီ
(၆) မြတ်စွာဘုရား ဆံတော် ခြေသည်း လက်သည်းတော်တို့ကို ပယ်ဖြတ်သည့်နေရာ၌ တည်ထားသည့် စေတီ
(၇) နဂါးနတ်ကွန်းနှင့် နဂါးအိုင် တို့ဖြစ်သည်။
စောင်းတန်း လှေကားရင်းတွင် တည်ထားကိုးကွယ်သော အစလစေတီအား တရုတ်ရဟန်းတော်များက ဤသို့ မှတ်တမ်း တင်ခဲ့ကြသည်။

“… မြတ်စွာဘုရား မြေပြင်သို့ရောက်သည်နှင့် စောင်းတန်း သုံးသွယ်တို့သည် မြေသို့ ငုတ်လျှိုး၍ ကွယ်ရာ၊ လှေကား ခုနှစ်ထစ်သာ မြေပြင်တွင် ပေါ်လေသည်။ နောင်သော် အသောကမင်းသည် စောင်းတန်း၏ အခြေတည်ရာကို သိလိုသဖြင့် တူးဖော်စေရာ ရေအဝါ ထွက်သည့်တိုင် (ငရဲပြည်စပ်ကို ဆိုလို) ရောက်သော်လည်း စောင်းတန်း၏ အခြေကို မတွေ့ရပေ။ အသောကမင်းသည် အလွန်ပင် အံ့သြ ကြည်ညိုတော်မူသဖြင့် လှေကားခုနှစ်ထစ်ပေါ်တွင် ကျောင်းဆောက်လုပ်ကာ၊ အလယ်စောင်းတန်းထိပ်၌ ဉာဏ်တော် ၁၆-ပေရှိသော ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်ကို တည်ထား ကိုးကွယ်၏။ ကျောင်းတော်၏ အနောက်ဖက်တွင်လည်း အတောင် ၃၀-ခန့်မြင့်၍ ထိပ်တွင် ခြင်္သေ့ရုပ်ပါရှိသော ကျောက်စာတိုင်ကို ထူထားလေသည်။ ကျောက်စာတိုင်၏ လေးမျက်နှာတွင် ဖန်သားသဖွယ် ကြည်လင်လှသော ရုပ်ပွားဆင်းတုတော် လေးဆူကို တည်ထား၏။” (Faxian – Records of Buddhistic Kingdom)

Amaravati ရှိ ထုံးကျောက်ပြားတွင် ထွင်းထုထားသော အစလစေတီ ပုံစံတူ © British Museum

“ထိုစောင်းတန်း လှေကား သုံးသွယ်သည် ရှေးရာစုနှစ်များစွာက မူလအတိုင်းရှိခဲ့သော်လည်း၊ ယခုအခါတွင် မြေသို့ ငုတ်လျိုးပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုအခါတွင် အနီးအပါးရှိ တိုင်းနိုင်ငံတို့မှ မင်းသားတို့သည် ဝမ်းနည်းတသဖြစ်ကြ၍ ထိုနေရာတွင် အုတ်ကျောက်တို့ဖြင့် ရတနာများစီချယ်ကာ အလားသဏ္ဍာန်တူ စောင်းတန်းသုံးသွယ်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ အမြင့်ပေ ၇၀-ရှိ၏။ စောင်းတန်းထိပ်တွင် ကျောင်းဆောင် တစ်ဆောင် ဆောက်လုပ်ကာ၊ ဘေးတဖက်တချက်တွင် သိကြားမင်း၊ ဗြဟ္မာမင်းတို့ ခြံရံထားသည့်ဟန် ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်အား ကျောက်ဖြင့် ထုလုပ်ကိုးကွယ် ခဲ့ကြသည်။”

“ကျောင်းတိုက်၏ အပြင်ဖက် အနီးအနားတွင် ပေ ၇၀-မြင့်သော ကျောက်တိုင်တစ်ခုကို အသောကမင်းက တည်ထားခဲ့သည်။ ကျောက်တိုင်မှာ ခရမ်းရောင်ရှိ၍ စိုစွတ်လျှင် အရောင်တောက်ပ၍နေသည်။ ကျောက်တိုင်၏ ထိပ်ဖျားတွင် စောင်းတန်းလှေကားဖက်သို့ မျက်နှာမူ၍ ထိုင်နေသော ခြင်္သေ့ရုပ် ထုလုပ်ထားသည်။ ကျောက်စာတိုင် ပတ်လည် လေးဖက်လေးတန်တွင် အလွန်အံ့ချီးဖွယ်ကောင်းသော ရုပ်ပုံများထုလုပ်ထား၍ ဖူးမြင်သူတို့၏ ကောင်းဆိုး စရိုက်အလိုက် ထိုရုပ်ပုံများ ပေါ်လေသည်။” (Xuanzang – Records of Western Countries)

ဒဏ္ဍရီဆန်ဆန် အသေးစိတ် အချက်အလက် အချို့ကွဲလွဲနေသော်လည်း ထိုဘုရားဖူးရဟန်းတော်များ ရောက်ခဲ့စဉ်က အစလစေတီနှင့် ခြင်္သေ့ရုပ်ပါသော အသောက ကျောက်စာတိုင်ရှိကြောင်း သိရသည်။

တရုတ်ရဟန်းတော် ဖာရှန် ရောက်ရှိခဲ့ချိန်တွင် ဘိက္ခု ဘိက္ခုနီသံဃာ တစ်ထောင်ခန့်ရှိကြောင်း အချို့မှာ မဟာယာနဖြစ်ပြီး၊ အချို့မှာ ဟိနယာနဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ရဟန်းတော် ရွှန်ကျန်၏ မှတ်တမ်းအရ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း လေးကျောင်းရှိ၍ သံဃာအပါး တစ်ထောင်ခန့် ရှိ၍၊ ဟိနာယာန ဂိုဏ်းခွဲဖြစ်သော သမ္မိတိယဂိုဏ်းဝင် ရဟန်းတော်များ ဖြစ်ကြောင်း၊ နတ်ကွန်း ဆယ်ခုရှိပြီး မဟေသွရ (သီဝနတ်) ကို ကိုးကွယ်ပူဇော်သူများလည်း ရှိကြောင်း သိရသည်။

တရုတ် ရဟန်းတော် နှစ်ပါးလုံးက သင်္ကဿမှ နဂါးအိုင်နှင့် နတ်ကွန်း အကြောင်းကို ဖော်ပြထား၏။ ရဟန်းတော် ရွှန်ကျန်က အစလစေတီ၏ အရှေ့တောင်ဖက် အရပ်တွင် နဂါးအိုင် ရှိကြောင်းသာမာန်မျှ ဖော်ပြခဲ့၍ ရဟန်းတော် ဖာရှန်က ထိုနဂါးသည် မိုးလေဝသ မှန်ကန်၍ စိုက်ပျိုးရေး ကောင်းမွန်စေရန် စောင့်ရှောက် ပေးနေသောကြောင့် သာသနာ့ဒါယကာ နဂါးမင်းအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတော်တို့ကပင် နဂါးနတ်ကွန်းကို ဆောက်လုပ်ပေးထား၏။ မိုးလရာသီကုန်သော် ထိုနဂါးသည် မြွေအသွင်သို့ ပြောင်းသွားလေ့ရှိ၍ ရဟန်းတော်တို့က ကြေးဖလားတွင် ထည့်ကာ လှည့်လည် အပူဇော်ခံလေ့ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ရှေးဟောင်းသုသန ရှာဖွေ တူးဖော်မှု

ဗြိတိသျှလူမျိုး ကျောက်စာဝန် Alexander Cunningham သည် သင်္ကဿမြို့ဟောင်း နေရာအား ၁၈၄၂-ခုနှစ်ကတည်း သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း၊ ၁၈၆၂-ခု နှစ်ကုန်ပိုင်း ရောက်မှ တူးဖော် လေ့လာနိုင်ခဲ့သည်။ သင်္ကဿမြို့ဟောင်းအဖြစ် အတည်ပြုခဲ့သော သံကိသရွာသည် အနီးဝန်းကျင်ရှိ လယ်ကွင်း မြေပြင်အထက် ၄၁-ပေခန့်မြင့်သော တောင်ကုန်းမြင့်လေးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒေသခံတို့က ထိုကုန်းမြင့်လေးအား Kilah (ခံတပ်) ဟုခေါ်သည်။ အရှေ့အနောက် အလျား ပေ-၁၅၀၀ ရှိ၍ အနံမှ ပေ-၁၀၀၀ ကျယ်သည်။ မြောက်ဖက်နှင့် အနောက်ဖက်တွင် ကုန်းသည် မတ်စောက်၍ အခြားဖက်တွင် ပြေ၏။

(from Reports – Indian Archeological Survey, Alexander Cunningham)

ဤ ခံတပ်ဟောင်း၏ အလယ်မှ တောင်ဖက်တည့်တည့် ပေ ၁၆၀၀ အကွာတွင် အုတ်ပုံတစ်ခုရှိ၍ ထိုအုတ်ပုံ၏ အထက်တွင် ဗာသရီ နတ်သမီး (Basari Devi) အတွက် ဆောက်လုပ်ထားသော ခေတ်သစ်လက်ရာ နတ်ကွန်းတစ်ခု ရှိသည်။ နတ်ကွန်းမှ မြောက်ဖက် ပေ ၄၀၀ တွင် ဆင်ရုပ် ထုထားသော ရှေးကျောက်စာတိုင်၏ ထိပ်ပိုင်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိရသည်။ ထို့အပြင် ကျောက်စာတိုင်၏ အရင်းကို ရှာဖွေ၍ မတွေ့ရသေးပေ။ တရုတ်ဘုရားဖူး ရဟန်းတော်များ၏ မှတ်တမ်းအရ အသောက ကျောက်စာတိုင်၏ ထိပ်ပိုင်းသည် ခြင်္သေ့ရုပ် ဖြစ်ရမည် ဖြစ်သော်လည်း ယခုတွေ့ရှိရသော ကျောက်စာတိုင်ထိပ်မှာ ဆင်ရုပ် ဖြစ်နေ၏။ ကျောက်စာတိုင်ထိပ်မှ ဆင်ရုပ်တွင် နှာမောင်းနှင့် အမြီးတို့ မရှိတော့သဖြင့် အကယ်၍ အတောင် ၃၀-အမြင့်တွင် ရှိသော ဆင်ရုပ်အား အောက်မှ မော့ကြည့်လျှင် ခြင်္သေ့ရုပ်အဖြစ် အမှတ် မှားကောင်း မှားနိုင်သည်ဟုသာ Cunningham က မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ (မှတ်ချက်။ ဆရာ မောင်အံ့ (မဟာဝိဇ္ဇာဘုံဘေ) ၏ “မြတ်ဘုရားပွင့်တော်မူရာ ဗုဒ္ဓဂယာ” စာအုပ်တွင် နွားရုပ်အဖြစ် မှားယွင်း ဖော်ပြထားသည်)။

Capital of Asoka Pillar from Reports – Indian Archeological Survey, Alexander Cunningham

ဗာသရီနတ်ကွန်း၏ တောင်ဖက် ပေ ၂၀၀ တွင် စေတီပျက် တခုရှိသည်။ နတ်ကွန်းမှ အရှေ့ဖက် ပေ ၆၀၀ အကွာတွင် အလျား ပေ-၆၀၀ အနံ ပေ-၅၀၀ ရှိ ကုန်းမြင့် တခုရှိသည်။ ဒေသခံတို့က Navi-ka-kot ခေါ်သည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းပျက် တစ်ခု ဖြစ်နိုင်လေသည်။ ထိုမှ အရှေ့မြောက်နှင့် အရှေ့တောင်ဖက်တို့တို့တွင် စေတီပျက် ဖြစ်ဟန်တူသော အဝန်းအဝိုင်းပုံ ကုန်းမို့များ ရှိသည်။ အပြင်မြို့ရိုးဟောင်းသည် ၃-မိုင်ခွဲခန့် ကျယ်၏။ မြို့ရိုးဟောင်းသည် အရှေ့ဖက်၊ အရှေ့တောင်နှင့် အရှေ့မြောက် သုံးနေရာတွင် ပွင့်ပေါက်နေ၍ ဒေသခံတို့က မြို့တံခါးဟု ဆိုကြသည်။ အရှေ့တောင်ဖက် အပေါက်တွင် တံခါးပေါက်ရွာဟု အဓိပ္ပါယ်ရသော Paori-Kheria အမည်ရှိသည့် ရွာတရွာ ရှိသည်။ ဟိန္ဒူဘာသာစကားဖြင့် Paur ဟု ရေးပါက တံခါးပေါက်ဟု အဓိပ္ပါယ် ရမည်ဖြစ်သော်လည်း Paor ဟု ရေးထားသဖြင့် “လှေကားထစ်” ဟုလည်း အဓိပ္ပါယ် ရနိုင်လေသည်။

ထို့ကြောင့် ယနေ့ ဆင်ရုပ် ကျောက်စာတိုင် တည်ရာနေရာသည် တရုတ်ရဟန်းတော်များ၏ မှတ်တမ်းတွင်ပါသော အသောက ကျောက်စာတိုင်၏ မူလနေရာဖြစ်ပါက ဗာသရီနတ်ကွန်းတည်ရာ ကုန်းမြင့်သည် အစလစေတီတည်ရာ ဖြစ်မည်ဖြစ်၍၊ ကျောက်စာတိုင် အကျိုး ထိပ်ပိုင်းအား အခြားတနေရာမှ ပြောင်းရွှေ့ထားခြင်း ဖြစ်ပါက Paori-Kheria ရွာနေရာသည် အစလစေတီတည်ရာ ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ အများစုမှာ ဗာသရီနတ်ကွန်းနေရာအား အစလစေတီတည်ရာ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ Navi-ka-kot မှ အရှေ့ဖက် အုတ်ပုံကုန်းမြေ သုံးခုသည် အခြား စေတီသုံးဆူတို့၏ နေရာအဖြစ်လည်းကောင်း လက်ခံယုံကြည် ထားကြလေသည်။

ယနေ့ခေတ်တွင် အခိုင်အမာ သတ်မှတ်နိုင်သော နေရာမှာ နဂါးအိုင်သာ ဖြစ်၍ (တရုတ်ရဟန်းတော် ရွှန်ကျန် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း) ကျောင်းတော်ရာ အုတ်ပုံများ၏ အရှေ့တောင်ဖက် အရပ်၌ ရှိကြောင်း Cunningham ၏ အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဒေသခံတို့က ထိုနဂါးအား ကာရေဝါနတ်နဂါး (Kārewar Nāg Devatā) ဟုခေါ်၍ နဂါးအိုင်အား Kāndaiya Tāl ဟုခေါ်သည်။ ယနေ့ထက်တိုင် နှစ်စဉ် ကဆုန်လပြည့်နေ့ (ဝိသာခနေ့) နှင့် မိုးခေါ်လိုသည့်အခါတိုင်း နဂါးနတ်ကွန်းတွင် နွားနို့ရည်များ သွန်းလောင်း၍ ပူဇော်ပသကြသည်။ ထို နဂါးပူဇော်ပွဲသည် ဟိန္ဒူဘာသာမှ နာဂပဉ္စမီ (Nāg Panchamī)နှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ၊ သင်္ကဿ ဒေသခံတို့၏ သီးခြား ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု ဖြစ်လေသည်။

သင်္ကဿနဂိုရ်နှင့် ဘာသာရေးပဋိပက္ခ

တခါက ဘာသာခြား တတ္ထိယဂိုဏ်းဆရာတို့နှင့် ရဟန်းတော်တို့ နေရာပိုင်ဆိုင်မှုအတွက် အငြင်းပွားမှုဖြစ်ရာ၊ ရဟန်းတော်တို့သည် အမှုရှုံး၏။ ထိုအခါတွင် ရဟန်းတော်က “ဤနေရာသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်တို့၏ နေရာအမှန်ဖြစ်ပါက အံ့ဖွယ်ရာ တန်ခိုး ပြပါစေသား” ဟု သစ္စာဆိုကြသော်၊ ကျောက်စာတိုင်ထိပ်မှ ခြင်္သေ့ရုပ်သည် ကျယ်လောင်စွာ ဟိန်းဟောက် သက်သေထူသဖြင့် တတ္ထိဂိုဏ်းဆရာတို့ ကြောက်လန့်ကာ ထွက်ပြေးကြဖူး၏။” (Faxian – Records of Buddhistic Kingdoms)

သင်္ကဿတွင် နေရာပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် စပ်လျှင်း၍ ဘာသာရေး ပဋိပက္ခ ဖြစ်လေ့ရှိခဲ့ကြောင်းကို တရုတ် ရဟန်းတော် ဖာရှန်က ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် မှတ်တမ်း တင်ထား၏။ ယနေ့တိုင်လည်း ဗုဒ္ဓသာသနိက မြေများပေါ်တွင် နတ်ကွန်းများ တည်ရှိနေသဖြင့် မကြာခဏ ဘာသာရေးပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ နှစ်စဉ် ပဝါရဏာနေ့တိုင်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့က ဓမ္မယတြာ ခေါ် စီတန်းလှည့်လည် ပူဇော်ပွဲကျင်းပလေ့ရှိရာ ၂၀၀၁ - ခုနှစ်က အဓိကရုဏ်းဖြစ် ပွားခဲ့သည်။ ထိုမှစတင်၍ ပဝါရဏာနေ့ စီတန်းလှည့်လည်ပွဲကို ကျင်းပခွင့် မပြုတော့ကြောင်း သိရသည်။

စာညွှန်း 
The Ancient Geography of India, Alexander Cunningham
Reports – Indian Archeological Survey, Alexander Cunningham
A Record of Buddhistic Kingdoms, Chapter XVII, Fa-Hsien (Faxian)
Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World by Huien Tsiang, trans. Samuel Beal
Where the Buddha Walked: A Companion to the Buddhist Places of India, Rana P.B. Singh 
Buddhist Pilgrimage (New Edition 2009), Chan Khoon San
 မြတ်ဘုရားပွင့်တော်မူရာ ဗုဒ္ဓဂယာ - မောင်အံ့ (မဟာဝိဇ္ဇာ ဘုံဘေ) 
ဖာဟီယန် ခရီးစဉ် - အရှင်ဝိလာသ 
http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-11-02/india/27238409_1_clashes-three-policemen-buddhists.

ဘ႐ုဇာတ္

“မင္းႀကီး… ဆႏၵာဂတိေနာက္ လိုက္သူ မျဖစ္ေစသင့္။ ဘာသာေရးဂိုဏ္း အခ်င္းခ်င္း ပဋိပကၡ မျဖစ္ပြားေစသင့္။”

ဗုဒၶျမတ္စြာလက္ထက္က တိတၳိတို႔သည္ ေဇတ၀န္ေက်ာင္း အနီးအပါးတြင္ ေက်ာင္းေဆာက္လုပ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းၾက၏။ ထိုအေၾကာင္းကို သိေသာ္ အသံဗလံ ဆူညံျခင္းမွအစ မသင့္ေလ်ာ္လွသျဖင့္ ရဟန္းတို႔အား ေကာသလမင္းထံ သြားေရာက္ကာ ကန္႔ကြက္ေစ၏။ စင္စစ္ ေကာသလမင္းႀကီးသည္ တိတၳိတို႔ထံမွ တန္စိုးလက္ေဆာင္ယူကာ ခြင့္ျပဳထားျခင္း ျဖစ္၍ ရဟန္းတို႔အား အေတြ႕မခံဘဲ ေရွာင္၍ ေနေလသည္။ အဂၢသာ၀ကႏွစ္ပါး ေစလႊတ္ေသာ္လည္း အေတြ႕မခံဘဲ ေရွာင္ၿမဲေရွာင္၍ ေနေလသည္။ ဤတြင္ ေနာက္တေန႔ နံနက္ေစာေစာ၌ ဘုရားရွင္ကိုယ္တိုင္ ရဟန္း ၅၀၀ တို႔အား ေခၚေဆာင္ကာ နန္းေတာ္သို႕ ႂကြ၍ ေကာသလမင္းထံ သြား၏။ ေကာသလမင္းလည္း မေနသာေတာ့ဘဲ ျပႆာဒ္ေဆာင္မွ ဆင္းလာ၍ ဘုရားရွင္အား ေတြ႕ရ၏။ ထိုအခါတြင္ ဘုရားက “ဆႏၵာဂတိကို လိုက္၍ ဘာသာေရးဂိုဏ္း အခ်င္းခ်င္း ခုိက္ရန္မ်ားေအာင္ မျပဳသင့္ေၾကာင္း၊ ထိုသို႔ျပဳ၍ တိုင္းျပည္ပ်က္ခဲ့ရဖူးေၾကာင္း” ဤဘ႐ုဇာတက ဇာတ္လမ္းအား ေျပာျပ၏။

“ဣသီနမႏၲရံ ကတြာ၊ ဘ႐ုရာဇာတိ ေမ သုတံ။
ဥစၧိေႏၷာ သဟ ရေ႒ဟိ၊ သ ရာဇာ ၀ိဘ၀ဂၤေတာ။”
“တသၼာ ဟိ ဆႏၵာဂမနံ၊ နပၸသံသႏၲိ ပ႑ိတာ။
အဒု႒စိေတၱာ ဘာေသယ်၊ ဂိရံ သစၥဳပသံဟိတံ။”
(ဇာတက အမွတ္-၂၁၃။ ဘ႐ုဇာတ္)။

ရေသ့တို႔အား ရန္တိုက္သျဖင့္၊
မင္းႏွင့္တကြ တိုင္းျပည္ပ်က္ခဲ့ရဖူးေၾကာင္း
ဘ႐ုဇာတ္ကို ငါၾကားဖူး၏။
ထို႔ေၾကာင့္ ဆႏၵာဂတိလိုက္ျခင္းအား ပညာရွိတို႔ကို မခ်ီးမြမ္းၾက။
မပ်က္စီးေသာ စိတ္ရွိသည္ျဖစ္၍ မွန္ေသာစကားကိုသာ ဆုိရာ၏။

ေရွးက ဘ႐ုႏိုင္ငံ (ယေန႔ေခတ္ အိႏၵိယႏိုင္ငံ ဂူဂ်ာရတ္ျပည္နယ္ရွိ Bharuch ၿမိဳ႕) တြင္ ျဖစ္ပ်က္ခဲ့ေသာ ဇာတ္လမ္းတစ္ခု ျဖစ္သည္။ ေဗာဓိသတၱသည္ စ်ာန္အဘိညာဥ္ရ ရေသ့တစ္ပါးျဖစ္ခဲ့၍ ရေသ့ ၅၀၀-ရွိေသာ ဂိုဏ္းအား အႀကီးအမွဴးျပဳကာ ဟိမ၀ႏၲာေတာင္၌ သီတင္းသံုးေနထိုင္၏။ တေန႔တြင္ ရေသ့တို႔သည္ ဆား၊ အခ်ဥ္တို႔ကို အလိုရွိသျဖင့္ ဟိမ၀ႏၲာမွ ဆင္းကာ ဘ႐ုႏိုင္ငံသို႔ လာေရာက္၏။ ၿမိဳ႕၏ ေျမာက္ဖက္အရပ္ရွိ ပေညာင္ပင္ရင္းတြင္ စတည္းခ်ကာ စားေသာက္ ေနထုိင္ၾကသည္။ ထိုသို႔ေနထိုင္ရင္း လ၀က္မွ်ၾကာေသာ္ အျခား ရေသ့ဂိုဏ္းတစ္ခုသည္ ဘ႐ုႏုိင္ငံသို႔ ေရာက္ရွိလာကာ ၿမိဳ႕၏ ေတာင္ဖက္အရပ္ရွိ ပေညာင္ပင္ရင္းတြင္ အလားတူ တည္းခိုၾကျပန္သည္။ ထိုရေသ့ဂိုဏ္း ႏွစ္ဂိုဏ္းတို႔သည္ ဘ႐ုႏိုင္ငံတြင္ အလိုရွိသေလာက္ ေနထိုင္ၾကၿပီးေနာက္ အသီးအသီး မိမိတို႔ ေနရပ္ေဒသသို႔ ျပန္ၾကသည္။

ရေသ့တို႔ ဘ႐ုႏိုင္ငံမွ ထြက္ခြာသြားေသာ အခ်ိန္တြင္ ၿမိဳ႕ေတာင္ဖက္မွ ပေညာင္ပင္သည္ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ေျခာက္ေသြ႕သြားေလသည္။ ေနာင္တြင္ ဒုတိယရေသ့အုပ္စုသည္ ဘ႐ုသို႔ျပန္လည္ ေရာက္ရွိလာေသာအခါ ယခင္က မိမိတို႔ တည္းခိုခဲ့သည့္ ပေညာင္ပင္သည္ ေျခာက္ေသြ႕၍ အရိပ္ကင္းမဲ့ေနသည္ကို ေတြ႕ရ၏။ ထိုအခါတြင္ ၿမိဳ႕ေျမာက္ဖက္မွ ပေညာင္သို႔ ေျပာင္းေ႐ႊ႕၍ စတည္းခ်ၾကေလသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ပထမရေသ့အုပ္စုသည္ ဘ႐ုသို႔ ျပန္လည္ေရာက္ရွိလာၿပီး မိမိတို႔ တည္းခိုခဲ့ဖူးရာ ၿမိဳ႕ေျမာက္ဖက္ ပေညာင္ပင္၌ပင္ ေနထိုင္ေနေလသည္။ ဤတြင္ ရေသ့အုပ္စု ႏွစ္စုတို႔သည္ ပေညာင္ပင္အား “သူ႕အပင္၊ ငါ့အပင္” လုကာ အခ်င္းခ်င္း ခိုက္ရန္ျဖစ္ၾကေလေတာ့သည္။

အမႈသည္ ဘ႐ုမင္းဆီသို႔ ေရာက္ေသာ္ ဤပေညာင္ပင္သုိ႔ ဦးစြာ စတည္းခ်ဖူးေသာ ပထမရေသ့အုပ္စုအား အရွင္အျဖစ္ ေပး၏။ ထိုအခါ ဒုတိယရေသ့အုပ္စုက အလြယ္ အ႐ႈံးမေပးဘဲ၊ ဘ႐ုမင္းအား တန္စိုး လက္ေဆာင္ေပး၏။ တန္စိုးလက္ေဆာင္ မ်က္ႏွာျဖင့္ ဘ႐ုမင္းသည္ ဒုတိယ ရေသ့အုပ္စုအားလည္း ထိုပေညာင္ပင္တြင္ ေနခြင့္ ေပးျပန္ေလသည္။ ထိုအခါ ပထမရေသ့အုပ္စုကလည္း အေလွ်ာ့မေပးဘဲ ဘ႐ုမင္းအား တန္စိုးလက္ေဆာင္ေပးကာ မိမိတို႔အားသာ ေနခြင့္ေတာင္း ျပန္သည္။ ဘ႐ုမင္းကလည္း တန္စိုးကို ယူ၍ ပထမရေသ့အုပ္စု၏ ေတာင္းဆိုသည့္အတိုင္း လိုက္ေလ်ာျပန္သည္။ ေနာက္ဆံုးတြင္ ရေသ့တို႔သည္ ကာမဂုဏ္တို႔ကို စြန္႔၍ ရေသ့ရဟန္းျပဳလာပါလွ်က္ သစ္တစ္ပင္ေၾကာင့္ အျငင္း အခုန္ျဖစ္႐ံုမက၊ မသင့္ေတာ္ေသာ တန္စိုးလက္ေဆာင္ေပးျခင္းအမႈတို႔ကို ျပဳမိၾကသည့္ မိမိတို႔၏ အျဖစ္ကို စိတ္ပ်က္ေနာင္တရ၍ ဟိမ၀ႏၲာသို႔ ျပန္ၾကသည္။

ထိုအခါတြင္ နတ္တို႔က “ဤမင္းသည္ သူေတာ္စဥ္ရေသ့တို႔ကို ခိုက္ရန္ပြားေစျခင္းဟူသည့္ မျပဳသင့္ေသာ အမႈကို ျပဳဘိ၏” ဟု အမ်က္ထြက္ကာ ဘ႐ုႏိုင္ငံအား သမုဒၵရာ ေရျဖင့္ လႊမ္းမိုးေစ၏။ ဘ႐ုမင္းကို အေၾကာင္းျပဳ၍ အျပစ္မဲ့ေသာ ဘ႐ုႏိုင္ငံသားတို႔လည္း ေသေက် ပ်က္စီးျခင္းသို႔ ေရာက္ၾကေလသည္။

Buddhism and Blasphemy

ဘာသာ အယူ၀ါဒမ်ိဳးစံု အတူယွဥ္တြဲေနထိုင္ၾကသည့္အခါ တဖက္ႏွင့္ တစ္ဖက္ ေ၀ဖန္ၾက ေဆြးေႏြးၾကသည္ကို ေရွာင္လႊဲ၍ မရႏိုင္ပါ။ ဗုဒၶျမတ္စြာ သက္ေတာ္ ထင္ရွားရွိစဥ္ကလည္း ဗုဒၶႏွင့္ တပည့္ရဟန္းေတာ္မ်ားသည္ အယူ၀ါဒတစ္ပါးရွိသည့္ ရေသ့၊ ရဟန္း၊ ပရိဗိုဇ္တို႔၏ ေက်ာင္းမ်ားသို႔ တမင္သြားေရာက္၍ အယူ၀ါဒ ေဆြးေႏြးေလ့ ရွိခဲ့ၾကသည္။ အယူ၀ါဒတစ္ပါးရွိသူတို႔ကလည္း ဘုရားရွင္ထံ လာေရာက္၍ အယူ၀ါဒ ေဆြးေႏြးဖလွယ္ေလ့ ရွိၾကသည္။ ရံခါတြင္ ေဆြးေႏြး ဖလွယ္ျခင္းမွ်မက အယူ၀ါဒၿပိဳင္ပြဲ စကားစစ္ထိုးပြဲ ပံုစံအထိ ျဖစ္သည္လည္း ရွိသည္။ ရံခါတြင္ အက်ိဳး အေၾကာင္းျပ၍ ေဆြးေႏြး ေ၀ဖန္ျခင္းမဟုတ္ဘဲ၊ တမင္သက္သက္ ပုတ္ခတ္ ေစာ္ကား ဆဲေရးသည္မ်ားကိုလည္း ႀကံဳရတတ္သည္။ ဘာသာေရးသမိုင္း တစ္ေလွ်ာက္တြင္ ဘာသာတရား အခ်င္းခ်င္း (အျပဳသေဘာျဖစ္ေစ၊ အပ်က္သေဘာျဖစ္ေစ) ေ၀ဖန္ၾက၊ ႐ႈတ္ခ်ၾက၊ ထိပါးေျပာ ဆိုၾကသည္မွာ အထူးအဆန္း မဟုတ္။

မိမိတို႔ ယံုၾကည္ ကိုးကြယ္ေသာ ဘာသာအယူ၀ါဒအား အၾကည္ညိဳပ်က္ေစရန္ ကဲ့ရဲ႕႐ႈတ္ခ် ေရးသား ေျပာဆိုသည္မ်ားကို ျမင္ရ ၾကားရေသာအခါ လူ႔သဘာ၀အရ မေက်မခ်မ္း ျဖစ္တတ္ၾကသည္။ စိတ္လိုက္မာန္ပါ တုန္႔ျပန္တတ္ၾကသည္။ အခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အစိုးရကိုယ္တိုင္က Blasphemy Law မ်ားထုတ္ကာ (ေသဒဏ္အထိ) ျပင္းထန္စြာ အျပစ္ေပး တတ္ၾကသည္။ ထိုသုိ႔ ဘာသာတရားေရး အၾကည္ညိဳပ်က္ေစရန္ ကဲ့ရဲ႕ေျပာဆိုသည္တို႔ကို ဥပေဒမဲ့ အၾကမ္းဖက္ တုန္႔ျပန္ျခင္း၊ ဥပေဒမ်ားျဖင့္ ျပင္းထန္စြာ အေရးယူျခင္းတို႔သည္ ဗုဒၶအဆံုးအမႏွင့္ ဆီေလွ်ာ္ပါ၏ေလာ။ ထိုအတူပင္ တစ္ပါးသူတုိ႔ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္ေသာ ဘာသာတရားအား အေၾကာင္းမဲ့ ပုတ္ခတ္ ေစာ္ကားျခင္းသည္ သင့္ေတာ္ပါ၏ ေလာ။

ဤေနရာတြင္ မတူညီသည့္ ဘာသာအယူ၀ါဒ အသီးသီးတို႔ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ အတူယွဥ္တြဲ ေနထိုင္ႏိုင္ေရးအတြက္ အေသာကမင္းႀကီး ခ်မွတ္ခဲ့ေသာ သေဘာထားကို သံုးသပ္ ဆင္ျခင္သင့္ပါသည္။

“… လိုရင္းကား ႏႈတ္ကိုေစာင့္စည္းျခင္းပင္ ျဖစ္၏။ မိမိတို႔၏ ဘာသာတရားကို ခ်ီးျမႇင့္ေျမာက္စား၍ တစ္ပါးသူတို႔၏ ဘာသာတရားကို ကဲ့ရဲ႕႐ႈတ္ခ်ျခင္း မျပဳလုပ္ရာ။ အကယ္၍ အက်ိဳးသင့္ အေၾကာင္းသင့္ ေ၀ဖန္ပါကလည္း ညင္သာေပ်ာ့ေျပာင္းစြာ ေ၀ဖန္ရေပမည္။ အျခား ဘာသာတရားတို႔ကို ေလးစား ခ်ီးေျမႇာက္ျခင္းျဖင့္ မိမိတို႔၏ ဘာသာတရားကို တိုးတက္ႀကီးပြားေစၿပီးလွ်င္ အျခား ဘာသာတရားတို႔ အတြက္လည္း ေက်းဇူးမ်ားရာ၏။ ထိုသို႔မဟုတ္ပါက မိမိတို႔၏ ဘာသာတရားကိုပင္ ပ်က္စီး ညိွဳးမွိန္ေစ၍ အျခား ဘာသာတရားတို႔ကိုလည္း အက်ိဳးယုတ္ေစ၏။ မိမိဘာသာတရားကို ခ်ီးျမင့္ေျမႇာက္စား၍ အျခားဘာသာတရားတို႔ကို ကဲ့ရဲ႕ပုတ္ခတ္သူတို႔သည္ မိမိတို႔၏ ဘာသာတရားအား ၾကည္ညိုစိတ္ျဖင့္ မိမိဘာသာတရား ဂုဏ္တက္ေစရန္ ျပဳမူေဆာင္႐ြက္ျခင္း ျဖစ္သည္မွန္ေသာ္လည္း၊ စင္စစ္ မိမိတို႔ဘာသာတရားကိုသာ ပို၍ေလးနက္စြာ ပ်က္စီးဆုတ္ယုတ္ေစသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဘာသာတရား အခ်င္းခ်င္း ညီညြတ္ျခင္းသည္သာ မြန္ျမတ္ေပသည္။ အျခားသူတို႔၏ ဘာသာတရားမ်ားကို အခ်င္းခ်င္း ေလးစား ၾကားနာၾကကုန္ေလာ့။ …” (အေသာက ေက်ာက္စာ အမွတ္-၁၂)

တစ္ပါးသူတို႔၏ အယူ၀ါဒတို႔ကို အေၾကာင္းမဲ့ ထိပါးပုတ္ခတ္ျခင္း၊ ႐ုန္႔ရင္းၾကမ္းတမ္းစြာ ဆဲေရးျခင္းတို႔သည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ညီညြတ္ေရးကို အစဥ္လိုလားေသာ ဗုဒၶ၏ အဆံုးအမကို သက္၀င္သူမ်ား ေရွာင္ရွားအပ္ေသာ မိစၧာ၀ါစာမ်ား ျဖစ္ေလသည္။ လက္ေတြ႔တြင္လည္း ထိုသို႔ အဆင္ျခင္မဲ့ ထိပါးပုတ္ခတ္မႈတို႔ေၾကာင့္ မလိုလားအပ္ေသာ ေသြးထြက္သံယို အဓိက႐ုဏ္းျဖစ္ၿပီး အျပစ္မရွိသူေတြ ေသေၾက ပ်က္စီးၾကရသည္ကို မၾကာခဏ ေတြ႔ေနရပါသည္။ ထို႔အတူပင္ တစ္ဖက္က ထိပါးပုတ္ခတ္လာသည္ကို မခံမရပ္ႏိုင္ျဖစ္ကာ အၾကမ္းဖက္ တုန္႔ျပန္ျခင္းသည္လည္း အလားတူ ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို ျဖစ္ေပၚ ေစပါသည္။ ရန္ကို ရန္ျဖင့္ တုန္႔ျပန္ျခင္းသည္ ထိုရန္စကို တိုးပြားေစရန္သာ ျဖစ္၍ ဗုဒၶတရားေတာ္တို႔ႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဖက္ ျဖစ္ေလသည္။ စင္စစ္ မိမိတို႔ ယံုၾကည္ကိုးကြယ္ေသာ ရတနားသံုးပါးအား အၾကည္ညိဳပ်က္ေစရန္ ကဲ့ရဲ႕ေျပာဆိုမႈ (အ၀ဏၰဘာသန) အား မည္သို႔တုန္႔ျပန္ရမည္ကို ဘုရားရွင္ ကိုယ္ေတာ္တိုင္ ဒီဃနိကာယ္ ျဗဟၼဇာလသုတ္တြင္ ေဟာၾကားထားပါသည္။

ရဟန္းတို႔… တစ္ပါးသူတို႔သည္ ငါ၏ ဂုဏ္ကို ျဖစ္ေစ၊ တရားေတာ္၏ ဂုဏ္ကို ျဖစ္ေစ၊ သံဃာေတာ္၏ ဂုဏ္ကို ျဖစ္ေစ ကဲ့ရဲ႕ေျပာဆိုျငားအံ့၊ သင္တို႔သည္ ရန္ၿငိဳးထားျခင္း၊ ႏွလံုးမသာယာျခင္း၊ စိတ္အခဲမေက်ျခင္း မျဖစ္ေစသင့္။ [...]  စိတ္ဆိုးျခင္း၊ ႏွလံုးမသာယာျခင္း ျဖစ္ၾကလွ်င္ သင္တို႔အားသာ အႏၲရာယ္ ျဖစ္ရာ၏။ 

ရဟန္းတို႔ […] သင္တို႔သည္ စိတ္ဆိုးျခင္း၊ ႏွလံုးမသာယာျခင္း ျဖစ္ၾကလွ်င္ သူတစ္ပါးတို႔၏ စကားေကာင္း စကားဆုိးကို သိႏိုင္ၾကပါမည္ေလာ…။ (မသိႏိုင္ၾကပါ အရွင္ဘုရား)

ရဟန္းတို႔… တစ္ပါးသူတို႔သည္ ငါ၏ ဂုဏ္ကို ျဖစ္ေစ၊ တရားေတာ္၏ ဂုဏ္ကို ျဖစ္ေစ၊ သံဃာေတာ္၏ ဂုဏ္ကို ျဖစ္ေစ ကဲ့ရဲ႕ေျပာဆိုျခင္းအား “ဤအေၾကာင္းေၾကာင့္ ဤစကားသည္ မဟုတ္၊ ဤအေၾကာင္းေၾကာင့္ ဤစကားသည္ မမွန္၊ စင္စစ္ ဤအျပစ္တို႔သည္ ငါတို႔တြင္ မရွိ” ဟု မဟုတ္မွန္သည္ကို မဟုတ္မွန္သည့္အတိုင္း ေျဖရွင္းၾကရမည္။ (ဒီဃနိကာယ္ ျဗဟၼဇာလသုတ္)

ဗုဒၶ၏ အဆံုးအမတြင္ သက္၀င္သူမ်ား အေနျဖင့္ ရတနာသံုးပါးအား အၾကည္ညိဳမဲ့ ျဖစ္ေစရန္ စြပ္စြဲေ၀ဖန္လာပါက ေဒါသ အာဃာတတို႔ မထားပဲ၊ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းစြာ ေျဖရွင္း တုန္ျပန္ၾကရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ အကယ္၍ မေျဖရွင္းဘဲ ၿငိမ္၍ သည္းခံပါက ထိုသုိ႔ စြပ္စြဲေသာ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္မ်ား ရွိေနသေယာင္ သံသယျဖစ္ဖြယ္ရွိသျဖင့္ အက်ိဳးသင့္ အေၾကာင္းသင့္ ေျဖရွင္းသင့္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ အေၾကာင္းမဲ့သက္သက္ ထိပါး ဆဲေရး႐ႈတ္ခ်ျခင္းမ်ိဳးကိုမူ အေရးတယူ ျပဳမေနေတာ့ဘဲ သည္းခံ (အဓိ၀ါသနခႏၲိ) သင့္ေၾကာင္း အ႒ကထာက မွတ္ခ်က္ျပဳ ထားပါသည္။ ဤသို႔မဟုတ္ဘဲ စိတ္လုိက္မာန္ပါ ေျပာဆို တုန္႔ျပန္ျခင္း၊ အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္ျခင္းတို႔ ျပဳပါက ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္စလံုး ပ်က္စီးရာ ေရာက္ပါသည္။ ထိုအတူပင္ ရတနာသံုးပါးအား အၾကည္ညိဳမဲ့ ျဖစ္ေစရန္ ကဲ့ရဲ႕႐ႈတ္ခ်သူမ်ားအား ဥပေဒမ်ားထုတ္ကာ ျပင္းထန္စြာ အေရးယူမည္ဆိုပါကလည္း ဗုဒၶ၏ အဆံုးအမျဖစ္ေသာ အဟႎသတရား၊ ေမတၱာတရား၊ ခႏၲီတရားတို႔ႏွင့္ ေျဖာင့္ေျဖာင့္ႀကီး ဆန္႔က်င္ေနသျဖင့္၊ သမိုင္းအစဥ္အဆက္ ထိန္းသိမ္းလာခဲ့သည့္ ဗုဒၶဘာသာ၏ ေကာင္းျမတ္ေသာ အစဥ္အလာႏွင့္ ဂုဏ္အသေရတို႔ကို ညိဳးမွိန္ေစမည္သာ ျဖစ္ေလသည္။

ကၽြန္ေတာ္ႏွင့္ Programming

လူတေယာက္ရဲ႕ ဘ၀မွာ အေရးႀကီးတဲ့ ကာလဟာ အသက္ ၂၀-ေက်ာ္ ၃၀ ၀န္းက်င္လို႔ ထင္တယ္။ ဉာဏ္ရည္ ဉာဏ္စြမ္း အထက္ဆံုး အခ်ိန္ျဖစ္သလို စိတ္ဓာတ္ ခြန္အားလည္း ခိုင္မာတဲ့ အခ်ိန္ျဖစ္လို႔ပါ။ ဒါအျပင္ ႐ုပ္ပိုင္းအေနနဲ႔လည္း စိတ္သြားတိုင္း ကိုယ္ပါ တက္တက္ႂကြႂကြ လိုက္ႏိုင္တဲ့ အ႐ြယ္ ျဖစ္တယ္။ ဒီအသက္အ႐ြယ္ပိုင္းမွာ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ လူတေယာက္ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြက သူ႔ဘ၀ တေလွ်ာက္လံုးကို ၾသဇာႀကီးႀကီး လႊမ္းမိုးႏိုင္တယ္လို ယူဆပါတယ္။

ရွစ္ေလးလံုး အေရးေတာ္ပံုႀကီးကို စစ္တပ္က အာဏာသိမ္း အဆံုးသပ္ၿပီး၊ ေက်ာင္းေတြ ပိတ္ထားလုိက္တဲ့ အခ်ိန္မွာ ကၽြန္ေတာ္က ဒီအသက္အပိုင္းအျခားကို ျဖတ္သန္းခဲ့ရတယ္။ ကၽြန္ေတာ္နဲ႔ သက္တူ႐ြယ္တူအခ်ိဳ႕က ႏိုင္ငံေရးမွာ တက္တက္ႂကြႂကြ လႈပ္ရွားၾကရင္း ၈၈-မ်ိဳးဆက္ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြ ျဖစ္သြားၾကတယ္။ အခ်ိဳ႕ေတာ့လည္း စီးပြားေရးမွာ ေစာက္ခ်လုပ္ၿပီး စီးပြားေရးသမားေတြ ျဖစ္သြားၾကတယ္။ ႐ုပ္ရွင္မင္းသား၊ အဆိုေတာ္၊ သီခ်င္းေရးဆရာေတြ ျဖစ္သြားၾကသူေတြလည္း ရွိတယ္။ ႏိုင္ငံျခားကို ေက်ာင္းဆက္တက္ဖို႔ျဖစ္ျဖစ္ အလုပ္လုပ္ဖို႔ျဖစ္ျဖစ္ ထြက္သြားၾကသူေတြလည္း မနည္းပါဘူး။

ကၽြန္ေတာ္က ႏုိင္ငံေရးမွာ စိတ္ပါ၀င္စား ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြထားခဲ့ေပမယ့္ အမ်ားနည္းတူ ပါ၀င္လႈပ္ရွားခဲ့တာမ်ိဳးထက္ မပိုခဲ့။ အႏုပညာကို ၀ါသနာပါေပမယ့္ လမ္းေဘးမွာ အေပ်ာ္တမ္း ဂီတာတီးၿပီး သီခ်င္းဆိုတာထက္ပိုတဲ့ ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈမ်ိဳး မရွိခဲ့ပါဘူး။ စီးပြားေရးဖက္ကလည္း ကိုယ္တိုင္က စိတ္၀င္စားမႈ မရွိေတာ့ ကိုယ့္အိမ္အလုပ္ကိုေတာင္ ျဖစ္ျဖစ္ေျမာက္ေျမာက္ ၀ိုင္းကူလုပ္ေပးခဲ့တာ မရွိပါဘူး။

အဲဒီအခ်ိန္မွာ စိတ္ထက္ထက္သန္သန္ ရွိခဲ့တာကေတာ့ Computer Program ေရးတာပါဘဲ။ တကယ္ေတာ့ ဒီပိုးကို စခဲ့တာက ကၽြန္ေတာ့္ ဦးေလး သခ်ၤာဆရာပါ။ သူက သခ်ၤာကို ဘယ္ေလာက္ စိတ္၀င္စားသလဲဆိုရင္ အိမ္သာထဲမွာ ဗလာစာအုပ္နဲ႔ ခဲတံထားၿပီး၊ အိမ္သာတက္ရင္း သခ်ၤာ တြက္တတ္သူပါ။ ေက်ာင္းေတြ ပိတ္ထားေတာ့ ႏိုင္ငံျခားမွာ ေက်ာင္းဆက္တက္ခ်င္တဲ့ ေက်ာင္းသားတစုက သခ်ၤာအေျခခံရေအာင္ ဦးေလးဆီမွာ သခ်ၤာလာ သင္ၾကတယ္။ ကၽြန္ေတာ္လည္း စိတ္ေျပလက္ေပ်ာက္ ေရာေယာင္ၿပီး သူတုိ႔နဲ႔အတူေရာၿပီး သခ်ၤာတြက္ ျဖစ္ပါတယ္။ သင္႐ိုးညႊန္းတမ္းလည္းမရွိ စာေမးပြဲအတြက္လည္း မဟုတ္ေတာ့ စိတ္ကူးတည့္ရာ ပါဘဲ။ ဆယ္တန္း အဆင့္ေတြပါသလို မဟာသိပၸံတန္း ပုစၧာေတြလည္း ပါတယ္။

တရက္ေတာ့ ႏိုင္ငံျခားကို ေက်ာင္းတက္မယ့္ ေက်ာင္းသားေတြက Computer Programming သင္ခ်င္တယ္လို႔ ဆိုလာပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္ဦးေလး အပါအ၀င္ အားလံုးက ကြန္ပ်ဳတာဆိုတာကို ျမင္ေတာင္ မျမင္ဖူးေသးပါဘူး (ရန္ကုန္မွာေတာ့ Computer သင္တန္းလိုမ်ိဳး စေပၚေနၿပီ ထင္ပါတယ္)။ ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ စာအုပ္ဆိုလည္း BASIC စာအုပ္တအုပ္နဲ႔ FORTRAN စာအုပ္တအုပ္ ရွိတယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အုပ္စု ဗလာစာအုပ္ေပၚမွာ ပ႐ိုဂရမ္ေရးၾကပါတယ္။ အခုေခတ္ လူငယ္ေတြကေတာ့ program ကို ဗလာစာအုပ္ေပၚမွာ ေရးတယ္ဆိုေတာ့ တအံ့တၾသ ျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္ေနပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီေခတ္က ကၽြန္ေတာ္တို႔ ရန္ကုန္စက္မႈတကၠသိုလ္မွာ FORTRAN program ကို ဆရာက သင္ပုန္းေပၚေရးျပ၊ ေအာက္က တပည့္ေတြက ဗလာစာအုပ္ေပၚမွာ ကူးေရးၿပီး သင္ၾကားပို႔ခ်ခဲ့ၾကရတဲ့ ေခတ္ပါ။ Program ကို run ခ်င္ရင္ လိႈင္နယ္ေျမက ကြန္ပ်ဳတာတကၠသိုလ္ကို သြားရတယ္။ program ေတြကို puch card လို႔ေခၚတဲ့ စကၠူကတ္ျပားေပၚမွာ ေဖာက္၊ puch card reader ထဲထည့္ၿပီး run ရတယ္လို႔ ၾကားဖူးတယ္။ ကိုယ္တိုင္ကေတာ့ တခါမွ စမ္းခြင့္၊ ၾကည့္ခြင့္ မႀကံုခဲ့ပါဘူး။ ထားပါေတာ့ ဒီလိုနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ တေတြ စိတ္ကူးတည့္ရာ ပုစၧာေတြကို ရွာၿပီး၊ program ေတြကို ကိုယ္ ထင္သလို ေရးၾကပါတယ္။ မွား၏ မွန္၏လည္း ကၽြန္ေတာ့္ ဦးေလးအပါအ၀င္ ဘယ္သူကမွ တိတိက်က် စစ္မေပးႏိုင္ပါဘူး။

တစ္ရက္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ့ဦးေလးရဲ႕ မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္ဆီမွာ ဂ်ပန္က ကြန္ပ်ဳတာ တလံုးပါလာတယ္လို႔ သတင္းရပါတယ္။ ဒီမွတင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ တအုပ္စုလံုး ကြန္ပ်ဴတာဆိုတာကို အရွင္လတ္လတ္ ျမင္ဖူးခ်င္လို႔ သြားၾကည့္ၾကရတယ္။ တကယ္ေတာ့ PC လို႔ေခၚတဲ့ Personal Computer မ်ိဳး မဟုတ္ပါဘူး။ Casio အမ်ိဳးအစား Programmable Calculator တစ္လံုးပါ။ အဲဒီဆရာက BASIC နဲ႔ program တစ္ခ်ိဳ႕ေရးျပပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔လည္း ၀မ္းသာအားရ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဗလာစာအုပ္ေတြေပၚမွာ ေရးထားၾကတဲ့ Program အခ်ိဳ႕ကို စိတ္၀င္တစား ထည့္စမ္းၾကတယ္။ မွတ္မွတ္ရရ ရွိတာကေတာ့ ၁ ကေန ၁၀၀ အတြင္းမွာ ရွိတဲ့ Prime Number ေတြကို ႐ုိက္ထုတ္ေပးတဲ့ program ေလးပါ။ စက္ကေလးက ေလးေတာ့ အေျဖထြက္ဖို႔ အေတာ္ေလးၾကာေအာင္ ထိုင္ေစာင့္ၾကရတယ္။ ဒီ program ေတြကို ျမန္ေအာင္ logic ေတြကို ဘယ္လိုျပင္ရင္ ေကာင္းမလဲလို႔ တစ္ရက္ ႏွစ္ရက္ စဥ္းစားျဖစ္တယ္။ ေနာက္ ျပင္ထားတဲ့ code ေတြနဲ႔ ဒီစက္ေလးေပၚမွာ ျပန္စမ္း ၾကျပန္တယ္။ အရင္က ေရးထားတာထက္ ႏွစ္ဆ သံုးဆျမန္သြားေတာ့ ထခုန္မတတ္ ေပ်ာ္ရတယ္။ ဒါဟာ ကၽြန္ေတာ့ရဲ႕ ပထမဆံုး Code Optimization ပဲ ဆိုပါေတာ့။

ေနာက္မႏၲေလးမွာ Computer သင္တန္းဆိုတာေတြ စေပၚလာတယ္။ ထံုးစံအတိုင္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ အုပ္စု ဒီသင္တန္းဆီကို ခ်ီတက္ ၾကျပန္တယ္။ ဒီေတာ့မွ (တီဗီနဲ႔ လက္ႏွိပ္စက္ တြဲထားတာႀကီးပါလို႔ လူႀကီးေတြ ေျပာတတ္ၾကတဲ့) Personal Computer ကို စျမင္ဖူးပါတယ္။ ဘယ္လို programming ေတြကို သင္သလဲလို႔ စံုစမ္းၾကတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေမးတာကို သင္တန္းကလူက နားလည္ပံု မေပၚသလို၊ သူရွင္းျပေနတာေတြလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔က နားမလည္ခဲ့ပါ။ လူတစ္ေယာက္က “ကႀကီး ခေခြး စာလံုး”ေတြကို ကြန္ပ်ဳတာေပၚမွာ ေရးဆြဲေနတာကို ခဏ ထိုင္ေငးၾကတယ္။ ေနာက္ႏွစ္ အေတာ္ၾကာမွ ျမန္မာစာ fonts ေတြ ေရးေနခဲ့ၾကတာကိုးလို႔ သေဘာေပါက္ပါတယ္။

ထူးဆန္းတာက PC ဆိုတာကို တကယ္စ ျမင္ဖူးတဲ့ အခ်ိန္မွာပဲ ကၽြန္ေတာ့ရဲ႕ ကြန္ပ်ဴတာဘာသာကို စိတ္ပါ၀င္စားမႈက သိသိသာသာ ေလ်ာ့သြားတာပါပဲ။ ကြန္ပ်ဳတာေပၚမွာ စာ႐ိုက္ဖို႔၊ စာရင္းဇယားေတြ ဆြဲဖို႔ဆိုတာကို စိတ္မ၀င္စားတာက တစ္ေၾကာင္း၊ သင္တန္းေၾကးေတြက ေစ်းႀကီးလြန္းတာေၾကာင့္ တစ္ေၾကာင္းလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ သိပ္မၾကာခင္မွာပဲ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အုပ္စုထဲက ေက်ာင္းသားတေယာက္က ထိုင္းႏိုင္ငံက AIT (Asian Institute of Technology) တကၠသိုလ္မွာ M.BA သင္တန္းတက္ခြင့္ ရသြားတယ္။ ေနာက္တေယာက္ကလည္း စကၤာပူက Informatics မွာ ကြန္ပ်ဴတာဘာသာ သင္ဖို႔ ထြက္သြားတယ္။ (ေနာင္ေတာ့ သူ႔ကို ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ကြန္ပ်ဴတာပညာရွင္တစ္ဦးအေနနဲ႕ ျမန္မာ့႐ုပ္သံမွာ ျပန္ေတြ႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းေတာ့ သူ႔သတင္း မၾကားရေတာ့ပါဘူး)။ ဒီလိုနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ လူစုကြဲသြား ၾကတယ္။ ကၽြန္ေတာ့ ဦးေလးကလည္း သူ႔သခ်ၤာ ပုစၧာေတြပဲ ျပန္တြက္တယ္။ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ ကြန္ပ်ဳတာလိုက္စားမႈက ဒီမွာတင္ တစခန္း ရပ္သြားပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းကို ျပန္စဥ္းစားမိတိုင္း Forest Gump ဇာတ္လမ္းထဲမွာ ႏိုင္ငံတလႊား ေျပးေနရင္းကေန ရပ္ၿပီး “Just like that. My running day is over” လို႔ေျပာတဲ့ အခန္းကို သတိရမိတယ္။

တကယ္ေတာ့ programming ကို စိတ္၀င္စားမႈ ေလ်ာ့သြားတာမဟုတ္ပါဘူး။ ကိုယ္ရဲ႕ စိတ္ထက္သန္မႈနဲ႔ လိုက္ေလ်ာ ညီေထြမယ့္ အေျခအေနမ်ိဳး မရွိ၊ ဖန္တီးလည္း မယူႏိုင္တဲ့အတြက္ တမင္ စိတ္ေလွ်ာ့လိုက္ တာမ်ိဳးလို႔ ထင္ပါတယ္။ ဘာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အဆိုးထဲက အေကာင္းလို႔ ေျပာႏိုင္တာကေတာ့ ကိုယ့္ရဲ႕အျခားစိတ္၀င္စားမႈတခုျဖစ္တဲ့ အေတြးအေခၚနဲ႕ ဘာသာေရးစာအုပ္ေတြကို ေစာက္ခ် ဖတ္ျဖစ္ခဲ့တာပါ။ စာအုပ္အေဟာင္းဆိုင္ေတြက ၀ယ္စုထားတဲ့ Bertrand Russell ရဲ႕ စာအုပ္ေတြကို ဖတ္ျဖစ္သြားတယ္။ ဘာသာေရးဖက္မွာလည္း နိကာယ္ႀကီး ေလးခုရဲ႕ ျမန္မာျပန္ေတြကို အ႒ကထာ နိႆယေတြနဲ႔ တြဲၿပီး ဖတ္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ စာအုပ္ေတြကို ငွားေပးတဲ့ ဆရာေတာ္ကလည္း ကၽြန္ေတာ္ ဖတ္ခ်င္တဲ့စာအုပ္ သူ႕ေက်ာင္းမွာ မရွိရင္၊ အျခားေက်ာင္းေတြကေန တဆင့္ငွားေပးပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ Programming နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဆက္ဖတ္စရာ ဘာစာအုပ္မွ မရွိေတာ့သလို ဘာဆက္လုပ္မွန္းမသိဘဲ လမ္းေပ်ာက္ၿပီး အားမလိုအားမရ ျဖစ္ခဲ့ရတဲ့ စိတ္ကို “လုပ္ခ်င္တာလုပ္လို႔ မရရင္၊ လုပ္လို႔ရတာ လုပ္မယ္” ဆိုတဲ့ ဂြတိုက္ခ်င္တဲ့ စိတ္ဆန္တယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ မေကာင္းတဲ့လမ္းထက္ ေကာင္းတဲ့လမ္းကို ေ႐ြးခ်ယ္ျဖစ္ခဲ့တာကိုပဲ ကိုယ္ကိုယ္ကို ေက်းဇူးျပန္ တင္မိပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႔ Programming ဖက္ကို လံုး၀ျပန္ မလွည့္ျဖစ္ဘဲ ေက်ာင္းပိတ္ရက္ ရွည္ႀကီးကို ျဖတ္သန္းခဲ့တယ္။ တကၠသိုလ္ေတြ ျပန္ဖြင့္ေတာ့ programming ဘာသာရပ္နဲ႔ ျပန္ေတြ႕ရပါတယ္။ စတုတၳႏွစ္ FORTRAN, ပၪၥမႏွစ္မွာ C programming, ေနာက္ဆံုးႏွစ္မွာ 80x86 Assembly programming သင္ရတယ္။ ဒီေတာ့လည္း အရင္က စိတ္၀င္စားမႈေတြက ျပန္ၿပီး တျဖည္းျဖည္း ေပၚလာပါတယ္။ ေက်ာင္းစာျဖစ္တာ တစ္ေၾကာင္း၊ အဲဒီအခ်ိန္က ေ႐ႊၿမိဳင္ဆိုတဲ့ ဆိုင္ကေန မိတၱဴကူးထားတဲ့ ကြန္ပ်ဴတာစာအုပ္ေတြကို ေစ်းသက္သက္သာသာနဲ႔ လြယ္လင့္တကူ ၀ယ္လို႔ရတာက တစ္ေၾကာင္းဆိုေတာ့ အေတာ္ေလး ျပန္ၿပီး ဖတ္ျဖစ္ပါတယ္။ ရန္ကုန္မွာ PC ေတြကလည္း အေတာ္ေလး ေခတ္စားလာၿပီဆိုေတာ့ စက္မႈတကၠသိုလ္မွာ PC ငါးလံုး ဆယ္လံုးေလာက္နဲ႕ Computer Lab ဆိုတာ ရွိေနပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ တစ္ႏွစ္လံုးအတြက္ ၂-ခ်ိန္ဘဲ လက္ေတြ႕ကြန္ပ်ဴတာ စက္သံုးခ်ိန္ရပါတယ္။ ဒီေတာ့ အရင္လိုပဲ Program ကို ဗလာစာအုပ္ေပၚမွာ ေရးၿပီး က်င့္ခဲ့ရပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ကိုယ္တိုင္ program ေတြကို သင္ပုန္းေပၚမွာ ခ်ေရးၿပီး သင္တဲ့ ကြန္ပ်ဴတာ က်ဴရွင္ဆရာ လုပ္ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီကစလို႔ စင္ကာပူေရာက္ၿပီး ဒီေန႔အထိ programming နဲ႔ဘဲ အသက္ေမြးျဖစ္ေနပါတယ္။

*****
 Happy Blogday!!!
*****
(က်မႏွင့္ Life Long Learning ပို႔စ္ကို ပထမ က်မႏွင့္ Programing လို႔ ေခါင္းစဥ္တပ္ၿပီး ေရးေနတုန္း ကိုဧရာက လာဖတ္ျပီး သူလည္း က်ေနာ္ႏွင့္ Programming ေရးဦးမွပဲ ဆိုၿပီး...)

က်မႏွင့္ Life Long Learning

ဒီေန႔ဟာ တက္ခဲ့တဲ့ သင္တန္းတခုရဲ႕ ေနာက္ဆံုးေန႔ ျဖစ္တယ္။
ပညာဒါနက ဖြင့္တဲ့ PHP programming သင္တန္းပါ။
ပညာဒါနရဲ႕ ေဖ့ဘြတ္လင့္ က ဒီမွာပါ။
တပတ္မွာ တရက္၊ တရက္မွာ ႏွစ္နာရီ၊ ေလးလၾကာတက္ခဲ့ရတယ္။
သင္တန္းဆရာမက ေဒၚသႏၲာေအာင္ တဲ့…။ ေလးစားဖို႔ ေကာင္းတယ္။ ရသအလင္း ေဖာင္ေဒးရွင္း နဲ႔ ရနံ႔သစ္ စားေသာက္ဆိုင္တို႔ရဲ႕ ၀က္ဆိုက္ မ်ားဟာ ဆရာမရဲ႕ ဖန္တီးမႈမ်ားထဲက အခ်ို႕ျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဒါကေတာ့ ဆရာမရဲ႕ ဘေလာ့ဂ္စာမ်က္ႏွာပါ။
သင္တန္းေဖာ္ေတြကေတာ့ အသက္အရြယ္စံု၊ ဆယ္ေယာက္ေက်ာ္တယ္။
အမ်ားအားျဖင့္ေတာ့ ကြန္ျပဴတာ Programming သို႔မဟုတ္ Design အေျခခံရွိသူေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။
ခ်ြင္းခ်က္အေနနဲ႔ သင္တန္းမွာ ဟိုမေရာက္ဒီမေရာက္ အမႀကီးတေယာက္ပါတယ္။ အဲ့ဒီအမႀကီးကို ဆရာမက ဦးေဆာင္ၿပီး သင္တန္းသားအားလံုးက ဆြဲေခၚၾကတယ္။ အားလံုးကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

*****

တကၠသိုလ္မွာ Electronics ဘာသာရပ္ကို အဓိက ယူတဲ့အတြက္ Computer ဆိုင္ရာ ဘာသာရပ္ ေအာက္မွာ Programming ကို ေလ့လာခဲ့ရပါတယ္။ C programming နဲ႔ Assembly programming ေတြပါ။ ဘာသာရပ္တခုကို သင္ၾကားၿပီး လက္ေတြ႔ အသံုးခ်မႈ မရွိတဲ့အခါ က်ြမ္းက်င္တဲ့ အဆင့္ကို ေရာက္မလာပါဘူး။

ေနာက္တခါ Networking နဲ႔ Internet ပညာရပ္ေတြ ေခတ္စား လာျပန္တဲ့အခါ ဒီပလိုမာ သင္တန္းတခု တက္ပါတယ္။ HTML နဲ႔ ColdFusion ဆိုတဲ့ programming ေတြကို ေလ့လာရျပန္ပါတယ္။ လူေလးေယာက္ပါတဲ့ အုပ္စုဖြဲ႔ၿပီး Project တခုအေနနဲ႔ XYZ Library ဆိုတဲ့ online library website တခု လုပ္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၀ခုႏွစ္မ်ားဆီတုန္းကပါ။ အလြယ္မွတ္ရရင္ေတာ့ Y2K ေပါ့။

သင္တန္းတက္ၿပီးစ အရွိန္ေလးနဲ႔ အားစိုက္ၿပီး မိုးကုတ္ဆရာေတာ္ ဘုရားႀကီး၏ တရားေတာ္မ်ားဆိုင္ရာ ၀က္ဆိုက္ကိုေရးရင္း ကြန္ျပဴတာ hard disk ပ်က္သြားရာက webpage ေရးလိုျခင္းနဲ႔ အလွမ္းကြာေ၀းသြားခဲ့ပါတယ္။ ပညာရပ္ကို ျမည္း႐ံု စမ္းရံုသေဘာမွ်နဲ႔ပဲ တစခန္းရပ္ခဲ့ျပန္ပါတယ္။

ေနာက္ ကေလးမ်ားအတြက္ ျမန္မာစာ ၀က္ဆိုက္ တခု လိုခ်င္လာပါတယ္။ ဆိုက္ကို ကူညီေရးေပးမည့္သူေတြ ရွိခဲ့ေပမည့္ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ဆံုးခန္းမတိုင္ႏုိင္ခဲ့ပါဘူး။ ဒီမွာတင္ ခင္မင္ရေသာ ညီမဇြန္၏ မိတ္ဆက္ေပးမႈနဲ႔ ဆရာမ သႏၲာေအာင္က PHP သင္တန္းကို လာတက္ရန္ အႀကံေပးပါတယ္။

ဆရာမနဲ႔ သင္တန္းေဖာ္မ်ားအားလံုးရဲ႕ အကူအညီ အေထာက္အပံ့နဲ႔ သင္တန္းတက္ရင္းေရးခဲ့တဲ့ ကေလးမ်ားအတြက္ ျမန္မာစာ ၀က္ဆိုက္ဟာ ခက္မာငါးျဖာ စံုလင္တဲ့ အရြယ္ကို ေရာက္လို႔လာပါၿပီ။ လံုေလာက္တဲ့ အခ်ိန္မွာ က်န္းမာ ရႊင္လန္းစြာ ေမြးဖြားလာမည့္ ကေလးမ်ားအတြက္ ျမန္မာစာကို လႈိက္လွဲစြာ ႀကိဳဆိုၾကပါစို႔...။

ပါဠိသဒၵါ အေျချပဳစာအုပ္မ်ား

ပါဠိဘာသာ ေလ့လာသင္ယူလိုသူမ်ား အတြက္ အေထာက္အကူ ျပဳမယ္လို႔ ယူဆရတဲ့ စာအုပ္အခ်ိဳ႕ကို စုစည္းၿပီး တဆင့္ ျပန္လည္ မွ်ေ၀လိုက္ပါတယ္။

ျမန္မာဘုန္းေတာ္ႀကီး ပညာေရးစနစ္မွာေတာ့ သဒၵါႀကီးလို႔ေခၚတဲ့ ကစၥည္းသဒၵါက်မ္းကို အဓိကထား သင္ယူၾကရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီက်မ္းဟာ စတင္သင္ယူသူေတြအတြက္ ခက္ခဲတာေၾကာင့္ အႀကိမ္ႀကိမ္ ျပန္သင္ၾကရၿပီး ၉-ေခါက္ေလာက္ သင္ကာမွ ႐ိုးတိုးရိပ္တိပ္ေလာက္ဘဲ သေဘာေပါက္ၾကရလို႔ “သဒၵါကိုးေခါက္ စာၿပိဳးေျပာက္” လို႔ေတာင္ အဆိုရွိပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ဆို ၉-ေခါက္မကသင္တာေတာင္ သေဘာမေပါက္လို႔ “သဒၵါလန္တယ္” လို႔ ေျပာစမွတ္ ျပဳၾကပါတယ္။ ဒီေတာ့ ကစၥည္းသဒၵါလို က်မ္းႀကီးေတြကေန စၿပီး မေလ့လာဘဲ၊ ခပ္လြယ္လြယ္စီစဥ္ထားတဲ့ စာအုပ္မ်ိဳးေတြကေန စေလ့လာရင္ေတာ့ လအနည္းငယ္ေလာက္ အတြင္းမွာ အေျခခံ ရႏိုင္ပါတယ္။ ပါဠိဘာသာစာေတြကို အဘိဓာန္ အကူအညီယူၿပီး စမ္းဖတ္ေကာင္း ဖတ္ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ ေနာက္မွ ကစၥည္း၊ ႐ူပသိဒၶိစတဲ့ သဒၵါက်မ္းႀကီးေတြကို သင္ယူတာက ပိုၿပီး ထိေရာက္ ႏိုင္တယ္လို႔ မွတ္သားဖူးပါတယ္။

ပါဠိသဒၵါ အေျချပဳစာအုပ္မ်ား

ေအာက္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ စာအုပ္မ်ိဳးေတြကေတာ့ ပါဠိဘာသာ အေျခခံရေအာင္ ခပ္လြယ္လြယ္ စီစဥ္ထားတဲ့ စာအုပ္မ်ိဳးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီစာအုပ္ေတြအနက္ သီရိလကၤာႏိုင္ငံမွာ ထုတ္ေ၀တဲ့ Dr. De Silva ႏွင့္ Ven. Nārada တို႔ရဲ႕ စာအုပ္ေတြက ႏိုင္ငံတကာမွာ အသံုးမ်ားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာလည္း ကိုလိုနီေခတ္ေႏွာင္းပိုင္းႏွင့္ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးစ ကာလေတြမွာ ဒီလို ပါဠိသဒၵါ သင္ခန္းစာ စာအုပ္မ်ိဳးေတြကို အဂၤလိပ္ဘာသာ၊ ျမန္မာဘာသာမ်ားျဖင့္ ေရးသားခဲ့ၾကပါတယ္။ အခ်ိဳ႕စာအုပ္ေတြက ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ပါဠိစာေပဌာနအတြက္ ထုတ္ေ၀ခဲ့တာပါ။ ယခုေခတ္ တကၠသိုလ္ ပါဠိဌာနေတြကလည္း ဒီလိုစနစ္မ်ိဳးကိုဘဲ သံုးၿပီး သင္ၾကားၾကတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

Dr. L. De Silva, Pāli Primer

Ven. Nārada, An Elementary Pāli Course

Prof A. P. Buddhadatta, The New Pāli Course Part I and Part II.

မဟာဂႏၶာ႐ံုဆရာေတာ္ - ပါဠိသိကၡာႏွင့္ သဒၵါက်ဥ္း

ဦးေဖေမာင္တင္ - အေျချပဳပါဠိသဒၵါ

ပါဠိဘာသာသင္ခန္းစာ (စာအုပ္အမည္ရင္းႏွင့္ ျပဳစုသူ၏အမည္ကို မသိပါ)

သာသနာေရးဦးစီးဌာန ပါဠိသဒၵါႏွင့္ အသံုးအႏႈန္း

ေအာက္မွာ ဆက္လက္ေဖာ္ျပထားတဲ့ စာအုပ္မ်ိဳးေတြကေတာ့ သဒၵါကို သိပ္ဦးစား မေပးေတာ့ဘဲ မူရင္းပါဠိေတာ္ေတြကို တိုက္႐ိုက္ ဖတ္႐ႈေစရင္းနဲ႕ ပါဠိ ေ၀ါဟာရ၊ အသံုးအႏႈန္းႏွင့္ သဒၵါကို မိတ္ဆက္ေပးသြားပါတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသား ဘိကၡဳေဗာဓိက A New Course in Reading Pāli စာအုပ္ကို သံုးၿပီး ပါဠိဘာသာ သင္တန္း တစ္ခု ပို႔ခ်ခဲ့ဖူးပါတယ္။ Dr. De Silva ရဲ႕ Pāli Primer ကုိ ေလ့လာၿပီးမွ ဒီသင္တန္းမွာသံုးတဲ့ A New Course in Reading Pāli ကိုဆက္ ေလ့လာဖို႔ ဘိကၡဳေဗာဓိက အႀကံေပးထားပါတယ္။


J.Gair and W.S. Karunatilleka, A New Course in Reading Pāli: Entering the world of the Buddha
Rune E A Johansson, Pāli Buddhist Text

AK Warder, Introduction to Pāli

AK Warder ရဲ႕ Introduction to Pāli စာအုပ္ကေတာ့ ပါဠိသဒၵါကို အေျခခံကစ တစ္ဆင့္ခ်င္းတက္ သင္သြားၿပီး အေတာ္အသင့္ ခက္ခဲတဲ့ မူရင္း ပါဠိစာေတြကို ဖတ္႐ႈ နားလည္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ စီစဥ္ထားတာေၾကာင့္၊ အထက္က ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ စာအုပ္ႏွစ္မ်ိဳးလံုးမွာ အက်ံဳး၀င္တယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ (အစပိုင္း သင္ခန္းစာအခ်ို႕ကလြဲရင္) ပံုစံ၀ါက်မ်ားႏွင့္ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ားကို ဒီဃနိကာယ္ ပါဠိေတာ္လာ ၀ါက်မ်ား၊ စာပိုဒ္မ်ားကိုဘဲ အသံုးျပဳၿပီး ေရးသားထားတာကေတာ့ ဒီစာအုပ္ရဲ႕ ထူးျခားမႈလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ပါဠိဘာသာျဖင့္ ေရးတာျခင္းတူေပမယ့္ က်မ္းရင္း ပါဠိေတာ္မ်ားမွာ ေတြ႕ရတဲ့ ၀ါက်အသြားအလာ၊ စကားအသံုးအႏႈန္းေတြက အ႒ကထာေခတ္ႏွင့္ ေႏွာင္းေခတ္ ပါဠိစာေပေတြရဲ႕ စာေရးဟန္ေတြက အေတာ္ေလး ကြဲျပားတယ္လို႔ ပါဠိဘာသာကၽြမ္းက်င္သူေတြက ဆိုၾကပါတယ္။ ဒီေတာ့ AK Warder ရဲ႕ စာအုပ္က ပါဠိဂတိလို႔ေခၚတဲ့ ပါဠိေတာ္ ၀ါက်အသြားအလာကို ေလ့လာလိုသူေတြအတြက္ ပိုၿပီး သင့္ေလ်ာ္ပါတယ္။

ပါဠိသဒၵါ လက္စြဲ စာအုပ္မ်ား

ေအာက္မွာ ဆက္လက္ ေဖာ္ျပထားတဲ့ စာအုပ္ေတြကေတာ့ အေျချပဳ သေဘာမ်ိဳးထက္ လက္စြဲစာအုပ္၊ ရည္ညႊန္းစာအုပ္ ပိုဆန္ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕စာအုပ္ေတြကေတာ့ သကၠတဘာသာ အေျခခံရွိထားသူမ်ားအတြက္ ရည္႐ြယ္ထားတဲ့အတြက္ ပါဠိဘာသာသက္သက္ကို ေလ့လာလိုသူေတြအတြက္ နားလည္ဖုိ႔ အခက္အခဲ ရွိႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလက္စြဲစာအုပ္ေတြအနက္က ရန္ကုန္တကၠသိုလ္က ထုတ္ေ၀ခဲ့တဲ့ Duroiselle ရဲ႕ စာအုပ္ကေတာ့ နားလည္ရလြယ္ကူၿပီး ပါဠိသဒၵါအေျခခံ သေဘာတရားေတြကို ငံုမိႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆရပါတယ္။

C. Duroiselle, A Practical Grammar of the Pāli Language

J. Minayeff, Pāli Grammar

O. Frankfurter, Handbook of Pāli

H.H. Tilbe, A Pāli Grammar and Pāli First Lessons

E. Muller, A Simplified Grammar of the Pāli Language 

Fransis Mason, Pali Grammar on Basis of Kacchchayano

T. Oberlies, Pāli: A Grammar of the Language of the Theravāda Tipiṭaka

O.H. de A.Wijesekera, Syntax of the Cases in the Pali Nikayas

James D’Alwis, An Introduction to Kaccāyana’s Grammar od the Pāli Language

Wilhelm Geiger, A Pāli Grammar

Steven Collins, A Pali Grammar for Students

ပါဠိအဘိဓာန္မ်ား

ဦးဟုတ္စိန္ - ပါဠိ - ျမန္မာ အဘိဓာန္

Rhys Davids, PTS Pali English Dictionary

Childers, Pali English Dictionary

U Pe Maung Tin, Students’ Pali-English Dictionary

လြန္းျပန္ၾကီးကို စီးသြားရင္းနဲ႔...

ေရခ်မ္း သူ႔ဖာသာ ရိုက္ထားတဲ့ ယာဥ္ေတြပါ။ သူတို႔ ကစားစရာအရုပ္ယာဥ္ေလးေတြကိုေတာ့ ေမေမက ရိုက္ေပးထားပါတယ္။ အစမွာ ေဖေဖ နဲ႔ အဆံုးမွာ ညီေလးတို႔က ေနာက္ခံအသံမ်ားနဲ႔ အားျဖည့္ထားပါတယ္။

ညေနၾကယ္

လူဆိုတာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ အသက္ရွင္(ရ)တယ္…တဲ့။
ဟုတ္မယ္...။
ငယ္စဥ္မွာေတာ့ ဘ၀တခုစာေလာက္ႀကီးတဲ့ ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္ေတြနဲ႔ေပါ့။
အခုမ်ားေတာ့...
တရက္စာေတာင္ မခံတဲ့ ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္ေတြနဲ႔…။
ေနာက္...
အခ်ိန္ပိုင္းသာ ခံမည့္ ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္ေတြ ရွိလာဦးမယ္။
ဒီလိုနဲ႔...
ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္ မဲ့တဲ့ တခ်ိန္ မလြဲမေသြ ေရာက္လာမယ္။

ကိုယ့္မွာေတာ့ သင္ယူရင္းနဲ႔ အသက္ရွင္ေန(ရ)တယ္။
ကိုယ့္ရဲ႕ ဆရာက...ကိုယ္ကိုယ္တိုင္…ပါပဲ။
ကိုယ္က ေခါင္းၿငိမ့္ရင္း…
လိုက္ရံု။ ။

photo credit

ဗ်ည္းကဗ်ာ

ေဖ့ဘြတ္နဲ႔ ဘေလာ့ဂ္မွ အထူးသျဖင့္ ဓာတ္ပံုရိုက္ေသာ သူငယ္ခ်င္းမ်ားကို အကူအညီေတာင္းလိုပါတယ္။ ကေလးမ်ားအတြက္ ျမန္မာစာ ၀က္ဆိုဒ္မွာ အသံုးျပဳရန္အတြက္ ဓာတ္ပံုေလးေတြ ရခ်င္လို႔ပါ။ ကိုယ္ပိုင္ရိုက္ထားေသာပံု ျဖစ္ေစ၊ အျခားဘယ္ေနရာေတြမွာ free download ႏိုင္တယ္ ဆိုတာ ညႊန္ျပၾကပါ။ အခုတင္လိုက္တဲ့ ဗ်ည္းကဗ်ာမွာလည္း လိုအပ္ေနေသးတဲ့ ပံုေတြ ရွိပါတယ္။ လက္လွမ္းမီသေလာက္ပံုမ်ားနဲ႔သာ လုပ္ထားပါတယ္။ စပယ္ရွယ္ သပ္သပ္ ရိုက္ေပးမယ္ ဆိုရင္လည္း ေက်းဇူးတင္ရပါတယ္


ေမတၱာျဖင့္ ကူညီေသာဂီတမွဴးနဲ႔ အဆိုရွင္ကို project အၿပီးသတ္ေသာအခါ မွတ္တမ္းတင္ ေဖာ္ျပမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
***** ဗ်ည္းကဗ်ာကို ယခင္လိုအပ္ေနေသးေသာ ပံုမ်ားျဖည့္စြက္၍ ျပန္တင္လိုက္ပါတယ္။

သင္ပုန္းႀကီး ဖတ္စာ-၁

ကေလးမ်ားအတြက္ ျမန္မာစာ ၀က္ဆိုက္ေရးရန္ လြန္ခဲ့ေသာ ေလးငါးႏွစ္ခန္႔ကပင္ ဆႏၵရွိခဲ့ပါသည္။ မိမိ၏ လံုလ၊ ၀ီရိယ၊ ပညာ အားနည္းမႈေၾကာင့္ ဆိုက္မွာ ယခုထိတိုင္ အေကာင္အထည္ မေပၚႏိုင္ေသးေသာ္လည္း ဆိုက္တြင္ ထည့္သြင္းမည့္ အစိတ္အပိုင္းတခုအျဖစ္ အားထုတ္ထားသမၽွကို ဘေလာ့ဂ္တြင္ အရင္တင္လိုက္ပါသည္။ ေ၀ဖန္၊ အႀကံျပဳ၊ ကူညီလိုသူမ်ားအား လႈိက္လွဲစြာဖိတ္ေခၚအပ္ပါသည္။

Flash movie ပို႔စ္ကိုတင္စ၌ ေတြ႕ရေသာ အခက္အခဲေလးမ်ားကို Google ၍ စာဖတ္ၿပီး ျပင္ဆင္ေနရပါသျဖင့္ ေခါင္းစဥ္သာတက္သြားသည့္အျဖစ္ Sonata-Cantata မွာ မၾကာခဏျဖစ္ေနရျခင္းကိုလည္း ေတာင္းပန္အပ္ပါသည္။

Sonata

ရဲ႕ Sonata - minuet ကို ေရစင္က www.noteflight.com မွာ ရိုက္သြင္းထားပါတယ္။ software က အသံထြက္ေပးပါတယ္။
အသံနားေထာင္ရန္ ဘယ္ဘက္အေပၚေထာင့္မွာ play button ကို ႏွိပ္ပါ။

ျမိဳ႕မတူရိယာ (၇၅)ႏွစ္ျပည့္ အမွတ္တရ ထုတ္ေ၀ေသာ ဆရာၿမိဳ႕မၿငိမ္း၏သား ကိုရႊန္းၿမိုင္ (ၿမိဳ႕မ) ေရးသားသည့္ ကမၻာ့ဂီတသေကၤတနည္းပညာႏွင့္ ျမန္မာ့မဟာဂီတ ျမန္မာသီခ်င္းစာအုပ္ကို ၾကည့္ျပီး ၀န္ႀကီးပေဒသရာဇာရဲ႕ တံတ်ာ - ပုဇဥ္းေတာင္သံႀကိဳးကို ေရခ်မ္းကသူတတ္ႏိုင္သေလာက္ ရိုက္သြင္းထားပါတယ္။

 ေရခ်မ္းနဲ႔ ေရစင္ စိတ္၀င္စားတဲ့ ဂီတခ်င္း မတူတာ သတိထားမိၾကမွာပါ...

လူေတြ႔ ႏႈတ္ေျဖ စာေမးပြဲ

Facebook မွာ ေဒါက္တာစိုးမင္းရဲ႕ ေဆာင္းတြင္း အိပ္မက္ ဂေယာက္ဂယက္ ကို ဖတ္ရျပီး၊ လူနာအျဖစ္ ကိုယ္တိုင္ေတြ႕ႀကံဳခဲ့ရတဲ့ ေဆးေက်ာင္းသားမ်ား၏ လက္ေတြ႕စာေမးပြဲကို မွတ္မိသ၍ ျပန္လည္ေရးသားလိုက္ပါသည္။ (မူရင္း ႏုတ္ကို အဆံုးတြင္ ကူးယူ ေဖာ္ျပထားပါသည္။)

*****

ေခတ္မွီ ဖြံျဖိဳး တိုးတက္ၿပီးေသာ ျမိဳ႕ျပတခု၏ ေဆးရံုႀကီးတခုမွ အေဆာင္တခုတြင္ ျဖစ္သည္။ ေနာက္ဆံုးႏွစ္ ေဆးေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူမ်ား၏ အေသးစားခြဲစိတ္ Minor Surgery ဘာသာရပ္အတြက္ လူေတြ႔ႏႈတ္ေျဖ စာေမးပြဲ က်င္းပမည့္ ေနရာျဖစ္သည္။ Final Exam ဟုလည္း သိရသည္။

လူသြားစၾကႍ၏ ညာဖက္တြင္ နံရံကန္႔ထားေသာ အခန္းေလးခန္းရွိသည္။ အခန္းတိုင္း၏ လူသြားစၾကႍဘက္မွ ၀င္ေပါက္မ်ားသည္ အတန္ငယ္ က်ယ္၀န္းၿပီး တံခါးမရွိပါ။ အခန္းတခန္းတြင္ အစစ္ေဆးခံရမည့္ လူနာအုပ္စု ႏွစ္စုစီရွိေနသည္။ အုပ္စု တခုတြင္ လူနာေျခာက္ဦး ပါ၀င္ျပီး၊ ႏွစ္ဦးမွာ လူနာကုတင္ေပၚတြင္ ေနရာခ်ထားျခင္း ခံရသည့္ ေ၀ဒနာရွင္မ်ားျဖစ္ၾကၿပီး က်န္ေလးဦးမွာမူ ထိုင္ခံုမ်ားျဖင့္ပင္ ခပ္က်ဲက်ဲ ေနရာ ခ်ထားျခင္း ခံရသည့္ ေ၀ဒနာရွင္မ်ား ျဖစ္သည္။ လူနာတဦးလွ်င္ ေရာဂါတမ်ိဳးစီ ျဖစ္၍ ေရာဂါ ေျခာက္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ အုပ္စုတိုင္းကို ဤအတိုင္း ေရာဂါ ေျခာက္မ်ိဳးစီ ပံုစံတူ စီစဥ္ထားသည္။ လူနာအားလံုးမွာ အကူအတြဲမပါပဲ ကိုယ္တိုင္သြားႏိုင္လာႏိုင္ၾကသည့္ အေနအထားရွိၾကျပီး ေဆးရံုမွ လူနာ၀တ္စံုကိုေတာ့ ၀တ္ဆင္ထားၾကရသည္။

 ထိုကဲ့သို႔ လူနာမ်ားအား ေနရာခ်ထားၿပီးေသာအခါ လူနာတဦးခ်င္းစီအား မိမိေရာဂါႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ အေၾကာင္းအခ်က္မ်ား ေရးထားေသာ ပလတ္စတစ္ေလာင္းထားသည့္ ကဒ္ျပားေလးမ်ားကို လိုက္လံ ေ၀ငွပါသည္။ ထိုကဒ္ျပားေလးမ်ားကို စာေမးပြဲ ေျဖဆိုၾကမည့္ ေက်ာင္းသားမ်ား မျမင္ႏိုင္ေအာင္ လွိ်ဳ႕၀ွက္ ကိုင္ေဆာင္ထားရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ အခင္းအက်င္းအေနအထားမ်ား အဆင္သင့္ ျဖစ္ေသာအခါ အမ်ိဳးသမီးတဦးက ယခုကဲ့သို႔ လာေရာက္ အကူအညီေပးသည့္ အတြက္ ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္း ေျပာျပီး၊ လူနာ တေယာက္ခ်င္းစီအား စာအိတ္ေလးမ်ားျဖင့္ ထည့္ထားသည့္ ေဒၚလာ ရွစ္ဆယ္ကို ေပးပါသည္။

စာေမးပြဲ စစ္ေဆးမည့္ ဆရာ၀န္ႀကီးမ်ား အခန္းအတြင္းသို႔ ၀င္လာၾကသည္။ အုပ္စုတစုတြင္ ဆရာ၀န္ႀကီး ႏွစ္ေယာက္စီပါသည္။ ေနာက္ လက္ကို ေဆးေၾကာသည့္ ေဆးရည္ဗူးကို ကိုင္ေဆာင္ထားသူ တဦးပါသည္။(ထိုသူ၏ ရာထူး၊ တာ၀န္ကိုေတာ့ မခန္႔မွန္းတတ္ပါ။) စုစုေပါင္း သံုးဦး ျဖစ္သည္။ အခန္းတခန္းတြင္ ဘယ္ႏွင့္ ညာ အုပ္စု ႏွစ္စု ခြဲထား၍ စာေမးပြဲ စစ္ေဆးႀကီးၾကပ္သူမ်ား အုပ္စုႏွစ္စုစီ အခန္းတိုင္းသို႔ ၀င္ေရာက္ေနရာယူၾကပါသည္။

အခန္းေပါက္၀မ်ားတြင္ စာေမးပြဲေျဖဆိုမည့္သူ ႏွစ္ဦးစီ ရပ္လ်က္ ေစာင့္ဆိုင္းေနရသည္။ လူသြားစၾကႍ၏ ထိပ္မွ စာေမးပြဲႀကီးၾကပ္သူမ်ားက ကားျပိဳင္ပြဲမ်ားတြင္ တာလႊတ္သကဲ့သို႔ ရႊီ ဟူေသာ ခရာသံ မႈတ္လိုက္ၿပီး အလံကို ေအာက္ဖက္ဆြဲခ်လိုက္သည္ႏွင့္ တျပိဳင္နက္ ေနာက္ဆံုးႏွစ္ ေဆးေက်ာင္းသား တဦး၏ အေသးစားခြဲစိတ္ ဘာသာရပ္အတြက္ လူေတြ႔ႏႈတ္ေျဖ စာေမးပြဲ စတင္ျပီ ျဖစ္သည္။

ေက်ာင္းသားတဦးသည္ လူနာတဦးလွ်င္ ၅ မိနစ္စီျဖင့္ လူနာသံုးဦးအတြက္ ၁၅ မိနစ္ၾကာ ေျဖဆိုရသည္။ ပထမလူနာႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ ေမးခြန္းမ်ားကို ဆရာတဦးက ေမးၿပီး၊ ဒုတိယလူနာအတြက္ ေမးခြန္းကို ေနာက္ဆရာတဦးႏွင့္ ေျဖဆိုရသည္။ ေနာက္ တတိယ လူနာသို႔ ကူးေျပာင္း ေျဖဆိုရသည္။ တခါတရံတြင္လည္း အဓိကေမးခြန္းေမးသည့္ ဆရာမဟုတ္ပဲ အျခားဆရာမွ ေမးခြန္းအခ်ိဳ႕ ၾကားျဖတ္၀င္ေမးသည္လည္း ရွိသည္။ လူနာ တဦးမွ ေနာက္လူနာတဦးသို႔ ကူးေျပာင္းခ်ိန္သည္ပင္ အလြန္လ်င္ျမန္လွသည္။ ဆရာမွ ေမးခြန္းေမးရင္း လူနာရွိရာေခၚေဆာင္သြားစဥ္ ေဘးမွ လိုက္လာ၍ေပးေသာ အသင့္သံုးေဆးရည္ဗူးမွ လက္ေဆးဆပ္ျပာျဖင့္ လက္မ်ားကို သန္႔စင္ရင္း အေျပးလိုက္ရသည္။ ဆရာမ်ား၏ တည္ၾကည္ေသာ မ်က္ႏွာထားမ်ားေရွ႕တြင္ (အခ်ိဳ႕ေသာ ဆရာမ်ားမွာ အနည္းငယ္ ခက္ထန္သေယာင္ပင္ရွိသည္။) လ်င္ျမန္ေသာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား တခုၿပီးတခု ခ်ကာ ေျဖဆိုေနရေသာ ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ ၁၅မိနစ္တာေသာ အခ်ိန္ကာလေလး ေက်ာ္လြန္အျပီးတြင္ ဦးေႏွာက္မ်ားေညာင္းညာ၍ ေျခကုန္လက္ပန္းက်သြားသည္မွာ အထင္အရွားပင္ ျဖစ္သည္။ စာေျဖေက်ာင္းသားအခန္းအတြင္းမွ ထြက္သြားေသာအခါ စာစစ္ဆရာႏွစ္ဦးက ေက်ာင္းသား၏ ရမွတ္ကို မွတ္သားၾကသည္။

ထိုသို႔ျဖင့္ တသုတ္ၿပီးတသုတ္ ေျဖဆိုၾကျပီး စာစစ္ပြဲ ျပီးဆံုးသြားေသာအခါ လာေရာက္ကူညီေသာ လူနာမ်ားကို ထမင္းဗူးတဗူးဆီ ေ၀ငွၿပီး ေနရာတြင္ပင္ စားသံုးေစပါသည္။

လူသားတို႕၏ အနာ ေရာဂါ ေ၀ဒနာမ်ား သက္သာေပ်ာက္ကင္းေစရန္၊ ေရာဂါထံမွ အသက္ကိုလုကာ ကုသကယ္တင္ႏိုင္ရန္ လူသားမ်ားပင္ ႀကိုးပမ္းေနၾကသည့္ ရင္သပ္ရႈေမာ သက္၀င္လႈပ္ရွားေနပံုမ်ား ျဖစ္ပါေတာ့သည္။ ။

*****

ေဆာင္းတြင္း အိပ္မက္ ဂေယာက္ဂယက္ by Soe Min on Tuesday, July 17, 2012 at 9:05pm ·

ကို၀င္းဦးႀကီးရဲ႕ မာစတာပိစ္ ဂႏၱ၀င္လက္ရာ ေဆာင္းအိပ္မက္ ကို ၾကည့္ရတဲ႔အခါ ဇာတ္ကားရဲ႕ အထြဋ္အထိပ္ Climax က တင္တင္ေအး ေက်ာက္ေသတၱာႀကီးကို ဖြင္႔လိုက္တဲ႔ျပကြက္ပါ။ အထဲမွာ ေအးေအးသင္းႀကီးရဲ႕ အေလာင္းရွိတယ္ေလ။ တစ္ကားလုံး ေဆာင္းအိပ္မက္ႀကီးပါလို႔ အခိုင္အမာဆိုလာသူႀကီးက လိုက္ကာခန္းဆီးေတြလဲမလို႔ ေသတၱာဖြင္႔မယ္႔ ဇနီးသည္ကေလးကို ျမင္ေတာ႔ မ်က္နွာထားတည္တည္နဲ႔ ဟိန္းေနေအာင္မာန္ၿပီး “ျမင္႔ျမင္႔ႏြယ္ ေက်ာက္ေသတၱာကို မဖြင္႔နဲ႔။” လို႔ တားလိုက္တဲ႔အသံဟာ အခုထက္ထိ နားထဲမွာၾကားေယာင္သလို မ်က္စိထဲမွာလည္း သူ႔မ်က္နွာ အမူအရာႀကီး ျမင္ေယာင္လို႔ ရပါေသးတယ္။ သူကိုယ္တိုင္ တကယ္လား အိပ္မက္လား မကြဲျပားသလိုပဲ ၾကည့္ေနရတဲ႔သူအဖို႔လည္း ရုပ္ရွင္မွ ဟုတ္ရဲ႕လား။ တကယ္မ်ား ျဖစ္ေနတာလား လို႔ ဇေ၀ဇ၀ါ ျဖစ္သြားေလာက္ေအာင္ ေျပာင္ေျမာက္ပါေပတယ္။ မေန႔ညကေတာ႔ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ အဲသလို ေဆာင္းအိပ္မက္ႀကီးတစ္ခု မက္မိတယ္ခင္ဗ်။ အိပ္မက္သာဆိုတယ္ တကယ္ႀကီးလိုပါပဲ။ လန္႔ႏိုးလာေတာ႔ ေရေတြဘာေတြ ေသာက္ယူရတယ္။ အသည္းတုန္အူတုန္ ရွိလိုက္ပါဘိ။ အိပ္မက္ထဲမွာေလ ရန္ကုန္ကို ျပန္ေရာက္သြားေရာ။ ေရာက္တာမွ ရန္ကုန္ေဆးရုံႀကီးကိုကို ျပန္ေရာက္သြားတာ။ ဘာေတြလုပ္ေနရသလဲဆိုေတာ႔ အမယ္ စာေမးပြဲစစ္ေနရတယ္ဗ်။ က်ဳပ္က စာစစ္သူႀကီးေပါ႔ေလ။ ပတ္တူးေက်ာင္းသားေလးေတြကို ဆာဂ်ရီစာေမးပြဲစစ္ေနတဲ႔ အိတ္ဇမ္မနာႀကီး ပါလားဟဲ႔။ ဘယ္သူ႔ကိုစစ္ရမွာပါလိမ္႔။ အလိုေလးေလး အလန္းဇယားကေလးခင္ဗ်ာ။ လန္ထြက္ေနတဲ႔ နံမယ္ႀကီးေဆးေက်ာင္းသူ ေမာ္ဒယ္ဂဲလ္ကေလး။ (အျပင္မွာ တကယ္မရွိဘူးေနာ္။ အိပ္မက္လို႔ေျပာၿပီးသား) ကေလးမကေလးက အဆင္းတင္လွတာမဟုတ္ဘူး။ စာလည္းေတာ္သတဲ႔ေလ။ (အိပ္မက္ပါဆို) ကဲ ဘယ္ေလာက္ေကာင္းတဲ႔ အိပ္မက္ကေလးပါလိမ္႔။ လာ ဆက္မက္ၾကည့္ရေအာင္။ အိပ္မက္ေကာင္းတုန္း မိုးမလင္းနဲ႔ဦး။

ေအာ္စကီပုံစံနဲ႔စာေမးပြဲဆိုေတာ႔ အရင္တုန္းကလို ေတာင္စဥ္ေရမရ ေလွ်ာက္ေမးဖို႔ မစဥ္းစားနဲ႔ သူ႔ေဖာမက္နဲ႔သူဗ်။ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ရဲ႕ အမွတ္ေပးစာရြက္မွာကိုက စံနစ္တက်ျဖည့္စြက္ရမယ္႔ ဇယားေလးေတြနဲ႔ မို႔ အဲဒါ အရင္ျဖည့္ၾကတာေပါ႔။ “သမီး နံမယ္ေျပာ” “……”။ “အသက္” “……..” (တုံးတိတိျဖင္႔ေျဖ)။ “ဘယ္မွာေနသလဲကြယ္” “အဲဒါေတြက အေရးႀကီးလို႔လားရွင္။ သူက ေပးထားတဲ႔ အခ်ိန္အေတာအတြင္းမွာ အမွတ္ေတြ အမ်ားႀကီးရေအာင္ ေျဖရဦးမွာ။ ဆရာသိခ်င္ ေနာက္ေတာ႔ အင္တာဗ်ဴးေပးမယ္။” ဒါကေတာ႔ သူ႔ေနာက္ကပါလာတဲ႔ အေဖာ္သူငယ္ခ်င္းမကေလးရဲ႕ စကားသံ ျဖစ္ပါတယ္။ ေအာက္ဆြဲေတြကလည္း ပါေသးသကိုး။ အိပ္မက္ဆိုေတာ႔ ယုတၱိရွိတာ မရွိတာ အပထား။ ေဒါသကေတာ႔ ေထာင္းကနဲ ထြက္ၿပီးသြားၿပီ။ “ပုံစံထဲမွာ ပါတဲ႔အတိုင္း ေမးတာကြ။ မင္းကသာ သည္စာေမးပြဲခန္းထဲမွာ ၀င္ေျဖခြင္႔မရွိတဲ႔သူ။ အခုခ်က္ခ်င္း ထြက္သြားပါ။” ဘာရမလဲ။ မ်ားစိတ္ကို သိတယ္မဟုတ္လား။ ေအာ္ထည့္လိုက္မိတာ အနားက တျခားစာစစ္သူေတြက မ်က္လုံးျပဴးႀကီးနဲ႔ ၀ိုင္းၾကည့္ကုန္လို႔ ပါးစပ္ကေလး အသာပိတ္ၿပီး ျပန္ထိုင္လိုက္ရတယ္။ ဟုတ္သားပဲေလ။ ျဖစ္ေသးပါဘူး။ ေတာ္ေတာ္ၾကာ ဒီဆရာေလး သိပ္ဆိုးတာပဲ လို႔ နံမယ္ထြက္သြားမွျဖင္႔။ စိတ္ကိုေလွ်ာ႔လိုက္ၿပီးမွ “ကဲ သမီးေရ။ ေဟာသည္ လည္ပင္းက သိုင္းရြဳိက္ဂလင္းကေလးအေၾကာင္း ေျပာၾကည့္ရေအာင္ေနာ္။” ကေလးမေလးက ေမာ္ဒယ္ဂဲလ္ဆိုေတာ႔ ဂ်ာနယ္ထဲမွာ အင္တာဗ်ဴးတဲ႔အတိုင္းပဲ ေျဖပါတယ္။ “ဟုတ္။ အဲဒါ ဘာေခၚမလဲဆိုေတာ႔။ ဟိုေလ။ ဘယ္လိုေျပာရမလဲ။ အဲဒီအတိုင္းပဲ ရွင္႔။ ဟုတ္။” ဗုေဒၶာ။ ဟဲ႔။ လုပ္ၾကပါဦး။ အဲဒါ မွန္တာလား မွားတာလား။ အမွတ္ဘယ္လိုေပးရမွန္းေတာင္ မသိေတာ႔ဘူး။ မေပးလို႔ေတာ႔ မျဖစ္ဘူးေနာ္။ သူက စာေတာ္တယ္တဲ႔။ နံမယ္ႀကီး။ “သူကေဟာ္မုန္းထုတ္တယ္ေလ သမီးရယ္။ အဲဒါ ဘာေဟာ္မုန္းေတြလဲ။ မ်ားရင္ ဘာျဖစ္မလဲ။ နည္းရင္ဘာျဖစ္မလဲ။” ၀ဋ္ေတာ႔လည္ပါၿပီဗ်ာ။ အႀကီးအက်ယ္ကို လည္တာ။ သူမ်ားတကာကို ရြဲ႔႕လာေလသမွ် ကိုယ္႔ကို ျပန္ရြဲ႕တဲ႔တပည့္မ်ဳိးနဲ႔မွ ဆိုက္ဆိုက္ၿမဳိက္ၿမဳိက္ ေတြ႔တတ္ပေလ။ တမင္ကို ရြ႕ဲ႔ၿပီး အမွားေတြခ်ည့္ ေျဖေနတာ ထင္ပါရဲ႕။ ေမးရင္းေမးရင္း ေခၽြးေတြျပန္ၿပီး ေျခဖ်ားလက္ဖ်ားေတြ ေအးလာတာက ေက်ာင္းသားမဟုတ္ပါဘူး။ စာေမးေနတဲ႔ ဆရာပါ။ ဘုရား ဘုရား။ အမွတ္ကလည္း ဘယ္လိုမွ ေပးလို႔ မရပါကလား။ သည္အတိုင္းသာဆိုရင္ စာေမးပြဲက်လို႔ကေတာ႔ ငါ ဒုကၡေရာက္ရေခ်ရဲ႕။ သူ႔လိုစာေတာ္တယ္လို႔ နံမယ္ႀကီးတဲ႔ေက်ာင္းသားကိုမွ ေအာင္ေအာင္ မေမးနိုင္လို႔ရွိရင္ သူမ်ားဆရာေတြအလယ္မွာ မ်က္နွာဘယ္နားသြားထားရပါ႔။ ဆရာႀကီးေတြမ်ား သိလို႔ကေတာ႔ ငါ႔ကိုသတ္မွာ။ ေနာက္ဘယ္ေတာ႔မွ စာေမးပြဲေခၚစစ္ခိုင္းေတာ႔မွာ မဟုတ္ဘူး။ အၾကံအိုက္အိုက္နဲ႔ “သမီးရယ္ အစာအိမ္ေရာဂါဆိုတာ သိတယ္ မဟုတ္လား။ အဲဒါ ကူးစက္တတ္သလား ဟင္။ ဘာေကာင္ကေလးေတြေၾကာင္႔ ကူးတတ္သလဲ ေျပာျပပါဦး။” လို႔ “ဘာရာဏသီျပည္လို႔ ေခၚပါသလဲကြယ္” ေမးခြန္းမ်ဳိး ပ်ဳိးၾကည့္လိုက္ေတာ႔ စိတ္မရွည္ေတာ႔တဲ႔ ကေလးမကေလးက ခပ္လွမ္းလွမ္းမွာ စစ္ေနတဲ႔ ဆရာႀကီးတစ္ေယာက္ကို ၿဗဲကနဲ “ၾဆာ႔… သာမီးကို သူ ဘာေတြ လာေမးေနမွန္း မသိဘူး။ အစမ္းစာေမးပြဲတုန္းက က်င္႔ထားတဲ႔ဟာေတြ မေမးပဲ သူ႔သေဘာနဲ႔သူ ေလွ်ာက္ေမးေနတယ္။ စာေမးပြဲလည္း စစ္တတ္ပဲနဲ႔။” လို႔ Voice Message လွမ္းပို႔လိုက္တာ ေခါင္းနားပန္းကိုႀကီးသြားတာပဲ။ ငါ႔ေတာ႔ ေျမြေပါက္ပါၿပီ။ ဟိုမွာ ဆရာႀကီးကလည္း မ်က္ေစာင္းႀကီးထိုးလို႔ကို ဘုၾကည့္ၾကည့္ေနတာ။ စာစစ္မွဴးလုပ္ေနတဲ႔ အကိုဆရာေလးတစ္ေယာက္က အသာလက္တို႔ေခၚသြားၿပီး “ေဟ႔ေကာင္။ မင္းစာေမးပြဲမွာ စာစစ္သူလုပ္ခ်င္ရင္ ဒီအေရေတြမွ မထူလို႔ ျဖစ္မလား။ ေခတ္ေတြ စံနစ္ေတြက ေျပာင္းသြားၿပီ။ …။” စသည္စသည္ျဖင္႔ ရွည္လ်ားစြာ ၾသ၀ါဒေတြ ေခၽြေတာ္မူပါေလတယ္။ ဟုတ္ပါရဲ႕။ စာေမးပြဲစစ္ရတာ ေၾကာက္စရာေကာင္းလိုက္တာ တကယ္ပါပဲ။ တသက္လုံးစာေမးပြဲေတြ ေျဖလာတာေတာင္ သည္ေလာက္ မေၾကာက္ရဘူး။ လန္႔ႏိုးလာတာေတာင္ အေၾကာက္မေျပေသးဘူး။ တကယ္လို႔မ်ား ရန္ကုန္က စာစစ္သူေခၚခ်င္တယ္ဆို ျငင္းကိုျငင္းပလိုက္ေတာ႔မယ္။ အိပ္မက္သာဆိုတယ္ အျပင္မွာ တကယ္ျဖစ္ေနသလိုပဲ ေၾကာက္လိုက္တာမ်ား ေဇာေခၽြးေလးမ်ားေတာင္ ျပန္ခ်င္တယ္။

အိပ္မက္ထဲကအတိုင္း အျပင္မွာ ျဖစ္ေနတာ ဘယ္ႏွစ္ခါေတြ႔ဖူးလို႔တုန္း။ ေပါက္ေပါက္ရွာရွာေတြ ေလွ်ာက္မက္ၿပီး အလကား ေတြးေၾကာက္ေနရတယ္လို႔။ တို႔ဆီမွာ အဲလိုေက်ာင္းသားမ်ဳိး ရွိမွ မရွိပဲနဲ႔။ ရွိပဲနဲ႔။ ရွိပဲနဲ႔။ အဲ အဲ။ အျပတ္ေတာ႔ ေျပာလို႔မရဘူး။ ရွိတယ္။ ရွိတယ္။ ေသေသခ်ာခ်ာကို ၾကဳံဖူးတယ္။ အဲဒီတုန္းကေတာ႔ စာစစ္သူအေနနဲ႔မဟုတ္ဘူး။ စာစစ္ခန္းအကူလို႔ ေခၚမွာေပါ႔။ လက္တိုလက္ေတာင္းေလ။ ၀ါ၀ါ၀င္းေရႊျဖစ္ေနတဲ႔ ဘုန္းႀကီးလူနာတစ္ေယာက္ကို ေရာဂါရာဇ၀င္ေမးေနတဲ႔ ေမာင္ေက်ာင္းသားက ကိုယ္႔ကို လက္တို႔ေမးတယ္။ “ဒါႀကီး ဘာႀကီးလဲ။” တဲ႔။ “ဘာႀကီးလဲေတာ႔ မသိဘူး။ အထာႀကီးနဲ႔ေတာ႔ အထာၾကီးနဲ႔။ ဒီဇိုင္းကေတာ႔ တူတာပဲ အ၀ါႀကီးနဲ႔ (Obstructive Jaundice)” လို႔ မေနႏိုင္မထိုင္နိုင္ ေဖာ္ေကာင္လုပ္လိုက္မိေသးတယ္။ ေမွ်ာ္လင္႔ထားသလိုပါပဲ။ စာစစ္သူလာေတာ႔ ေမာင္မင္းႀကီးသား အိုးနင္းခြက္နင္းျဖစ္ေသာ္ျငား မ်က္ႏွာေတာ႔ တစ္စက္ကေလးမွ အျပဳံးမပ်က္ဘူး။ ဘာေရာဂါမွန္းမသိေတာ႔ ဘယ္လိုကုရလဲလည္း မေျပာႏိုင္ဘူး။ လြယ္ပါတယ္။ ဆာဂ်ရီပါဆိုမွ ခြဲကုလို႔မရရင္ ေစာင္႔ကုမွာေပါ႔။ Conservative Treatment တဲ႔။ တစ္လုံးထြက္လာတယ္။ တိုးရွဲ႕ တိုးရွဲ႕ ကုန္းစြန္းခ်ဲ႕ေရ။ ဆရာခမ်ာ အားတက္သေရာ “ေအး။ ဟုတ္တာေပါ႔။ ဒါဆိုရင္ ဘာေတြလုပ္ရမလဲ။” ဆိုေတာ႔ ကြန္နက္ရွင္က်သြားလို႔ထင္ပါရဲ႕။ မ်က္လုံးကေလးက ျမွားကေလးလည္သလို လည္ေနၿပီး တစ္ခြန္းမွ ထြက္မလာေတာ႔ဘူး။ “ဒီမွာၾကည့္ေလကြာ။ လူနာမွာ ပိုက္ေတြနဲ႔။ အဲဒါဘာလုပ္ထားတာလဲ။” လို႔ေျပာရင္း နားေခါင္းကပိုက္ လက္ကပိုက္ေတြကို ျပေနေပမယ္႔လည္း access denied ပဲ ျဖစ္ေနေသးတယ္။ “ဒီနာေခါင္းက ပိုက္ကို ဘယ္လိုေခၚသလဲ။” Retry ျပန္လုပ္တယ္ခင္ဗ်။ Still loading နဲ႔ တစ္ေနေသးတယ္။ ဆရာက မေလ်ာ႔ေသးဘူးခင္ဗ်ာ။ ခင္းေပးျပန္ပါတယ္။ “အဲဒါ ဘာအတြက္ထည့္ထားတာလို႔ ထင္သလဲ” တဲ႔။ ေတာ္ပါေသးရဲ႕။ ဒီတခါေတာ႔ ပြင္႔သြားတယ္။ “Drip သြင္းဖို႔” တဲ႔။ မ၀င္ပါဘူးခင္ဗ်ာ။ တိုင္ထိၿပီး ျပန္ကန္ထြက္လာပါတယ္။ ေရာ္နယ္ဒို ေခါင္းနဲ႔ျပန္တိုက္တယ္ခင္ဗ်။ “ေသခ်ာၾကည့္ပါဦးကြာ။ Drip သြင္းတဲ႔ပိုက္က လက္မွာပါ။ ဒီပိုက္က နွာေခါင္းထဲကို ထည့္ထားတာေလ။ အဲဒါ ဘာလုပ္ဖို႔ျဖစ္မလဲ။” တဲ႔။ ဟုတ္ကဲ႔ ပြဲသိမ္းသြားပါတယ္ ခင္ဗ်ာ။ ေက်ာင္းသားက အစာသြင္းပိုက္ Ryles”s tube ဆိုတာကို မၾကားဖူးပါဘူး။ Common Sense ကေလးသုံးၿပီး ေျဖသြားပါတယ္။ “အသက္ရွဴဖို႔” တဲ႔။ လူခ်င္းတူေသာ္လည္း အသက္ရွဴခ်င္းကြဲတယ္ဆိုတာ အဲဒါေပါ႔။ သို႔ေသာ္လည္း အဲသည္ေမာင္ေက်ာင္းသားနဲ႔ တစ္ပတ္အၾကာမွာ ေငြမိုးဟိုတယ္ေရွ႕မွာ ျပန္ေတြ႔ၾကတယ္ခင္ဗ်။ သူကလာႏႈတ္ဆက္ေတာ႔ ကိုယ္ကလည္း မွတ္မိသြားၿပီး “ေက်ာင္းေတြ ဘယ္ေတာ႔ ျပန္တက္ရမလဲ။ ေမာ္လၿမဳိင္မွာ ေနတာလား။” လို႔ ေဖာေရွာလုပ္တဲ႔အခါ ကေလးက ငါးသေလာက္ျပဳံးကေလးနဲ႔ “တက္ရေတာ႔ဘူးေလ ဆရာ။ ေအာင္သြားၿပီ။ ဒီမွာမေနပါဘူး။ အခုဟာက တိုင္းမွဴးကို ေဂါက္ပြဲလုပ္ေပးစရာရွိလို႔ ခနလာတာ။” တဲ႔။ ကဲ သေဘာေပါက္။ အဘ လို႔ ေခၚရတဲ႔အစားေတာင္ မဟုတ္ဘူး။ တခါတခါမွာ အိပ္မက္ကလည္း တကယ္လိုပဲ။ တကယ္ကလည္း အိပ္မက္လိုပဲ။ လူ႔ကို ၀င္းဦးႀကီးလိုျဖစ္လို႔။ ဇာတ္သိမ္းခန္းထဲကအတိုင္း သံတိုင္ႀကီးကိုင္ၿပီး “ေဆာင္းတြင္းအိပ္မက္ ဂေယာက္ဂယက္။ ေဆာင္းတြင္းအိပ္မက္ ဂေယာက္ဂယက္။” လို႔သာ မ်က္လုံးႀကီးအ၀ိုင္းသားနဲ႔ ေအာ္ပလိုက္ခ်င္ေတာ႔တယ္။

စာစစ္သူတစ္ေယာက္ ဆရာတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ စာေမးပြဲခန္းထဲမွာ ေက်ာင္းသားကေလးတစ္ေယာက္ ဒုကၡေရာက္ေနတာကို အတင္းတုပ္တယ္ဆိုတာ Ethic နဲ႔ မညီပါဘူးခင္ဗ်ာ။ ဒါေၾကာင္႔မေျပာလိုပါဘူး။ ဆရာသက္ႏုစဥ္တုန္းကေတာ႔ စာေမးပြဲမွာ ေက်ာင္းသားက ေပါက္တတ္ကရေျဖရင္ အူေတြတက္ေနေအာင္ ရယ္လို႔ ကေလးေတြက သူတို႔ဆရာက တို႔မွားရင္ သိပ္ေပ်ာ္တာလို႔ ထင္ၾကတယ္။ တကယ္ေတာ႔ စာေမးပြဲမွာ ေက်ာင္းသား စာေမးမရတဲ႔အျပစ္က တပည့္ဆီမွာခ်ည့္ပဲ ရွိတာ မဟုတ္ဘူးေလ။ ဆရာလည္း အမႈတြဲထဲပါတယ္။ သူစာသင္ညံ့လို႔ဆိုတာ ဘယ္လိုမွ ျငင္းမရဘူး။ စဥ္းစားၾကည့္။ ဘယ္သူက ေမြးကတည္းက တတ္လာတာမို႔လဲ။ သည္လိုပဲ သင္ေပးရင္းသင္ေပးရင္းနဲ႔မွ တေျဖးေျဖးတတ္လာၾကတာခ်ည့္ပဲ။ ဒါေၾကာင္႔ ေက်ာင္းသား စာမရတာကို ေလွာင္စရာ မလိုဘူး။ မတတ္ေသးတာကို တတ္ေအာင္သင္ေပးရမွာသာ ျဖစ္တယ္ လို႔ ေတြးမိတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း မူလတန္းပညာေရးကို ေ၀ဖန္တုန္းက ေျပာခဲ႔သလိုပဲ တကၠသိုလ္ပညာေရးက ဆရာေတြမွာလည္း သင္ၾကားေရးသက္သက္ျဖစ္ေနၿပီး ပဲ႔ျပင္ေရးဘက္က လစ္ဟင္းေနတာကေတာ႔ ေက်ာင္းသားေတြထက္ ဆရာေတြမွာ တာ၀န္ပိုရွိသလို ျမင္မိျပန္ပါတယ္။ အထူးသျဖင္႔ ေဆးေက်ာင္းသက္တမ္းတေလွ်ာက္မွာ ဆရာ၀န္ေလာင္းကေလးေတြအတြက္ က်င္႔၀တ္ နဲ႔ သိကၡာပိုင္း (Ethics and Attitude) ကို သင္ၾကားပဲ႔ျပင္ေပးတဲ႔သူ မရွိသေလာက္ ရွားပါးေနသလားလို႔ပါ။ ဒီအခါမွာ မီဒီယာေတြ၊ လူနာ နဲ႔ လူနာရွင္ေတြ ဘက္က အထင္အျမင္လြဲမွားတာေလးေတြ ရွိလာတဲ႔အခါ ဆရာ၀န္ေတြဘက္က ေရွ႕ေနလိုက္ခဲ႔သလိုပါပဲ။ ကိုယ္႔ဆရာ၀န္ေတြဘက္မွာ လြဲမွားတာကေလးေတြ ရွိခဲ႔ရင္လည္း ေနာင္လာေနာက္သား ညီငယ္ညီမငယ္ကေလးေတြ အတုယူမမွားေအာင္ ကိုယ္ခ်င္းကိုယ္ခ်င္း က်ိတ္ၿပီးေတာ႔ သြန္သင္ခ်င္ပါေသးတယ္။ မသိေသး မတတ္ေသးတာက တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ လုပ္ရင္းကိုင္ရင္း သိလာတတ္လာၾကမွာ မလြဲပါဘူး။ သို႔ေသာ္လည္း အသြန္အသင္မရွိခဲ႔လို႔ မယဥ္ေက်းတာ၊ အက်င္႔ဆိုးပါေနတာေတြက်ေတာ႔ အသက္ႀကီးလာေလေလ ဆိုဆုံးမရခက္ေလေလ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အတုခိုးမွားသြားတဲ႔အခါ၊ အမွားေတြနဲ႔ အသားေသလာတဲ႔အခါ ကိုယ္႔အသက္ေမြးမႈေလာကႀကီးတစ္ခုလုံး ငါးခုံးမ တစ္ေကာင္ေၾကာင္႔ တစ္ေလွလုံးပုပ္ကုန္မွာ စိုးမိပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္က ေဆးပညာမိသားစုထဲက ဆရာ၀န္ဘ၀နဲ႔မို႔ “ဟိုမွာ ငါးခုံးမႀကီးတစ္ေကာင္၊ သည္မွာ ငါးခုံးမႀကီးတစ္ေကာင္” နဲ႔ လက္ညွဳိးတထိုးထိုး သစၥာေဖာက္ေလာက္ေကာင္ မလုပ္ခ်င္ပါဘူး။ လုပ္လည္း မလုပ္ရဲပါဘူး။ ဒီအခါမွာ ဘယ္သူဘယ္၀ါဆိုတဲ႔ ပုဂၢလဒိ႒ာန္ေတြထက္ ဘာလုပ္ရင္ ဘာျဖစ္တယ္ဆိုတဲ႔ ဓမၼဒိ႒ာန္ပိုင္းကိုသာ ေစာင္းေပးၿပီး ေရးပါ႔မယ္။ ဖတ္တဲ႔သူအဖို႔ သင္ခန္းစာယူႏိုင္ဖို႔ကိုသာ အေလးေပးေစခ်င္ပါတယ္။ ေပါက္တဲ႔သူ မွန္မွန္ေျပာ။ အီးဘြတ္တရားေဟာ လို႔ေတာ႔ တရားခံမေဖာ္ခိုင္းပါနဲ႔။ မေျပာျပဘူး။ သတ္ရင္သတ္။

ကဲ အခုကစၿပီး ေရွ႕ဆက္လို႔ ဆရာစိုးကေလးရဲ႕ ေဆာင္းတြင္းအိပ္မက္ ဂေယာက္ဂယက္ေတြကို တင္ဆက္ပါေတာ႔မယ္။ ကိုယ္႔ဟာကိုယ္ေတာင္ တကယ္လား အိပ္မက္လား ၀ိုးတ၀ါးပါပဲ။ တခါတခါေတာ႔လည္း တိမ္လႊာမို႔မို႔လြင္ထဲကလို “အိပ္မက္ထဲက ေမာင္႔ခ်စ္သူ ၀ိုးတ၀ါး မျပတ္သား ထပ္မနား မွတ္သားမရတဲ႔သူ” လို႔ ေျပာစရာ ခ်ာလီ၏ နတ္မိမယ္ကေလးမ်ားအေၾကာင္းေပါ႔။ တခါတခါေတာ႔လည္း ေဆာင္းအိပ္မက္ထဲကအတိုင္း “ေခ်ာင္းလိုလို ျမစ္လိုလို တစ္ခုေသာ ကမ္းစပ္မွာ ေရာက္လာသည္တြင္ ခ်စ္သူဟာလည္း မလွမ္းမကမ္းမွာ ေရာက္ႏွင္႔ခဲ႔တာျမင္” သေပါ႔။ အလွည့္မသင္႔တဲ႔အခါက်ေတာ႔လည္း မ်ဳိးႀကီးရဲ႕ “အိပ္မက္ဆိုး နဲ႔ လမိုက္ည” ဆိုပါေတာ႔။ ဟုတ္ကဲ႔။ ဆရာ႔ဆြဲသီးကေလးကို ေသေသခ်ာခ်ာ စိုက္ၾကည့္ေနပါတယ္။ ၾကည့္ေနပါတယ္။ မ်က္စိေတြ ေလးလာပါၿပီ။ မ်က္ခြံေတြေလးလာပါၿပီ။ အိပ္ခ်င္လာၿပီဗ်။ အိပ္ေပ်ာ္ေတာ႔မယ္။ အိပ္ေတာ႔မယ္။ ကၽြန္ေတာ္ အိပ္ေတာ႔မယ္။ ကၽြန္ေတာ္.. ကၽြန္ေတာ္….။

“ေလေျပေလညွင္း ေဆာ္ေသြးရိုက္ခတ္၊ တေရြ႕ေရြ႕ မိုးေငြ႕ေဆာင္ခဲ႔ၿပီ။ ေသာ္တာယုန္ေပၚ ေက်ာ္ကာေျပးေတာ႔၊ ေရးေရး ရုပ္သြင္ မႈန္လို႔ရီ။ သည္အိပ္မက္မွန္လွ်င္ ေမာင္မင္းႀကီးသားနဲ႔ ဧကႏၱ ေတြ႔ပါရစီ။ သည္အိပ္မက္မွန္လွ်င္ ေမာင္မင္းႀကီးသားနဲ႔ ဧကႏၱ ေတြ႔ပါရစီ။” (ခင္႔အိပ္မက္ / ၿမဳိ႕မၿငိမ္း)

ဘေလာ့ဂ္တခုအရင္းျပဳ…

စိန္ေတြ၊ ေရႊေတြ ရွိသူေတြက

တဆင္စာအေၾကာင္း၊ တေအာင္စအေၾကာင္း ေျပာၾကတယ္။

အိမ္ေတြ၊ ေျမေတြ ရွိသူေတြက

ဇုန္အေၾကာင္း၊ ဧကအေၾကာင္း ေျပာၾကတယ္။

ကားေတြ၊ ေဒၚလာေတြ ရွိသူေတြက

ေမာ္ဒယ္လ္အေၾကာင္း၊ အတတ္အက်အေၾကာင္း ေျပာၾကတယ္။

ရာထူးေတြ၊ ဌာနႏၲရေတြ ရွိသူေတြက

အလားအလာအေၾကာင္း၊ အနားယူတဲ့အခါအေၾကာင္း ေျပာၾကတယ္။

ဘေလာ့ဂ္တခု ရွိသူေတြက

အေဖာ္အေပါင္းနဲ႔ ျဗဟၼစိုရ္ကြန္ယက္အေၾကာင္း ေျပာၾကတယ္။

မနာလိုကင္း၊ ၀န္တိုရွင္း၊ လက္ငင္းခ်မ္းသာ ရပါတယ္။ ။

က်ြဲပါး ေစာင္းတီး

အဆံုးနားမွာ မွားသြားလို႔ သူတို႔က မတင္ရဘူးတဲ့ ဒီက ဇြတ္တင္လိုက္တယ္...

ကိုယ့္ရဲ႕ ေန႔ေတြ...

အေရွ႕ဆီမွာ ေရာင္နီေလးသန္းလို႔ လာျပီ...

ဟိုမွာ တိမ္ျပာေတြ ေမ်ာလြင့္ေနတယ္...

ျမိဳ႕ျပဆည္းဆာ အလွ

အခ်စ္ႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ အကြက္ကေလးမ်ား

ဒီေန႔ေတာ့ ေစ်းသြားရမည္။ ဟင္းခ်က္စရာ၀ယ္ရန္ ျဖစ္သည္။ ေရခဲေသတၱာထဲတြင္လည္း ဗလာက်င္းေနျပီ။

အိမ္ကထြက္ ကားပက္ကင္ကို ျဖတ္အျပီးမွာ၊ ကားလမ္းနေဘးေရာက္သည္။ ထိုလမ္းကို လူကူးဂံုးေက်ာ္တံတားမွ ကူးဖို႔ရန္ ျဖစ္သည္။ ေစ်းသည္ လမ္း၏ ဟိုမွာဘက္ျခမ္းတြင္ ရွိေနသည္။ ေလွကားထစ္ အနည္းငယ္ကို တက္ရေပဦးမည္။

ကားမ်ား မိမိေျခဖ၀ါးေအာက္မွ ဥဒဟို သြားေနၾကျခင္းသည္ အတန္ငယ္ ဆန္းၾကယ္ေသာ ခံစားခ်က္ကို ျဖစ္ေစသည္။ ျဖတ္သန္းသြားေနၾကေသာ ယာဥ္မ်ားသည္ မိမိထံမွ တစံုတခုကို အတင္းအဓမၼယူေဆာင္၍ ေမာင္းႏွင္သြားၾကသည္လား…။ သို႔မဟုတ္ မိမိထံမွ တစံုတခုသည္ ထိုထိုယာဥ္မ်ာႏွင့္ စိတ္လိုလက္ရ လိုက္ပါသြားၾကသည္လား မေသခ်ာေသာ ခံစားခ်က္မိ်ဳး ျဖစ္သည္။ တြယ္ၿငိလိုသူ၏ က်န္ရစ္ေနရျခင္း ေ၀ဒနာလည္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။

မိမိသည္ တည္ျငိမ္ေနေသာ တံတားတခုေပၚတြင္ ကိုယ္ပိုင္ဆိုင္၍ ကိုယ္ႏွင့္အလြန္အက်ြမ္းတ၀င္ျဖစ္ေသာ အလ်င္ျဖင့္ သြားျမဲအတိုင္း သြားေနစဥ္၊ မိမိ၏အထိန္းအကြပ္ႏွင့္ လြန္စြာကင္းလြတ္ေသာ အရာမ်ားသည္ အရွိန္အဟုန္ ျပင္းျပင္းျဖင့္ မိမိကို ျဖတ္ေက်ာ္ေနၾကသည္။ အျငိမ္၊ အလႈပ္ႏွင့္ အရွိန္တို႔ အတင္းကာေရာ ဟန္ခ်က္ညီေနၾကေလ၏။

ဟန္ခ်က္တြင္ ေပ်ာ္၀င္ေနစဥ္ ေတြကနဲ တခ်က္ျဖစ္သည္။ တံတားေပၚမွာပင္ ရွိေနေသးသည္။ တဖက္ကမ္းႏွင့္ေတာ့ ပို၍နီးကပ္ေနျပီ္။ တံတားေအာက္မွာ ကားမွတ္တိုင္ရွိသည္။ မွတ္တိုင္၏ အတြင္းဖက္က်က်တြင္ ရွပ္လက္တိုအကြက္ႏွင့္ လူတေယာက္ လက္ကိုင္ဖုန္းမ်က္ႏွာျပင္ကို တို႔ထိ ငံု႔ၾကည့္ရင္း ကားေစာင့္ေနသည္။ လမ္းဆက္ေလွ်ာက္ရင္း ေတြကနဲ၀ယ္ ရင္ခုန္ႏႈန္း ရုတ္ခ်ည္း ေျပာင္းသြာသည္လား…။ သို႔မဟုတ္ ရပ္သြားသည္လား…။ ျပန္ေတြးမိသည္။ မေသခ်ာ။

ေသခ်ာသည္မွာ အတိတ္၊ ပစၥုပၸန္ႏွင့္ အနာဂတ္တို႔ အတင္းကာေရာ ျငိသြားျခင္း ျဖစ္သည္။ ခ်စ္ျခင္းဟု အလြယ္ေခၚမည္။ ႏႈတ္ခမ္းေလး လႈပ္သည္။ ၿပံဳးေယာင္ေယာင္ေလး ျဖစ္သည္။

*****

မနက္အေစာစာကို ေကာ္ဖီတခြက္ႏွင့္ ျပီးေလ့ရွိသည္။ ဒီမနက္ေတာ့ အဖတ္ေလးပါစားခ်င္မိသည္။ ဟိုမွာဘက္လမ္းကို သြား၀ယ္ရမည္။

လူမ်ားသည္ အေရွ႕မွ အေနာက္သို႔၊ အေနာက္မွ အေရွ႕သို႔၊ ေတာင္ကလူက ေျမာက္သို႔၊ ေျမာက္ကလူက ေတာင္သို႔ သြားေနၾကသည္။ အစာရွာဖို႔ရာ ျဖစ္သည္။ ထိုသူမ်ားသည္ ထိုသူမ်ားသာျဖစ္၍ မိမိသည္လည္း မိမိသာ ျဖစ္သည္။ မိမိသည္ မိမိကိုယ္ကို ထိုသူမ်ားႏွင့္ ပူးကပ္မၾကည့္မိေအာင္ သတိထားရသည္။ မိမိႏွင့္ အသြင္သ႑န္အားျဖင့္မတူသလို၊ အေျခအေနအားျဖင့္လည္း ျခားနားသည္။ မတူညီျခင္းႏွင့္ တူညီျခင္းမ်ား လိုက္ေလ်ာညီေထြ ရွိေနေသာ ေနသာသည့္ေန႔တေန႔ ျဖစ္သည္။

မိမိသည္ ရံခါမ်ားစြာပင္ ငွက္ကေလးမ်ား စိုးစီစိုးစီႏွင့္ အစာရွာထြက္ခ်ိန္ကို ႀကံဳဆံုဖူးသည္။ အိမ္တြင္အလြယ္ရွိေသာ ဆန္ကြဲ၊ ပဲ စသည္တို႔ကို ခ်ေက်ြးခဲ့ဖူးသည့္ အခါမ်ားသည္ ဟိုးအေတာ္ေ၀းေ၀းမွာ က်န္ေနခဲ့ျပီ။ အခုမ်ားေတာ့ မင္းတို႔ သိပ္ဆူတယ္ကြာဟု ဟန္ေဆာင္ရန္လုပ္ရင္း သူတို႔ ပ်ံသန္းရာ အရပ္မ်ားဆီ လိုက္လံေငးေမာျခင္းသာ တတ္ႏိုင္ေတာ့သည္။

ေ၀းလြင့္ေသာ အေတြးရွင္၏ အခ်စ္ရွာထြက္ေသာ မ်က္၀န္းအၾကည့္တို႔သည္ လမ္းနေဘးက ကားမွတ္တိုင္တြင္ အလိုအေလ်ာက္ ရပ္တန္႔သည္။ ေမွ်ာ္လင့္မထားေသာ အၿပံဳးတခုသည္ ႏႈတ္ခမ္းထက္သို႔ ခိုမွီခြင့္ရသြားျပန္သည္။ ကားေစာင့္ေနေသာ ရွပ္အကြက္ေလးသည္ မွတ္တိုင္တြင္ ထိုင္ရင္း စာတအုပ္ကို ဖတ္ေနသည္။

*****

ထိုထိုေသာ အမွတ္မထင္မ်ား၊ တခါတရံမ်ား၊ တိုက္ဆိုင္မႈမ်ားႏွင့္ ႀကံဳဆံုေနသူတေယာက္သည္ တႀကိမ္တခါတြင္ေတာ့ လမ္းဆံုးတခုမွာ ရွိေနေသာအခ်စ္ဆီ ေမွ်ာ္ကိုးရင္ ထိုလမ္းကို ေလွ်ာက္သည္။ ျမင္ကြင္း ေသးေသးေလးထဲမွ ရွပ္အကြက္ေလးသည္ မိမိအား ၿပံဳး၍ ဆီးႀကိဳေနသည္။ ပို၍ ပို၍ ထင္ရွားလာေသာထိုလမ္းဆံုးသည္ မွတ္တိုင္တခုပင္ ျဖစ္ေတာ့သည္။    ။

    (မနက္ရံုးသြားတိုင္း အဲ့လူႀကီး... ကားေစာင့္ရင္း ငါ့မိန္းမ ငါ့ကို ဘယ္နားကမ်ားရႈိးေနမလဲလို႔ ေတြးေနေတာ့မယ္... ေအာ္ အသင္ေလာက...:D)

မေနတတ္… မထိုင္တတ္…

အခုတေလာ မၾကာခဏ သတိရမိျပီး တေယာက္တည္း ျပံုးေနမိတဲ့ မိသားစုထဲက ဟာသေလးအေၾကာင္း သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ အတူတူ ျပံဳးရေအာင္လို႔ ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ ကေလးေတြရဲ႕ အျပစ္ကင္း ျဖူစင္တဲ့ အေတြးနဲ႔၊ ေျပာတတ္သလို ေျပာလိုက္တဲ့ စကားေလးေတြဟာ လူႀကီးေတြရဲ႕ စိတ္ႏွလံုးကို ၾကည္ေမြ႕ေစ… ဘ၀အေမာေတြကို ေျပေပ်ာက္ေစပါတယ္။

ဒီတခါ ဇတ္လိုက္ကေတာ့ အိမ္က မင္းသားႏွစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ ေရခ်မ္း၊ ေရစင္တို႔ မဟုတ္ပါဘူး။ မသီတာရဲ႕ တူေလး ပါ။ မင္းသားအမည္ကို ေရသန္႔ လို႔ မွတ္ထားလိုက္ၾကပါစို႔။ ေရသန္႔ေလး အေမ မသီတာ့ေယာင္းမက မိန္းမပီသတဲ့ ဆရာမေဟာင္းတဦးပါ။ အခ်က္အျပဳတ္၊ အေနအထိုင္၊ အေျပာအဆို အင္မတန္ ေတာ္ပါတယ္။ ေမြးထားတဲ့ သားနဲ႔ သမီးကိုလည္း နား၀င္ေအာင္ ညင္ညင္သာသာ ဆံုးမတတ္ပါတယ္။

ေရသန္႔က အိမ္က သားႀကီး ေရခ်မ္းထက္ငယ္ျပီး၊ သားငယ္ေရစင္ထက္ေတာ့ ႀကီးပါတယ္။ ဒီက ကေလးေတြ ဒီဇင္ဘာေက်ာင္းပိတ္ရက္ ရန္ကုန္ျပန္မွ တႏွစ္တခါ ေတြ႔ရတာမို႔ ညီအကိုခ်င္းေတြ ေတြ႕စဆို စိမ္းပါတယ္။ မႏွစ္ကေတာ့ သားႀကီး ေရခ်မ္းက မသီတာထက္ ႏွစ္ပတ္ေစာၿပီး ရန္ကုန္ကို ျပန္သြားႏွင့္ပါတယ္။ မသီတာေရာက္ၿပီး ေနာက္တရက္ႏွစ္ရက္ေနေတာ့ သားႀကီး ေရခ်မ္းက မသီတာကို ေျပာလာပါတယ္… “ေမေမ…ေမေမ… ေရသန္႔ကေလ ဘာျဖစ္လို႔လဲ မသိဘူး သားကို ေတြ႔ရင္ ကိုကိုေနေကာင္းလား… ကိုကိုေနေကာင္းလားခ်ည္းပဲ ေမးေနတယ္” တဲ့…။

ေရသန္႔ေလးခမ်ာ အေ၀းတေနရာက လာတဲ့ အကိုလုပ္သူကို အတူေနရတုန္းေလးမွာ အေရးတယူကလည္း လုပ္ခ်င္၊ ဘာလုပ္လို႔ ဘာေျပာရမွန္းလည္း မသိရွာေတာ့၊ သူေျပာတတ္တာေလး “ကိုကိုေနေကာင္းလား” ဆိုတာကိုပဲ ေတြ႔လိုက္တိုင္း ဆီးႀကိဳေျပာရတာပါ။ အေမးခံရတဲ့ အကိုႀကီးကလည္း ျမန္မာမႈမွာ လည္လည္၀ယ္၀ယ္ဆိုေတာ့၊ မ်က္လံုးကလယ္ကလယ္ ပါးစပ္အေဟာင္းသားနဲ႔ ဘာျပန္ေျပာရမွန္းမသိ…။ သူတို႔ျဖစ္ေနပံုကို ေဘးက လူႀကီးေတြက  ရယ္ရ ျပံဳးရပါတယ္။

တခါေတာ့ မသီတာ့ေယာင္းမ… ကိုေရသန္႔တို႔ရဲ႕ မာတာမိခင္ႀကီးကိုယ္တိုင္ ပါးစပ္အေဟာင္းသား ျဖစ္သြားရရွာပါတယ္။ ျဖစ္ပံုကေတာ့ ဒီလိုပါ…။ ရင္ေစ့၊ ရင္ဖံုး အက်ႌေလးေတြသာ ၀တ္တတ္ၿပီး အေနရိုးတဲ့ ေယာင္းမဟာ တခုေသာ ပူျပင္းလွတဲ့ ေႏြညဦးမွာ ညအိပ္ယာ၀င္ခါနီးမို႔ လည္ပင္းေပါက္ အနည္းငယ္က်ယ္တဲ့ ခ်ိဳင္းျပတ္ အကႌ်ကို ၀တ္ျပီး၊ ခႏၶာကိုယ္ အေပၚပိုင္းကို ကုိင္းလို႔ အိပ္ယာကို ဖုန္ခါလွဲမိတဲ့ အခါမွာေတာ့ သားေတာ္ေမာင္ ကိုေရသန္႔ မ်က္ေမွာင္ကုတ္ႀကီးနဲ႔ မေအကို ေျပာလိုက္တာက… “အေမတို႔ကလည္း အေဖ့ေရွ႕မွာ မေနတတ္၊ မထိုင္တတ္…” တဲ့။

မဇ္ဈိမဒေသ ကျေးရွာ မြို့ပြ တိုင်းနိုင်ငံများ

ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ ဗုဒ္ဓ မပွင့်ထွန်းမီ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ (3000 BC) ခန့်ကပင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းဒေသ (ယနေ့ခေတ် Harappā နှင့် Mohenjo Dāro ရွာ အနီးဒေသများ)တွင် မြို့ပြ ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသူများသည် အာရိယန် (Aryan) လူမျိုးများ မဟုတ်ကြ။ ယင်းဒေသနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အဆက်အဆံရှိခဲ့သည့် ဆူမေးရီယန်း (Sumerian) မှတ်တမ်းများတွင် Meluhha ဟုဖော်ပြသော လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ တဖန် ယင်း Meluhha ဆိုသူများသည်  အာရိယန်တို့က Mleccha (ပါဠိဘာသာဖြင့် မိလက္ခ) ဟုခေါ်သော “တိုင်းတပါးသား အရိုင်းအစိုင်း” လူမျိုးများပင် ဖြစ်သည်ဟု အချို့က ယူဆကြသည်။

စင်စစ်အားဖြင့် 1700 BC ခန့်တွင်မှ အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းဒေသသို့ စတင် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသော အာရိယန် လူမျိုးများသည်သာ အိမ်ခြေအတည်တကျ မရှိဘဲ၊ မြင်းအုပ်၊ သိုးအုပ်၊ ဆိတ်အုပ်များဖြင့် ရေကြည်ရာ မြက်နုရာ လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်ခဲ့ကြသော လူမျိုးများ ဖြစ်လေသည်။ အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းသို့ အာရိယန်လူမျိုးများ တစ်သုတ်ပြီး တစ်သုတ်ဝင် ရောက်လာပြီး ဌာနေ မြို့ပြများအား တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးလိုက်ကြ၍ မူလကထွန်းကားခဲ့သော မြို့ပြယဉ်ကျေးမှု ဆိတ်သုန်းသွားခဲ့သည်။

အာရိယန်တို့ အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ရာစုနှစ် နှစ်ခု သုံးခုကြာမှ ဝေဒကျမ်းများအား ရေးဖွဲ့သီကုံးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဝေဒကျမ်းများတွင် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းဒေသအား မြစ် ၇-စင်း စီးဆင်းရာဒေသ သတ္တသိန္ဓု (Sapta Sindhu) ဟု မှတ်တမ်း တင်ခဲ့ကြသည်။ ဝေဒခေတ်နှောင်းပိုင်း ရောက်သောအခါ အာရိယန်တို့သည် မဇ္ဈိမဒေသ ယမုံနာနှင့် ဂင်္ဂါမြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဆီသို့ ထပ်မံ ပြောင်းရွှေ့လာကြပြန်သည်။ မဇ္ဈိမဒေသအား အာရိယန်တို့၏ နေရာဒေသ (အာရိယာဝတ္တ) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။

အုပ်စုအလိုက် လှည့်လည် သွားလာနေကြသော ထိုမျိုးနွယ်စုများအား “ဂါမ” ဟုခေါ်ရာမှ နောင်တွင် ယင်းလူမျိုးစုတု့ိ စုဝေးစတည်းချရာ အရပ်ဒေသများအားလည်း “ဂါမ” ဟုပင် ခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲလေသည်။ နောင်တွင် နေရာအတည်တကျ နေထိုင်လာကြသော အခါအတွင်လည်း ရွာများအား “ဂါမ” ဟုပင် ဆက်လက်ခေါ်ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် အာရိယန်တို့သည် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းနှင့် ဂင်္ဂါမြစ်ဝှမ်းဒေသများတွင် မြို့ရွာတိုင်းနိုင်ငံများ ထူထောင်ကာ မြို့ပြယဉ်ကျေးမှု ပြန်လည်ထွန်းကာ လာခဲ့ပြန်သည်။

ဂါမ၊ နိဂမ၊ နဂရ၊ ဇနပဒ 

လူနေ ထူထပ်မှုနှင့် စီးပွားရေး နိုင်ငံရေးအရ အချက်အခြာကျမှု စသည်တို့ အလိုက် ကျေးရွာ မြို့ပြ တိုင်းနိုင်ငံများဟူ၍ ခွဲခြားထားရာ၊ ပါဠိဘာသာဖြင့် ဂါမ၊ နိဂမ၊ နဂရ၊ ဇနပဒဟု လေးဆင့်ခွဲ၍ ဖော်ပြလေ့ရှိသည် (မ-၁-၁၉၅၊ ဝနပတ္ထသုတ် )။

အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ရေကြည်ရာမြက်နုရာ လှည့်လည် သွားလာသူတို့ ခေတ္တ စတည်းချရာ ဂါမသည် မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုပြန်လည် ထွန်းကားလာခြင်း၏ အစဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာဖြင့် “ရွာ” ဟုပြန်လေ့ရှိသည်။ ကုန်သည်တို့ လေးလထက် အလွန် စခန်းချရာ အရပ်ကိုလည်းကောင်း၊ လူနေအိမ်ခြေ တစ်လုံး နှစ်လုံးမျှ ရှိလျှင်လည်းကောင်း ဂါမဟုပင် ခေါ်နိုင်ကြောင်း ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော် (ပါရာ-၉၂) တွင် ဖော်ပြထားသည်။ နဠကာရဂါမ (ကျူထရံ ယက်လုပ်သောရွာ)၊ အာရာမိကဂါမ (ဥယျာဉ် လုပ်သားတို့ နေသောရွာ)၊ လောဏကာရဂါမ (ဆားချက်သူတို့ နေသောရွာ) စသဖြင့် အသက်မွေးမှု တူရာလူတို့ စုဝေး နေထိုင်ကြသည်များရှိသကဲ့သို့၊ စဏ္ဍာလဂါမ၊ ဗြာဟ္မဏဂါမ စသဖြင့် အမျိုးဇာတ်တူရာ စုဝေးနေထိုင်ကြသော ရွာများလည်း ရှိသည်။

ကုန်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရာဈေး ရှိသည့် ရွာကြီး (သို့မဟုတ် မြို့ငယ်) အား နိဂမဟု ခေါ်သည်။ နိဂုံ၊း ရွာကြီးစသဖြင့် မြန်မာဘာသာ ပြန်လေ့ရှိ၍၊ market-town (ဈေးမြို့) ဟု အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ပြန်ကြသည်။ ကုန်သည်များ၊ လက်သမားစသော လက်မှုပညာသည်မျာ၊ ကုန်သည်များ စုဝေးနေထိုင်ကာ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းရာ နေရာဌာန ဖြစ်သည်။

နိဂုံးထက်ပိုကြီး၍ ခံတပ်မြို့ရိုးရှိသော မြို့တို့အား နဂရဟု သတ်မှတ်သည်။ အရွယ်အစားသေးငယ်သည့် ခံတပ်မြို့များအား “နဂရ”ဟု မခေါ်ဘဲ “နဂရက”ဟု ခေါ်လေ့ရှိပြီး၊ မြို့ကြီးများအား “မဟာနဂရ” ဟုခေါ်သည်။ စမ္ပာ၊ ရာဇဂြိုဟ်၊ သာဝတ္ထိ၊ သာကေတ၊ ကောသမ္ဗီ၊ ဗာရာဏသီတို့သည် ဗုဒ္ဓလက်ထက်က ထင်ရှားသော မြို့ကြီးများ ဖြစ်၏ (ဒီ-၂-၂၁၀။ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်)။ နာဂရကို ယေဘုယျအားဖြင့် “မြို့”ဟု ဘာသာပြန်လေ့ ရှိသော်လည်း၊ စမ္ပာနဂိုရ်၊ သင်္ကဿနဂိုရ်စသဖြင့် ပါဠိသက်ဖြင့် “နဂိုရ်” ဟုလည်းကောင်း၊ သာဝတ္ထိပြည်၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်စသဖြင့် မင်းနန်းစိုက်ရာ “ပြည်” ဟုလည်းကောင်း သုံးစွဲလေ့ရှိသည်။ နဂရကဲ့သို့ပင် ခံတပ်မြို့ရိုးရှိသော မြို့များအား “ပုရ” ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ပုရသည် ကာကွယ်ရေးအတွက် အချက်အခြာဖြစ်သော ခံတပ်မြို့များဖြစ်၍ မြို့ရိုးအတွင်း၌သာ လူနေကြသည်။ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးအရ အချက်အခြာကျ၍ မြို့ရိုးအတွင်း အပြင်ပါလူနေထိုင်သော မြို့များအား နဂရဟု ခေါ်သည်။ “ပုရ” ဟူသော အသုံးအနှုံးသည် ဝေဒခေတ်က ထင်ရှားခဲ့၍၊ နဂရဟူသော အသုံးနှုံးသည် နောင်မှ ပေါ်ပေါက်လာသော ဝေါဟာဖြစ်သည်။

“ဇနပဒ” သည် မူရင်းအဓိပ္ပါယ်အရ တူရာရာ လူမျိုးစုများ စုဝေးအခြေချနေထိုင်ရာ အရပ်ဒေသ ဖြစ်သော်လည်း၊ နောင်တွင် နိုင်ငံရေး အုပ်ချုပ်ရေးအရ သြဇာသက်ရောက်သည့် တိုင်းနိုင်ငံ (ရဋ္ဌ) ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲသည်။ မြန်မာဘာသာတွင် “ဇနပုဒ်” ဟူသော ပါဠိသက် ဝေါဟာရအား “ကျေးလက်တောရွာ၊ ရွာငယ်”ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲလေ့ရှိကြသော်လည်း၊ ပါဠိစာပေများမှ ဇနပဒသည် ဂါမ၊ နိဂမ၊ နဂရတို့ထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်းသော တိုင်းနိုင်ငံကို ဆိုလိုပါသည်။ ဗုဒ္ဓခေတ်တွင် ထင်ရှားသော တိုင်းကြီး (မဟာဇနပဒ) ၁၆-တိုင်းရှိကြောင်း အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် (အံ-၃-၇၁၊ ဥပေါသထသုတ်) စသော သုတ္တန်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။

၁။ အင်္ဂ
၂။ မဂဓ
၃။ ကာသိ
၄။ ကောသလ
၅။ ဝဇ္ဇီ
၆။ မလ္လ
၇။ စေတိ
၈။ ဝံသ
၉။ ကုရု
၁၀။ ပဉ္စာလ
၁၁။ မစ္ဆ (မဇ္ဈ)
၁၂။ သူရသေန

၁၃။ အဿက (*)
၁၄။ အဝန္တိ (*)
၁၅။ ဂန္ဓာရ (*)
၁၆။ ကမ္ဗောဇ (*)

ဒီဃနိကာယ် ဇနဝသဘသုတ်တွင် တိုင်းနိုင်ငံများအား (ဒီ-၂-၂၇၃) တွင် ရတနာသုံးပါးအား ကြည်ညိုကြသော တိုင်းနိုင်ငံသားများအား ဖော်ပြရာတွင် တိုင်းကြီး ၁၆-တိုင်းအနက် (*သင်္ကေတပြထားသည့်) နောက်ဆုံး ၄-တိုင်းအား ချန်လှပ်၍ ကျန်တိုင်းကြီး ၁၂-တိုင်းကိုသာ ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရ၏။ အဿက၊ အဝန္တိ၊ ဂန္ဓာရ၊ ကမ္ဗောဇတိုင်းတို့သည် မဇ္ဈိမဒေသ၏ ပြင်ပ (ပစ္စန္တိမ ဇနပဒ) တွင် တည်ရှိသည် ဆိုသော်လည်း၊ မဇ္ဈိမဒေသနှင့် ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ် ဆက်ဆံနေကြလေသည်။ မဇ္ဈိမဒေသ၏ မြောက်ပိုင်းရှိ ဂန္ဓာရနှင့် ကမ္ဗောဇတိုင်းတို့သည် မြောက်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်း (ဥတ္တရာပထ) ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ဥတ္တရာပထ တိုင်းနိုင်ငံများဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်။ ထို့အတူပင် မဇ္ဈိမဒေသနှင့် တောင်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်း (ဒက္ခိဏာပထ) ဆက်သွယ်ထားသော အဿက၊ အဝန္တိစသော တိုင်းနိုင်ငံများအား ဒက္ခိဏာပထ တိုင်းနိုင်ငံများဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဥတ္တရာပထနှင့် ဒက္ခိဏပထ တိုင်းနိုင်ငံများသည် မဇ္ဈိမဒေသ၏ ပြင်ပတွင်ရှိသည် ဆိုသော်လည်း၊ အရှင်မဟာကပ္ပိန၊ အရှင်မဟာကစ္စည်း၊ အရှင်ဗာဟိယဒါရုစရိယစသည့် ထင်ရှားသော သာဝကကြီးများသည် ဥတ္တရာပထနှင့် ဒက္ခိဏပထ အရပ်ဒေသများမှ ဖြစ်ကြလေသည်။

သီဟိုဠ်မှ အရှင်မောဂ္ဂလာန်ပြုစုသော အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာခေါ် ပါဠိအဘိဓာန်ကျမ်း ဘူမိဝဂ်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ဇနပဒ ၂၁-တိုင်း၏ အမည်ကို ဖော်ပြထားသည်။ (¤) သင်္ကေတပြထားသော တိုင်းများသည် ပါဠိတော်လာ တိုင်းကြီး (မဟာဇနပဒ) ၁၆-တိုင်းတွင် မပါဝင်သော တိုင်းနိုင်ငံများ ဖြစ်သည်။

၁။ ကုရု
၂။ သက္က (¤)
၃။ ကောသလ
၄။ မဂဓ
၅။ သိဝိ (¤)
၆။ ကလိင်္ဂ (¤)
၇။ အဝန္တိ
၈။ ပဉ္စာလ
၉။ ဝဇ္ဇီ
၁၀။ ဂန္ဓာရ
၁၁။ စေတိ
၁၂။ ဝင်္ဂ (¤)
၁၃။ ဝိဒေဟ (¤)
၁၄။ ကမ္ဗောဇ
၁၅။ မဒ္ဒ (¤)
၁၆။ ဘဂ္ဂ (¤)
၁၇။ အင်္ဂ
၁၈။ သီဟဠ (¤)
၁၉။ ကသ္မီရ (¤)
၂၀။ ကာသိ
၂၁။ ပဏ္ဍ၀ (¤)

စာညွှန်း
၁။ မဇ္ဈိမဒေသ မြိုရွာများမှ သမိုင်းရုပ်ကြွင်း ပုံရိပ်လွှာများ၊ သာဝတ္ထိမြန်မာကျောင်း ဆရာတော်
၂။ Indian Buddhism, A.K. Warder
၃။ The Great Transformation: The world in the time of Buddha, Socrates, Confucius and Jeremiah, Karen Armstrong
၄။ Foreign Trade And Commerce In Ancient India, Prakash Charan Prasad
၅။ Dāna: Giving and Getting in Pali Buddhism, Ellison Banks Findly

မဇ္ဈိမဒေသ နယ်နိမိတ်

ဗုဒၶသာသနာ ပြင့္ထြန္းေပၚေပါက္လာရာ မဇၩိမေဒသ၏ နယ္နိမိတ္အား
(၁) အေရွ႕ဖက္တြင္ ကဇဂၤလနိဂံုး၊ ထိုနိဂံုးအလြန္မွ မဟာသာလ (အင္ၾကင္းပင္ႀကီး)၊
(၂) အေရွ႕ေတာင္ဖက္တြင္ သလဠ၀တီျမစ္၊
(၃) ေတာင္ဖက္တြင္ ေသတကဏၰိကနိဂံုး၊
(၄) အေနာက္ဖက္တြင္ ထူဏပုဏၰား႐ြာႏွင့္
(၅) ေျမာက္ဖက္တြင္ ဥသိရဒၶဇေတာင္ဟူေသာ နိမိတ္ ၅-ရပ္ျဖင့္ ဗုဒၶျမတ္စြာ ကိုယ္တိုင္ သတ္မွတ္ေတာ္မူခဲ့သည္ (၀ိနည္းမဟာ၀ါ၊ စမၼကၡႏၶက)။

ထိုနယ္နိမိတ္တို႔အား ယေန႔ေခတ္တြင္ အတိအက် သတ္မွတ္ ေဖာ္ျပရန္ မလြယ္ကူေတာ့ေသာ္လည္း အၾကမ္းအားျဖင့္ ေျမာက္ဖက္တြင္ ဟိမ၀ႏၲာေတာင္တန္း၊ ေတာင္ဖက္တြင္ ၀ိၪၨေတာင္တန္း (Vindhya Range) တို႔ျဖင့္ ပိုင္းျခားထားေသာ ဂဂၤါျမစ္၀ွမ္း လြင္ျပင္ေဒသ ျဖစ္သည္။ ဟိမ၀ႏၲာေတာင္တြင္ ျမစ္ဖ်ားခံ၍ ဂဂၤါျမစ္ႏွင့္ ေပါင္းဆံုကာ ဘဂၤလားပင္လယ္ အတြင္းသို႔ စီး၀င္သြားၾကေသာ ဂဂၤါ၊ ယမုနာ၊ အစိရ၀တီ၊ သရဘူ၊ မဟီဟူေသာ ျမစ္ႀကီးငါးသြယ္တို႔၏ ျဖတ္သန္း စီးဆင္းသြားေသာ လြင္ျပင္ေဒသ ျဖစ္ေလသည္။ ယေန႔ေခတ္ နီေပါႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္း Terai ေခၚ ဟိမ၀ႏၲာေတာင္ေျခ အရပ္ေဒသ၊ အိႏၵိယႏိုင္ငံ Uttar Pradesh ျပည္နယ္ ႏွင့္ Bihar ျပည္နယ္တို႔ ပါ၀င္ၾကသည္။

မဇၩိမေဒသသည္ အလ်ား ယူဇနာ ၃၀၀၊ အနံ ၂၅၀ ယူဇနာ၊ အ၀န္း ယူဇနာ ၉၀၀ ရွိ၍ ဇမၺဴဒိပ္ကၽြန္း၏ အလယ္တြင္ ရွိေၾကာင္း၊ ေလးေထာင့္ စပ္စပ္ ရွိသည္မဟုတ္ဘဲ အလယ္တြင္က်ယ္၍ အဖ်ားႏွစ္ဖက္တြင္ က်ဥ္းေသာ မု႐ိုးစည္ သ႑ာန္ရွိေၾကာင္း အ႒ကထာတို႔တြင္ ေဖာ္ျပေလ့ရွိသည္။

ဗုဒၶျမတ္စြာပြင့္ထြန္းရာ မဇၩိမေဒသတြင္ လူျဖစ္ရျခင္းသည္ သစၥာတရားသိျမင္ရန္ အခြင့္ေကာင္း ရျခင္းျဖစ္၍၊ ပစၥႏၲိမအရပ္တြင္ အသိဉာဏ္နည္းပါးေသာ မိလကၡဳ (လူ႐ိုင္း) အျဖစ္ ေမြးဖြားရျခင္းသည္ အခြင့္အေရးဆံုး႐ံႈးမႈ (အကၡဏ) ၈-မ်ိဳးတြင္ တစ္မ်ိဳးအျဖစ္ ထည့္သြင္း ေဟာၾကားထားသည္ (အံ-၈-၂၉။ အကၡဏသုတ္)။ ထို အခြင့္အေရးဆံုး႐ံႈးမႈ ၈-မ်ိဳးအား ေရွးဆရာေတာ္တို႔က “ရပ္ျပစ္ရွစ္ပါး” ဟုေခၚေ၀ၚ၍ ၾသကာသကံေတာ့ခ်ိဳးတြင္ ထည့္သြင္းကာ၊ ရပ္ျပစ္ရွစ္ပါးမွ ကင္းလြတ္ရပါေစေၾကာင္း ဆုေတာင္းေလ့ရွိ ၾက၏။

နယ်နိမိတ် အပိုင်းအခြား

အရှေ့ဖက်နယ်နိမိတ်ဖြစ်သော ကဇင်္ဂလနိဂုံးသည် ဣန္ဒြိယဘာဝနသုတ် (မ-၃-၄၅၃) နှင့် ဒုတိယမဟာပဉှာသုတ် (အံ-၁၀-၂၈) တို့အား ဟောကြားခဲ့ရာ နေရာဖြစ်သည်။ ဂဇင်္ဂလ၊ ကဇင်္ဂလာယစသဖြင့် ရေးသည်လည်း ရှိ၏။ အေဒီ ၇-ရာစုက မဇ္ဈိမဒေသသို့ လာရောက်ခဲ့သော တရုတ် ရဟန်းတော် ရွှမ်းကျန်း(Xuan Zang)၏ မှတ်တမ်းအရ စမ္ပာမြို့မှ အရှေ့ဖက် လိပေါင်း ၄၀၀ ( ၆၇ မိုင်) သွားသော် ကဇင်္ဂလ (Kie-Ching-Kie-Lo) သို့ရောက်ကြောင်း ဖော်ပြထား၍၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်ရှိ Rajmahal မြို့တောင်ဖက် ၁၈-မိုင် အကွာမှ Kankjol အရပ်ဖြစ်ကြောင်း ရှေးဟောင်း သုတေသန ဌာနမှူး Alexander Cunningham က သတ်မှတ်သည်။ ရာဟုလာသံကိစ္စည်းက ဗုဒ္ဓစရိယာတွင် Santhal Pragnas အရပ်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအရပ်ဒေသ နှစ်ခုလုံးသည် အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်၊ ဂင်္ဂါမြစ်ကြောင်း  မြောက်မှ တောင်သို့ ပြောင်းလဲ စီးဆင်းသွားရာ အနီး၌ တည်ရှိလေသည်။

မဇ္ဈိမဒေသ၏ အရှေ့တောင်ဖက် နယ်နိမိတ် သလဠဝတီြမစ် အား ယနေ့ခေတ် Salai (Shilabati) မြစ် ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ သလ္လာဝတီ၊ သလလဝတီ စသဖြင့်လည်း ရေးကြသည်။ တောင်ပေါက် ဆရာတော်က ဖြူဆူးများ ပေါများသဖြင့် သလလဝတီဟု ခေါ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

မဇ္ဈိမဒေသ၏ တောင်ဖက် နယ်နိမိတ် သေတကဏ္ဏိကနိဂုံးသည် မိုက္ကာ (လချေး) အများအပြား ထွက်သော Hazaribagh နယ်ဖြစ်၍ သေတကဏ္ဏိက ဟူသောအမည်သည်ပင် region of mica ဟုအဓိပ္ပါယ်ရကြောင်း Buddhism in India: from sixth century BC to Third Century AD တွင် ဖော်ပြထားသည်။

မဇ္ဈိမဒေသ၏ အနောက်ဖက် နယ်နိမိတ် ထူဏမည်သော ပုဏ္ဏားရွာ သည် အိန္ဒိယပြည်မြောက်ပိုင်း ဟာယန (Hayana) ပြည်နယ် ကုရုခေတ္တ (Kurukshetra) ခရိုင်ရှိ ဌာနေသရ (Thanesar) အရပ်ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ကြသည်။ ထိုအရပ်သို့ တရုတ်ရဟန်းတော် ရွှမ်းကျန်း ရောက်ခဲ့ဖူး၍၊ ထိုစဉ်က ဘုန်းကြီးကျောင်း ၃-ကျောင်း၊ ရဟန်းတော် ၇၀၀ ခန့်ရှိကာ ဟိနယာန ဗုဒ္ဓဘာသာကို သင်ယူ ပို့ချကြကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဥဒါန်းပါဠိတော် ဥဒပါနသုတ်တွင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ မလ္လတိုင်းအတွင်း လှည့်လည်စဉ် ထူဏပုဏ္ဏားရွာသို့ ရောက်ကြောင်းလာသောလည်း၊ မလ္လတိုင်းသည် မဇ္ဈိမဒေသ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသဖြင့် မဇ္ဈိမဒေသ၏ အနောက်ဖက် နယ်နိမိတ်ဖြစ်သော ထူဏရွာ မဖြစ်နိုင်ပေ။ အမည်တူ အရပ်ဒေသသာ ဖြစ်နိုင်၏။ အချို့ကလည်း ဂရိဘုရင် အလက်ဇန္ဒားက အိန္ဒိအား လာရောက် သိမ်းပိုက်စဉ် (BC 326) တွင် မလ္လမျိုးနွယ်များသည် ပန်ဂျပ်ပြည်နယ် Ravi (ဧရာဝတီ) မြစ်ကမ်းတွင် (31°N 73°E) အခြေချ နေထိုင်နေကြကြောင်း မှတ်တမ်းအရ ထူဏရွာသည် ထိုနေရာပင် ဖြစ်ကြောင်း ယူဆကြ၏။ သို့သော် ထိုဂရိမှတ်တမ်းများမှ မလ္လမျိုးနွယ် ဆိုသူများသည် မဇ္ဈိမဒေသအရှေ့ပိုင်းမှ မလ္လများ မဟုတ်ကြဘဲ၊ ယနေ့တိုင် ပန်ဂျပ်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြသော မလ၀ (Malwa) လူမျိုးများသာ ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ကုရုခေတ္တမှ Thanesar အရပ် (29.97°N 76.84°E) ကိုသာလျှင် မဇ္ဈိမဒေသ၏ အနောက်ဖက် နယ်နိမိတ်အဖြစ် ယူဆအပ်သည်။

မဇ္ဈိမဒေသ၏ မြောက်ဖက် နယ်နိမိတ် ဥသိရဒ္ဓဇတောင်အား ဒိဗျာဝဒါနတွင် ဥသီရဂိရိဟူသော အမည်ဖြင့်တွေ့ရ၍ ဟိမဝန္တာတောင်၏ အနိမ့်ပိုင်းမှ တောင်ထွဋ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တို့ အထွတ်အမြတ်ထားရာ ဟရိဒွါရ (Haridwa) မြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ပန်းရင်းနံ့သာမြက်မျိုး (fragrant root of Andropogon Muricatum) တို့ အများအပြား ပေါက်ရောက်သော တောင်ဖြစ်၍ ပန်းရင်းမြက်တို့ အလံတန်ခွန် ထူဘိသကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဥသိရဒ္ဓဇ အမည်ရကြောင်း တောင်ပေါက် ဆရာတော်က ဖော်ပြသည်။

စာညွှန်း
၁။ ဗုဒ္ဓသာသနိက ပဌဝီဝင်ကျမ်ကြီး၊ တောင်ပေါက်ဆရာတော် 
၂။ Ancient Geography of India, Alexander Cunningham
၃။ Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World by Huien Tsiang, trans. Samuel Beal. 
၄။ Buddhism in India: from sixth century BC to Third Century AD, Ashok Kumar Anand
၅။ Haryana: Past and Present, By Suresh K Sharma
၆။ Notes on the middle countries of Ancient India, TW Rhys Davids.

မဇ္ဈိမဒေသ မှတ်စုများ

ဗုဒ္ဓဂယာနှင့် မဇ္ဈိမဒေသသို့ ဘုရားဖူး ခရီးသွားလိုသော ဆန္ဒဖြစ်ခဲ့သည်မှာ ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုနီးပါး ကြာပြီ ဖြစ်သော်လည်း၊ အကြောင်း မတိုက်ဆိုင်၍ မသွားဖြစ်သေး။ သို့သော်လည်း မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် Google Earth ကိုသုံး၍ ဗုဒ္ဓသာသနိက နေရာဒေသ အချို့အား စိတ်မှန်းဖြင့် သွားရောက် ကြည့်ရှု ဖြစ်ပါသည်။ “Google ဖြင့် ဘုရားဖူး ထွက်ခြင်း” ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဘလော့ဂ်ပေါ်တွင် ပို့စ်များ ရေးတင်ရန် အကြံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင် တောင်ပေါက် ဆရာတော်၏ ဗုဒ္ဓသာသနိကပဌဝီဝင်ကျမ်းကြီးနှင့် Wikipedia ကဲ့သို့ ကွန်ယက်ပေါ်မှ သတင်းအချက်အလက်များ အားကိုးဖြင့် စိတ်ကူးပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း ထင်သလောက် မလွယ်ကူခဲ့။ အချို့ နေရာဒေသများအတွက် မြန်မာ အက္ခရာဖြင့် ရေးထားသော နေရာအချို့အား အင်္ဂလိပ် အက္ခရာများသို့ ပြန်၍ ဖလှယ်ရန် မှန်းဆရသည်မှ စ၍၊ အခြားသော စာအုပ်တို့မှ ဖော်ပြချက်နှင့် ကွဲလွဲနေသည်တို့ကို ပြန်လည် တိုက်ဆိုင်ရခြင်း၊ နေရာဒေသအမည် သိသည့်တိုင် ထိုနေရာများသည် Google Earth တွင် ရှိမနေခြင်း၊ လတ္တီတွဒ် လောင်ဂျီတွဒ် အတိအကျ မသိရခြင်းစသော အခက်အခဲများနှင့် တွေ့ရပါသည်။ ပို့စ်ရေးရန်အတွက် မှတ်ထားသော မှတ်စုအတိုအထွာများ၊ အကြမ်း ရေးခြစ်ထားသည့် မြေပုံအတိုအစများသာများ၍ လာခဲ့သည်။ ထိုမှတ်စုများကလည်း မူလကစိတ်ကူးခဲ့သည့် ခေါင်းစဉ်နှင့်လည်း သိပ် မဆီလျော်တော့။ “Google ဖြင့် ဘုရားဖူး ထွက်ခြင်း” ဆိုသည့် ခေါင်းစဉ်အစား၊ ထိုထိုမှတ်စုများကိုသာ “မဇ္ဈိမဒေသ မှတ်စုများ” ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အလျဉ်းသင့်သလို တင်သွားပါမည်။

ဗုဒ္ဓခေတ် မဇ္ဈိမဒေသ တိုင်းနိုင်ငံများ မြေပုံ

တောင်ပေါက်ဆရာတော်၏ ဗုဒ္ဓသာသနိကပဌဝီဝင်ကျမ်းမှ ဗုဒ္ဓသာသနိက မြေပုံတော်ချုပ်နှင့် အခြားအချက်အလက်များအား တိုက်ဆိုင်၍ http://www.naturalearthdata.com မှရသော raster data ပေါ်တွင် ဆွဲထားပါသည်။

စာအုပ်အချို့နှင့် ebook links များ

၁။ ဗုဒ္ဓသာသနိကပဌဝီဝင်ကျမ်းကြီး၊ မော်လမြိုင် တောင်ပေါက်ဆရာတော် အရှင်စက္ကပါလ
၂။ ဗုဒ္ဓနိုင်ငံတော်၊ ရွှေကျင်သာသနာပိုင် ဆရာတော် အရှင်သံဝရာဘိဝံသ။ ပထမတွဲ ဒုတိယတွဲ
၃။ မဇ္ဈိမဒေသသမိုင်းရုပ်ကြွင်း ပုံရိပ်လွှာများ၊ သာဝတ္ထိမြန်မာကျောင်း ဆရာတော်ဦးသြဘာသ
၄။ Buddhist Dictionary of Pali Proper Names, G P Malalasekera
၅။ Buddhist India, TW Rhys Davids
၆။ The Ancient Geography of India, Alexander Cunningham
၇။ Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World by Huien Tsiang, trans. Samuel Beal. Vol 1 & Vol 2
၈။ Some Ksatriya Tribes of Ancient India, BC Law

The Lady

သားႀကီးေရခ်မ္း ေက်ာင္းမွ အဂၤလိပ္ဆရာမက ၀ယ္ျပီး၊ တတန္းလံုးကို ေ၀လို႔ ရလာခဲ့တဲ့ Asian Geographic read (issue 3/2012)ရဲ႕ မ်က္ႏွာဖံုးပံုနဲ႔ အတြင္းမွာပါတဲ့  ေဆာင္းပါးျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာႏွစ္သစ္ကူးပြဲေတာ္ - သတိပ႒ာန္ရိပ္သာ (စကၤာပူ)