မေတ္တာ - ရန်ပွဲ

မေတ္တာဟူသည် ရန်သူမိတ်ဆွေမခွဲခြားပဲ တစ်ဖက်သားအပေါ် ကောင်းစေလိုသော စိတ်ဖြစ်သည်။ ပူလောင်သည့် သဘောရှိသော ဒေါသ၏ ဆန့်ကျင်ဖက်ဖြစ်သော မေတ္တာစိတ်သည် အေးမြ၏။ အလွန်အေးမြ၍ အင်အားကြီးသော ရန်သူများကိုပင် ပျော့ပြောင်းသွားစေနိုင်သည်။ မေတ္တာလက်နက်ဟု တင်စားလေ့ ရှိကြသော်လည်း မေတ္တာဖြင့် အနိုင်ယူခြင်းသည် ရန်သူကို ချေမှုန်းပစ်လိုက်ခြင်း မဟုတ်။ စင်စစ် ရန်သူသည်လည်း အောင်မြင်မှုရသွား၏။ လူဆိုးကြီး အင်္ဂုလိမာလသည် ရဟန္တာမထေရ်တစ်ပါး ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓခြေတော်ရင်းသို့ ဝပ်စင်းသွားသော နာဠာဂီရိဆင်သည်လည်း ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သူတို့၏ ကောင်းချီးပေးမှုကို ခံရသည်။ မေတ္တာလက်နက်သည် ရန်သူကို မိမိဖက်ပါလာအောင် စည်းရုံးနိုင်သော လက်နက်မျိုးဖြစ်၍ မေတ္တာဖြင့် အောင်နိုင်ခြင်းသည် win-win ခေါ် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးရှိသည့် အနိုင်ရခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။

မေတ္တာသည် အေးမြ အစွမ်းထက်သည့်အားလျော်စွာ မေတ္တာအကြောင်း ဆွေးနွေးရခြင်းသည်လည်း ကောင်းမြတ်၏။ တရားဆွေးနွေးခြင်းကို “ဓမ္မသာကစ္ဆာ” မင်္ဂလာဟုခေါ်သည်။ တရားဆွေးနွေးခြင်းဖြင့် တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး အမြင်ခြင်း, အတွေ့အကြုံခြင်း ဖလှယ်နိုင်သည်။ အကြောင်းအရာတစ်ခုအပေါ်တွင် ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးမှ ကြည့်မြင်တတ်၊ ပိုင်းခြားဝေဖန်တတ်လာ၍ အမြင်ကျယ်စေသည်။ ဗုဒ္ဓက ရှုထောင့်တစ်ခုတည်းမှသာ တစ်ဖက်သတ်မြင်တတ်သော “ဧကံသဝါဒ”ကို အားမပေး။ ရှုထောင့်စုံမှ ဝေဖန်ပိုင်းခြား၍ မြင်တတ်ပြောတတ်သော “ဝိဘဇ္ဇဝါဒ” ကိုသာ အားပေးသည်။ တရားစကားဝိုင်းများက ဝိဘဇ္ဇဉာဏ် ရင့်သန်စေနိုင်သည်။ အမြင်ကျယ်စေ, သဘောထားကြီးစေ၍ unity in diversity ခေါ် မတူကွဲပြားသော အမြင်များအကြား ညီညွတ်မျှတစွာနေထိုင်တတ်ရန် လေ့ကျင့်ပေးရာလည်း ရောက်သည်။

ဓမ္မသာကစ္ဆာ မင်္ဂလာအရ ဒုက္ခအကြောင်း, ငရဲအကြောင်း, အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်းအကြောင်းတို့ ဆွေးနွေးရခြင်းသည်လည်း မင်္ဂလာပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဒုက္ခ, ငရဲ, အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်းတို့သည် အကြောင်းအရာပိုင်းအရ စက်ဆုပ် ရွံရှာဖွယ်များဖြစ်နေ၍၊ မေတ္တာ အကြောင်းဆွေးနွေးရသော မင်္ဂလာက ပို၍ ငြိမ်သက်အေးမြပါသည်။ မေတ္တာစကားဝိုင်းသည် အကောင်းတကာ အကောင်းတို့ စုနေသော မင်္ဂလာဖြစ်သည်။

သို့သော် တခါတရံတွင် ဆွေးနွေးသူတို့က မိမိ၏ အသိအမြင်ကိုသာ ဦးစားပေးလွန်းပါက တဖက်အမြင်တို့နှင့် ညှိနိုင်းမယူနိုင်တော့ပဲ တစ်ဖက်သားအား အထင်အမြင်သေးခြင်း၊ ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချလိုခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ ဆွေးနွေးပွဲအဖြစ်မှ ရန်ပွဲအသွင် ကူးပြောင်းသွားတတ်သည်။ ရန်ပွဲတကာ ရန်ပွဲတို့တွင် မေတ္တာအကြောင်း ဆွေးနွေးရင်း ဖြစ်ပေါ်ရသော ရန်ပွဲက အရုပ်ဆိုး အကျည်းတန်လွန်းသည်ဟု တွေးမိပါသည်။ မေတ္တာ၏ win-win သဘောထားတို့လည်း မထားနိုင်တော့။ ဓမ္မသာကစ္ဆာမှ ရနိုင်မည့် unity in diversity အကျိုးလည်းမရနိုင်တော့။ မူလ ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းများမှလည်း သွေဖီသွားသည်။ မေတ္တာသုတ်လာ ဂါထာတစ်ပိုဒ်ဖြင့် မေတ္တာရန်ပွဲများ ကင်းရှင်းပါစေဟု မေတ္တာအာသီသ ပြုလိုက်ရပါသည်။

“န ပရော ပရံ နိကုဗ္ဗေထ၊ နာတိမညေထ ကတ္ထစိ န ကဉ္စိ။

ဗျာရောသနာ ပဋိဃသည၊ နာညမညဿ ဒုက္ခမိစ္ဆေယျ။”

လူအချင်းချင်း လှည့်ပတ်ခြင်း ကင်းရှင်းကြပါစေ။

အထင်သေးခြင်း အချင်းချင်း ကင်းရှင်းကြပါစေ။

ဆင်းရဲလိုခြင်း အချင်းချင်း ကင်းရှင်းကြပါစေ။

ဧရာ (မန္တလေး)