ေမတၱသုတ္ပရိတ္ေတာ္ ႏွင့္ မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး၏ ေမတၱာပြားနည္း ၁၁-နည္း

ေမတၱသုတ္ပရိတ္ေတာ္ Discourse on Loving-Kindness

ယႆာႏုဘာ၀ေတာ ယကၡာ၊ ေန၀ ဒေႆႏၲိ ဘီသနံ။

ယၪွိေစ၀ါႏုယုၪၨေႏၲာ၊ ရတၱိႏၵိ၀-မတႏၵိေတာ။

သုခံ သုပတိ သုေတၱာ စ၊ ပါပံ ကိၪၥိ န ပႆတိ။

ဧ၀မာဒိ ဂုဏူေပတံ၊ ပရိတၱံ တံ ဘဏာမေဟ။

ေမတၱာသုတ္ ပရိတ္ေတာ္၏ အာႏုေဘာ္ေၾကာင့္ နတ္ၾကမ္း, ဘီလူးၾကမ္းတို႔သည္ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ အာ႐ံုအမ်ိဳးမ်ိဳးတို႔ကို မျပ၀ံ့ၾကကုန္။ ေမတၱာသုတ္ပရိတ္ေတာ္ကို ေန႔၌ျဖစ္ေစ၊ ည၌ျဖစ္ေစ မပ်င္းမရိ အထပ္ထပ္ ႐ြတ္ဖတ္ သရဇၩာယ္ေသာသူသည္ ခ်မ္းသာစြာ အိပ္စက္ရျခင္း၊ အိပ္မက္ဆိုး မျမင္မက္ျခင္း စေသာအက်ိဳးမ်ားကို ရ႐ွိႏိုင္၏။ အို… သူေတာ္ေကာင္းတို႔ ထိုကဲ့သို႔ အာနိသင္ႏွင့္ ျပည့္စံုေသာ ပရိတ္ေတာ္ကို ကၽြႏ္ုပ္တို႔ ႐ြတ္ဖတ္ၾကပါကုန္စို႔။

yassānubhāvato yakkhā, neva dassent bhīsanaṃ,

Yamhi cevānuyuñjanto, Rattindiva-matandito.

Sukkhuaṃ supati sutto ca, Pāpaṃ Kiñci na passati,

Evamādiguṇūpetaṃ, Parittaṃ taṃ bhaṇāma he.

By the power of this Sutta, the Yakkhas do not show their fearful appearance, and a person who makes effort regarding this Sutta day and night (by reciting and practicing), sleeps comfortably, and when he is asleep, he does not have bad dreams. Oh good people! Let us recite this protective Sutta which is endowed with these qualities and others as well.

ကရဏီယ’မတၳကုသေလန၊ ယႏၲ သႏၲံ ပဒံ အဘိသေမစၥ။

သေကၠာ ဥဇူ စ သုဟူဇူ စ၊ သု၀ေစာ စႆ မုဒု အနတိမာနိ။

ၿငိမ္းခ်မ္းေသာ နိဗၺာန္သို႔ ဉာဏ္ျဖင့္သက္၀င္၍ ေနလိုေသာ အက်ိဳးစီးပြား၌ လိမၼာေသာသူသည္ ဤဆိုလတၱံ႔ေသာ စည္းကမ္း နည္းလမ္းကို ျပဳက်င့္အပ္၏။
၁။ က်င့္စြမ္းႏိုင္ ရမည္။
၂။ ကိုယ္ႏႈတ္ ေျဖာင့္မတ္ရမည္။
၃။ စိတ္ေနစိတ္ထား ေကာင္းစြာ ေျဖာင့္မတ္ရမည္။
၄။ ဆိုဆံုးမ လြယ္ရမည္။
၅။ စိတ္ထားႏူးညံ့ သိမ္ေမြ႔ရမည္။
၆။ လြန္ကဲျမင့္ေမာက္ေသာ မာန မရွိရာ။

Karaṇīya’matthakusalena, Yaṃ ta santaṃ padaṃ abhisammecca,

Sakko ujū ca suhujū ca, Suvaco cassa mudu anatimānī.

He who wants to dwell penetrating the state of calm (Nibbāna) and who is skilled in his good, should practice these kinds of training. He should be able, upright, very obedient, gentle and not conceited.

သႏၲဳႆေကာ စ သုဘေရာ စ၊ အပၸကိေစၥာ စ သလႅဟုက၀ုတၱိ။

သႏၲိႃႏၵိေယာ စ နိပေကာ စ၊ အပၸဂေဗၺာ ကုေလသြ’နာႏုဂိေဒၶါ။

၇။ ေရာင့္ရဲလြယ္ရမည္။
၈။ ေမြးျမဴလြယ္ရမည္။
၉။ အမႈကိစၥနည္းပါးရမည္။
၁၀။ ၀န္က်ဥ္းေပါ့ပါးေသာ အသက္ေမြးမႈရွိရမည္။
၁၁။ ၿငိမ္သက္ေသာ ဣေႁႏၵရွိရမည္။
၁၂။ ရင့္က်က္ေသာ ပညာရွိရမည္။
၁၃။ ကိုယ္ႏႈတ္ႏွလံုး ၾကမ္းတမ္းျခင္းမရွိရာ။
၁၄။ ေဆြမိ်ဳး (ဒါယကာ) တို႔၌ တပ္မက္မႈကင္းရမည္။

Santussako ca subharo ca, Appakicco ca sallahukavutti,

Santindriyo ca nipato ca, Appagabbho kulesva’nānugiddho.

He should be contented, easy to take care of, have few activities, have light living (have few possessions), and be controlled in his senses; he should be wise and not impudent and not be greedily attached to the families (devotees).

န စ ခုဒၵ’မာစေရ ကိၪၥိ၊ ေယန ၀ိညဴ ပေရ ဥပ၀ေဒယ်ဳံ။

သုခိေနာ ၀ ေခမိေနာ ေဟာႏၲဳ၊ သဗၺသတၱာ ဘ၀ႏၲဳ သုခိတတၱာ။

၁၅။ ပညာရွိတို႔ ကဲ့ရဲ႕စြပ္စြဲႏိုင္မည့္ ဒုစ႐ိုက္ကို စိုးစဥ္းအနည္းငယ္မွ်လည္း မျပဳက်င့္ရာ။
(ဤ စည္းကမ္း နည္းလမ္းတို႔ကို လိုက္နာရမည္။) ခပ္သိမ္းေသာ သတၱ၀ါတို႔သည္ ခ်မ္းသာျခင္းႏွင့္ ျပည့္စံုကုန္သည္ ေဘးကင္းကုန္သည္ ျဖစ္၍ ခ်မ္းသာေသာ ကိုယ္စိတ္ ရွိၾကပါေစကုန္သတည္း။

Na ca khudda’mācare kiñci, Yena viññū pare upavadeyyuṃ,

Sukhino vā khemino hontu, Sabbasattā bhavantu sukhitattā.

He should not commit any slight wrong, by doing which he might be censured by wise men. May all beings be happy and safe. May they be happy.

ေယ ေက စိ ပါဏာဘူတတၳိ၊ တသာ ၀ါ ထာ၀ရာ ၀’န၀ေသသာ။

ဒီဃာ ၀ါ ေယ ၀ မဟႏၲာ၊ မဇၩိမာ ရႆကာ အဏုကထူလာ။

ဒိ႒ာ ၀ါ ေယ ၀ အဒိ႒ာ၊ ေယ ၀ ဒူေရ ၀သႏၲိ အ၀ိဒူေရ။

ဘူတာ ၀ သမၻေ၀သီ ၀၊ သဗၺသတၱာ ဘ၀ႏၲဳ သုခိတတၱာ။

အလံုးစံုေသာ သက္ရွိသတၱ၀ါတို႔သည္လည္းေကာင္း၊ ေၾကာက္တတ္ေသာ (ပုထုဇဥ္) ပုဂၢိဳလ္တို႔သည္လည္းေကာင္း၊ စိတ္ဓာတ္ ခိုင္ခံ့ေသာ (ရဟႏၲာ)ပုဂၢိဳလ္တို႔သည္လည္းေကာင္း၊ ရွည္ေသာကိုယ္, ႀကီးေသာကိုယ္, အလယ္လတ္စားရွိေသာကိုယ္, ပုတိုေသာကိုယ္, သိမ္ေမြ႔ေသာကိုယ္, ဆူၿဖိဳးေသာကိုယ္ရိွေသာ သတၱ၀ါတို႔သည္လည္းေကာင္း၊

ျမင္အပ္ေသာ သတၱ၀ါ, မျမင္အပ္ေသာ သတၱ၀ါ, အေ၀းေန သတၱ၀ါ, အနီးေန သတၱ၀ါတို႔သည္ လည္းေကာင္း၊ ရဟႏၲာပုဂၢိဳလ္၊ ပုထုဇဥ္ႏွင့္ က်င့္ဆဲ သိကၡပုဂၢိဳလ္တို႔သည္ လည္းေကာင္း၊ ခပ္သိမ္းေသာ သတၱ၀ါတို႔သည္ ခ်မ္းသာေသာ ကိုယ္စိတ္ ရွိၾကပါေစကုန္သတည္း။

Ye keci pāṇābhūtatthi, Tasā vā thāvarā va’navasesā,

Dīghā vā ye va mahantā, Majjhimā rassakā aṇukathūlā.

Diṭṭhā vā ye va adiṭṭhā, Ye va dūre vasanti avidūre,

Bhūtā va sambhavesī va,Sabbasattā bhavantu sukhitattā.

Whatsoever living beings there be, feeble, or strong, long or big or medium or short, small or fat, seen or unseen, those dwelling far or near, those who are yet to be born – may all beings without exception be happy.

န ပေရာ ပရံ နိကုေဗၺထ၊ နာတိမေညထ ကတၳစိ န ကိၪၥိ။

ဗ်ာေရာသနာ ပဋိဃသညာ၊ နညမညႆ ဒုကၡမိေစၧယ်။

မည္သည့္အရပ္၌မဆို မည္သူမဆို တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦး လိမ္လည္လွည့္ဖ်ားျခင္းကင္းၾကပါေစ။ အထင္အျမင္ေသးျခင္း ကင္း႐ွင္းၾကပါေစ။ ကိုယ္ႏႈတ္ျဖင့္ ရန္လိုေစာ္ကားျခင္း၊ စိတ္ျဖင့္ ျငဴစူျခင္း မရွိၾကပါေစလင့္။ အခ်င္းခ်င္း ဆင္းရဲေစလိုျခင္း မရွိၾကပါေစလင့္။

Na paro paraṃ nikubbetha, Nātimaññetha katthaci na kañci,

Byārosanā paṭighasaññā, Naññamaññassa dukkhamiccheyya.

Let none be deceive another or despise any person in any place. Let him not wish any harm to another with insult or ill-will.

မာတာ ယထာ နိယံ ပုတၱ၊ မာယုသာ ဧကပုတၱ-မႏုရေကၡ။

ဧ၀ံ ပိ သဗၺဘူေတသု၊ မာနသံ ဘာ၀ေယ အပရိမာဏံ။

မိခင္သည္ ရင္၌ျဖစ္ေသာ တစ္ဦးတည္းေသာ သားကို အသက္ရွင္ေစရန္ အစဥ္ ေစာင့္ေရွာက္ဘိသကဲ့သို႔၊ သတၱ၀ါခပ္သိမ္းတို႔၌ အတိုင္းအရွည္မရွိေသာ ေမတၱာစိတ္ကို ပြားမ်ားရာ၏။

Mātā yathā niyaṃ putta, Māyusā ekaputta-manurakkhe,

Evaṃ pi sabbabhūtesu, Mānasaṃ bhāvaye aprimāṇaṃ.

Just as a mother would protect her only child at the risk of her own life, even so let him cultivate a boundless heart toward all beings.

ေမတၱၪၥ သဗၺေလာကသၼိ၊ မာနသံ ဘာ၀ေယ အပရိမာနံ။

ဥဒၵံ အေဓာ စ တိရိယၪၥ၊ အသမၻာဓံ အေ၀ရ’မသပတၱံ။

အထက္ေအာက္ဖီလာ အလံုးစံုေသာ ေလာက၌ က်ဥ္းေျမာင္းျခင္းမရွိေသာ အတြင္းရန္, အျပင္ရန္ ကင္းေသာ အတိုင္းအရွည္မရွိေသာ ေမတၱာစိတ္ကို ပြားမ်ားရာ၏။

Mettañ ca sabbalokasmi, Mānasaṃ bhāvaye aprimānaṃ,

Uddaṃ adho ca tiriyañ ca,Asambādhaṃ avera’masapattaṃ.

Let thoughts of boundless love pervade the whole world – above, below and across; making them unrestricted, free of hate and free of enmity.

တိ႒ံ စရံ နိသိေႏၷာ ၀၊ သယာေနာ ယာ၀တာ’ႆ ၀ိတမိေဒၶါ။

ဧတံ သတႎ အဓိေ႒ယ်၊ ျဗဟၼေမတံ ၀ိဟာရ’မိဓမာဟု။

ငိုက္မ်ည္းျခင္းကင္း၍၊ ရပ္ေနသမွ် သြားေနသမွ် ထုိင္ေနသမွ် ေလ်ာင္းေနသမွ် ကာလပတ္လံုး ဤ (ေမတၱာႏွင့္ယွဥ္ေသာ) သတိကို ပြားမ်ားအံ့ဟု ေဆာက္တည္ရာ၏။ ဤသို႔ေနထိုင္ျခင္းအား ျမတ္ေသာေနထိုင္ျခင္း (ျဗဟၼ၀ိဟာရ)ဟု ဗုဒၶသာသာနာ၌ ေဟာေတာ္မူကုန္၏။

Tiṭṭhaṃ caraṃ nisinno va, Sayāno yāvatāssa vitamiddho,

Etaṃ satiṃ adhiṭṭeyya, Brahmametaṃ vihāra’middha māhu.

Whether he is standing, walking, sitting, or lying down, as long as he is awake he should develop his mindfulness in loving kindness. This is the Noble Living here (in this Dispensation of Buddha), they say.

ဒိ႒ၪၥ အႏုပဂၢမၼ၊ သီလ၀ါ ဒႆေနန သမၸေႏၷာ။

ကာေမသု ၀ိေနယ် ေဂဓံ၊ န ဟိ ဇာတု’ဂၢဗၺေသယ် ပုန ေရတိ။

(ထိုေမတၱာကမၼ႒ာန္း စီးျဖန္းေသာသူသည္) သကၠယဒိ႒ိသို႔လည္း မကပ္မူ၍၊ သီလ႐ွိသည္ျဖစ္၍ (ေသာတာပတၱိမဂ္ဉာဏ္ဟူေသာ) အျမင္ႏွင့္ ျပည့္စံုသည္ျဖစ္၍၊ ၀တၳဳကာမတို႔၌ တပ္မက္ တြယ္တာမႈကို ပယ္ေဖ်ာက္သည္ရွိေသာ္ အမိ၀မ္း၌ တစ္ဖန္ျပန္၍ ပဋိသေႏၶ ေနျခင္းသို႔ မေရာက္ေတာ့ေပ။

Diṭṭhiñ ca anupaggamma, Sīlavā dassanena sampanno,

Kāmesu vineyya gedhaṃ, na hi jātuggabbhaseyya puna reti.

Not approaching (taking) wrong views, being virtuous and endowed with Vision (The first Path Knowledge), and discarding attachment to sensual objects, he definitely does not come again to lying in a (mother’s) womb.

***********************************************************************

မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး (ဦး၀ိစိတၱသာရာဘိ၀ံသ) သီကံုးဖြဲ႔ဆိုေသာ ေမတၱသုတ္လာ ေမတၱာပြားနည္း ၁၁-နည္း

၁။ သေဗၺ သတၱာ သုခီေနာ ေဟာႏၲဳ။
(က) လံုးစံုမ်ားစြာ၊ သတၱ၀ါ၊ ခ်မ္းသာကိုယ္စိတ္ၿမဲပါေစ။
(ခ) ဥပဒ္ရန္ေဘး၊ ကင္းစင္ေ၀း၊ ၿငိမ္းေအးၾကပါေစ။

၂။ တသ, ထာ၀ရာ
(က) ေၾကာက္တတ္, မေၾကာက္တတ္၊ ႏွစ္ရပ္မ်ားစြာ၊ သတၱ၀ါ၊ ခ်မ္းသာကိုယ္စိတ္ ၿမဲပါေစ။
(ခ) ဥပဒ္ရန္ေဘး၊ ကင္းစင္ေ၀း၊ ၿငိမ္းေအးၾကပါေစ။

၃။ ဒိ႒, အဒိ႒ာ
(က) ျမင္အပ္, မျမင္အပ္၊ ႏွစ္ရပ္မ်ားစြာ၊ သတၱ၀ါ၊ ခ်မ္းသာကိုယ္စိတ္ ၿမဲပါေစ။
(ခ) ဥပဒ္ရန္ေဘး၊ ကင္းစင္ေ၀း၊ ၿငိမ္းေအးၾကပါေစ။

၄။ ဒူေရ, အ၀ိဒူေရ
(က) ေ၀းေန, နီးေန၊ ႏွစ္ေထြမ်ားစြာ၊ သတၱ၀ါ၊ ခ်မ္းသာကိုယ္စိတ္ ၿမဲပါေစ။
(ခ) ဥပဒ္ရန္ေဘး၊ ကင္းစင္ေ၀း၊ ၿငိမ္းေအးၾကပါေစ။

၅။ ဘူတ, သမၻေ၀သီ
(က) ဘ၀ဇာတ္ဆံုး၊ မဆံုးမ်ားစြာ၊ သတၱ၀ါ၊ ခ်မ္းသာကိုယ္စိတ္ ၿမဲပါေစ။
(ခ) ဥပဒ္ရန္ေဘး၊ ကင္းစင္ေ၀း၊ ၿငိမ္းေအးၾကပါေစ။

၆။ ဒီဃ, ရႆ, မဇၩိမ
(က) ရွည္, တို, အလတ္၊ သံုးရပ္ခႏၶာ၊ သတၱ၀ါ၊ ခ်မ္းသာကိုယ္စိတ္ ၿမဲပါေစ။
(ခ) ဥပဒ္ရန္ေဘး၊ ကင္းစင္ေ၀း၊ ၿငိမ္းေအးၾကပါေစ။

၇။ မဟႏၲ, မဇၩိမ, အဏုက
(က) ႀကီး, ငယ္, အလတ္၊ သံုးရပ္ခႏၶာ၊ သတၱ၀ါ၊ ခ်မ္းသာကိုယ္စိတ္ ၿမဲပါေစ။
(ခ) ဥပဒ္ရန္ေဘး၊ ကင္းစင္ေ၀း၊ ၿငိမ္းေအးၾကပါေစ။

၈။ ထူလ, အဏုက, မဇၩိမ
(က) ဆူ, ႀကံဳ, အလတ္၊ သံုးရပ္ခႏၶာ၊ သတၱ၀ါ၊ ခ်မ္းသာကိုယ္စိတ္ ၿမဲပါေစ။
(ခ) ဥပဒ္ရန္ေဘး၊ ကင္းစင္ေ၀း၊ ၿငိမ္းေအးၾကပါေစ။

၉။ န ပေရာ ပရံ နိကုေဗၺထ
လူအခ်င္းခ်င္း လွည့္ပတ္ျခင္း၊ ကင္း႐ွင္းၾကပါေစ။

၁၀။ နာတိမေညထ ကတၳစိ န ကိၪၥိ
အထင္ေသးျခင္း အခ်င္းခ်င္း၊ ကင္းရွင္းၾကပါေစ။

၁၁။ ဗ်ာေရာသနာ ပဋိဃသည၊ နညမညႆ ဒုကၡမိေစၧယ်
ဆင္းရဲလိုျခင္း၊ အခ်င္းခ်င္း၊ ကင္းရွင္းၾကပါေစ။

မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး၏ ပရိတ္ႀကီး (၁၁) သုတ္ႏွင့္ ေမတၱာပြားနည္း mp3 file

မေရးတတ္၍ ေရးလိုက္ပါသည္။

မ်ားမ်ား ေရးပါ။
တိုစိ၊ တိုစိေလးေတြ…
ဖတ္ေတာ႔ မယ္ဆို ၿပီးသြားျပီ။
some are take time to understand for me.
က်မ စာေရးျဖစ္ေအာင္ အားေပးၾကသူမ်ား၏ comment ေလးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
...............
မ်ားမ်ား မေရးႏိုင္တာ ၀န္ခံပါတယ္။
ဒီမွာေတာ့ ဒီေလာက္ေရးၿပီးရင္ကို ညွစ္ထားၿပီးသား ႀကံဖတ္ႀကီးလို ျဖစ္က်န္ခဲ့ရရွာပါတယ္။
ကၽြန္မသည္ မျပည့္သည့္အိုး ျဖစ္သည္။
ကၽြန္မ ေဘာင္ဘင္ခတ္တာကိုလည္း လူသိမွာ စိုးေၾကာက္လွပါ၏။
က်မ၏ ဆင္ေျခမ်ားျဖစ္ပါသည္။
...............
ဖြင္႔ဟ ၀န္ခံပါမည္။
က်မေရးထားတာေတြက Blog မွာ က႑ခြဲထားသလို စကားေျပလည္း မဟုတ္၊ ကဗ်ာလည္း မဟုတ္။
“စကားပ်ာ” မ်ားျဖစ္ပါသည္။

(ခက္ဆစ္- စကားပ်ာ=တည္ၿငိမ္မႈမရွိ၊ အဓိပၸါယ္မေပၚလြင္၊ ကေယာက္ကယက္ႏွင့္ ပ်ာယာခတ္ေနေသာစာ။)
သင္ဆရာ၊ ျမင္ဆရာ၊ ၾကားဆရာမ်ားႏွင္႔ စာဖတ္သူမ်ားကို ေစာ္ကားသလို ျဖစ္က မျပည့္သည့္အိုးေလးကို ခြင့္လႊတ္ၾကပါဟူ၍သာ…
...............
က်မတို႔ မိခင္ဘာသာ ျမန္မာစာကို ေလ႔လာသင္ယူခဲ့ၾကသည္။ သူငယ္တန္း ႏွင္႔ ပထမတန္းတြင္ အစဦးဆံုး အကၡရာေတြကို အသံထြက္ပံု၊ ေရးဆြဲပံုမွစ၍ စာလံုးေတြကို ဘယ္လိုေပါင္းမယ္။ ဘယ္လို ဖတ္မယ္။ သင္ၾကရသည္။ ပထမတန္း ႏွစ္၀က္ၿပီးလွ်င္ ျမန္မာစာ ေရးတတ္၊ ဖတ္တတ္ၿပီ ျဖစ္သည္။
ဖတ္တတ္ေသာ အခါ က်က္ၾကရသည္ (အေမးအေျဖေတြကို ၏, သည္ မေရြ႕)၊ ေရးတတ္ေသာ အခါ ကူးခဲ့ၾကသည္။ (ေအာက္ပါစာလံုးမ်ားႏွင္႔ ၀ါက်ဖြဲ႔ပါ ဟူေသာ ေမးခြန္းအတြက္ ဆရာမ ဥပမာေရး ျပေသာ ၀ါက်ေတြကို)။
အတန္းႀကီးလာေသာ အခါ ေန႔ထူးေန႔ျမတ္ႏွင္႔ တစ္စံုတစ္ခုေသာ အခမ္းအနားမ်ားတြင္ ေပးထားေသာေခါင္းစဥ္ အတြက္ စာစီစာကံုးေရးျခင္းမ်ိဳးကို မိခင္ဘာသာတြင္ အလြန္ပါရမီထူး၍ ထူးခၽြန္ေနေသာ ေက်ာင္းသားမ်ားသာ ေရြးထုတ္ အစြမ္းျပခြင့္ရခဲ့ၾကပါသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား အမ်ားဆံုးပ်က္ကြက္ေသာ အိမ္စာကို စစ္တမ္းထုတ္မည္ဆိုပါလွ်င္ စာစီစာကံုးပင္ ျဖစ္ပါလိမ္႔မည္။ အမွတ္ေကာင္းလိုသူမ်ားသည္ စာစီစာကံုး ကို က်က္ၾကပါသည္။ ေတြးႏိုင္ေအာင္၊ ေရးႏိုင္ေအာင္ ေက်ာင္းစာမွလြဲ၍ စာဖတ္၀ါသနာပါလာေအာင္ စြဲေဆာင္မည့္ ကေလးစာေပ ႏွင္႔ အလွမ္းေ၀းခဲ႔ရပါသည္။
အျခား ဘာသာစာေပမ်ားတြင္ ေလ႔လာရသလို ေပးထားေသာရုပ္ပံုမ်ား အတြက္ ကိုယ္ပိုင္စိတ္ကူး၊ ကိုယ္ပိုင္အေတြးျဖင့္ Composition ကိုယ္တိုင္ေရးျခင္းမ်ိဳး က်မတို႔ မေလ႔က်င္႔ခဲ႔ၾကပါ။ Comprehension ကဲ႔သို႔ေသာ စာပိုဒ္ကိုဖတ္ၿပီး ေမးခြန္းေတြကို ကိုယ္႔အေတြးအေခၚ၊ ကိုယ္ပိုင္ဉာဏ္ႏွင္႔ မေျဖခဲ႔ၾကပါ။
အျခားဘာသာရပ္မ်ား သိပၸံ၊ ပထ၀ီ၊ သမိုင္း စသည္တို႔ကို ျမန္မာဘာသာျဖင့္ ေလ့လာသင္ၾကားခဲ႔ၾကေသာ္လည္း အထက္ပါနည္းအတိုင္းပင္ ခ်ဥ္းကပ္ခဲ့ၾက၍ သမိုင္းမွ အျဖစ္အပ်က္ တစ္ခုအတြက္ ဘ၀တြင္ပါသြားရမည့္ သင္ခန္းစာ၊ အေတြးအေခၚမ်ားအစား အမွတ္ေပးစည္းမ်ဥ္းတြင္ ခုႏွစ္၊ သကၠရာဇ္မ်ား၏ အေရးပါမႈကိုသာ နားလည္ခဲ့ႀကပါသည္။ “သိပၸံေတာ္ရန္၊ သခ်ၤာ ေတာ္ရမည္။” ဆိုသကဲ့သို႔ေသာ အျပန္အလွန္ အကိ်ဳးျပဳႏိုင္ခြင့္မ်ားကိုလည္း မခံစားၾကရေတာ့ပါ။ လူမ်ိဳးျခားတို႔၏ အမည္မ်ားႏွင္ စကားလံုးမ်ားကို ျမန္မာစာလံုးႏွင့္ ေပါင္းထားသည္မ်ားကို အသံပင္မထြက္တတ္သျဖင္႔ ေမာေနေအာင္ ႀကိဳးစား၍ ေက်ာ္ခြ ဖတ္ခဲ႔ရျခင္းေၾကာင္႔႔ ဆက္စပ္၍ နားလည္ႏိုင္ျခင္း အခြင္႔အေရးလည္း ဆံုးရံႈးခဲ့ရပါသည္။
မည္သို႔ဆိုေစ

ျမန္မာျပည္သည္ တို႔ျပည္။
ျမန္မာစာသည္ တို႔စာ။
ျမန္မာစကားသည္ တို႔စကား။
တို႔ျပည္ကို ခ်စ္ပါ။
တို႔စာကို ျမတ္ႏိုးပါ။
တို႔စကားကို ေလးစားပါ။

“က်ည္ေပြ႔ အတတ္ေပါက္ေစ” ဟူေသာထံုးကို ႏွလံုးမူ၍ ဆက္၍ႀကိဳးစားပါဦးမည္။
ေခတ္အဆက္ဆက္မွ စာေကာင္းေပမြန္မ်ားကို ေရးသားျပဳစုခဲ့ၾကသူမ်ား၊ အျခားဘာသာမွ အတတ္ပညာ ႏွင့္ စာေပ၊ အႏုပညာမ်ားကို ျမန္မာဘာသာသို႔ ဘာသာျပန္ဆိုၾကေသာသူမ်ား၊ Image ေလးနဲ႔ ၿပီးေတာ့မွ ေအာက္ကစာသားေတြ … သိတယ္မို႔လား Blog က Post ေလးေတြကို ေတြးသူ၊ ေရးသူ၊ ေ၀မွ်သူ အားလံုးကို ေလးစားလ်က္ က်မ ကိုယ္တိုင္စာေတြ အမ်ားႀကီးေရးခ်င္ပါသည္။ ဆရာႀကီး Dr.မင္းတင္မြန္၏ Good English စာအုပ္ေနာက္ေက်ာမ်က္ႏွာဖံုးမွ က်မစိတ္ထဲ အၿမဲစြဲေနေသာ စာတန္းကို က်မဆႏၵႏွင့္ကိုက္ညီေအာင္ ဒီလိုေလး ေျပာင္းလဲယူသံုးပါရေစ။

လူတိုင္း မိခင္ဘာသာ ျမန္မာစာတြင္ ေတာ္၍၊ ျမန္မာစာတြင္ ေပ်ာ္ရမည္။

ေမတၱာႏွလံုး ကိုယ္စီသံုး

ေမတၱာႏွင့္ အၿပိဳင္အဆိုင္

ေမတၱာဟူေသာေ၀ါဟာရသည္ စင္စစ္ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ အထူးမိတ္ဆက္ေပးရန္ မလိုေတာ့ေပ။ “ျမင့္ျမတ္ေသာ ေနထိုင္ျခင္း”ဟု အဓိပၸါယ္ရေသာ ျဗဟၼ၀ိဟာရ ေခၚ ျဗဟၼစိုရ္တရားေလးပါးတြင္ ေမတၱာသည္ ပထမဆံုးေနရာတြင္ ရွိေနသည္။ “ေမတၱာ” ဟူေသာစကားသည္ “မိတၱ (အေဆြခင္ပြန္း)” ဟူေသာေ၀ါဟာရႏွင့္ ႏွီးႏြယ္ေနသည္္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေမတၱာတရားဟူသည္ မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းတုိ႔တြင္ ထားရွိအပ္ေသာ “ခင္မင္မႈ၊ ခ်စ္ခင္မႈ၊ ရင္းႏွီးမႈ” ဟုနားလည္ႏိုင္ပါသည္။

မိမိ ရင္းႏွီး ခင္မင္သူအား ႀကီးပြားတိုးတက္ ခ်မ္းသာေစလိုသည္မွာ ဓမၼတာပင္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ အခ်ိဳ႕က “မိတ္ေဆြေတြၾကားမွာလည္း ကိုယ္ထက္သာမွာ မနာလို မ႐ႈစိမ့္တာေတြ ရွိၾကတာပဲ”လို႔ ေစာဒကတက္ေကာင္း တက္ပါလိမ့္မည္။ မွန္ပါသည္။ ပုထုဇဥ္လူသားမ်ားတြင္ “အၿပိဳင္အဆိုင္” ဆိုေသာ စိတ္ကေလးမ်ားက အျမစ္တြယ္ေနတတ္ ၾကသည္ မဟုတ္ပါေလာ။ မိမိတြင္ရွိေသာ ပစၥည္းဥစၥာ၊ အသိပညာ၊ ဂုဏ္အဆင့္အတန္းမ်ားအား ခြဲေ၀ေပးလိုက္ရမည္ကို တြန္႔တိုေသာ “မစၧရိ” ႏွင့္၊ သူတစ္ပါးတြင္ရွိသည့့္ ပစၥည္းဥစၥာ၊ အသိပညာ၊ ဂုဏ္ထူးမ်ားအေပၚ မနာလို မ႐ႈစိမ့္ေသာ “ဣႆာ” တရားတို႔သည္ ဤ “အၿပိဳင္အဆိုင္” ဟူေသာသေဘာမွ ေပါက္ပြား လာၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

အၿပိဳင္အဆိုင္ဆိုသည္မွာ ႏိုင္းယွဥ္မႈ, ေထာက္ဆမႈ, တိုင္းထြာမႈ ျဖစ္၏။ ႏိႈင္းယွဥ္သည္ဆိုရတြင္လည္း ေထာက္ဆစရာ (Reference) ႏွင့္ ဘာကို ႏိႈင္းယွဥ္မည္ဆိုေသာ အပိုင္းႏွစ္ပိုင္း ရွိပါသည္။ “ငါ” ကို ေထာက္ဆၿပီး “သူ”ႏွင့္ တိုင္းထြာသည္္။ ပစၥည္းဥစၥာ၊ ႐ုပ္ရည္အဆင္း၊ ဂုဏ္ျဒပ္စေသာ အရည္အေသြးမ်ားက ႏိႈင္းယွဥ္စရာမ်ား ျဖစ္သည္။ “ငါကသူထက္ ပိုေခ်ာတယ္။ သူနဲ႔ငါ ပစၥည္းဥစၥာႂကြယ္မႈျခင္းတူပါတယ္။ သူက ငါ့ထက္ လာဘ္ပိုရတယ္” စသျဖင့္ ၿပိဳင္ဆိုင္ၾကသည္။ ယင္းကိုပင္ ဗုဒၶဘာသာစာေပတြင္ “မာန” ဟုသံုးပါသည္။ မိမိက သာသည္ဟု ေမာက္မာ ေထာင္လႊားေသာ “ေသယ်မာန”၊ မိမိႏွင့္ အဆင့္အတန္းတူပါပဲဟု ႏိုင္းယွဥ္ေသာ “သဒိသမာန”၊ မိမိက သူ႔ထက္ နိမ့္က်သည္ဟု အားငယ္စိတ္ႏွင္႔ ႏိုင္းယွဥ္ေသာ “ဟီနမာန” ဟု မာန သံုးမ်ိဳးခြဲထားသည္။ (ေမာက္မာမႈကိုသာ မာန ဟုေခၚသည္မဟုတ္ပဲ၊ အားငယ္စိတ္ inferior complex ကိုလည္း ဗုဒၶဘာသာတြင္ မာန ဟုေခၚေၾကာင္း သတိျပဳသင့္ပါသည္။)

အၿပိဳင္အဆိုင္ဟူေသာ မာနတရားက မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းတို႔ အၾကားသာမက လင္မယား၊ ညီအကိုေမာင္ႏွမ ႏွင့္ ေနာက္ဆံုး မိဘႏွင့္သားသမီး အၾကား၌ပင္ ရွိေနတတ္ၾကပါသည္။ ထို အၿပိဳင္ဆိုင္တို႔မွေန၍ “ဣႆာ၊မစၧရိယ” တရားမ်ား ပြားမ်ားၿပီး ခ်စ္ခင္ရမည့္ အစား၊ တစ္စိမ္းျပင္ျပင္ျဖစ္႐ံုသာမက အခ်ိဳ႕ဆိုလွ်င္ ရန္သူမ်ား အျဖစ္သို႔ပင္ ေရာက္သြားတတ္ပါသည္။ “အၿပိဳင္အဆိုင္” ဆိုသည္မွာ မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းအျဖစ္မွ ရန္သူအျဖစ္သို႔ ပို႔ေပးမည့့္ ေမတၱာတရား၏ ဆန္႔က်င္ဖက္ တရားဟု ဆိုႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ပုထုဇဥ္သဘာ၀အရ မိတ္ေဆြတို႔အၾကားတြင္ အၿပိဳင္အဆိုင္၊ မနာလို၀န္တိုမႈတို႔ ေရာေႏွာ၍ ရွိေကာင္း ရွိေနႏိုင္ေသာ္လည္း၊ ေမတၱာ ဟူသည္ “မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းတို႔ ထားရွိေသာ ခ်စ္ခင္မႈ၊ ရင္းႏွီးမႈ၊ တစ္ဦးကို တစ္ဦး ယိုင္းပင္းကူညီမႈ၊ ေကာင္းေစလိုမႈ” ဟူေသာ အဓိပၸါယ္သည္ မမွားယြင္းပါ။

ေမတၱာ ႏွင့္ အခ်စ္

“မာတာ ယထာ နိယံပုတၱ၊ မာယုသာ ဧကပုတၱ’မႏုရေကၡ၊
ဧ၀မၸိ သဗၺဘူေတသု၊ မာနသံ ဘာ၀ေယ အပရိမာဏံ။”

ေမတၱာ၏သေဘာကို ပို၍ေပၚလြင္ေစေသာ ဖြင့္ဆိုခ်က္ေလးကို ေမတၱာသုတ္တြင္ ေတြ႔ႏိုင္ပါသည္။ “မိခင္သည္ မိမိရဲ႕တစ္ဦးတည္းေသာသားေလးအား ေစာင့္ေရွာက္သကဲ့သို႔ သတၱ၀ါခပ္သိမ္းအေပၚတြင္ အတိုင္းအရွည္မရွိေသာ (ေမတၱာစိတ္) ကို ပြားမ်ားရမည္” ဟု အနက္ရသည္။ မိခင္တို႔သည္ မိမိသားသမီး မည္မွ်ပင္ ဆိုးဆိုး၊ အခ်စ္ ယုတ္ေလ်ာ့ မသြားတတ္ၾကပါ။ သည္းခံၿပီး အခ်စ္ ပိုတတ္ပါေသးသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေမတၱာသည္ သည္းခံျခင္းသေဘာ၊ ေဒါသကို ပယ္ေဖ်ာက္ျခင္းသေဘာဟုလည္း ဆိုႏိုင္ပါေသးသည္။ အဘိဓမၼာတြင္ ေမတၱာကို အေဒါသ (ေဒါသကင္းျခင္း) ဟု တရားကိုယ္ ေကာက္ျပပါသည္။

ေဒါသသည္ မိမိကိုေရာ မိမိ၏ ပတ္၀န္းက်င္ကိုပါ ပူေလာင္ေစတတ္ေသာ သေဘာရွိသည္။ ေမတၱာသည္ ေဒါသ၏ ဆန္႔က်င္ဖက္ ေအးျမျခင္းသေဘာရွိသည္။ ခ်စ္ခင္ရင္းႏွီးမႈဟု အဓိပၸါယ္ရေသာ ေမတၱာတရားသည္ ေအးျမ ေသာ္လည္း၊ ေမတၱာ ေယာင္ေဆာင္တတ္ေသာ ပူေလာင္ေသာ အခ်စ္မ်ိဳးလည္းရွိ ေသးသည္။ စင္စစ္ အခ်စ္သည္ ေအးျမေသာ ေမတၱာအခ်စ္ႏွင့္ ပူေလာင္ေသာအခ်စ္တို႔ ေရာယွက္ေနသည့္ ႐ႈတ္ေထြးနားလည္ရခက္ေသာ စိတ္သဘာ၀မ်ိဳးျဖစ္သည္။

အခ်စ္သည္ သာယာမႈႏွင့္ တစ္နည္းမဟုတ္ တစ္နည္း ဆက္စပ္ပတ္သက္ေနသည္။ ခ်စ္သူမ်က္ႏွာေလးအား ၾကည့္၍ သာယာသည္။ မိမိ သားေလး အသံအား ၾကား၍ ၾကည္ႏူးသည္။ စံပယ္ပန္း ရနံ႔ေလးအား ႏွစ္သက္သည္။ ႏွစ္သက္, သာယာ, ၾကည္ႏူးမႈအား ပါဠိလို ‘နႏၵိ’ ဟုေခၚသည္။ အဖန္ဖန္ ေတြ႔ခ်င္၊ ၾကားခ်င္၊ နမ္း႐ိႈက္ခ်င္ေသာ အလြန္ ႏွစ္သက္သာယာမႈအား ‘အဘိနႏၵိ’ ဟုေခၚသည္။ ေသာက္ေလ ေသာက္ေလ ငတ္မေျပေသာ ဆားငံေရကဲ့သို႔ ၾကည့္၍ မ၀၊ ၾကား၍ မ၀၊ နမ္း႐ိႈက္၍ မ၀ႏိုင္ေအာင္ မြတ္သိပ္တပ္မက္ျခင္းအား ‘တဏွာ’ ဟုေခၚသည္။ အာ႐ံုတို႔အေပၚ တပ္ၿငိျခင္းအား ‘ရာဂ’ဟုေခၚ သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဓမၼစၾကာေဒသနာတြင္ “နႏၵိရာဂ သဟဂတာ တၾတာတၾတာဘိနႏၵိနီ”ဟု တဏွာ၏ သေဘာအား ေဟာၾကားထားသည္။ အျမင္၊ အၾကား၊ အနံ႔၊ အရသာ၊ အေတြ႕အထိဟူေသာ အာ႐ံုငါးပါးအား ‘ကာမဂုဏ္’ ဟုေခၚသည္။ ထိုအာ႐ံုငါးပါး အေပၚ၌ တပ္မက္သာယာျခင္းအား ‘ကာမတဏွာ’ ဟုေခၚသည္။ ဤတြင္ ကာမတဏွာ, ကာမရာဂဟူေသာ ေ၀ါဟာရတို႔သည္ လိင္မႈသာယာတပ္မက္ျခင္း (sexual pleasure/desire) မွ်သာမဟုတ္၊ သက္မဲ့ စံပယ္ပန္းရနံ႔ေလးအား တ႐ိႈက္မက္မက္ ႏွစ္သက္တပ္မက္ျခင္းကိုလည္း ကာမတဏွာဟုပင္ သံုးႏႈန္းေခၚေ၀ၚေၾကာင္း သတိျပဳသင့္သည္။

တပ္မက္ျခင္းသည္ သာယာမႈကို ေမွ်ာ္လင့္ျခင္း ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ေမွ်ာ္လင့္ျခင္းသည္ အထင္ျဖစ္သည္။ ေလာကႀကီးသည္ တည္ၿငိမ္၊ ခိုင္ၿမဲမႈ အလ်ဥ္း မရွိ။ အၿမဲ ေျပာင္းလဲ ေဖာက္ျပန္ေနသည္။ မိမိႏွစ္သက္တပ္မက္ေသာ အာ႐ံုတို႔ႏွင့္ ေကြကြင္းရေသာအခါ၊ ထိုအာ႐ံုတို႔က မိမိတို႔ေမွ်ာ္လင့္ထားသည့္ ၾကည္ႏူးသာယာမႈတို႔ မေပးစြမ္းႏိုင္ေတာ့ေသာအခါ ေၾကကြဲျခင္း၊ ၀မ္းနည္းပူေဆြးျခင္းတို႔ႀကံဳရေလသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တပ္မက္မႈ တဏွာအား ဓမၼစၾကာေဒသနာက “ဒုကၡ သမုဒယံ” ဆင္းရဲျခင္း၏ အေၾကာင္း သမုဒယသစၥာအျဖစ္ ဘုရားရွင္က ေဟာၾကားေတာ္ မူခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တဏွာအခ်စ္, ကိေလသာအခ်စ္သည္ မိမိအား သာယာမႈကို ေပးစြမ္းသည္, ေပးစြမ္းႏိုင္လိမ့္မည္ဟူေသာ အက်ိဳးကို ေမွ်ာ္လင့္မႈကို အေျခခံေသာ ခ်စ္ခင္မႈမ်ိဳးျဖစ္၍၊ ပူေလာင္မႈႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ အခ်စ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ ေမတၱာအခ်စ္ကား မိခင္သည္ တစ္ဦးတည္းေသာ သားငယ္အား ေစာင့္ေရွာက္သကဲ့သို႔ အက်ိဳးကို မေမွ်ာ္ကိုးပဲ ခ်စ္ခင္ေသာ ေအးျမသည့္ အခ်စ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တဏွာ, ကိေလသာ အခ်စ္သည္ ေဒါသကဲ့သို႔ ေမတၱာတရား၏ တိုက္႐ိုက္ဆန္႔က်င္ဖက္ မဟုတ္သည့္တိုင္၊ ေမတၱာ အေယာင္ေဆာင္၍ ပူေလာင္ေစတတ္ေသာ ေမတၱာ၏ အနီးကပ္ အတြင္းရန္သူျဖစ္သည္။ အၿပိဳင္အဆိုင္ဟူေသာ မာန ႏွင့္ မနာလို၀န္တိုမႈဟူေသာ ဣႆာ, မစၧရိယတို႔သည္ ေမတၱာ၏ အျပင္ရန္သူျဖစ္သည္။

နယ္ျခားမဲ့ ေမတၱာ

ေမတၱာ၏ ရန္သူသည္ အၿပိဳင္အဆိုင္၊ တစ္နည္းအားျဖင့္ ႏိႈင္းယွဥ္ျခင္းဟု ဆိုခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။ ႏိႈင္းယွဥ္ျခင္းသည္ ေထာက္ဆမႈ (reference)၊ တုိင္းထြာမႈ (measurement) တို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနၿပီး၊ ေထာက္ဆစရာသည္ “ငါ” ျဖစ္၍၊ “ငါႏွင့္ ေထာက္ဆ၍ တိုင္းထြာမႈ” ကို မာနဟုေခၚေၾကာင္း အထက္တြင္ ရွင္းခဲ့ပါၿပီ။ ထို႔ေၾကာင့္ တိုင္းဆမႈကို ပယ္ရွားႏိုင္မွသာ ေမတၱာအစစ္ ျဖစ္ေပၚႏိုင္မည္။ တဖန္ အခ်စ္သည္ ေမတၱာကို လွည့္စားတတ္ေသာ တရားျဖစ္၍ “အခ်စ္” ဟူေသာ ေပတံျဖင့္ ႏိႈင္းဆတိုင္းထြာမႈကို ပယ္ရွားမွ ေမတၱာအစစ္ ျဖစ္ေပၚႏိုင္မည္။

ငါဟူေသာ စံကို ေထာက္ဆကာ အခ်စ္ဟူေသာ ေပတံျဖင့္တိုင္းထြာ၍ ပုထုဇဥ္တို႔က ေလာကကို ဖန္ဆင္းထားျခင္းျဖစ္သည္။ ဤသို႔ု တိုင္းထြာလိုက္လွ်င္ (၁) မိမိ၊ (၂) မိမိ ခ်စ္ေသာ ပုဂၢိဳလ္၊ (၃) မိမိမုန္းေသာ ရန္သူ၊ (၄) မိမိ ခ်စ္သည္၊မုန္းသည္မဟုတ္ေသာ အလယ္အလတ္ပုဂၢိဳလ္ ဟုအၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္ ကြဲျပားေနေပမည္။ ဤသို႔ု ကြဲျပားေနသည္ကို “နယ္ပယ္စည္း” ျခားထားသည္၊ စိတ္ကို ေဘာင္ခတ္ထားသည္ဟု ေခၚ၏။

ေမတၱာအစစ္ကို ပြားလိုပါက ဤနယ္ပယ္စည္းကို ဖ်က္ဆီးပစ္ရမည္။ နယ္ပယ္စည္းပ်က္သြားျခင္းကို “သီမ သေမၻဒ”ဟု အ႒ကထာဆရာက သုံးႏႈန္းသည္။ ခ်စ္သူ၊ မုန္းသူမခြဲေတာ့။ ငါႏွင့္သူ မခြဲေတာ့။ သတၱ၀ါအားလံုးကို အညီအမွ်ထားၿပီး ရင္းႏွီးခင္မင္စိတ္၊ ကူညီလိုစိတ္၊ ခ်မ္းသာေစလိုသည့္ စိတ္တို႔ ျဖစ္ေစရပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ “သဗၺဘူေတသု မာနသံ ဘာ၀ေယ အပရိမာဏံ - ခပ္သိမ္းေသာသတၱ၀ါတို႔ အေပၚတြင္ အတိုင္းအဆမရွိေသာ (အပရိမာဏံ) စိတ္ ကို ျဖစ္ေစရမည္” ဟု ေမတၱာသုတ္ ပါဠိေတာ္က ေဟာထားျခင္း ျဖစ္သည္။ ေမတၱာသုတ္ ေနာက္တစ္ပိုဒ္ကို ဆက္႐ြတ္ပါက -

“ေမတၱၪၥ သဗၺေလာကသၼႎ၊ ဘာ၀ေယ အပရိမာဏံ၊
ဥဓံ အေဓာ စ တိရိယၪၥ၊ အသမၺာဓံ အေ၀ရ’မသပတၱံ။”

“အထက္ေအာက္ဖီလာ အလံုးစံုေသာ ေလာက၌ က်ဥ္းေျမာင္းျခင္းမရွိေသာ ရန္ကင္းေသာ အတိုင္းအဆမရွိေသာ ေမတၱာစိတ္ကို ပြားမ်ားရာ၏” ဟုေတြ႕ရေပမည္။ က်ဥ္းေျမာင္းေသာ၊ ေဘာင္ခတ္ထားေသာစိတ္ႏွင့္ ေလာကကို မၾကည့္ေတာ့။ အထက္ေအာက္၀ဲယာ အရပ္ဆယ္မ်က္ႏွာစလံုးရွိ တစ္ေလာကလံုးမွ သတၱ၀ါအားလံုးအား အတိုင္းအဆ မထားေသာ ေမတၱာစိတ္ကို ပြားရမည္ဟုဆိုလိုသည္။

ဤတြင္ ‘ငါ’ ဟူေသာ မာနအား ေသာတာပန္စေသာ က်င့္ဆဲအရိယာတို႔သည္ပင္ အႂကြင္းမဲ့ ပယ္သတ္ႏိုင္ျခင္းမရွိေသး။ ရဟႏၲာကသာ ပယ္သတ္ႏိုင္သည္။ ကာမတဏွာအခ်စ္အား အနာဂါမ္ႏွင့္ ရဟႏၲာတုိ႔ကသာ အႂကြင္းမဲ့ ပယ္သတ္ႏိုင္သည္။ သို႔ေၾကာင့္ ဤသို႔ေသာ နယ္ျခားမဲ့ ေမတၱာမ်ိဳးအား ပုထုဇဥ္ပုဂၢိဳလ္တို႔ ပြားမ်ားႏိုင္ပါမည္ေလာဟု ေမးခြန္းထုတ္ေကာင္း ထုတ္ႏိုင္ေပမည္။ အေျဖကား ပုထုဇဥ္တို႔သည္လည္း အတၱကို တဒဂၤမွ်ခြာ၍ ခ်စ္သူ, မုန္းသူမခြဲျခားေသာ ေမတၱာစိတ္မ်ိဳးကို တခဏမွ် ပြားမ်ားႏိုင္ပါသည္။ ေရေမွာ္တို႔ဖံုးေနေသာ ေရကန္တြင္ လက္ျဖင့္ ဖယ္ရွားလိုက္ပါက အေတာ္ၾကာၾကာ ၾကည္လင္ေနႏိုင္သကဲ့သို႔ပင္၊ ထို ခဏမ်ားကို မၾကာခဏျဖစ္ေစပါက အလြန္သန္႔ရွင္းေအးျမေသာ ေမတၱာစိတ္သည္ အတန္ၾကာျဖစ္ေပၚ ႏိုင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အနာဂါမ္၊ ရဟႏၲာမဟုတ္ေသး၍ ေမတၱာ၏ ရန္သူတို႔အား အႂကြင္းမဲ့ မပယ္သတ္ႏိုင္ေသးေသာ္လည္း၊ တခဏၾကာျဖစ္ေစ၊ အတန္ၾကာျဖစ္ေစ “နယ္ျခားမဲ့ ေမတၱာမ်ိဳး” အား ပြားမ်ားႏိုင္ပါသည္။

“တိ႒ံ စရံ နိသိေႏၷာ ၀၊ သယာေနာ ယာ၀တာ’ႆ ၀ိတမိေဒၶါ၊
ဧတံ သတႎ အဓိေ႒ယ်၊ ျဗဟၼေမတံ ၀ိဟာရ’မိဓမာဟု။”

ေမတၱာသုတ္ေတာ္တြင္ “ငိုက္မ်ဥ္းျခင္းကင္းလ်က္ ရပ္ေန, သြားေန, ထိုင္ေန, ေလ်ာင္းေနသမွ်ကာလပတ္လံုး ဤေမတၱာစိတ္ကို ျဖစ္ေစအံ့ဟု သတိျဖင့္ အဓိ႒ာန္ျပဳ၍ ပြားမ်ားရာ၏။ ဤသို႔ေသာေနျခင္းအား ျမတ္ေသာေနျခင္း (ျဗဟၼ၀ိဟာရ) ဟုေခၚသည္။” ဟုေဟာၾကားထား၏။

ေမတၱာပြားပံု

ေမတၱာပြားျခင္းဟူသည္ သတၱ၀ါအားလံုး ခ်မ္းသာၾကပါေစဟု ရင္းႏွီးခင္မင္ေသာ၊ ႐ိုင္းပင္းကူညီလိုေသာ စိတ္ ေမြးျမဴျခင္း ပင္ျဖစ္သည္။ ဤတြင္ အာ႐ံုျပဳမႈပိုင္းႏွင့္ စိတ္ထားမႈအပိုင္းဟုခြဲ၍ ၾကည့္ႏိုင္သည္။ အာ႐ံုျပဳအပိုင္းအရ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ၊ လူတန္းစား အသားအေရာင္မခြဲ သတၱ၀ါအားလံုးအား အညီအမွ်ျဖစ္ေစရန္ အာ႐ံုျပဳရသည္။ ထိုသို႔ အာ႐ံုျပဳႏိုင္ရန္အတြက္ မိမိမွ အစထား၍ မိမိ၏ မိဘ, ဆရာသမား, ေဆြမ်ိဳးမိတ္သဂၤဟစသျဖင့္ တျဖည္းျဖည္း အာ႐ံုကို က်ယ္ေျပာေအာင္ ျဖန္႔က်က္ရသည္။ ထို႔ေနာက္ အလံုးစံုေသာ သတၱ၀ါမ်ားကိုပါေအာင္ အာ႐ံုျပဳရသည္။ တစ္ဖန္ ထက္ေအာက္ဖီလာ အရပ္ဆယ္မ်က္ႏွာစလံုးမွ သတၱ၀ါအားလံုးအား အညီအမွ်ျဖစ္ေအာင္ အာ႐ံုျပဳရသည္။

စိတ္ထားမႈအပိုင္းအေနျဖင့္ ေမတၱသုတ္ ပရိတ္ေတာ္တြင္ “သဗၺသတၱာ ဘ၀ႏၲဳ သုခိတတၱာ” ဟု အက်ဥ္းအားျဖင့္ ေဖာ္ျပထားသည္။ မင္းကြန္း ဆရာေတာ္ဘုရားက “လံုးစံုမ်ားစြာသတၱ၀ါ၊ ခ်မ္းသာကိုယ္စိတ္ ၿမဲပါေစ၊ ဥပါဒ္ရန္ေဘး ကင္းစင္ေ၀း ၿငိမ္းေအးၾကပါေစ”ဟု စပ္ဆိုခဲ့ပါသည္။ ဤသည္ကိုပင္ အနည္းငယ္ ထပ္မံ၍ အေသးစိတ္ကာ ေမတၱာသုတ္တြင္ ဂါထာဖြဲ႔ ထားပါေသးသည္။

“န ပေရာ ပရံ နိကုေဗၺထ၊ နာတိမေညထ ကတၳစိ န ကၪၥိ။
ဗ်ာေရာသနာ ပဋိဃသည၊ နာညမညႆ ဒုကၡမိေစၧယ်။”

တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦး လိမ္လည္လွည့္ဖ်ားမႈ ကင္းပါေစ။ တိုင္းသူျပည္သားတို႔ အလိမ္အညာမခံရပါေစႏွင့္။ ေနရာတိုင္း၊ ႐ြာတိုင္း၊ နယ္တိုင္း၊ ၿမိဳ႕တိုင္းမွ လူတန္းစားမေ႐ြး လူတိုင္းသည္ အထင္ေသးခံရျခင္း၊ ႏွိမ္ခ်ခံရျခင္း၊ အႏိုင္က်င့္ခံရျခင္း၊ အခ်ဳပ္အခ်ယ္ခံရျခင္း မရွိပါေစႏွင့္။ (ကိုယ္၊ ႏႈတ္ျဖင့္) ႐ိုက္ႏွက္ႀကိမ္းေမာင္းဆဲဆိုခံရျခင္း၊ စိတ္ဆင္းရဲေအာင္ ျငင္းဆဲျခင္းမခံရပါေစႏွင့္ဟု ေမတၱာစိတ္ကို ပြားမ်ားရပါသည္။ ဤ ဂါထာအပိုဒ္ကိုပင္ မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုရားက ဤသို႔ု စပ္ဆိုခဲ့ပါသည္။

လူအခ်င္းခ်င္း လွည့္ပတ္ျခင္း ကင္းရွင္းၾကပါေစ။
အထင္ေသးျခင္း အခ်င္းခ်င္း ကင္းရွင္းၾကပါေစ။
ဆင္းရဲလိုျခင္း အခ်င္းခ်င္း ကင္းရွင္းၾကပါေစ။

အခ်ဳပ္ဆိုလွ်င္ ေမတၱာဆုိသည္ “သူ, ငါ, ခ်စ္သူ, မုန္းသူ” နယ္ပယ္စည္း မျခားပဲ သတၱ၀ါအားလံုးအေပၚ ဒုကၡမေရာက္ေစလိုသည့္စိတ္၊ ခ်မ္းသာေစလိုသည့္စိတ္၊ ခင္မင္ရင္းႏွီး ကူညီ႐ိုင္းပင္းလိုသည့္စိတ္ ေမြးျမဴျခင္းျဖစ္သည္။ မိခင္သည္ မိမိရင္၌ျဖစ္ေသာ တစ္ဦးတည္းေသာသားအား ေစာင့္ေရွာက္သကဲ့သို႔ “လူသားတိုင္းအား အခ်ဳပ္ခ်ယ္ခံရျခင္း၊ အႏွိမ္ခ်ခံရျခင္း၊ ႏိွပ္စက္ အႏိုင္က်င့္ခံရျခင္းတို႔မွ ကင္းလြတ္ၿပီး စိတ္၏ခ်မ္းသာျခင္း၊ ကိုယ္၏ခ်မ္းသာျခင္းတို႔ႏွင့္ ျပည့္စံုေစရန္” အတြက္ ေမတၱာစိတ္ ေမြးျမဴၿပီး ကူညီေစာင့္ေရွာက္ၾကရန္ ဗုဒၶျမတ္စြာက ေမတၱာသုတ္ ပရိတ္တရားေတာ္ျဖင့့္ တိုက္တြန္းေတာ္မူခဲ့ပါသည္။

[ ေမတၱာဘာ၀နာပြားမ်ားနည္း ]

ဧရာ (မႏၲေလး)

စာၫႊန္း
၁။ ေမတၱာသုတ္ပရိတ္ေတာ္ (ခုဒၵကပါဌပါဠိေတာ္)
၂။ ခုဒၵကပါဌအ႒ကထာ
၃။ ၀ိသုဒၶိမဂၢအ႒ကထာ၊ ျဗဟၼ၀ိဟာရနိေဒၵသ၊ ေမတၱာဘာ၀နာကထာ
၄။ မင္းကြန္းဆရာေတာ္ ဦး၀ိစိတၱသာရာဘိ၀ံသ သီကံုးဖြဲ႕ဆိုေသာ ေမတၱာပြားနည္း လကၤာ
၅။ ပဋိသမၻိဒါမဂၢပါဠိေတာ္၊ ယုဂနဒၶ၀ဂၢ၊ ေမတၱာကထာ (၅၂၈-သြယ္ေသာ ေမတၱာပြားနည္း)
၆။ ဓမၼစကၠပ၀တၱနသုတၱံ (သံယုတ္ပါဠိေတာ္၊ မဟာ၀ဂၢ၊ သစၥသံယုတ္)

kkn,ktho,kka,atn တို႔ကိုယ္စား ေတာင္းဆိုလိုက္တဲ႔ဒီpost ေလးကေတာ့ က်မ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔
၂၁ရာစုရဲ့လူေနမွဳစနစ္တဲ့လား။ နည္းနည္းမွေႏြးေထြးမွဳမရိွတဲ့လူမွဳစနစ္ပံုစံတစ္ခုပါပဲ။ ဇနီးနဲ့ခင္ပြန္းဟာ တစ္အိမ္ထဲမွာရိွေနၾကစဥ္ေတာင္ ေမးလ္ပို ့ၿပီးရင္ဖြင့္ရသည္။ အဲသည္ေန ့ကကြ်န္မပို ့လိုက္သည္က “ဒီေလာကမွာ စိတ္အညစ္ဆံုးမိန္းမတစ္ေယာက္ကိုေျပာပါဆိုရင္ေလာေလာဆယ္ ရွင့္မိန္းမ ဆိုတာ သတိမထားမိဘူးမဟုတ္လား”လို႔ ရင္ဖြင့္ထားတဲ့ (http://privatecrazyworld.blogspot.com/2008/06/because-i.html) Art world မွ မမအတြက္သိဂႌေရ မင္းတို႔ သူငယ္ခ်င္းေတြရထားတဲ႔ အသည္းေတြက ‘ေက်ာက္စရစ္အသည္း၊ လွ်ပ္စစ္အသည္း’ ေတြဆိုရင္ ကိုယ္ ရထားတာက ‘ဘုတ္အုပ္အသည္းႀကီး’ ကြ...။
ဦးခ်စ္ေမာင္ရဲ႕ အယ္ဒီတာ အလုပ္ႀကီးကို၊ ဂ်ာနယ္ေက်ာ္ မမေလးရဲ႕ “သူလိုလူ” ဖတ္ၿပီးကတည္းက သေဘာမက်တာ၊ အယ္ဒီတာ့ ဘိုးေအနဲ႔ လာေတြ႔ေနတယ္... တကယ္ပဲ။
ဒီလူ ေလာဘႀကီးခ်က္ကေတာ႔ ေရးထားၿပီးသမွ် စာေတြအားလံုး သူက edit လုပ္ခ်င္တာ ကလား။
သူ႔ေလာဘနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ကိုယ့္ေမာဟ အေၾကာင္းေလး ေျပာျပခ်င္လို႔ပါ။
က်မတို႔ အရြယ္ (စပ္ကူးမတ္ကူး)မွာ အေျပာမ်ားၾကတဲ႔ အိပ္မေပ်ာ္ျခင္းေရာဂါ။ ဟို တစ္ေယာက္ကလည္း၊ ညညအိပ္မေပ်ာ္ဘူး stressေတြ၊ worryေတြ။ တစ္ေယာက္ကေတာ့ အိပ္ခ်ိန္ကို ေကာင္းေကာင္းမရတာတဲ့။ တစ္ေယာက္ကလည္း အိပ္ခ်ိန္က်မွ မီးလာလို႔ အိမ္အလုပ္ေတြ ထလုပ္ရ။
“ငါတေန႔ ဆယ္နာရီ အနည္းဆံုးအိပ္တယ္”လို႔ ေျပာလိုက္ေတာ့။ “တကယ္လားဟင္တဲ့။”(stress နဲ႔မမ က)။ အားက်သလိုလို။
က်မကလည္း က်န္းမာေရးဘဲ လိုက္စားသလိုလို၊ ကုသိုလ္ေကာင္းလိ႔ုဘဲ ဇိမ္ရစ္သလိုလို အခ်ိဳးနဲ႔ဆိုေတာ့ ‘အပ်င္းမ’ လို႔ မကေလာ္ေတာ့ဘဲ အျခားသူေတြဘက္လွည့္ နင္တို႔ “problem ကဘာလဲဟင္”လို႔ ေမးေနေလရဲ႕။
ဒီမွာ ဒီကေျပာခ်င္ေနတာ…
ေနကုန္ေနခမ္း သူအလုပ္ လုပ္ရပါတယ္။ အိပ္ပစ္ရမဲ႔ အခ်ိန္ေတြကို ႏွေျမာတဲ႔ အ့ဲဒီလူကေလ သူတစ္ေယာက္တည္း ဖတ္ခ်င္သေလာက္စာေတြကို (အိမ္မွာရွိတာေတြေရာ၊ Internet ကေရာ) ေအးေအးလူလူ ဖတ္ႏိုင္ဖို႔၊ အားမနာစတမ္း စု, တု, ျပဳႏိုင္ဖို႔ …
“သီတာ မအိပ္ေသးဘူးလား အိပ္ေတာ႔ေလ အိပ္ အိပ္” နဲ႔ ေျပာလြန္းတဲ့သူ႔ကို အရြဲ႔တိုက္ၿပီး (သူ႔ကိုယ္ပိုင္အခ်ိန္ေတြကို သူ႔တစ္ေယာက္ထဲနဲ႔ ပစ္ထားလိုက္တယ္ ဘာျဖစ္ျဖစ္။)
ငယ္ငယ္ထဲက အအိပ္,မက္လြန္းလို႔ အကိုေတြက ‘မယ္ပ်င္းႀကီးမ’ လို႔ဘြဲ႔ေပးထားတဲ႔ က်မဘဲ ဘယ္ရမလဲ၊ ဘယ္အခ်ိန္ အိပ္လိုက္ အိပ္လိုက္ စိတ္ေကာက္ၿပီးအိပ္တာနဲ႔ကို မတူဘူး။ အိပ္မေပ်ာ္ခင္ ဘုရားဂုဏ္ေတာ္ ပြားတာ တစ္ခါမွ (၉)ပါး မျပည့္ဖူးဘူး။
အိမ္မက္ထဲမွာေတာ့ အိမ္ကလူလည္းပါတယ္။ ကြဲေနရတဲ့ ေဆြေတြမိ်ဳးေတြ အစံုအလင္ပါဘဲ။ တခါမ်ား ျမတ္စြာဘုရားကေလ ဂဏာႏို႔ဆြမ္းေတြ လက္ေတာ္ႏွစ္ဖက္နဲ႔ က်မကို စြန္႔ႀကဲလို႔။ မနက္မိုးလင္းရင္ အ့ဲဒီလူကို အိမ္မက္ေတြ တန္းစီေျပာျပ။ အိပ္ခ်ိန္ၾကာေတာ႔ အိမ္မက္ကလည္း တစ္ပုဒ္မကေတာ့ဘူးေလ။
ေနထြက္လာေတာ႔လည္း နိစၥဓူ၀ ေဆာင္တာေတြ…။
တစ္ခါေတာ႔ စိတ္ေပါက္ေပါက္နဲ႔ ေျပာပစ္လိုက္တယ္။ ေနာင္ဘ၀မ်ားက်ရင္ေတာ့ သနားစရာနဲ႔ အၿမဲတမ္း ေရာျပြမ္းေနတဲ့ ‘မ’ဆိုတဲ့ဆိုတဲ့ သတၱ၀ါ ဘယ္ေတာ့မွ မျဖစ္ပါရေစနဲ႔ေတာ႔လို႔။
ေနႏွင့္ဦးေပါ့ေလ...ေနာက္ ဆယ့္ငါးႏွစ္၊ ႏွစ္ ႏွစ္ဆယ္ေလာက္ က်ရင္ေတာ့ ထိပ္ေျပာင္ေျပာင္နဲ႔ အဲ့ဒီလူႀကီးေလ သူ႔ကို ေရေႏြးငွဲ႔ေပးဖို႔၊ မ်က္စဥ္းခတ္ေပးဖို႔၊ နင္းႏွိပ္ေပးဖို႔၊ ကံဆိုးရင္ ရွဴးရွဴးပါတည္ဖို႔။ သီတာ၊ သီတာနဲ႔ တ တာထဲ၊ တာေနမွာ ျမင္ေယာင္ေသး…
အဲ႔ဒီအခ်ိန္ကို ေစာင့္ရင္း၊ က်မကေတာ႔ အိမ္မက္ေတြဆက္မက္ ေနရဦးမွာေပါ႔ေလ။
က်မ ရည္ရြယ္သူအားလံုးလည္း က်မလိုဘဲေတးထားၾကမည္ဟု ယံုၾကည္ပါသည္။
ခ်စ္ေသာသူမ်ား ခ်စ္တတ္ၾကပါေစ။
ေမတၱာျဖင့္

အဘိဓမၼာ ႏွင့္ ဓမၼာ

ပင္လယ္သမုဒၵရာသည္ အလြန္က်ယ္ေျပာေသာ သေဘာ႐ွိသည္။ အလြန္နက္႐ိႈင္းေသာ သေဘာလည္း႐ွိသည္။ ထိုပင္လယ္သမုဒၵရာႏွင့္ ႏိႈင္းစာလွ်င္၊ ဘ၀အဆက္ဆက္က်င္လည္ခဲ့ရေသာ သံသရာကား အစရွာ၍ မရႏိုင္ေအာင္ အလြန္႐ွည္လ်ားလွသည္။ သံသရာဟူသည္ ခႏၶာ၊ အာယတန၊ ဓာတ္ဟူေသာတရားတို႔ အဆက္မျပတ္ တရစပ္ ျဖစ္ပ်က္ေနေသာ အစဥ္ဟု အဓိပၸယ္ဖြင့္သည္။ ထိုသို႔ အေျပာက်ယ္ေသာ သံသရာအား ကူးခတ္လြန္ေျမာက္ႏိုင္ရန္ အတြက္ ခႏၶာ၊ အာယတန၊ ဓာတ္ဟူေသာတရားတို႔ကို ဘုရား႐ွင္က ၀ိနည္း၊ သုတၱန္၊ ဘိဓမၼာဟူေသာ ပိဋကသံုးသြယ္ နည္းပင္လယ္ႀကီးျဖင့္ ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့သည္။ ဤသို႔ေဟာၾကားေတာ္မူႏိုင္ျခင္းသည္လည္း ေဉယ်ဓမၼ ေခၚ သိႏိုင္ေသာတရားမွန္သမွ်အား အႂကြင္းအက်န္မရွိ ထိုးထြင္း၍ သိေတာ္မူႏိုင္ေသာ သဗၺညဳတဉာဏ္ေတာ္၏ က်ယ္ေျပာနက္႐ိႈင္းမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပသည္။ ပင္လယ္သမုဒၵရာ, သံသရာ, ပိဋကသံုးပံု ေဒသနာနည္း အသြယ္သြယ္ ႏွင့္ သဗၺညဳတဉာဏ္ေတာ္တို႔အား က်ယ္ေျပာ နက္႐ိႈင္းသည့္ သာဂရ (ပင္လယ္) ေလးပါးဟု စာေပတြင္ သတ္မွတ္ထားသည္။

ပိဋကသံုးပံု ေဒသနာေတာ္နည္း အသြယ္သြယ္ဟူေသာ နယသာဂရတြင္ အဘိဓမၼာေဒသနာေတာ္သည္ အျခားေသာ ေဒသနာေတာ္တို႔ထက္ သာလြန္ထူျခားစြာ နက္နဲက်ယ္ေျပာ၏။ ထိုသို႔ သာလြန္ထူးျခား (ဓမၼာတိေရက ဓမၼာ၀ိေသသ) ၍ပင္၊ “အဘိဓမၼာ” ဟူေသာ အမည္ေဆာင္ေလသည္။

အဘိဓမၼာေဒသနာေတာ္သည္ “ကုသလာဓမၼာ၊ အကုသလာဓမၼာ၊ အဗ်ကတာဓမၼာ” အစခ်ီ၍ “ဓမၼ” တို႔ကို အေသးစိတ္နည္း အသြယ္သြယ္ျဖင့္ ေဟာၾကားထားသည္။ ဓမၼကို “တရား” ဟူေသာ ျမန္မာေ၀ါဟာရျဖင့္ ဖလွယ္၍သံုးသည္။ ဓမၼသည္ ေနရာ အသံုးအႏႈန္းအလိုက္ အနက္အဓိပၸါယ္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေဆာင္သည္။ ျမတ္စြာဘုရားေဟာၾကားအပ္ေသာ တရားေဒသနာ (Teaching) ဟုဆိုလိုသည္လည္း ႐ွိသည္။ သုတ္, ဂါထာ, ဥဒါန္းစသျဖင့္ သင္ယူအပ္ေသာ စာေပပရိယတၱိ (Scripture) ကို ဆိုလိုသည္လည္း႐ွိသည္။ ဓမၼ, အဓမၼ (တရားျခင္း, မတရားျခင္း) စသည္တြင္ ေကာင္းေသာဂုဏ္ (moral quality, righteousness) ဟုအနက္ရသည္။ ဓမၼစၾကာတြင္ “ဒိ႒ဓေမၼာ ပတၱဓေမၼာ” စသျဖင့္ ေဟာၾကားရာ၌ ျမင္အပ္, ဆိုက္ေရာက္အပ္သည့္ သစၥာတရား (Truth) ဟူသည့္ အဓိပၸါယ္ရသည္။ ဉာဏ္ျဖင့္သိအပ္ေသာတရား (ေဉယ်ဓမၼ) ဟူေသာ အဓိပၸါယ္ေဆာင္သည္လည္း ရွိ၏။ ပုဂၢိဳလ္, သတၱ၀ါမဟုတ္ေသာ သေဘာတရားသက္သက္ဟု အဓိပၸါယ္ရသည္ လည္း႐ွိသည္။ အဘိဓမၼာေဒသနာတြင္ကား ပုဂၢိဳလ္, သတၱ၀ါမွ ဆိတ္သုန္းေသာ သုညတတရား၊ သဘာ၀တရားတို႔ကို ပဓာနထား၍ ေဟာၾကားထားသည္။

အဘိဓမၼာ ကထာ၀တၳဳက်မ္းတြင္ “ပုဂၢိဳလ္အား မွန္ကန္ေသာသေဘာ, ျမတ္ေသာသေဘာျဖင့္ ရအပ္သေလာ?” (ပုဂၢေလာ ဥပလဗၻတိ သစၥိက႒ပရမေတၳနာတိ) ဟု စီစစ္ေ၀ဖန္၍ ေဟာၾကားထားသည္။ ထိုေဒသနာအား မွီး၍ ဉာဏ္ျဖင့္ မေဖာက္မျပန္ ဟုတ္တိုင္းမွန္စြာ သိအပ္(ရအပ္)ေသာ သေဘာတရားတို႔ကို “ပရမတၳတရား” ဟုေခၚသည္။ အမွန္တကယ္မ႐ွိ အထင္ျဖင့္သာ ႀကံဆ၍သိရေသာ “ငါ သူတစ္ပါး ပုဂၢိဳလ္ သတၱ၀ါ” စသည္တို႔အား “ပညတၱိတရား”ဟု ေခၚသည္။ ပရမတ္တရားတို႔သည္ (အမွန္႐ွိသည့္အတိုင္း) ဉာဏ္ျဖင့္သိရေသာ တရားျဖစ္၍၊ ပညတ္တရားတို႔သည္ (အမွန္႐ွိသည္မွ ေသြဖီ၍) အထင္ျဖင့္ သိရေသာတရားျဖစ္သည္။ ပညတ္သည္ အထင္ျဖင့္ ၿပီးေသာတရား (ပရိကပၸသိဒၶ) ျဖစ္၍၊ ပရမတ္သည္ မိမိ၏ ပင္ကိုယ္သဘာ၀အားျဖင့္ ၿပီးေသာတရား (သဘာ၀သိဒၶ)ျဖစ္သည္။

“အတၱေနာ သဘာ၀ံ ဓာေရႏၲီတိ ဓမၼာ” မိမိ၏ သေဘာကို မိမိေဆာင္ေသာၾကာင့္ ဓမၼာဟု ေခၚရေၾကာင္း ဓမၼသဂၤဏီအဖြင့္က်မ္းျဖစ္ေသာ အ႒သာလိနီအ႒ကထာတြင္ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ျပသည္။ သေဘာတရားဟူသည္ သဘာ၀ဓမၼကို ျမန္မာမႈျပဳထားျခင္းျဖစ္သည္။ သေဘာ ႏွင့္ သဘာ၀သည္ အနက္အဓိပၸါယ္အတူတူပင္ျဖစ္ေသာ္လည္း၊ ျမန္မာစာတြင္ သြင္ျပင္လကၡဏာ အမူအရာ တို႔ကို သေဘာဟု သံုးႏႈန္းေလ့႐ွိၿပီး၊ သဘာ၀ဟုဆိုလွ်င္ ေတာေတာင္ေရေျမ မိုးေလ၀သစေသာ လူတို႔ဖန္တီးထားျခင္းမဟုတ္ပဲ အလိုလိုျဖစ္ေပၚေနေသာ အရာမ်ား အျဖစ္နားလည္ၾကသည္။

ပထမအဓိပၸါယ္အရ “ပူျခင္း, ေအးျခင္း, သိျခင္း, ခံစားျခင္း” စသျဖင့္ အသိစိတ္တြင္ သိေစႏိုင္မည့္ အမူအရာ, အသြင္ျပင္, အမွတ္အသား လကၡဏာမ်ားကိုဆိုသည္။ သဘာ၀သည္ပင္ လကၡဏာျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ “အတၱေနာ လကၡဏံ ဓာရယႏၲီတိ ဓမၼာ” မိမိ၏ လကၡဏာကို ေဆာင္ေသာၾကာင့္ ဓမၼာ ဟုေခၚေၾကာင္း သေမၼာဟ၀ိေနာဒနီေခၚ အဘိဓမၼာ၀ိဘင္း အဖြင့္အ႒ကထာက်မ္းက ထပ္မံ၍ ဖြင့္ျပျပန္သည္။

ေ၀ါဟာရတို႔သည္ ဓာတ္ ေခၚ အနက္ဓိပၸါယ္ ရင္းျမစ္(root) မ်ားမွ ဆင္းသက္လာသည္ဟု ယူဆသည့္အားေလ်ာ္စြာ၊ အ႒ကထာေခတ္စာေပတို႔တြင္ ဓာတ္တို႔၏ အနက္ကိုေဖာ္၍ ေ၀ါဟာရတို႔၏ အဓိပၸါယ္ကို ဖြင့္ဆိုေလ့ ႐ွိခဲ့ၾကသည္။ ဓမၼာဟူေသာ ေ၀ါဟာရအား “√ဓာ = ေဆာင္ျခင္း” ဟူေသာ ဓာတ္နက္သံပါေအာင္ မိမိလကၡဏာကို ေဆာင္၍ ဓမၼ၊ မိမိ သဘာ၀ကို ေဆာင္၍ ဓမၼ စသျဖင့္ ဖြင့္ဆိုၾကေလသည္။ ဤတြင္ သဘာ၀၏ ေနာက္ကြယ္တြင္ ထိုသဘာ၀ကို ေဆာင္ထားေသာ အရာတစ္ခုခု ရွိေနသေယာင္၊ ခက္မာမႈစေသာ လကၡဏာတို႔ေနာက္ကြယ္တြင္ ထိုခက္မာမႈလကၡဏာကို ေဆာင္ထားေသာ အရာတစ္ခုခု ရွိေနသေယာင္ အထင္မွားဖြယ္႐ွိသည္။ အေနာက္တိုင္းဒႆနတို႔တြင္လည္း ေခတ္အဆက္ဆက္ phenomenon ေခၚ သြင္ျပင္လကၡဏာတို႔၏ ေနာက္ကြယ္တြင္ ပကတိ တည္႐ွိေနေသာ အႏွစ္သာရတရား (essence) ရွိသည္ဟု ယူဆခဲ့ၾကေလသည္။ အေပၚယံသြင္ျပင္လကၡဏာတုိ႔သည္ ျဖစ္ေပၚေျပာင္းလြဲေနၾကေသာ္လည္း တည္တန္႔ခိုင္ၿမဲေသာ အႏွစ္သာရတရားတို႔ အေပၚမွီ၍ ျဖစ္ေပၚၾကျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ယူဆၾကသည္။ အဘိဓမၼာေဒသနာသည္ အနတၱေဒသနာျဖစ္သည္။ “အသာရေ႒န အနတၱာ” ဟူေသာစကားအတိုင္း အႏွစ္သာရမ႐ွိျခင္းသည္ပင္ အနတၱသေဘာျဖစ္ရာ၊ သဘာ၀ႏွင့္ သဘာ၀ႏၲ ေခၚ သဘာ၀ကိုေဆာင္ေသာ အခံျဒပ္ (substance) ဟု ႏွစ္မ်ိဳး မကြဲျပားပါ။ လကၡဏ ႏွင့္ လကၡဏာကိုေဆာင္ေသာတရားဟု ႏွစ္မ်ိဳး မကြဲပါ။ ခက္မာျခင္းဟူေသာ လကၡဏာသည္ပင္ ပထ၀ီဟူေသာ ဓမၼျဖစ္သည္။ သဘာ၀သည္ပင္ ဓမၼျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ “န စ ဓာရိယမာနသဘာ၀ါ အေညာ ဓေမၼာ နာမ နတၳိ - ေဆာင္ထားေသာသဘာ၀တို႔မွတစ္ပါး ဓမၼဟု အမည္ရျခင္းမ႐ွိ” ဟု မဟာဋီကာက ဖြင့္ျပသည္။

ဒုတိယအဓိပၸါယ္အရ ေတာေတာင္ေရေျမ မိုးေလ၀သစေသာ လူတို႔ဖန္တီးထားျခင္းမဟုတ္ပဲ အလိုလိုျဖစ္ေပၚေနေသာ အရာမ်ားအားလည္း သဘာ၀ဟု ေခၚသည္။ လူနတ္ျဗဟၼာတုိ႔က ဖန္တီးထားျခင္း မဟုတ္။ အတၱက ဖန္တီးထားျခင္း မဟုတ္။ သဘာ၀အေလ်ာက္ ျဖစ္ပ်က္ေျပာင္းလဲေနရေသာ တရားမ်ားဟု ဆိုလိုသည္။ သဘာ၀ ဟူေသာ ပါဠိေ၀ါဟာရအား (သ-မိမိကိုယ္တိုင္၏ + ဘာ၀-ျဖစ္ျခင္း) မိမိကိုယ္တိုင္၏ ျဖစ္ျခင္း၊ မိမိအလိုလို ျဖစ္ျခင္းဟူေသာ အနက္အဓိပၸါယ္ရသည္။ အေနာက္တိုင္းဒႆနတို႔မွ thing-in-itself/ being-in-itself ဟူေသာ အဓိပၸါယ္ရသည္။ ဤတြင္လည္း သဘာ၀သိပၸံပညာ ႏွင့္ အခ်ိဳ႕ဒႆနတို႔တြင္ကဲ့သို႔ နာမ္တရား၏ အခန္းက႑ကို ပစ္ပယ္ကာ ႐ုပ္၀ါဒကို ေစာင္းေပးေသာ အစြန္းတရားမ်ားႏွင့္ ႀကံဳေတြ႔ႏိုင္သည္။ သူ႔အလိုအေလ်ာက္ျဖစ္ပ်က္ေနသည္ဟူေသာ အဓိစၥသမုပၸႏၷအယူမ်ိဳးသို႔ ေရာက္သြားႏိုင္သည္။ အဘိဓမၼာတြင္ နာမ္တရားတို႔သည္လည္း သဘာ၀ျဖစ္သည္။ ႐ုပ္နာမ္တရားတို႔သည္ အေၾကာင္းမဲ့သက္သက္ မိမိအစြမ္းျဖင့္ ျဖစ္တည္ၾကရသည္ဟူ၍ မ႐ွိ။ ဓမၼတစ္ပါးသည္ အျခားေသာဓမၼတို႔ အေပၚတြင္ အေၾကာင္းတရားအျဖစ္ တည္မွီ၍ ျဖစ္ရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ သဘာ၀ကို အဓိပၸါယ္ေကာက္မလြဲေစရန္ “ဓာရိယႏၲိ ၀ါ ပစၥေယဟိ, ဓာရိယႏၲိ ၀ါ ယထာသဘာ၀ေတာတိ ဓေမၼာ– အေၾကာင္းအားျဖင့္ ေဆာင္တတ္၏, ဤသို႔ သဘာ၀အားျဖင့္ ေဆာင္တတ္၍ ဓမၼ” ဟု အ႒သာလိနီတြင္ ဆက္၍ ဖြင့္ဆိုထားသည္။

အခ်ဳပ္အားျဖင့္ကား ဓမၼသည္ သြင္ျပင္လကၡဏာကို ေဆာင္ေသာတရားျဖစ္သည္။ သဘာ၀ကို ေဆာင္ေသာ တရားျဖစ္သည္။ “√ဓာ-ေဆာင္ျခင္း” ဟူေသာ စကားရင္းျမစ္၏ အနက္သံပါေအာင္ အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ရေသာ္လည္း သြင္ျပင္လကၡဏာ, သဘာ၀တရားတို႔၏ ေနာက္ကြယ္၌ ထိုသဘာ၀ကို ေဆာင္ထားေသာ အခံျဒပ္ အႏွစ္သာရတရားဟူ၍ မရွိ။ သဘာ၀တရားဆိုရေသာ္လည္း မိမိကိုယ္တိုင္ ရပ္တည္ႏိုင္စြမ္းမရွိ။ အေၾကာင္းတရားတို႔က ေဆာင္ထား၍သာ ဓမၼဟုေခၚရျခင္း ျဖစ္သည္။ ဓမၼ၏ အနက္အဓိပၸါယ္ကား က်ယ္ေျပာ နက္႐ိႈင္းသည္။ အဘိဓမၼာေဒသနာက ထိုဓမၼတို႔ကို က်ယ္ေျပာ နက္႐ိႈင္းစြာ နည္းအသြယ္သြယ္ျဖင့္ ပိုင္းျခားေ၀ဖန္၍ ျပသည္။ နယသာဂရေခၚ နည္းပင္လယ္၏ က်ယ္ေျပာ နက္႐ိႈင္းမႈျဖင့္ ဗုဒၶျမတ္စြာ၏ ဉာဏသာဂရေခၚ ဉာဏ္ေတာ္၏ က်ယ္ေျပာ နက္႐ိႈင္းမႈကို မွန္းဆ ၾကည္ညိဳႏိုင္ေပသည္။

ဧရာ (မႏၲေလး)

စာၫႊန္း။
(၁) အ႒သာလိနီ၊ သေမၼာဟ၀ိေနာဒနီ၊ ဓမၼသဂၤဏီ မူလဋီကာ
(၂) မဟာဂႏၶာ႐ံုဆရာေတာ္၏ အ႒သာလိနီဘာသာဋီကာ
(၃) “The Dhamma Theory: Philosophy Conerstone of Abhidhamma” by Prof. Dr. Y. Karunadasa, The Wheel publication No. 412/413.

"Loving-kindness is love without attachment, craving or lust."

Notes: 12 ways x 4 kinds of mettā = 48 kinds of mettā

AhaṃAvero homi.	အဟံ အေ၀ေရာ ေဟာမိ	May I be free from enmity(danger)
Abyāpajjo homi.	အဗ်ာပေဇၨာ ေဟာမိ	Be free from mental suffering.
Anīgho homi.	အနီေဃာ ေဟာမိ	Be free from physical suffering.
Sukhī attānaṃ pariharāmi	သုခီ အတၱာနံ ပရိဟရာမိ	Take care of myself happily.
______________
mama mātāpitu Ācariyā ca	မမ မာတာပိတု အာစရိယာ စ	May my parents, teachers
Ñata mittā ca	ဉာတ မိတၱာ စ	Relatives,
Sabrahmacārīno ca	သျဗဟၼစာရီေနာ စ	And dhamma friends,
Averā hontu	အေ၀ရာ ေဟာႏၲဳ	May they be free from enmity,
Abyāpajjā hontu	အဗ်ာပဇၨာ ေဟာႏၲဳ	Be free from mental suffering,
Anīghā hontu	အနီဃာ ေဟာႏၲဳ	Be free from physical suffering,
Sukhī attānaṃ pariharantu	သုခီ အတၱာနံ ပရိဟရႏၲဳ	Take care of themselves happily.
______________
Imasmiṃ ārāme	ဣမသၼႎ အာရာေမ	In this compound
sabbe yogino	သေဗၺ ေယာဂိေနာ	May all yogis (mediators)
Averā hontu	အေ၀ရာ ေဟာႏၲဳ	Be free from enmity,
Abyāpajjā hontu	အဗ်ာပဇၨာ ေဟာႏၲဳ	Be free from mental suffering,
Anīghā hontu	အနီဃာ ေဟာႏၲဳ	Be free from physical suffering,
Sukhī attānaṃ pariharantu	သုခီ အတၱာနံ ပရိဟရႏၲဳ	Take care of themselves happily.
______________
Imasmiṃ ārāme	ဣမသၼႎ အာရာေမ	In this compound,
Sabbe bhikkhu	သေဗၺ ဘိကၡဳ	May all the monks
Samnerā ca	သမေဏရာ စ	And novice monks
Upāsaka upāsikāyo ca	ဥပါသက ဥပါသိကာေယာ စ	Laymen and laywomen
Averā hontu,	အေ၀ရာ ေဟာႏၲဳ	Be free from enmity,
Abyāpajjā hontu,	အဗ်ာပဇၨာ ေဟာႏၲဳ	Be free from mental suffering,
Anīghā hontu,	အနီဃာ ေဟာႏၲဳ	Be free from physical suffering,
Sukhī attānaṃ pariharantu.	သုခီ အတၱာနံ ပရိဟရႏၲဳ	Take care of themselves happily.
______________
Amhākaṃ catupaccaya dāyākā	အမွာကံ စတုပစၥယ ဒါယာကာ	May our donors of four requisites
Averā hontu,	အေ၀ရာ ေဟာႏၲဳ	Be free from enmity,
Abyāpajjā hontu,	အဗ်ာပဇၨာ ေဟာႏၲဳ	Be free from mental suffering,
Anīghā hontu,	အနီဃာ ေဟာႏၲဳ	Be free from physical suffering,
Sukhī attānaṃ pariharantu.	သုခီ အတၱာနံ ပရိဟရႏၲဳ	Take care of themselves happily.
______________
Amhākaṃ ārakkha devatā	အမွာကံ အာရကၡာ ေဒ၀တာ	May our guardian deities
Imasmiṃ vihāre	ဣမသၼႎ ၀ိဟာေရ	In this temple
Imasmiṃ āvāse	ဣမသၼႎ အာ၀ါေသ	In this dwelling
Imasmiṃ ārāme	ဣမသၼႎ အာရာေမ	In this compound
Ārakkha devatā	အာရကၡ ေဒ၀တာ	May guardian deities
Averā hontu,	အေ၀ရာ ေဟာႏၲဳ	Be free from enmity,
Abyāpajjā hontu,	အဗ်ာပဇၨာ ေဟာႏၲဳ	Be free from mental suffering,
Anīghā hontu,	အနီဃာ ေဟာႏၲဳ	Be free from physical suffering,
Sukhī attānaṃ pariharantu.	သုခီ အတၱာနံ ပရိဟရႏၲဳ	Take care of themselves happily.
______________
5 - Anodhisa pharaṇ Mettā	အေနာဓိသ ဖရဏ ေမတၱာ ၅-ပါး	Unspecified Pervasion of Mettā
1. Sabbe sattā	၁။ သေဗၺ သတၱာ	May all beings
2. Sabbe pāṇā	၂။ သေဗၺ ပါဏာ	All breathing beings
3. Sabbe bhūtā	၃။ သေဗၺ ဘူတာ	All creatures
4. Sabbe puggalā	၄။ သေဗၺ ပုဂၢလာ	All individuals
5. Sabbe attabhāva-pariyāpannā	၅။ သေဗၺ အတၱဘာ၀ပရိယာပႏၷာ	All personalities
7- Odhisa pharaṇ Mettā	ၾသဓိသ ဖရဏ ေမတၱာ ၇-ပါး	Specified Pervasion of Mettā
6. Sabbā itthiyo	၆။ သဗၺာ ဣတၳိေယာ	All women
7. Sabbe purisā	၇။ သေဗၺ ပုရိသာ	All men
8. Sabbe Ariyā	၈။ သေဗၺ အရိယာ	All noble ones
9. Sabbe anariyā	၉။ သေဗၺ အနရိယာ	All not noble ones
10. Sabbe devā	၁၀။ သေဗၺ ေဒ၀ါ	All deities
11. Sabbe manussā	၁၁။ သေဗၺ မႏုႆာ	All human beings
12. Sabbe vinipātikā	၁၂။ သေဗၺ ၀ိနိပါတိကာ	All those in unhappy states
(A) Averā hontu,	အေ၀ရာ ေဟာႏၲဳ	Be free from enmity,
(B) Abyāpajjā hontu,	အဗ်ာပဇၨာ ေဟာႏၲဳ	Be free from mental suffering,
(C) Anīghā hontu,	အနီဃာ ေဟာႏၲဳ	Be free from physical suffering,
(D) Sukhī attānaṃ pariharantu.	သုခီ အတၱာနံ ပရိဟရႏၲဳ	Take care of themselves happily.
Dukkhā muccantu	ဒုကၡာ မုစၥႏၲဳ	May they be free from suffering
Yathā Laddha-sampattito	ယထာ လဒၶသမၸတၱိေတာ	May whatever relatedness possessed
mā vigacchantu	မာ ၀ိဂစၧႏၲဳ	Not be lost
Kammassakā	ကမၼႆကာ	Have kamma as their true property.
______________
Notes: 12 ways x 4 kinds of mettā	= 48 kinds of mettā
ဒုကၡာ မုစၥႏၲဳ =		က႐ုဏာဘာ၀နာ(development of Compassion)
ယထာ လဒၶသမၸတၱိေတာ မာ ၀ိဂစၧႏၲဳ=		မုဒိတာဘာ၀နာ ( development of Sympathetic Joy)
ကမၼႆကာ=		ဥေပကၡာဘာ၀နာ (development of Equanimity)
______________
10 - disā pharaṇ Mettā	ဒိသာ ဖရဏ ေမတၱာ	Directional Pervasion of Mettā
1. Puratthimāya disāya	၁။ ပုရတၳိမာယ ဒိသာယ	In the Eastern direction
2. Pacchimāya disāya	၂။ ပစၧိမာယ ဒိသာယ	In the Western direction
3. Uttarāya disāya	၃။ ဥတၱရာယ ဒိသာယ	In the Northern direction
4. Dakkhiṇāya disāya	၄။ ဒကၡိဏာယ ဒိသာယ	In the Southern direction
5. Puratthimāya anudisāya	၅။ ပုရတၳိမာယ အႏုဒိသာယ	In the South-East direction
6. Paccimāya anudisāya	၆။ ပစၧိမာယ အႏုဒိသာယ	In the North-West direction
7. Uttarāya anudisāya	၇။ ဥတၱရာယ အႏုဒိသာယ	In the North-East direction
8. Dakkhiṇāya anudisāya	၈။ ဒကၡိဏာယ အႏုဒိသာယ	In the South-West direction
9. Heṭṭhimāya disāya	၉။ ေဟ႒ိမာယ ဒိသာယ	In the downward direction
10. Uparimāya disāya	၁၀။ ဥပရိမာယ ဒိသာယ	In the upward direction
Sabbe sattā, Sabbe pāṇā	သေဗၺ သတၱာ, သေဗၺ ပါဏာ	May all beings, all breathing beings
Sabbe bhūtā, Sabbe puggalā	သေဗၺ ဘူတာ, သေဗၺ ပုဂၢလာ	All creatures, all individuals
Sabbe attabhāva-pariyāpannā	သေဗၺ အတၱဘာ၀ပရိယာပႏၷာ	all personalities
Sabbā itthiyo, Sabbe purisā	သဗၺာ ဣတၳိေယာ, သေဗၺ ပုရိသာ	All women, all men
Sabbe Ariyā, Sabbe anariyā	သေဗၺ အရိယာ, သေဗၺ အနရိယာ	All noble ones, all not noble ones
Sabbe devā, Sabbe manussā	သေဗၺ ေဒ၀ါ, သေဗၺ မႏုႆာ	All deities, all human beings
Sabbe vinipātikā	သေဗၺ ၀ိနိပါတိကာ	All those in unhappy states
(A) Averā hontu,	အေ၀ရာ ေဟာႏၲဳ	Be free from enmity,
(B) Abyāpajjā hontu,	အဗ်ာပဇၨာ ေဟာႏၲဳ	Be free from mental suffering,
(C) Anīghā hontu,	အနီဃာ ေဟာႏၲဳ	Be free from physical suffering,
(D) Sukhī attānaṃ pariharantu.	သုခီ အတၱာနံ ပရိဟရႏၲဳ	Take care of themselves happily.
Dukkhā muccantu	ဒုကၡာ မုစၥႏၲဳ	May they be free from suffering
Yathā Laddha-sampattito	ယထာ လဒၶသမၸတၱိေတာ	May whatever relatedness possessed
mā vigacchantu	မာ ၀ိဂစၧႏၲဳ	Not be lost
Kammassakā	ကမၼႆကာ	Have kamma as their true property.
Notes: 10 directions x 48 kinds of mettā	= 480 kinds of mettā (directional)
480 directional + 48 undirectional	= 528 Kinds of mettā
______________
Uddhaṃ yāva bhavaggā ca	ဥဒၶံယာ၀ ဘ၀ဂၢါ စ	As far as the highest existence
Adho yāva avīcitto	အေဓာ ယာ၀ အ၀ီစိေတာ	And as far down as the lowest
Samantā cakkavāḷesu	သမႏၲာ စကၠ၀ါေဠသု	In the entire universe
Ye sattā pathavīcarā	ေယ သတၱာ ပထ၀ီစရာ	Whatever beings that move on earth
Abyāpajjā niverā ca	အဗ်ာပဇၨာ နိေ၀ရာ စ	May they be free from suffering and enmity
Niddukkhā ca anupaddavā	နိဒၵဳကၡာ စ ႏုပဒၵ၀ါ	from physical suffering and dangers
______________
Uddhaṃ yāva bhavaggā ca	ဥဒၶံယာ၀ ဘ၀ဂၢါ စ	As far as the highest existence
Adho yāva avīcitto	အေဓာ ယာ၀ အ၀ီစိေတာ	And as far down as the lowest
Samantā cakkavāḷesu	သမႏၲာ စကၠ၀ါေဠသု	In the entire universe
Ye sattā udakecarā	ေယ သတၱာ ဥဒေကစရာ	Whatever beings that move in water
Abyāpajjā niverā ca	အဗ်ာပဇၨာ နိေ၀ရာ စ	May they be free from suffering and enmity
Niddukkhā ca anupaddavā	နိဒၵဳကၡာ စ ႏုပဒၵ၀ါ	from physical suffering and dangers
______________
Uddhaṃ yāva bhavaggā ca	ဥဒၶံယာ၀ ဘ၀ဂၢါ စ	As far as the highest existence
Adho yāva avīcitto	အေဓာ ယာ၀ အ၀ီစိေတာ	And as far down as the lowest
Samantā cakkavāḷesu	သမႏၲာ စကၠ၀ါေဠသု	In the entire universe
Ye sattā ākā secarā	ေယ သတၱာ အာကာေသစရာ	Whatever beings that move in air
Abyāpajjā niverā ca	အဗ်ာပဇၨာ နိေ၀ရာ စ	May they be free from suffering and enmity
Niddukkhā ca anupaddavā	နိဒၵဳကၡာ စ ႏုပဒၵ၀ါ	from physical suffering and dangers

ကိုAlvin၏ ေ၀မွ်ျခင္း- The chant of Metta (Pali/English/Myanmar)

သဒၶါခရီး အလယ္

ဤပံုကို အရွင္ပညာ၀ံသ မဟာဓမၼာစရိယ;M.A ၏ မိေထြးေတာ္ေဂါတမီႏွင့္ ဘိကၡဳနီသာသနာ စာအုပ္မ်က္ႏွာဖံုးမွ ရယူပါသည္

ဒီအ၀တ္ ၀တ္ဖို႔ ဘယ္လို သဒၶါတရား နဲ႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္လဲ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ဆန္းစစ္ေတာ့
သဒၶါ ဆိုတဲ့ တရားကို ၾကည္လင္ျခင္းလို႔ပဲ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ရေလမလား။
ေနာက္ႀကိစိတ္ေတြ နည္းပါးသြားတာေတာ႔ သိသိသာသာပဲ။
ၾကည္လင္ေနတဲ့ စိတ္အခံဓါတ္ေၾကာင့္ ေပလား။
ၾကားဖူးထားတဲ့ “ဥာဏ္မျမင္၊ အထင္နဲ႔သာ ၿပီးေရာ” ဆိုတဲ့ စကား၊ “ကိုယ္႔စိတ္နဲ႔ႏိႈင္း မ႐ိုင္း” ဆိုတဲ့ စကားေတြ ရဲ႕ အဓိပၸါယ္ ေကာင္းေကာင္းနားလည္လာတယ္။ ဘယ္အရာကို မဆို ကိုယ့္စိတ္နဲ႔ ႏိႈင္းၿပီး ထင္ခ်င္တိုင္းထင္၊ ေနာက္ဆက္တြဲ အေျပာ၊ အလုပ္ေတြ ပါလာ။ အဆံုးမွာ စစ္ၾကည့္ေတာ့ အမွားကအမ်ားသား။ ဒီလိုနဲ႔ ဟင္းဟင္း… ကိုယ့္အဆင့္အတန္းကို ကိုယ့္ဖာသာ အကဲခတ္မိလာတယ္။ အျမတ္ေတြပါ။
အဘိဓမၼာ သင္တန္းတက္ဖူးေပမဲ႔ စိတ္ေတြ အစဥ္အတိုင္း ဘယ္လိုျဖစ္သြားတယ္ဆိုတာ ကိုယ္ေတြ႔ နဲ႔ ကိုက္ၾကည္႔ႏိုင္ဖို႔ေ၀းစြ၊ စာေတြ႔ အျဖစ္ေတာင္ အလြတ္မရႏိုင္တဲ့ ကိုယ့္အဆင့္အတန္း။
လိုေသးတယ္။ လိုေသးတယ္။
အဆင့္အတန္းရွိတဲ့ သာသနာမွာ ေအာက္ဆံုးအဆင့္ေလးေလာက္ေတာ့ မွီမိ၊ ေထာက္မိေအာင္…

ႀကိဳးစားစမ္း။ ႀကိဳးစားလိုက္စမ္း။

ေမတၱာခရီးအစ

သတိထားမိေနတာပဲလား…
အတၱ၊ မာန၊ ေလာဘ၊ ေဒါသ နဲ႔ ေမာဟေတြ
ေပ်ာက္ကြယ္ေနတဲ႔ ေမတၱာတရား။
ကိုယ္ဘယ္လိုမွေန မေပ်ာ္ေတာ့ဘူး။
အခြင့္အေရးဆိုတာ၊ တသက္မွာ ႏွစ္ခါေပၚဖို႔ မလြယ္ဘူးတဲ႔…
ကံေကာင္းေထာက္မ,လို႔ေပပဲလား။
ဒီအခြင့္အေရးကို အမိအရ ကိုယ္,ဆုပ္ကိုင္ႏိုင္ခဲ့တယ္။
ေက်းဇူးပါကြယ္။
...............
"ငါ၏ကိုယ္မွာ၊ နံသာေမႊးႀကိဳင္၊ ၿမဲခိုင္လွစြာ၊ ေကာင္းရာမျမင္၊ ဆံပင္သာရွိ၊ အေမႊးရွိ၍၊ ရွိသည့္လက္သည္း၊ ေျခအသည္းႏွင္၊့ သြားလည္းတစ္ေထြ၊ အေရတမ်ိဳး၊ ညွီနံဆိုးသည္၊ အသိုးအပုတ္ခ်ည္းပါတကား။ "
ရႈပ္ေထြးထူထပ္၊ လိမ္ေကာက္ၾကမ္းရွ၊ ဒုကၡေပးလွတဲ့ ဒီဆံပင္ေတြ ရိတ္သင္လိုက္ရတာနဲ႔တင္ စိတ္ထဲေတာ္ေတာ္ရွင္းသြားတယ္။
တစ္ေယာက္ေသာသူက သူရိတ္ေပးပါရေစ လို႔ ဆရာေလးထံခြင့္ေတာင္းေလေတာ့
သားဦးေလးဖြားၿပီးစ ယုယစြာၿဖီးသင္ သူရွင္းကာေပးခဲ့တာသတိရ
ဆရာေလးခြင့္မေပးခဲ့တာ စိတ္ထဲက ဒီလိုနားလည္ ...
“တဏွာရာဂသည္ ေမတၱာလိုလိုႏွင့္ ၀င္တတ္သည္” ဟု ရွင္ေတာ္ဘုရား ထုတ္ေဖၚေဟာၾကား၊ မိုးကုတ္ဆရာေတာ္ ဘုရားႀကီးထံမွ တဆင့္နားၾကားခဲ့ရဖူးေလေသာ တရားေတာ္ကို အမွတ္ရ...

ပညာစခန္း တတ္လွမ္းစဟန္ျပင္ သတိတရား ကိုယ္ရံုကို ခ်ပ္၀တ္တန္ဆာလို ဆင္ျမန္းရပါေလၿပီ။
မသုမနစာရီ

...............

အာရံုဆြမ္းစားဖို႔ အိမ္တစ္အိမ္ကို ၾကြရတယ္။ ဆရာေတာ္ႀကီးက ေရွ႕ဆံုးကၾကြလို႔ သံဃာေလးပါးတန္းစီလို႔ လိုက္တယ္။ ေနာက္ကမွ သားကိုရင္။ ဆရာေလး မပုညက ကိုရင္ေနာက္က ခပ္ခြာခြာေလးလိုက္။ ေနာက္ကမွ အမွတ္သတိနဲ႔ မသုမနေပါ့။
ေ၀လီေ၀လင္း စႀကႍေလးေလွ်ာက္ရတာ သာေတာင့္သာယာရွိသလိုလိုနဲ႔ ငါဆိုတဲ့ ပမႊားေကာင္က၀မ္းတစ္ထြာကို ဒီလို ေက်ာင္းရတာ ၀မ္းနည္းလာခ်င္သလိုလို

ေၾသာ္…အနစ္နာခံသြားရွာေလတဲ့ ဘုရားရွင္ကိုယ္ေတာ္ျမတ္ႀကီးမွာျဖင့္
ဒို႔ အတြက္ လမ္းၾကမ္းႀကီးကို ေလွ်ာက္ခဲ့ရတာ ေလးအသၤေခ်နဲ႔ ကမၻာတစ္သိန္းတဲ့။
sacrifice ဆိုတဲ့စကားလံုးကို နားထဲက အထပ္ထပ္ၾကား။

ဘ၀သစ္ရဲ႕ စဦး ခရီး
စို႔နစ္နစ္ႀကီးပါလား။

Changing Life

For the time being, let me say:
I will be away from my desk for 3 weeks. (May 21, 2008 – June 14, 2008)
I may or may not be back with new experiences.
My life is changing, interesting!

ကဆုန္လျပည့္ သို႔မဟုတ္ ျမင့္ျမတ္ျခင္း၏ သေကၤတ

“အေဂၢါဟမသၼိ ေလာကႆ။
ေဇေ႒ာဟမသၼိ ေလာကႆ။
ေသေ႒ာဟမသၼိ ေလာကႆ။
အယမႏၲိမာ ဇာတိ, နတၳိဒါနိ ပုနဗၻေ၀ါ”တိ။ [မ-၃-၂၀၇-အစၧရိယအဗၻဳတသုတၱံ]

“ငါသည္ ေလာကတြင္ ထိပ္ဆံုးျဖစ္၏။
ငါသည္ ေလာကတြင္ အႀကီးဆံုးျဖစ္၏။
ငါသည္ ေလာကတြင္ အျမတ္ဆံုးျဖစ္၏။
ဤေမြးဖြားျခင္းသည္ကား ေနာက္ဆံုးေမြးဖြားျခင္းတည္း။
ေနာင္တစ္ဖန္ ဘ၀ျဖစ္ျခင္း မ႐ွိေတာ့ၿပီ။”

ကဆုန္လျပည့္ေန႔သည္ ျမင့္ျမတ္ျခင္း၏ သေကၤတျဖစ္သည္။ ေလာကတြင္ သာမာန္လူႏွင့္ ျမင့္ျမတ္ေသာလူဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳး႐ွိသည္။ လူသာမာန္တို႔သည္ ေလာကသဘာ၀အရ ရယူမႈကို အလို႐ွိၾကသည္။ မိမိတို႔၏ စီးပြားခ်မ္းသာကို အလို႐ွိၾကသည္။ ခ်ီးမြမ္္းေျမႇာက္ပင့္မႈကို အလို႐ွိၾကသည္။ အေခၽြအရံတို႔ကို အလို႐ွိၾကသည္။ ၾသဇာအာဏာကို အလို႐ွိၾကသည္။ ျမင့္ျမတ္သူတို႔ကား လူအမ်ား၏ အက်ိဳးစီးပြားအတြက္ မိမိတို႔၏ စီးပြားခ်မ္းသာကို စြန္႔လႊတ္ၾကသည္။ မိမိတို႔၏ အသက္ကို စြန္႔လႊတ္ၾကသည္။ ၾသဇာအာဏာတို႔ကို စြန္႔လႊတ္ၾကသည္။ ေလာကအတြက္ စြန္႔လႊတ္ အနစ္နာခံျခင္းသည္ ျမင့္ျမတ္သူတို႔၏ လကၡဏာျဖစ္သည္။

ဤကဆုန္လျပည့္တြင္ ေလာက၏ အျမင့္ျမတ္ဆံုးျဖစ္ေသာ ဗုဒၶျမတ္စြာ အေလာင္းလ်ာကို ဖြားျမင္ေတာ္မူခဲ့သည္။ မယ္ေတာ္မာယာေဒ၀ီသည္ အေလာင္းေတာ္၏ သေႏၶကို လြယ္ၿပီးဆယ္လအၾကာတြင္ မိမိ၏ ေဆြမ်ိဳးမ်ား႐ွိရာ ေဒ၀ဒဟျပည္သို႔ အသြားလမ္းခရီး ပင္လံုးႂကြတ္ပြင့္ေနေသာ အင္ၾကင္းပင္မ်ားရွိေသာ လုမၺနီဥယ်ာဥ္တြင္ ေခတၱ အနားယူ၏။ ထိုသို႔အနားယူခိုက္ မဟာသကၠရာဇ္ ၆၈-ခု ၀ိသာခါနကၡတ္ ႏွင့္ စန္းလယွဥ္ေသာ ကဆုန္လျပည့္ ေသာၾကာေန႔ နံနက္တြင္ အေလာင္းေတာ္ကို ဖြားျမင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ျမင့္ျမတ္သူတို႔၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္တို႔သည္ အံ့ခ်ီးမခမ္းျဖစ္သကဲ့သို႔ပင္၊ သဘာ၀တရားက ထိုျမင့္ျမတ္သူတို႔အေပၚ တုန္႔ျပန္မႈသည္လည္း မယံုႏိုင္စဖြယ္ ျဖစ္ရသည္။ ဖြားျမင္စ အေလာင္းေတာ္သည္ ညီၫြတ္ေသာ ေျခတို႔ျဖင့္ ေျမ၌ ရပ္တည္ၿပီးလွ်င္ ေျမာက္အရပ္သို႔ ေရွး႐ႈ၍ ခုႏွစ္ဖ၀ါးလွမ္းကာ ႂကြေတာ္မူ၏။ ထို႔ေနာက္ “ငါသည္ ေလာကတြင္ ထိပ္ဆံုးျဖစ္သည္။” စေသာ ႀကံဳး၀ါးေသာစကားကို ဆိုခဲ့၏။ ဗုဒၶ အေလာင္းေတာ္သည္ ျမင့္ျမတ္သူတို႔တြင္ အျမတ္ဆံုးျဖစ္ေပ၏။

အမ်ိဳးဇာတ္ေၾကာင့္ ျမတ္ျခင္း, တန္ခိုးအာဏာေၾကာင့္ ျမတ္ျခင္းတို႔သည္ ျမင့္ျမတ္ျခင္း အစစ္မွန္မဟုတ္။ ေလာကအတြက္ အနစ္နာခံ စြန္႔လႊတ္ေသာ ႏွလံုးသားကသာ ျမင့္ျမတ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ျမင့္ျမတ္ေသာ ႏွလံုးသားသည္ မိမိပတ္၀န္းက်င္မွ ဆင္းရဲဒုကၡေရာက္ေနၾကရေသာ ေလာကသားတို႔အေပၚ သက္ေသာ ေအးျမသည့္ က႐ုဏာတရား အေပၚအေျခခံသည္။ ေလာကသားတို႔အား ဖံုးလႊမ္းထားသည့္ အမိုက္ေမွာင္ကို ပယ္႐ွားႏိုင္ေသာ ပညာအလင္းေရာင္ အေပၚတြင္ အေျခခံရသည္။ ျမင့္ျမတ္ေသာ ႏွလံုးသားသည္ ေကာက္႐ိုးမီးကဲ့သို႔ ၀ုန္းကနဲေတာက္၍ ၀ုန္းကနဲၿငိမ္းေပ်ာက္သြားေသာ သေဘာမ်ိဳးမဟုတ္။ ျမင့္ျမတ္ေသာ ႏွလံုးသားသည္ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္၍ ယူရသည္။ ထိုသို႔ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းကို ပါရမီျဖည့္က်င့္သည္ ဟုေခၚသည္။

ဤကဆုန္လျပည့္သည္္ ျမင့္ျမတ္ေသာ ႏွလံုးသားကို စတင္သေႏၶတည္ခဲ့ေသာ အခါကာလလည္း ျဖစ္သည္။ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရား လက္ထက္တြင္ အေလာင္းေတာ္သည္ သုေမဓာ႐ွင္ရေသ့ျဖစ္ခဲ့သည္။ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရား ႂကြေရာက္လာမည့္ လမ္းအား သန္႔႐ွင္းေနၾကသည့္လူတို႔ထံမွ “ျမတ္စြာဘုရား” ဟူေသာစကားသံကို ၾကားေသာအခါ၊ သုေမဓာ႐ွင္ရေသ့သည္ အလြန္ ႏွစ္သက္၀မ္းေျမာက္မႈ ျဖစ္ရသည္။ ျမင့္ျမတ္ျခင္းသည္ မိမိ၏ ပတ္၀န္းက်င္မွ တစ္ဆင့္ ကူးလူးဆက္ဆံေသာ သေဘာလည္း ႐ွိရကား၊ သုေမဓာသည္ အမ်ားနည္းတူ လမ္းသန္႔႐ွင္းေရးတြင္ ကူညီပါ၀င္ခဲ့သည္။ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရား ႂကြလာေသာအခါတြင္ အေလာင္းေတာ္သည္ မိမိ၏ ဆံပင္တို႔ကို ေျဖ၍၊ သကၤန္း, စမၼခဏ္ သားေရပိုင္းတို႔ကို ျဖန္႔က်က္၍၊ မိမိ၏ ကိုယ္ကို အလ်ားေမွာက္ကာ တံတားခင္း၍ ေပးသည္။ ဒီပကၤရာျမတ္စြာဘုရားကဲ့သို႔ပင္ ဘုရားအျဖစ္ေရာက္ကာ ေလာကအား ေက်းဇူးျပဳလိုစိတ္ ျဖစ္ေပၚဆုေတာင္းေလသည္။ ဤသည္ကို ၾကာပန္း႐ွစ္ခိုင္ျဖင့္ ျမတ္စြာဘုရားအား ပူေဇာ္ရန္လာေသာ အမ်ိဳးသမီးငယ္ သုမိတၱာသည္ ျမင္၏။ ဤတြင္ ၾကာပန္းငါးခိုင္အား သုေမဓာ႐ွင္ရေသ့အတြက္, က်န္သံုးခိုင္အား မိမိအတြက္ထား၍ ဘုရား႐ွင္အားလွဴဒါန္းကာ သုေမဓာ႐ွင္ရေသ့၏ ျမင့္ျမတ္ေသာ အမႈတြင္ ပါရမီျဖည့္ဖက္အျဖစ္ ပါ၀င္ေလသည္။ “ဤကမၻာမွ ေလးအသေခ်ၤႏွင့္ ကမၻာတစ္သိန္းထက္တြင္ သုေမဓာရေသ့သည္ ျမတ္စြာဘုရားျဖစ္လတၱံ။ ဤသတို႔သမီးသည္ သင္ရေသ့ႏွင့္ တူမွ်ေသာ စိတ္, တူမွ်ေသာ ကံ, တူမွ်ေသာအမႈရွိ၍၊ သင့္အား အစဥ္ေစာင့္ေရွာက္လွ်က္ ပါရမီ ျဖည့္လတၱံ” ဟု ဒီပကၤရာဘုရားက ဗ်ာဒိတ္စကား မိန္႔ၾကားခဲ့သည္။ ဤကဆုန္လျပည့္တြင္ ဒီပကၤရာဘုရား၏ ျမင့္ျမတ္ျခင္းတို႔သည္ သုေမဓာ၏ စိတ္ႏွလံုးကို သိမ္းႀကံဳးယူကာ၊ ကူးလူး သေႏၶတည္ခဲ့၏။

ထိုမွစ၍ သိဒၶတၳ ႏွင့္ ယေသာ္ဓရာ အေလာင္းလ်ာေမာင္ႏွံတို႔သည္ ျဖစ္ရာဘ၀, ေရာက္ရာေနရာမွ ျမင့္ျမတ္ေသာ ႏွလံုးသားတို႔ကို ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခဲ့သည္။ မိမိတို႔အက်ိဳးစီးပြားထက္ ေလာက၏ အက်ိဳးစီးပြားကိုသာ ပဓာနျပဳ၍၊ စည္းစိမ္ဥစၥာ, အေသြးအသား, အသက္တို႔ကို စြန္႔လႊတ္ခဲ့သည္။ သိဒၶတၳမင္းသားဘ၀ေရာက္ေသာ္ ထိုပါရမီတို႔သည္ အထြတ္ေခါင္သို႔ေရာက္ေလၿပီ။ သိဒၶတၳမင္းသားသည္ လူသားစင္စစ္အျဖစ္ ေမြးဖြားလာေသာ္လည္း၊ သာမာန္လူသားမဟုတ္ေတာ့။ ျမင့္ျမတ္ေသာ မဟာလူသားျဖစ္ေလၿပီ။ ျမင့္ျမတ္သူတစ္ကာတို႔ထက္ ျမတ္ေသာ အထြတ္ေခါင္ျဖစ္ေလၿပီ။

သိဒၶတၳမင္းသားသည္ အသက္ ၂၉-ႏွစ္အ႐ြယ္တြင္ ျဖစ္ေပၚလာအံ့ေသာ စၾက၀ေတးမင္းစည္းစိမ္ကို စြန္႔ကာ သတၱ၀ါတို႔ အက်ိဳးအတြက္ ဘုရားအျဖစ္သို႔ရရန္ အားထုတ္ခဲ့သည္။ အေလာင္းေတာ္ဘ၀ျဖင့္္ ေလာကသားတို႔ကို ေလာကဆင္းရဲမွ လြတ္ရန္ မေရတြက္ႏိုင္ေသာကမၻာမ်ားစြာ အားထုတ္ခဲ့ဖူးၿပီ။ ယခုေနာက္ဆံုးဘ၀ ေရာက္ေသာအခါ၌ကား သတၱ၀ါတို႔အား သံသရာ၀ဋ္ဆင္းရဲမွ ကယ္မ, ထုတ္ေဆာင္ရန္ အားထုတ္ေလၿပီ။ ေလာကဆင္းရဲႏွင့္ သံသရာဆင္းရဲႏိႈင္းစာလွ်င္၊ ေလာကဆင္းရဲသည္ ေျပာပေလာက္ေသာ ဆင္းရဲမဟုတ္ေတာ့။ သံသရာမွ မလြတ္သေရြ႕ ဆင္းရဲအမ်ိဳးမ်ိဳး ႀကံဳေတြ႕ရမည္သာ။ ဆင္းရဲဟူသမွ်၏ အရင္းျမစ္ကို ခ်ိဳးျဖတ္ရန္အတြက္ တစ္ေျပာင္းတစ္ျပန္ျပန္ ေျပးသြားက်င္လည္ေနရေသာ သံသရာကို ျဖတ္ေတာက္ ရေပမည္။ ေလာကအက်ိဳးကို ေဆာင္ရန္ ဦးစြာပထမ မိမိကိုယ္တိုင္ သံသရာဆင္းရဲအေပါင္းမွ လြတ္ေျမာက္ရန္ က်ိဳးပမ္းရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သံသရာမွ ထြက္ေျမာက္ေၾကာင္းတရားကို ရွာေဖြျခင္းဟူေသာ ျမတ္ေသာ႐ွာေဖြျခင္း (အရိယာပရိေယသန) ကို အားထုတ္ေတာ္မူခဲ့၏။

ဤကဆုန္လျပည့္သည္ ေလာက၏ အျမတ္ဆံုးျဖစ္ေသာ ဗုဒၶအျဖစ္ေရာက္ေတာ္မူေသာေန႔ ျဖစ္သည္။ ‘ဗုဒၶ’ ဟူသည္ ႏိုးၾကားသိျမင္ျခင္းဟု အဓိပၸါယ္ရသည္။ ဒုကၡခပ္သိမ္း၏ အရင္းျမစ္ကို ႐ွာေဖြသိျမင္ျခင္းေၾကာင့္ ဗုဒၶ ဟူ၍ အမည္ရသည္။ အေလာင္းေတာ္သည္ ဂယာအရပ္မွ ဥ႐ုေ၀ဠေတာ ေသနနိဂုံး ေဗာဓိပင္ရင္းတြင္ “ဘုရားမျဖစ္သေ႐ြ႕, ဤေနရာမွ မထေတာ့”ဟူေသာ ခိုင္ၿမဲေသာစိတ္ျဖင့္ အားထုတ္ေတာ္မူရာ၊ မဟာသကၠရာဇ္ ၁၀၃-ခု ကဆုန္လျပည့္ ဗုဒၶဟူးေန႔အကုန္ အာ႐ုဏ္တက္အခ်ိန္ ၀ိသာခါနကၡတ္ႏွင့္ စန္းလတို႔ ယွဥ္ခိုက္တြင္ ဗုဒၶဘုရားအျဖစ္သို႔ ေရာက္ေတာ္မူခဲ့သည္။

“အေနကဇာတိသံသာရံ၊ သႏၶာ၀ိႆံ အနိဗၺိသံ။
ဂဟကာရံ ဂေ၀သေႏၲာ၊ ဒုကၡာ ဇာတိ ပုနပၸဳနံ။”
“ဂဟကာရက ဒိေ႒ာသိ၊ ပုန ေဂဟံ နကာဟသိ။
သဗၺာ ေတဖာသုကာ ဘဂၢါ၊ ဂဟကူဋံ ၀ိသခၤတံ။
၀ိသခၤါရဂတံ စိတၱံ၊ တဏွာနံ ခယမဇၩဂါ”တိ။ [ဓမၼပဒ-ဇရာ၀ဂ္-ဂါထာ-၁၅၃, ၁၅၄]

ဆင္းရဲဒုကၡကို အဖန္ဖန္ျဖစ္ေစတတ္ေသာ လက္သည္ (အိမ္ေဆာက္လက္သမား)အား ရွာေဖြခဲ့ပါေသာ္လည္း၊ မေတြ႕သျဖင့္ ဘ၀မ်ားစြာသံသရာကို က်င္လည္ခဲ့ရေလၿပီ။
အို... အိမ္ေဆာက္လက္သမား၊ ငါသည္ သင့္အား ယခု ျမင္ၿပီ။
သင္သည္ ေနာက္တစ္ဖန္ ေဆာက္လုပ္ႏိုင္ေတာ့မည္ မဟုတ္ေတာ့။
သင္၏ ကိေလသာဟူေသာ အျခင္ရနယ္တို႔ကို ခိ်ဳးဖ်က္ခဲ့ၿပီ။
အ၀ိဇၨာတည္းဟူေသာ အိမ္အထြတ္ကို ဖ်က္ဆီးအပ္ၿပီ။
ငါ၏ စိတ္သည္ ျပဳျပင္စီရင္ျခင္းကင္းရာနိဗၺာန္သို႔ ေရာက္ၿပီ။
တဏွာကုန္ေၾကာင္း အရဟတၱဖိုလ္ကို ရၿပီ။

ဗုဒၶဘုရားျဖစ္သည္ႏွင့္ ဤ “အေနကဇာတိ” အစခ်ီေသာ ၀မ္းေျမာက္ေသာ ဥဒါန္းစကားကိုဆို၏။ ဆင္းရဲအေပါင္းတို႔၏ လက္သည္ရင္းျမစ္သည္ မသိမႈ ‘အ၀ိဇၨာ’ ႏွင့္ တပ္မက္မႈ ‘တဏွာ’ ျဖစ္ေၾကာင္းသိေလၿပီ။ ၄၅-၀ါကာလပတ္လံုး မနားတမ္း မိမိသိေသာ အသိတရားကို မွ်ေ၀၍ ေဟာၾကားခဲ့သည္။ အေလာင္းေတာ္ဘ၀တြင္ စည္းစိမ္, အာဏာ, ကိုယ္လက္အဂၤါ, အသက္တို႔ကို စြန္႔လႊတ္ေပးဆပ္၍ ေလာကသားတို႔အား ကယ္တင္ခဲ့သည္။ ေနာက္ဆံုး ဗုဒၶအျဖစ္တြင္ သစၥာေလးပါးတရားကို ေဟာၾကား၍ သတၱ၀ါတို႔ကို သံသရာမွကယ္တင္ခဲ့သည္။


ဟႏၵဒါနိ, ဘိကၡေ၀, အာမႏၲယာမိ, ၀ယဓမၼာ သခၤါရာ, အပၸမာေဒန သမၸာေဒထ။ [ဒီ-၂-၁၈၅-မဟာပရိနိဗၺာနသုတၱံ]
ရဟန္းတို႔... အက်ဥ္းလိုရင္းကို ဆိုအံ့။ အလံုးစံုေသာ သခၤါရာတရားတို႔သည္ ပ်က္စီးျခင္းသေဘာရွိကုန္၏။ မေမ့မေလ်ာ့ေသာသတိတရား ရွိၾကကုန္ေလာ့။

အင္ၾကင္းပင္တို႔ အၾကားတြင္ ဖြားျမင္ေတာ္မူခဲ့ေသာ ဗုဒၶသည္ အင္ၾကင္းပန္းတို႔ပြင့္ေသာ ဤကဆုန္လျပည့္ေန႔ (မဟာသကၠရာဇ္ ၁၄၈-ခု ကဆုန္လျပည့္ အဂၤါေန႔ အ႐ုဏ္တက္ခါနီး အခ်ိန္တြင္) မလႅာမင္းတို႔၏ ဥယ်ာဥ္အတြင္းရွိ အင္ၾကင္းပင္ရင္း၌ပင္ ပရိနိဗၺာန္စံ၀င္ေတာ္မူခဲ့သည္။ သာမာန္လူသားတို႔အျမင္တြင္ ေၾကကြဲ၀မ္းနည္းဖြယ္ျဖစ္ေသာ္လည္း၊ အရိယာသူေတာ္စင္တို႔ အျမင္၌ကား ဒုကၡခပ္သိမ္းၿငိမ္း၍ လံုး၀ေအးၿငိမ္းမႈကိုျပဳသြားျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ဤသည္ကား ျမင့္ျမတ္သူတို႔၏ ထိပ္ဆံုးျမင့္ျမတ္မႈပင္ ျဖစ္သည္။ ျမင့္ျမတ္ေသာ ႏွလံုးသားပိုင္႐ွင္ျဖစ္သည့္ ဗုဒၶသည္ ဤကဆုန္လျပည့္တြင္ “အပၸမာေဒန သမၸာေဒထ” ဟူေသာ ေနာက္ဆံုးၾသ၀ါဒ စကားျဖင့္ ေလာကသားတို႔အား ေက်းဇူးျပဳသြားခဲ့ေလသည္။

ဧရာ (မႏၲေလး)

အရာရာတိုင္းဟာ အေမ

Wonder Woman ... My Mum

မင္းႏွင့္ ျပည္သူ

ဤ အ၀ိေရာေဓန၊ တရားကို မက်င့္ေဆာင္၊ ျပည္သူတို႔ႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ျပဳလွ်င္ ျပည္သူတို႔မုန္း၍ အလို႐ွိရာ သခင္ရွာၿပီးလွ်င္ မင္းကို ဖ်က္ဆီးသည္။ မင္းအားႀကီး၍ ျပည္သူတို႔က မဖ်က္ဆီးႏိုင္လွ်င္လည္း အျခားႏိုင္ငံသို႔ သြား၍ ျပည္ပ်က္သည္။ ဤကဲ့သို႔ ျပည္သူႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ျပဳ၍ ပ်က္စီးသည္ကား မေရတြက္ႏိုင္။ ငါးရာငါးဆယ္ဇာတ္၊ ရာဇ၀င္တို႔၌ အမ်ားပင္ ျဖစ္ေလသည္။ မ်က္ျမင္ကိုယ္ေတြ႕ျဖစ္ရသည္လည္း မ်ားလွေလၿပီ။
[ရာဇဓမၼသဂၤဟက်မ္း - ေယာမင္းႀကီးဦးဘိုးလိႈင္]

ဘုရားအေလာင္းေတာ္ ေ၀ႆႏၲရာမင္းသည္ သဗၺညဳတဉာဏ္ကိုရည္သန္၍ ဒါနပါရမီကို ျဖည့္တင္းေတာ္မူခဲ့ရာ၊ ၀တၳဳပစၥည္းတို႔ကို မဆိုထားလင့္ မိမိႏွလံုးသားကိုပင္ အလွဴခံယူသူ႐ွိက လွဴအံ့ဟု ငယ္စဥ္ကပင္ အဓိ႒ာန္ထားခဲ့သည္။ သို႔အားေလ်ာ္စြာ အခါတစ္ပါးတြင္ မိုးေခါင္ေရ႐ွား၍ ဒုဗၻိကႏၲရကပ္ဆိုက္ေရာက္ေနေသာ ကလိဂၤတိုင္းအား မ်ားစြာေသာ က႐ုဏာသက္၍ ပစၥယဆင္ျဖဴေတာ္အား လွဴဒါန္းခဲ့သည္။ ဤသည္ကို မိမိ၏ ေစတုတၱရာတိုင္းသာျပည္သူတို႔က သေဘာမက်။ အမ်က္ျပင္းစြာထြက္ၾက၍၊ ေ၀ႆႏၲရာမင္းအား တိုင္းျပည္မွ ႏွင္ထုတ္ပါရန္ ခမည္းေတာ္ သိၪၥည္းမင္းအား ေတာင္းဆိုၾက၏။ သက္ဦးဆံပိုင္မင္းျဖစ္ေသာ သိၪၥည္းမင္းက ေ၀ႆႏၲရာသည္လည္း မိမိ၏သားျဖစ္၏။ ေစတုတၱရာတိုင္းသားတို႔လည္း မိမိ၏သားသမီးမ်ားျဖစ္၏။ သားသမီးမ်ား အခ်င္းမ်ားရာတြင္ တစ္ေယာက္ႏွင့္ အမ်ားျဖစ္ပါက အမ်ားကိုအႏိုင္ေပးရမည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မင္းႀကီးသည္ သားေတာ္ ေ၀ႆႏၲရာအား ခ်စ္လ်က္ႏွင့္ ႏိုင္ငံမွထြက္ခြာရန္ အမိန္႔ထုတ္ခဲ့သည္။

ပစၥယဆင္ျဖဴေတာ္သည္ ေ၀ႆႏၲရာမင္း၏ ဘုန္းကံေၾကာင့္ ေပၚေသာ ဆင္ျဖဴေတာ္ျဖစ္သည္။ အလွဴသည္ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးေဘးဆိုက္ေနသည့္ လူအေပါင္းအား ကယ္တင္လိုေသာ ေစတနာျဖစ္သည္။ သဗၺညဳတဉာဏ္ေတာ္ကို ရည္စူး၍ျပဳေသာ ျမတ္ေသာအမႈျဖစ္သည္။ မိမိ၏အမႈအေပၚတြင္ စိုးစိမွ် အျပစ္ျမင္ဖြယ္ မ႐ွိေသာ္လည္း၊ ျပည္သူ၏ ဆႏၵကိုေလးစားေသာအားျဖင့္ မင္းစည္းစိမ္ကိုစြန္႔၍ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ကို ၾကည္ျဖဴစြာ ခံယူခဲ့သည္။

မဟာသုတေသာမဇာတ္တြင္ ဘုရားအေလာင္းေတာ္ သုတေသာမမင္း၏ ပညာသင္ဘက္ ျဗဟၼဒတ္မင္းသည္ သားစားၾကဴးသူျဖစ္သည္။ စားေတာ္ဆက္သည္ ‘ရသက’ ျဖစ္သည္။ ရသကသည္ ပြဲေတာ္ဆက္တိုင္း အသားဟင္းကို ထည့္၍ ဆက္ရသည္။ အသားမရေသာ တစ္ေန႔တြင္ လူသားကိုခ်က္၍ ဆက္မိသည္မွစ၍ ေနာက္ဆံုးတြင္ လူသားကို မစားရမေနႏိုင္ေအာင္ တပ္မက္သြားေသာ မင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ေပါရိသာရ (လူသားစားသူ) ဟု အမည္ရသည္။ ရသကႏွင့္ ေပါင္းကာ ေကာက္က်စ္ေသာနည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ လူသားရေအာင္ ဖန္တီးကာ လူသားကို ပြဲေတာ္တည္ေသာ မင္းျဖစ္သည္။ အေၾကာင္းစံုကို ျပည္သူတို႔သိေသာအခါ တိုင္းျပည္မွႏွင္ထုတ္ခဲ့သည္။ လူၾကမ္းေပါရိသာရမင္းသည္ ျပည္သူ၏ ဆႏၵကို မပယ္႐ွားပဲ၊ မင္းအာဏာကို စြန္႔ကာ ရသကကိုသာ ေခၚ၍ တိုင္းျပည္မွ ထြက္ခဲ့သည္။ “မရ, ရသက ခ်ိဳင္” ဟုဆိုစမွတ္ျပဳရေလာက္ေအာင္ စားစရာလူသား႐ွားလာေသာအခါ မိမိ၏ စားေတာ္ဆက္အေဖာ္ ရသကကိုပင္ သတ္၍ စားေသာ မင္းျဖစ္သည္။
ေနာင္တြင္ မိမိဖမ္းမိထားေသာ သုတေသာမမင္းႏွင့္ ‘သတာရဟ’ ဂါထာေလးဂါထာအား ေဟာၾကားပါက လိုရာဆုေလးဆုျပန္ေပးမည္ဟု ေပါရိသာရက ကတိစကားျပဳသည္။ သုတေသာမမင္းက ‘သတာရဟ’ ဂါထာေလးဂါထာ အား ေဟာၾကားကာ ေတာင္းဆု ေလးဆု ေတာင္းသည္။ ေနာက္ဆံုး ေတာင္းဆုျဖစ္ေသာ ‘လူသားမစားရန္’ အခ်က္ကို ေပါရိသာရက အလြယ္တကူ လက္မခံလို။ ထိုအခါ သုတေသာမမင္းက “ခႏၶာကိုယ္ႏွင့္ စည္းစိမ္ဥစၥာယွဥ္လာလွ်င္ ခႏၶာကိုယ္အတြက္ စည္းစိမ္ဥစၥာကို စြန္႔ရသည္။ အသက္ႏွင့္ ခႏၶာကိုယ္ယွဥ္လာလွ်င္ အသက္အတြက္ ခႏၶာကိုယ္ကို စြန္႔ရသည္။ အသက္ႏွင့္ ကတိသစၥာယွဥ္လာလွ်င္ ကတိသစၥာအတြက္ အသက္ကိုပင္စြန္႔ရ၏” ဟုေဟာရာ ေပါရိသာရက မိမိေပးထားေသာ ကတိကို မပယ္ဖ်က္ပဲ မင္းအာဏာႏွင့္ပင္ လဲခဲ့ေသာ လူသားစားျခင္းကို စြန္႔ကာ ငါးပါးသီလၿမဲသြား ခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ေပါရိသာရသည္ ေဂါတမဘုရားလက္ထက္ေတာ္၌္ အဂၤုလိမာလမေထရ္ အျဖစ္ ကၽြတ္တမ္း၀င္သြားခဲ့ေလသည္။

ႏွလံုးသားႏုေသာ ေ၀ႆႏၲရာမင္းသည္ မိမိကမွန္သည့္တိုင္ ျပည္သူ႔ဆႏၵကို ေလးစားသျဖင့္ မင္းစည္းစိမ္ကို ၾကည္ျဖဴစြာ စြန္႔ခဲ့ဖူးသည္။ လူသားစားေသာ လူ႕ဘီလူး လူၾကမ္းႀကီးေပါရိသာရသည္လည္း ျပည္သူ႔ဆႏၵကို မလြန္ဆန္ပဲ မင္းအာဏာကို စြန္႔ခဲ့ေသာ ထံုး႐ွိ၏။ ျပည္သူကုိ ဆန႔္က်င္ေသာ မင္းတို႔သည္ ပ်က္စီးရသည္။ မင္းတို႔အားႀကီး၍ ျပည္သူက မေတာ္လွန္ႏိုင္လွ်င္လည္း၊ အသိပညာရွိေသာ ရဟန္းရွင္လူတို႔ ျပည္႐ြာကို စြန္႔ခြာကာ တစ္ပါးေသာတိုင္းျပည္သို႔ ခိုလံႈၾက၍ တိုင္းျပည္ ပ်က္တတ္ေၾကာင္း ေယာမင္းႀကီးဦးဘိုးလိႈင္က သတိေပးခဲ့ဖူးသည္။

[ေမာင္ထင္၏ “ေယာမင္းႀကီးဦးဘိုးလိႈင္– အထၳဳပၸတၱိ ႏွင့္ ရာဇဓမၼသဂၤဟက်မ္း”၊ ဦးေ႐ႊေအာင္၏ “ဗုဒၶ– ေလာကသားတို၏ အႏႈိင္းမဲ့ေက်းဇူးရွင္– ကိုယ္ေတြ႕ဗုဒၶ၀င္” တို႔မွ ေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပပါသည္။]

ဧရာ (မႏၲေလး)

ေမြးရပ္ေျမ

ကၽြန္မ ဆယ္တန္းတုန္းက ျဖစ္သည္။
“မႀကီး သီတာ ဆုရလာတယ္။ စာစီစာကံုးၿပိဳင္တာ၊ ေခါင္းစဥ္က ‘ဇာတိခ်က္ေႂကြ၊ ေမြးရပ္ေျမ။’ ”
“ဟုတ္လား။ ျပစမ္းပါဦး၊ စာစီစာကံုးကို။” “ဟင္? ရြာအေၾကာင္းႀကီးေရးထားတာပဲ၊ သီတာက ရန္ကုန္မွာ ေမြးတာပဲဟာ။ ရြာက မႀကီးတို႔ရဲ႕ ေမြးရပ္ေၿမ။ မႀကီးေတာင္ အဲ့ဒီေလာက္ မေရးတတ္ဘူး။”
ဟုတ္ပါသည္။
ကၽြန္မ အစ္မႀကီးႏွင့္၊ အစ္ကို သံုးေယာက္တို႔၏ ေမြးရပ္ေျမ။
အေဖႏွင့္၊ အေမတို႔၏ ေမြးရပ္ေျမ။
အဖိုးႏွင့္၊ အဖြားတို႔၏ ေမြးရပ္ေျမ။
“ဧရာ၀တီတိုင္း၊ ဘိုကေလးၿမိဳ႕နယ္၊ ႐ုပ္ဆိုင္ေက်းရြာ။”
*****
ကၽြန္မ ႏွစ္တန္းတုန္းက ျဖစ္သည္။
အတန္းပိုင္ဆရာမက ျမန္မာစာ သင္ခ်ိန္တြင္၊ စာလံုးေတြ ေပးၿပီး၀ါက်ဖြဲ႕ ခိုင္းသည္။
‘သြားသည္။’ ဆိုေသာ စာလံုးပါသည္။
ခုနစ္ႏွစ္ အရြယ္ ကေလးတစ္ေယာက္၏ ရင္ထဲ၊ ေခါင္းထဲရွိေသာ စာလံုးေတြႏွင့္ ၀ါက်ဖြဲ႔လိုက္သည္။
“ကၽြန္မသည္ ႐ုပ္ဆိုင္သို႔သြားသည္။”
ဆရာမ ဆီမွ စာအုပ္ျပန္ရလာေတာ့၊ ထို၀ါက်ကို အမွားျခစ္ထားသည္။
အံ႔ၾသမႈေတြႏွင့္၊ “ဆရာမ ဒါဘာျဖစ္လို႔ မွားတာလဲဟင္?”
“ကၽြန္မသည္ အ႐ုပ္ဆိုင္သို႔သြားသည္။ ဆိုရင္ ‘အ’ ျပဳတ္က်န္ခဲ့တယ္ေလ။”
“အ႐ုပ္ဆိုင္ မဟုတ္ဘူး ဆရာမ။”
ေၾသာ္၊ ‘အ႐ုပ္ဆိုင’္ မဟုတ္ဘူး ဆိုရင၊္ ‘ရွပ္ဆိုင္’လို႔ ေရးခ်င္တာလား။ ရွပ္ဆိုင္ဆိုရင္၊ ဟတ္ထိုး။ တစ္ေခ်ာင္းငင္ မဟုတ္ဘူး။ ဆရာမက ေျပာေျပာဆိုဆို ကၽြန္မ စာအုပ္တြင္ မွင္နီျဖင့္ တစ္ေခ်ာင္းငင္ကို ဟတ္ထိုး ျပင္ၿပီး၊
“သြား။ သံုးေခါက္ အမွားျပင္ခဲ့။”
“ရွပ္ဆိုင္ဆိုတာ ဘာလည္း ဆရာမ?”
“ရွပ္ဆိုင္ဆိုတာ ေယာက်ၤားရွပ္အကႌ် ခ်ဳပ္ေရာင္းတဲ့ဆိုင္။”
အမွားဆိုတာကို မလိုခ်င္သည့္ စိတ္ရင္းဆြဲရွိသည့္ ကၽြန္မငယ္ငယ္သည္ ငါက ေယာက်ၤားလည္း မဟုတ္ဘဲနဲ႔ ဘာျဖစ္လို႔ ရွပ္ဆိုင္ကို သြားရမွာလဲ။ ငါက ရြာဆိုတာကိုမွ ထည့္မေရးမိတာကို၊ ဒါလည္းမဟုတ္ပါဘူး။ ရန္ကုန္သို႔ သြားသည္။ မႏၲေလးသို႔ သြားသည္။ ဒီလိုပဲ ေရးၾကတာပဲ ၿမိဳ႕လို႔ထည့္မေရးေပါင္။
ဆရာမ ကၽြန္မတို႔ ရြာနံမည္အား မသိျခင္းကို ၀မ္းနည္းမိျခင္းျဖင့္ပင္ အမွားျပင္ျခင္းကို အဆံုးသတ္လိုက္သည္။
ေနာက္မ်ားမွ ဆရာမကို ‘႐ုပ္ဆိုင’္ဆိုတာ သမီးတို႔ ရြာနံမည္လို႔ ေျပာျပရဦးမယ္။
*****
အေဖေျပာဖူးသည့္စကား။
“အေဖတို႔မ်ား လယ္သမား သားသမီး ဆင္းရဲပါတယ္ သမီးရယ္။ ၀ါဆိုလ ေရႀကီးႀကီးနဲ႔၊ သမီးတို႔ အဖြားမယ္၊ ေကာက္စိုက္ရင္း ဗိုက္နာလာလို႔၊ ေကာက္စိုက္တံခ် လယ္ထဲက တက္ေမြးရတာ သမီးတို႔ အေဖကိုေပါ့။ လဆန္း(၆)ရက္။ ငယ္ငယ္တုန္းကမ်ား ၀တ္စရာအကႌ် မရွိလို႔ သင္တိုင္းႀကီးလို ေခါင္းကစြတ္ခ်ထားရတာ ဂံုနီအိတ္စလို ၾကမ္းၾကမ္းႀကီးပါ။ အရြယ္ေရာက္လာ၊ အိမ္ေထာင္ရက္သားက်ေတာ့ သမီးတို႔ အဖိုးက အေဖ႔ကို ေျပာတယ္။ ငါ့သား မင္းလယ္ထဲေနရင္ေတာ့ ႀကီးပြားမွာ မဟုတ္ဘူး။ မင္း သား၊ သမီးေလးေတြလည္း လယ္ထဲေရာက္မယ္။ မင္း စပါးကုန္ကူးေခ်ကြာ ဆိုၿပီး ဆန္ျပဳတ္ေသာက္ၿပီး စုထားတဲ့ ေငြတို၊ ေငြစေလးေတြ ထုတ္ေပးတယ္။”
႐ိုးသားျခင္း၊ ႀကိဳးစားျခင္း၊ စိတ္ကူးဉာဏ္ ေကာင္းျခင္းေတြနဲ႔ ရြက္ကုန္ဖြင့္။
သမၺန္တက္ကို လက္ေတြေပါက္ ေသြးထြက္ေအာင္ ေလွာ္ခဲ့။
ဆန္စက္မ်ားရဲ႕ အ၀ယ္ေတာ္။ ကၽြန္ေတာ္။
ႀကိဳးစားရင္း၊ ႀကိဳးစား။
ေခၽြတာရင္း၊ စုေဆာင္း။
ေမာင္တထမ္း၊ မယ္တရြက္။
သားသမီးေလးေတြကလဲ၊ လိမၼာသကြဲ႕။
ဒီလိုနဲ႔...
လမ္းခုလတ္မွာ၊ ေမွာက္လ်က္ထိုး။
ျပည္သူပိုင္နဲ႔၊ တည့္တည့္တိုး။
ဆန္စက္လုပ္သား၊ ေမာင္ခမ်ာရယ္။
အလုပ္လက္မဲ့၊ မေနႏိုင္တယ္။
ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေပၚ၊ ေခါက္တံု႔ေလွ်ာက္။
ရွာစမ္းပါဟဲ့၊ ေငြ၀င္ေပါက္။
လမ္းေဘးအိမ္သာ၊ ေခါင္းကိုထိုး။
ျဖတ္သန္းရတဲ့၊ ေန႔, ညဆိုး။
ေတြ႕ပါၿပီတဲ့၊ ေငြေပၚလြယ္။
ငါးပြဲစားတဲ့ကြယ္။
ေရာက္ရျပန္ေပါ့၊ ေမြးေျမတစ္ေခါက္။
ျမစ္ႀကိဳေခ်ာင္းၾကား၊ ထိုနယ္တစ္ေလွ်ာက္။
ဟိုတုန္းကေတာ့၊ စပါး၀ယ္။
ခုမ်ားမွာေတာ့၊ ငါးရွာတယ္။
သိရက္ႏွင့္ပင္၊ မ်က္ေစာင္းထိုး။
အကုသိုလ္မ်ိဳး၊ ထိုအကိ်ဳး။
*****
အညိႈးအေတႀကီးတဲ့၊ ဘုရားက်မ။
နာဂစ္ကိုေတာ့၊ လက္မိႈင္ခ်။
(ကၽြန္မကို ေမြးမွ) ဖခင္မႀကိဳက္ေသာ အလုပ္ကို ‘ငါတစ္ေယာက္တည္း ေကာင္းစားဖို႔ မဟုတ္ဘူး။ အမ်ားေကာင္းစားဖို႔’ ဟု (ကိုယ့္လိပ္ျပာ၊ ကိုယ္မလံုႏိုင္ဘဲ) ႀကံဳး၀ါးရင္း၊ ‘အေဖ႔ သားသမီးေတြ အကုန္ ပညာတတ္တယ္’ ဟု မၾကာခဏ သက္ျပင္းခ်ေလ့ရွိေသာ
အေဖမသိေအာင္၊ ႀကိတ္ဆုေတာင္း။
တံငါဘ၀မွ၊ လြတ္ေစေၾကာင္း။
*****

အို လာျခင္းေကာင္းေသာ၊ သူေတာ္ေကာင္းအေပါင္းတို႔
သင္တို႔၏ ရခဲလွေသာ ဘ၀တန္ဖိုးကို အက်ိဳးမဲ့၊ အခ်ီးႏွီး မျဖစ္ၾကေစကုန္လင့္။

ကၽြန္မရဲ႕ မာရ္ဆိုး

ကိုယ့္ထက္သာက၊ မနာလိုပါ
တန္းတူေတ႔ြလ႔ို၊ မႏွစ္ၿမိဳ႕တာ
ေအာက္လူမ်ား၊ ပ်ပ္လွ်ိဳးခစားပါ။

(ရွိခိုးဆုေတာင္း)
မာရ္ညစ္ရန္ဆိုး၊ ျဖတ္ခ်ိဳးေအာင္ျမင္
ဘုန္းေတာ္ေရာင္လ်ွမ္း၊ ေအာင္ပန္းသခင္
လက္စံုမိုး၍၊ ရွိခိုးဦးတင္
ေအာင္ေစေၾကာင္း၊ ဆုေတာင္းပႏၷာဆင္။
(မဟာဂႏၶာ႐ံုဆရာေတာ္။)

လိုေနတာက၊ ေမတၱာ ပညာ
သတိထားလို႔၊ ႀကိဳးစားပြားမွာ
ေအာင္မေလးးးးးးးးးး၊ အဆံုး ေနာင္မတ,ခင္။

Communication

အေရး၊ အဖတ္၊ အတတ္၊ ပညာ။

ကၽြန္မတို႔ ျမန္မာစာ အေရးအဖတ္ သင္တန္းရဲ႕ သင္တန္းဆင္းပြဲ အမွတ္တရ ဓါတ္ပံု
English လိုေတာ့ Burmese Language Reading & Writing Class for Children
English မွာ Reading ကအယင္လာတယ္။ ဒါ ပိုသဘာ၀ က်တယ္။ အယင္ ဖတ္တတ္ရမယ္။ ၿပီးမွ အေရးကို ႀကိ္ဳးစားမယ္။
သင္တန္းမွာ ျမန္မာစကားေျပာတတ္တဲ့ အသက္(၇)ႏွစ္ႏွင့္အထက္ ကေလးမ်ားကို လက္ခံပါတယ္။

ဘာသာစကား တစ္ခုကို အေျပာ၊ အဖတ္၊ အေရး တဲ့။ ဘာလုပ္ဖို႔လဲ။ အေျခခံအားျဖင့္ေတာ့ ဆက္သြယ္ဖို႔ပါပဲ။ လူဆိုတာ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ထဲ ေနတဲ့ သတၱ၀ါ မဟုတ္ေလေတာ့။ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ထဲ ေနေစဦးေတာ့ စကားလံုးေတြနဲ႔ မဟုတ္ေတာင္ ပတ္၀န္းက်င္နဲ႔ အလ်ဥ္းသင့္ေအာင္ ဆက္ဆံေရး အတြက္ေတာ့ ေျပာရဦးမွာပဲ။ (ဥပမာ- ေအးရင္ေစာင္ၿခံဳ၊ အိုက္ရင္ ယပ္ခတ္။)

ေျပာၾကပါၿပီတဲ့။
စမ္းသပ္မႈေတြအရေတာ့ စကားလံုးေတြရဲ႕ အေရးပါမႈဟာ အလြန္နည္းပါးၿပီး၊ အသံေန အသံထားနဲ႔ ကိုယ္ေန ဟန္ထားေတြက အေတာ္ အေရးပါဆိုပဲ။ ေျပာသူကို နာသူက နားလည္ႏိုင္ဖို႔ အတြက္ေပါ့ေလ။ (ကၽြန္မကို မ်က္စိတစ္ဖက္ မွိတ္ျပယင္ေတာ့ ေၾသာ္သူ မ်က္ေက်ာလိုက္ေနရွာတယ္လို႔ပဲ နားလည္လိုက္မွာေနာ္။)

အဖတ္နဲ႔ အေရး အတြက္က်ေတာ့ ေက်ာင္းမွာ ကၽြန္မတို႔ သင္ယူၾကရတယ္။ သင္မွေတာ႔ ဖတ္တတ္ရမယ္ (သူမ်ားေရးထားတာကို)။ ဖတ္ရင္လည္း စာလံုးေတြနဲ႔ စာရင္ ပံုေလးေတြကို ဖတ္ရတာ ပိုအရာေရာက္မလားလို႔။ (ေဟာဒီမွာ ပံုကို အယင္ၾကည့္၊ စာကိုေနာက္မွဖတ္။)

အခ်က္အလက္ေတြ မွတ္မိဖို႔ထက္၊ အသိတစ္ခု ရင္ထဲေရာက္ဖို႔က ပို အေရးပါတယ္။
ကဲဖတ္ေတာ့။
ဘာျဖစ္လို႔ ဖတ္တာလဲ။
ဖတ္တတ္လို႔ ဖတ္တာေပါ့။
ဖတ္တတ္ရင္ ဖတ္မယ္။
ဖတ္ရင္ ဖတ္တတ္မယ္။ (စာေကာင္းေပမြန္ေတြကို)
စာေကာင္းဖတ္ေတာ၊့ စိတ္ေကာင္းရွိတယ္။

မယံုမရွိနဲ႔၊ သတိကေလးနဲ႔ေတာ့ထိန္း။
(ၾကားျဖတ္ သံခ်ပ္- ငါသိ၊ ငါတတ္၊ ငါေတာ္သည္။ အဲ့ဒီလိုမ်ိဳးဟာ အကိ်ဳးမရွိပါဘူး။
အဲ့ဒီလိုမ်ိဳးဟာ အကိ်ဳးမရွိပါဘူး။ ငါသိ၊ ငါတတ္၊ ငါေတာ္သည္။)

ၿပီးရင္ေတာ့ လာၿပီ
(ကိုယ္တိုင္) ေရးတတ္ရေတာ့မယ္။
(ထင္ခဲ႔တယ္။ ကိုယ္တိုင္ေရးဖို႔ မလိုပါဘူး။ ေခတ္အဆက္ဆက္က သူမ်ားေရးထားတဲ့ စာေကာင္းေပမြန္ေတြ ဖတ္လို႔ရယ္တဲ့မွ မကုန္ လို႔။)

ေက်းဇူးျပဳ၍ မေျပာလိုက္ပါနဲ႔၊ စာေရးတာ ၀ါသနာ မပါဘူးလို႔။

စာဆိုတာ ၀ါသနာပါမွ ေရးရမွာ မဟုတ္ဘူး...။ ဟူးးးးးးးးး

(ကၽြန္မအား စာေရးခိုင္းေသာ ဆရာမ အတြက္ အမွတ္တရ)

Change is on the way...

Changi Airport ကေၾကာ္ျငာပံုေလးတစ္ခု။ ဒီပံုေလးက လြန္ခဲ့တဲ့ (၁၂)ႏွစ္က ဒီေနရာကို စိတ္ကူးဗလာ၊ ခံစားခ်က္ဗလာ၊ ေယာင္ခ်ာခ်ာ ေရာက္လာတဲ့ ေကာင္မေလး တစ္ေယာက္ကို စိမ္းသက္တဲ့ အေငြ႔ေတြနဲ႔ Change is on the way လို႔မ်ား တံခါးဖြင့္ေပးခဲ့ေလသလားလို႔...။

တူမေလး အိငယ္ ကို ႀကိဳဆိုျခင္း အမွတ္တရ (၂၁.၀၄.၂၀၀၈ Changi Airport, Singapore)

မ႐ြက္၀ါသို႔

မ႐ြက္၀ါ ဒီကမၻာႀကီးထဲမွာ႐ွိေနတယ္။ သီတာလည္း ဒီကမၻာႀကီးထဲမွာ ႐ွိေနတယ္။
...............
မ႐ြက္၀ါနဲ႔ေတြ႔ဆံုခဲ့ရပံုက ဒီလို...
...............
ဒီေန႔ေလဆိပ္ကို အေျပးအလႊားဆင္းလာခဲ႔ရပါသည္။ သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္ကို ႀကိဳဖို႔ပါ။ ျမန္မာျပည္က ၂၅ရက္ေန႔ ၁၀နာရီထြက္လာမဲ့ေလယာဥ္နဲ႔ သူလာမယ္။ ကၽြန္မအိမ္မွာတည္းမယ္။ အဆင္မေျပက အေၾကာင္းျပန္ပါတဲ့။ အေၾကာင္းျပန္ခ်ိန္ မရွိေတာ့ပါ။ လြန္ခဲ့သည့္ ၂ရက္ကပို႔ထားသည့္ သူ႔email ကို ယခုမွ စစ္မိပါသည္။
ေလဆိပ္ကို ဒီကအခ်ိန္ ၂း၃၀pm မွာေရာက္သည္။ Yangon က လာသည့္ MAI/Jetstar ေလယာဥ္မဆိုက္ေသး။ ok။ ေနဦး ေနဦး Silkair ေရာ ဆိုက္သြားၿပီလားဟင္။ ကၽြန္မလိုပင္ လာႀကိဳၾကဟန္ရွိေသာ လူရြယ္မ်ားကိုေမးမိသည္။ အစ္မ Silkairက Terminal 2 မွာေလ။ (ကိုယ္ေရာက္ေနတာ Terminal 1)၊ ဗုေဒၶါ။ ကိုယ့္ ကိုယ္ကို ႏွစ္ျခမ္းဘယ္လိုခြဲရပ။ Just try my luck ဒီမွာပဲ ေစာင့္ေတာ့မည္။ အိမ္မွ သားႀကီးဆီက ဖုန္း၀င္လာသည္။ ေမေမ ဖြားဖြားႀကီးကေျပာခိုင္းတယ္။ ဦးဦးႀကီးက Bangkok Transit နဲ႔လာမွာတဲ့။ ေဟ...။ Bangkok Transit နဲ႔ဟာက ဘယ္အခ်ိန္ဆိုက္မွာတံုး။ air-ticket ေရာင္းသည့္ ဆိုင္ကို ဖုန္းဆက္ေမးလိုက္သည္။ Bangkok Transitဆိုရင္ေတာ့၊ ညေန ၄နာရီခြဲမွာ၀င္တဲ့ TG ေတာ့ရွိတာပဲ bye။ (ဤဖုန္း call မ်ိဳးသည္ ေျဖဆိုသူအတြက္ $ မ၀င္ေသာ call မ်ိဳးျဖစ္ေၾကာင္း၊ ေခၚဆိုသူကၽြန္မ နားလည္ေပးရပါသည္။) ေရာက္လက္စနဲ႔ မထူးဘူး... ဆက္ေစာင့္လိုက္ပါမယ္ေလ။
...............
Yangon က လာသည့္ MAI/Jetstar ေလယာဥ္ဆိုက္လာသည္။ ကၽြန္မ၏မ်က္စိသည္ အေ၀းမွံဳပါသည္။ မ်က္မွန္ပါမလာ၍ မွံဳ၀ါး၀ါးျမင္ကြင္းျဖင့္ မိမိႀကိဳရမည့္သုူ မပါ၍ အားစိုက္စရာမလိုဘဲ ေလယာဥ္မွဆင္းလာသည့္လူမ်ားကို ေငးေနမိသည္။ ထိုေသာအခါ ကၽြန္မ၏အေတြးမ်ားသည္ အားစိုက္၍ ေတြးၾကေလေတာ့သည္။
“ျပည္ေထာင္စု မၿပိဳကြဲေရး၊ ဒို႔အေရး” ဆိုတာကို ကၽြန္မ နားမလည္ပါသျဖင့္ ေန႔စဥ္ႏွင့္အမွ် ႏိုင္ငံရပ္ျခားသို႔ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမိ်ဳးေၾကာင့္ နည္းမ်ိဳးစံုျဖင့္ ထြက္လာေနၾကျခင္းသည္ပင္ ျပည္ေထာင္စု ၿပိဳကြဲေနျခင္းတစ္မ်ိဳးေပေလာဟု ေတြးမိပါ၏။
လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ထြက္လာၿပီးေသာအခါ ဒီမွာ Work permit ျဖင့္ အလုပ္လာလုပ္ၾကသည့္ လူရြယ္မ်ား အုပ္စုလိုက္ထြက္လာၾက၏။ သူတို႔ အသြင္မွာ လန္းဆန္းမေန၊ ေလးလံေနၾက၏။ သူတို႔ကို ကၽြန္မနားလည္ႏိုင္ပါသည္။ သူတို႔ ဒီလိုအလုပ္ရရွိေရး အတြက္ ေပးထားၾကရေသာ Agent Fee သည္ တနင့္တပိုးျဖစ္၏။ သူတို႔၏ေနာက္မွလည္း အုပ္စုလိုက္ ထြက္လာၾကျပန္၏။ ဤအုပ္စုမွာ အမ်ိဳးသမီးငယ္ေလးမ်ား အုပ္စုျဖစ္၏။ ရင္ဘတ္တြင္ တူညီတံဆိပ္၀ိုင္းေလးမ်ား တပ္ထားၾကသည္။ ထိုအုပ္စုထဲမွ အမ်ိဳးသမီးေလးမ်ားကိုေတာ့ ကၽြန္မျပတ္သားစြာျမင္ေနရသည္။ သူတို႔ကို ကၽြန္မ အာ႐ံုအျပည့္စူးစိုက္ေနမိသည္မွာ ေသခ်ာသည္။ ဤျမင္ကြင္းသည္ ကၽြန္မအတြက္ ဆန္းသစ္၏။ ကၽြန္မတို႔ႏိုင္ငံမွ ဒီမွာ maid လုပ္ရန္ ထိုကဲ့သို႔ အစုလိုက္လာၾကျခင္းမ်ိဳးကို အခုမွျမင္ဖူးျခင္းျဖစ္သည္။
ငယ္ငယ္ရြယ္ရြယ္ ေသးေသးညွက္ညွက္ေလးမ်ားျဖစ္သည္။ လူေကာင္ေသးတာ ကိစၥမရွိပါ။ ကၽြန္မလိုခ်င္သည္မွာ မ်က္လံုးေတာက္ေတာက္ေလးမ်ားသာ ျဖစ္သည္။ ဒီမွာ Domastic helper လာလုပ္ၾကသည့္ Filipino မေလးမ်ား၊ Bar Assistant လာလုပ္ၾကသည့္ Vietnamese မေလးမ်ား၏ မ်က္လံုးေတာက္ေတာက္မ်ိဳးမဟုတ္ပါ။ ျဖဴစင္ေသာ သီလကိုအေျခခံသည့္ ေဖာ္ေရြေသာ စိတ္ႏွလံုး၊ ခိုင္မာေသာ ယံုၾကည္ခ်က္တို႔၏ ေရာင္ျပန္ မ်က္လံုးေတာက္ေတာက္မ်ိဳး ျဖစ္ပါသည္။ ကၽြန္မ ဘာေတြကို ရွာေဖြမိေနပါလိမ့္။ ေခတ္ဆိုတာႀကီးထဲမွာ ကၽြန္မတို႔ေရာက္ေနၾကတာလား။ ကၽြန္မတို႔က ေခတ္ေတြကို ဖန္တီးေနတာလား။ ကၽြန္မ မသိ။ ကၽြန္မ၏ အာ႐ံုကို စြဲက်ံဳးယူငင္ထားေသာ ထိုအမ်ိဳးသမီးငယ္ လူစုသည္ သူတို႔ကို လာႀကိဳသည့္ Agent ေနာက္သို႔ တန္းစီ၍ လိုက္ပါ သြားၾကေလေတာ့သည္။ ကၽြန္မလည္း ထိုေနရာမွေလးကန္ေသာ ေျခလွမ္းျဖင့္ ဦးတည္ရာမဲ့ ထြက္လာခဲ့သည္။ ျမန္မာလူရြယ္တစ္စု၏ သဲ့သဲ့ေျပာလိုက္ေသာ စကားသံကို ၾကားလိုက္ရေသးသည္။ “ဒီအစ္မႀကီး အခုထိမေတြ႔ေသးဘူးနဲ႔တူတယ္။ ငါတို႔ေခၚသြားမွပဲ” တဲ့။ ထိုလူငယ္စုထံ ျပန္လွည့္၍ သူတို႔နားလည္ေသာ၊ ကၽြန္မရည္လည္စြာ ေျပာတတ္ေသာ စကားမ်ားျဖင့္ သူတို႔ေျပာလိုက္ေသာ စကားႏွင့္ပတ္သက္၍ အေျခအတင္ ေဆြးေႏြးခ်င္စိတ္ ေပၚမိေသး၏။ မ်ားေသာအားျဖင့္ မိမိနားမလည္ေသာ ဘာသာစကားမ်ားၾကားတြင္ အေနၾကာေနၿပီျဖစ္ေသာ ကၽြန္မ။ ယခုကဲ့သို႔ သူတို႔၏ စကားကို နားလည္၍ အဓိပၸါယ္ေတြ ေကာက္တတ္ေနျခင္းသည္ပင္ ကၽြန္မအမွားျဖစ္ပါ၏ ဟု ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ဆံုးမ၍ ေဒါသကို မ်ိဳခ်လိုက္ရ၏။ မေရွးမေႏွာင္းဆိုသလို ဆက္တိုက္ခံစားလိုက္ရေသာ ‘က်’ ေဒါသႏွင့္၊ ‘တက’္ ေဒါသကို အေအးႏွင့္ေမွ်ာခ်ရန္ Burger King ဆိုင္သို႔ ဦးတည္လိုက္ပါ၏။
...............
Burger one set မွာ၍ ေခ်ာင္က်ေသာ ခံုတစ္ခုတြင္ ၀င္ထိုင္လိုက္သည္။ ကၽြန္မ၏ ေရွ႕စားပြဲတြင္ ကၽြန္မကို ေက်ာေပး၍ ထိုင္ေနေသာ အစ္မႀကီးတေယာက္ ဖုန္းေျပာေနသည္။ သူျမန္မာလို ေျပာေနတာပါလား။ သူဖုန္းေျပာအျပီးတြင္ ကၽြန္မ သူ႔ေဘးမွခံုကို ေျပာင္းထိုင္၍ “အစ္မျမန္မာလားဟင္” ဟုမိတ္ဆက္လိုက္သည္။ (ျမန္မာမွန္းသိလွ်င္ အနည္းဆံုးေတာ့ ျပံဳးျပမည္။ အၿပံဳးထဲတြင္ ကၽြန္မ ျမန္မာပါဟူေသာ ေဖၚေရြမႈေတြ စီး၀င္ေနရမည္။ ဤအက်င့္ကို ကၽြန္မတမင္တကာပင္ ေမြးျမဴထားသည္ဟု ဆိုႏိုင္ပါသည္။ အေၾကာင္းရွိပါသည္။ ဤႏိုင္ငံသို႔ အေၾကာင္း အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ေရာက္ေနၾကေသာ ေရႊျမန္မာမ်ားတြင္၊ မိမိကိုယ္မိမိ ျမန္မာႏွင့္ မတူေအာင္ေန။ မိမိ သားသမီးမ်ားကိုလည္း ျမန္မာဇတ္ ေဖ်ာက္၍၊ ျမန္မာမွန္း မသိရေအာင္ အထူး အာ႐ံုစိုက္ၾကေလေသာ လက္ယာစြန္းေရာက္မ်ားႏွင့္၊ ဘယ္သူက ဘာထင္ထင္ ကိုယ္ေနခ်င္သလို (စည္းမရွိ၊ ကမ္းမရွိ) ေနမည္၊ ဘယ္သူ႔ဂ႐ုစိုက္ရမွာလဲ ဆိုေသာအခ်ိဳးႏွင့္ ေနၾကေသာ လက္၀ဲစြန္းမ်ားဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳးႏွစ္စားေတြ႔ရေလသည္။ ဤသည္မွာလည္း သူတို႔ အေၾကာင္းႏွင့္သူတို႔ ျဖစ္ပါသည္။ ကၽြန္မ၏ ခံယူခ်က္မွာမူ ဘယ္ေနရာဘဲ ေရာက္ေရာက္ ကၽြန္မတို႔သည္ လူေတြထဲေနျခင္းျဖစ္၍ ျမန္မာနဲ႔ မတူမွ လူနဲ႔တူမွာ မဟုတ္။ မိမိဘာဆိုတာကို မိမိ၏ ကိုယ္က်င့္သိကၡာႏွင့္ ကိုယ္ေရးကိုယ္ေသြးတို႔ ျဖင့္သာ ေဖၚျပရေပမည္။)
ထိုအစ္မႀကီးက ႏွစ္လိုဖြယ္ အၿပံဳးၿဖင့္ ျပန္ၿပံဳးျပရင္း၊ “ဟုတ္တယ္။ သူ ဒီကိုေရာက္ေနတာ ဘယ္ေလာက္ၾကာၿပီလဲ” ဟုႏႈတ္ဆက္စကားကိုဆို၏။
“သီတာ(ကၽြန္မစကားေျပာလွ်င္ ကိုယ့္နာမည္္ ကိုယ္ထည့္ေျပာတတ္၍) ဒီေရာက္တာ ဆယ္ႏွစ္ေက်ာ္သြားၿပီအစ္မ။ အခု အမိ်ဳးသားရဲ႕ ညီရဲ႕သူငယ္ခ်င္း လာမွာမို႔ လာႀကိဳတာ။”
“အမိ်ဳးသားရဲ႕ ညီကို ျမန္မာလို ဘယ္လိုေခၚလဲ။”
“ညီဆိုေတာ႔ ‘မတ’္၊ အစ္ကိုဆိုရင္ေတာ႔ ‘ခဲအ’ို လို႔ေခၚတယ္။”
“ဒို႔က ညီမေလးရဲ႕ အမ်ိဳးသားကို လာႀကိဳတာ။ ညီမေလးရဲ႕ အမ်ိဳးသားကိုေရာ ဘယ္လိုေခၚလဲ။”
“ညီမေလးရဲ႕ အမ်ိဳးသားဆိုရင္လဲ ‘မတ္’ ပဲအစ္မ။”
အစ္မႀကီးသည္ သူ႔လက္ကိုင္အိတ္ထဲမွ စာအုပ္ေသးေသးေလး (diary) ကိုထုတ္၍ မွတ္၏။ တ႐ုတ္စာလံုးမ်ားေရးၿပီး ေဘးကျမန္မာလိုေရးသည္။ “စာေရးခ်င္တယ္ဆိုရင္ ဒီလိုဘဲ တစ္ေန႔၊တစ္ေန႔ ကိုယ္ေတြ႔ႀကံဳတာေလးေတြကို ေရးမွတ္ထားရတယ္ သီတာရဲ႕။ ဒီမွာ အစ္မ name card၊ အဲ႔ဒီမွာေတာ့ တ႐ုတ္လိုေရးထားတယ္။ ျမန္မာလိုေတာ့ ရြက္၀ါလို႔ အသံထြက္နဲ႔တူတယ္။ ‘ရြက္၀ါ’ လို႔ပဲေခၚေပါ႔။”
“သီတာနဲ႔မေတြ႕ရင္ ဒို႔ ဒါကိုပဲဖတ္ေနေတာ့မွာ၊” တ႐ုတ္ဘာသာျဖင့္ ထုတ္ေ၀ေသာ “i weekly” မဂၢဇင္းကိုျပ၏။ “ဒီမွာ ဒို႔ေရးထားတာ။ ကိုယ္ေရးထားတာေလးေတြ ပါလာေတာ့။ ဘယ္လိုေျပာမလဲ ဖတ္ရတာ ေပ်ာ္တယ္ေလ။ သီတာကေတာ့ နားလည္မွာ မဟုတ္ဘူး။ ဒို႔ ျမန္မာလို ေရးထားတဲ့ စာေတြလည္းဖတ္ခ်င္တယ္။ Internet နဲ႔ ဘယ္မွာဖတ္ရမလဲ။”
“အိမ္ကဆရာႀကီးကေလ...xxxx xxxx
“သားက ျမန္မာျပည္ကို သူ႔ဖာသူလည္းသြားတယ္။ xxxx xxxx
“သမီးကေတာ့ ကေလးေတြကို က်ဴရွင္လိုက္ျပတယ္။ သူတို႔ကို ကိုယ့္ေျခေထာက္ေပၚ ကိုယ္ရပ္တတ္ေအာင္ xxxxx xxxx
မရြက္၀ါနဲ႔ ကၽြန္မ စကားေတြ အမ်ားႀကီးေျပာျဖစ္ခဲ့ၾကပါသည္။
...............
ရုတ္တရက္ မရြက္၀ါက-
“သီတာ အသက္ဘယ္ေလာက္ရွိၿပီလဲ။”
“သီတာ က 1969 ေမြးတာဆိုေတာ့...”
“1969? ဒို႔ျမန္မာျပည္ကထြက္လာခဲ့တာ အဲ့ဒီႏွစ္ပဲ။ အဲ့ဒီတုန္းက ဒို႔က ဆယ့္ေလးႏွစ္။ ရန္ကုန္ ဘယ္နားေနလဲ။”
“သီတာက အလံုမွာေနတာ။”
“ဒို႔က အ.ထ.က(၄)အလံုမွာ ေက်ာင္းတက္ခဲ့တာ၊ ဟိုတုန္းကေတာ့ ကူရွင္ေက်ာင္းေပါ႔။ ဒို႔ အခ်စ္ဆံုး သူငယ္ခ်င္း တစ္ေယာက္ နာမည္ကလဲ သီတာပဲ၊ သီတာ စာသိပ္ေတာ္တယ္။ ၾကက္ေတာင္႐ိုက္လည္း ေတာ္တယ္။ ဒို႔ေတြ ေက်ာင္းေတြ ေက်ာင္းေတြ လိုက္ၿပိဳင္ၾကတာ ဆုေတြ ႏွစ္တိုင္းရတယ္။ သိပ္ေပ်ာ္တာဘဲ။ အင္း သီတာ၊ သီတာ သူ႔ကို သိပ္ေတြ႔ခ်င္တာပဲ။ ဘယ္မွာ ရွာရမလဲ။ ဘယ္လို ရွာရမလဲဟင္?”

သုတၱန္ ႏွင့္ အဘိဓမၼာ

ျမတ္ဗုဒၶ၏ ေဒသနာေတာ္သည္ အနတၱေဒသနာျဖစ္သည္။ “အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱ” ဟူေသာ သခၤါရဓမၼတို႔၏ လကၡဏာေရးသံုးပါးတို႔တြင္ အနိစၥ ႏွင့္ ဒုကၡတရားတို႔ကို ဗုဒၶျမတ္စြာမေပၚထြန္းမီ ေခတ္ကာလကပင္ ေရွးပညာရွိ သမဏ, ျဗာဟၼဏတုိ႔ ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့ၾကသည္။ အနတၱတရားကိုမူ ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားပြင့္ေတာ္မူမွသာ ေဟာၾကားႏိုင္စြမ္း႐ွိခဲ့သည္ ဟု အဆို႐ွိေလသည္။ ‘အနတၱ’တရားဟူသည္ကား အလံုးစံုေသာတရားတို႔သည္ မိမိ၊ ငါ၊ သူတစ္ပါးစသျဖင့္ ေခၚေ၀ၚ သမုတ္အပ္ေသာ ၿမဲၿမံသည့္ အႏွစ္သာရတရားမ်ိဳး မဟုတ္။ ငါ့ကိုယ္၊ ငါ့ဟာဟူ၍ အစိုးရေသာ တရားမ်ိဳး မဟုတ္။ အတၱ မဟုတ္။ သို႔ျဖစ္၍ ထိုတရားတို႔အား “ဧတံမမ, ဧေသာဟမသၼိ, ဧေသာေမ အတၱာ” (ငါ့ဟာ, ငါ, ငါ၏ အတၱ) ဟု စြဲလမ္းသံုးသပ္ျခင္းငွာမထိုက္ ဟူ၍ ေဟာၾကားေသာတရားျဖစ္သည္။

ခႏၶာ ၅-ပါး၊ ႐ုပ္နာမ္တရားစုတို႔ကား ဉာဏ္ျဖင့္ သိႏိုင္ေသာ အစစ္အမွန္တရားအစုျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ပုထုဇဥ္တို႔သည္ ခႏၶာ ၅-ပါး၊ ႐ုပ္နာမ္တရားတို႔အား “ငါ့ဟာ, ငါ, ငါ၏ အတၱ”ဟု “တဏွာ, မာန, ဒိ႒ိ”ဟူေသာ ပပၪၥတရားတို႔ျဖင့္ စြဲလမ္း သံုးသပ္ ထင္မွတ္မွားၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ “အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱ”ဟု မျမင္ႏိုင္။ “နိစၥ, သုခ, အတၱ”ဟု ဆန္႔က်င္ဖက္ တလြဲေဖာက္ျပန္၍ ျမင္သည္။ ထို ၀ိပၸလႅာသေခၚ ေဖာက္ျပန္ေသာ အသိအျမင္တို႔သည္ ပုထုဇဥ္၏ သႏၲာန္တြင္ အျမစ္တြယ္ေနရကား အမွန္သိျမင္ေသာ အျမင္ေပၚရန္ ႀကီးစြာေသာ လံု႔လ၀ီရိယ၊ ပညာ၊ သတိတို႔ ျဖင့္ အဖန္ဖန္အားထုတ္ရန္ လိုအပ္သည္။ ႐ုပ္နာမ္သခၤါရတရားတို႔၏ သေဘာအစစ္မွန္အား အမွန္ကို အမွန္အတိုင္း ယထာဘူတဉာဏ္ျဖင့္ သိျမင္ပါက၊ ထို ႐ုပ္နာမ္သခၤါရတရားတို႔အေပၚ၌ တပ္မက္စြဲလမ္းေသာ စိတ္ကင္းကာ ၿငီးေငြ႔ေသာ နိဗၺိႏၵဉာဏ္အျမင္ ျဖစ္ေပၚလာေပမည္။ ႐ုပ္နာမ္သခၤါရတရားတို႔အေပၚ ၿငီးေငြ႔ စြန္႔ပယ္လိုေသာ အျမင္သန္လာပါက ႐ုပ္နာမ္သခၤါရတရားတို႔၏ ဆန္႔က်င္ဖက္သဘာ၀ျဖစ္ေသာ ျဖစ္ပ်က္ခ်ဳပ္ၿငိမ္းေသာ နိဗၺာန္ကိုျမင္သည့္ တပ္မက္ျခင္းကင္းေသာ ၀ိရာဂ ေခၚ မဂ္ဉာဏ္ျဖင့္ မ်က္ေမွာက္ျပဳႏိုင္ေပမည္။ ဤသည္ကား ဗုဒၶျမတ္စြာ ၄၅-၀ါကာလပတ္လံုး အဖန္တလဲလဲ နည္းပရိယာယ္မ်ိဳးစံုျဖင့္ ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ေသာ သုတၱန္ေဒသနာေတာ္၏ အခ်ဳပ္ ျဖစ္သည္။

“ယထာဘူတ၊ နိဗၺိႏၵ၊ ၀ိရာဂ” (မိုးကုတ္ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး၏ ေ၀ါဟာရျဖင့္ဆိုပါက ျဖစ္ပ်က္ျမင္၊ ျဖစ္ပ်က္မုန္း၊ ျဖစ္ပ်က္ဆံုး) ဟူ၍ အဆင့္ဆင့္ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္ျခင္းအား ၀ိပႆနာတရား ပြားမ်ားသည္ဟု ေခၚသည္။ ဤတြင္ ႐ုပ္နာမ္တရားတို႔၏ သဘာ၀အမွန္ကို သိျမင္ရန္ အားထုတ္ရာတြင္ ေရွးဦးစြာ “ဃန”ေခၚ တစ္ေပါင္းတည္း၊ တစ္သားတည္းဟု ထင္မွတ္ထားေသာ အထင္မွားကို ၿပိဳကြဲေအာင္ ႀကိဳးပမ္းရသည္။ ေယာက္်ား, မိန္းမ, ငါ စသျဖင့္ အသြင္အျပင္အားျဖင့္ တစ္ပါင္းတည္း သမူဟဃန ထင္မွတ္ျခင္းကို ပယ္ေျဖာက္ရန္ “ဆံပင္, ေမြးညင္း, ေျခသည္း, လက္သည္း...” စသျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ “ပထ၀ီ, ေတေဇာ, ၀ါေယာ, အာေပါ” စသျဖင့္ျဖစ္ေစ တစ္စစီ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ၍ ႐ႈရသည္။ ဤကား႐ုပ္, ဤကားနာမ္ စသျဖင့္ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ၍ ႐ႈရသည္။ ယခင္ေန႔က ငါသည္ ယေန႔ငါပင္ ျဖစ္သည္စသျဖင့္ ကာလအားျဖင့္ တစ္သားတည္းၿမဲၿမံေနသည္ဟု ထင္မွတ္ေသာ သႏၲာနဃနကို ကြဲရန္ ဤ႐ုပ္, ဤနာမ္တို႔သည္ ဤေနရာတြင္ျဖစ္၍ ခဏအတြင္းမွာပင္ခ်ဳပ္ၾကသည္ဟု ကာလအားျဖင့္ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ၍ ႐ႈရသည္။ “ခံစားျခင္းသည္ ေ၀ဒနာျဖစ္သည္၊ မွတ္သားျခင္းသည္ သညာျဖစ္သည္” စသျဖင့္ ကိစၥဃန ကြဲေအာင္႐ႈရသည္။ “ဤကား အဆင္း, ဤကား အသံ, ဤကား အနံ...” စသျဖင့္ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ၍ ေယာက္်ား, မိန္းမဟု အာ႐ုံအားျဖင့္ ေရာေထြးေနေသာ အာရမၼဏဃန ကိုကြဲေအာင္ ႐ႈရသည္။ အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ၀ိပႆနာ၏ ေရွးဦးအလုပ္မွာ ေန႔စဥ္ေတြ႕ျမင္ႀကံဳေတြ႔ေနရေသာ တရားတို႔အား တစ္စစီျဖစ္ေအာင္ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာရေသာ အလုပ္ျဖစ္သည္။ ေဒသနာေတာ္တြင္ နာၾကားသူတို႔၏ အလိုအာသယအလိုက္ ခႏၶာ ၅-ပါးအျဖစ္၊ အာယတန ၁၂-ပါး အျဖစ္၊ ဓာတ္ ၁၈-ပါး အျဖစ္ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ၍ ေဟာၾကားသည္။ အေၾကာင္းမွာ အတၱဟု မွတ္ယူထားျခင္း၊ ငါ့ဟာဟု ႏွစ္သက္တပ္မက္ေသာ စိတ္ျဖင့္ မွတ္ယူထားေသာတရားတုိ႔သည္ အမွန္တကယ္ရွိေသာ အရွိတရားမ်ား မဟုတ္။ အထင္တရားမ်ားသာ ျဖစ္သည္ဟု သေဘာေပါက္နားလည္ေစရန္ျဖစ္သည္။

ထို႔ေနာက္ ထို ခႏၶာ၊ အာယတန၊ ဓာတ္ဟူေသာ အမွန္တကယ္ျဖစ္ပ်က္ေနေသာတရားတို႔သည္ မိမိတို႔၏ ပင္ကိုယ္အစြမ္းအားျဖင့္ ျဖစ္လာၾကသည္ မဟုတ္။ တန္ခိုး႐ွင္၊ ဖန္ဆင္း႐ွင္တုိ႔ ဖန္ဆင္းလိုက္သည္ မဟုတ္။ အေၾကာင္းတရားတို႔ ေပါင္းဆံု၍ ျဖစ္ေပၚလာရၿပီး၊ ထိုအေၾကာင္းတရားတို႔ ခ်ဳပ္ၿငိမ္းေသာအခါ၊ အက်ိဳးတရားတို႔လည္း ခ်ဳပ္ပ်က္ရသည္ ဟူေသာ အေၾကာင္းအက်ိဳးဆက္ႏြယ္မႈ ပစၥယသေဘာကို ထင္ေအာင္႐ႈရေလသည္။ ပထမအဆင့္တြင္ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ၍ ႐ႈျမင္ခဲ့ေသာ တရားတို႔သည္ မည္သို႔ အခ်င္းခ်င္းအျပန္အလွန္ အေၾကာင္းက်ိဳးဆက္စပ္၍ ေနပံုကို ဤဒုတိယအဆင့္တြင္ ႐ႈျမင္ရန္အားထုတ္ရသည္။ စာေပတြင္ ပထမအဆင့္အား နာမ္႐ုပ္အား ပိုင္းျခားသိေသာ နာမ႐ူပပရိေစၧဒဉာဏ္၊ ဒုတိယအဆင့္အား အေၾကာင္းတရားကို သိမ္းဆည္းေသာ ပစၥယပရိဂၢဟဉာဏ္ဟု ေခၚသည္။ ထိုသို႔ တစ္စစီ ခြဲျခားစိတ္ျဖာျခင္း ႏွင့္ ထို တရားအစိတ္တို႔ မည္သို႔ အေၾကာင္းအက်ိဳးအားျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းဆက္စပ္ျခင္းတို႔ကို သုတၱန္ေဒသနာေတာ္တြင္ ခႏၶာ၊ အာယတန၊ ဓာတ္၊ ပဋိစၥသမုပၸါဒ၊ သစၥာ ဟူ၍ ဖြဲ႔၍ ေဟာၾကားေတာ္မူသည္။

သုတၱန္ေဒသနာေတာ္သည္ မ်က္စိျဖစ္လွ်င္၊ အဘိဓမၼာေဒသနာေတာ္သည္ အလြန္အားေကာင္းေသာ မွန္ေျပာင္းတလက္ ဟုဆိုရေပမည္။ သုတၱန္ေဒသနာေတာ္တြင္ သတၱ၀ါတို႔၏ အလိုအဇၩာသယစသည္တို႔ကို လိုက္၍ တစ္စိတ္ တစ္ေဒသအားျဖင့္သာ ေဟာၾကားရေသာ္လည္း၊ အဘိဓမၼာေဒသနာေတာ္တြင္ကား မည္သည္ကိုမွ်မငဲ့ဘဲ ယထာဓမၼ သဘာ၀႐ွိသည့္အတိုင္း နည္းမ်ိဳးအသြယ္သြယ္ျဖင့္ ေဟာၾကားေတာ္မူထား၏။ ဤသို႔ သုတၱန္ေဒသနာေတာ္ထက္ နက္႐ႈိင္း သာလြန္၍ပင္ အဘိဓမၼ (အဘိ – သာလြန္ေသာ+ ဓမၼ – တရား)ဟု အမည္ရျခင္း ျဖစ္ေပသည္။ အဘိဓမၼာေဒသနာေတာ္သည္လည္း သုတၱန္ေဒသနာေတာ္ကဲ့သို႔ပင္ “ခႏၶာ၊ အာယတန၊ ဓာတ္၊ ပဋိစၥသမုပၸါဒ၊ သစၥာ” တရားတို႔အား “ပုဂၢိဳလ္, သတၱ၀ါ, သူ, ငါ” မဟုတ္၊ “နိသတၱ၊ နိဇီ၀၊ အနတၱ”သက္သက္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေပၚလြင္ေစရန္ ေဟာၾကားထားျခင္း ျဖစ္သည္။

အဘိဓမၼာပိဋကတ္ေတာ္တြင္ က်မ္း ၇-က်မ္း႐ွိရာ၊ ပထမဆံုးျဖစ္ေသာ ဓမၼသဂၤဏီက်မ္းသည္ ဓမၼတရားအစုစုတုိ႔ကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ၍ ေရတြက္ျပေသာက်မ္းျဖစ္သည္။ အလံုးစံုေသာတရားတို႔အား “ကုသိုလ္, အကုသိုလ္, အဗ်ာကတ” စသျဖင့္ သေဘာတူရာ, တူရာအုပ္စု သံုးအုပ္စုစီခြဲ၍၎၊ “ဟိတ္တရားအစု, ဟိတ္မဟုတ္ေသာတရားအစု” စသျဖင့္ ႏွစ္အုပ္စုစီခြဲ၍၎၊ မာတိကာေခၚ ဇယားခ်၍ ျပသည္။ သံုးအုပ္စုဖြဲ႕ေသာ ဇယားအား “တိကမာတိကာ”၊ ႏွစ္အုပ္စုဖြဲ႕ေသာ ဇယားအား “ဒြိကမာတိကာ”ဟုေခၚသည္။ ထို႔ေနာက္ ထိုအုပ္စုတစ္ခုခ်င္းစီမွ တရားတို႔ကို –

“ယသၼႎ သမေယ ... စိတၱံ ဥပၸႏၷံ ေဟာတိ ... ။ တသၼႎ သမေယ ... ေဟာတိ။ ... ေဟာတိ။ ...”
“အၾကင္အခါ၌ (ဤမည္ေသာ) စိတ္သည္ျဖစ္၏။ ထိုအခါ၌ (ဤတရားသည္) ျဖစ္၏။ (ဤတရားသည္) ျဖစ္၏။ ...”

စသျဖင့္ ေရတြက္ျပျခင္းျဖစ္သည္။ ဤသို႔အားျဖင့္ စိတ္အမ်ိဳးေပါင္း ၁၂၁-မ်ိဳးအား ထိုစိတ္ျဖစ္ခိုက္ အတူျဖစ္ၾကေသာ (ေစတသိက္)တရားမ်ားျဖင့္ တြဲ၍ေရတြက္ျပသည္။ ႐ုပ္တရားတို႔အား ေရတြက္ျပသည္။ အဘိဓမၼာ၀ိဘင္း စေသာ ေနာက္က်မ္းမ်ားတြင္ ထိုတရားတို႔အား ပိုင္းျခားေ၀ဖန္၍၊ အဓိပၸါယ္ကိုတိက်ေအာင္ သတ္မွတ္ေပးသည္။ ဤသို႔ျဖင့္ အမွန္တကယ္႐ွိေသာ ပရမတၱတရားတို႔အား အစိတ္စိတ္ ပိုင္းျခားေ၀ဖန္ကာ အတၱဟု ထင္မွတ္အပ္ေသာတရား ႐ွာမရႏိုင္ပံုကို အေသးစိတ္ ေဟာၾကားထားသည္။

“ပုဂၢိဳလ္, သတၱ၀ါ, သူ, ငါ, အတၱ” တို႔သည္ အစစ္မွန္အားျဖင့္ မ႐ွိ။ အထင္ပညတ္ တရားမ်ားသာျဖစ္သည္။ “စိတ္၊ ေစတသိက္၊႐ုပ္၊ နိဗၺာန္”ဟူေသာ ပရမတၳတရား ေလးပါးသည္သာ အစစ္မွန္အားျဖင့္ ဉာဏ္တြင္ သိ႐ွိႏိုင္ေသာ တရားမ်ားျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ထိုပရမတၳတရားတို႔သည္ အႏုျမဴ၀ါဒ (Atomism) တြင္ကဲ့သို႔ သီးျခားစီ မိမိအစြမ္းအားျဖင့္ ျဖစ္တည္ၾကေသာ တရားမ်ားမဟုတ္။ သိၾကား၊ ျဗဟၼာ၊ တန္ခိုး႐ွင္မ်ားက ဖန္ဆင္းထားျခင္းမ်ိဳးလည္း မဟုတ္။ “စိတ္၊ ေစတသိက္၊ ႐ုပ္” ဟူေသာ သခၤါရတရားတို႔သည္ အေၾကာင္းတရားကိုမွီ၍ ျဖစ္ပ်က္ၾကရသည္။ ယုတ္စြအဆံုး အေၾကာင္းတရားဆိုရာ၌ပင္ တစ္ခုတည္းေသာ အေၾကာင္းကိုသာမွီ၍ ျဖစ္ပ်က္ၾကျခင္း မဟုတ္။ တစ္ပါးမကသည့္ အေၾကာင္းတရားမ်ား ညီညြတ္မွသာ ျဖစ္တည္ႏိုင္ၾကေလသည္။ ေနာက္ဆံုး ခုႏွစ္က်မ္းေျမာက္ျဖစ္ေသာ ပ႒ာန္းက်မ္းတြင္ ေရွ႕က်မ္းမ်ားက အစိတ္စိတ္ အမႊာမႊာျပဳ၍ ခြဲျခားေ၀ဖန္ျပထားေသာ “ခႏၶာ, အာယတန, ဓာတ္” တရားတို႔သည္ တစ္ပါးႏွင့္ တစ္ပါးမည္သို႔ ဆက္ႏြယ္ပတ္သက္၍ ေထာက္ပံ့ေနၾကပံု အေသးစိတ္ စနစ္တက် ေဟာၾကားထားေပသည္။ သုတၱန္ေဒသနာေတာ္က ညႊန္ျပေပးေသာ (၁) ပိုင္းျခားေ၀ဖန္၍ သိသည့္ နာမ႐ူပပရိေစၧဒ အသိ၊ (၂) ထိုတရား အစိတ္တို႔ တစ္ပါးႏွင့္ တစ္ပါး ေထာက္ပံ့ေက်းဇူးျပဳေနပံု အေၾကာင္းတရားကို သိမ္းဆည္းသည့္ ပစၥယပရိဂၢဟ အသိ တို႔ကိုပင္၊ ဓမၼသဂၤဏီအစ ပ႒ာန္းအဆုံး အဘိဓမၼာေဒသနာေတာ္က ညႊန္ျပေပးေပသည္။ ျခားနားခ်က္ကား အဘိဓမၼာေဒသနာေတာ္သည္ သတၱ၀ါတို႔၏ အလိုကိုလိုက္၍ ေဟာျခင္းမ်ိဳး မဟုတ္ဘဲ၊ ဓမၼသေဘာသက္သက္ကို လိုက္ကာ၊ နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ အေသးစိတ္ ေဟာၾကားထားျခင္းပင္ျဖစ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ကိုလံဘိုၿမိဳ႕႐ွိ ၀ဇီရာရာမေက်ာင္းတိုက္မွ ၀ဇီရဉာဏ မဟာေထရ္က “အဘိဓမၼာသည္ အားေကာင္းေသာ မွန္ေျပာင္းတစ္လက္ႏွင့္ တူ၏။ သို႔ေသာ္ သုတၱန္ေဒသနာေတာ္မွရေသာ အသိဉာဏ္သည္ ျမင္ျခင္းအမႈကို ၿပီးေစသည့္ မ်က္စိပင္ျဖစ္ေလသည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ အဘိဓမၼာသည္ ေဆးပုလင္း တံဆိပ္ေပၚမွ ေဆးေဖာ္စပ္ပံုအညႊန္းျဖစ္လွ်င္၊ သုတၱန္ေဒသနာေတာ္မွရေသာ အသိပညာသည္ ေရာဂါႏွင့္ လကၡဏာတို႔ကို ေပ်ာက္ကင္းေစႏိုင္ေသာ ေဆးႏွင့္တူေပမည္။” ဟု မိန္႔ၾကားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ဧရာ(မႏၲေလး)

က်မ္းကိုး။
(၁) ပါဠိေတာ္က်မ္းမ်ား၊ ၀ိသုဒိၶမဂ္အ႒ကထာ ႏွင့္ အ႒သာလိနီ
(၂) Abhidhamma Studies: Buddhist Explorations of Consciousness and Time by Venerable Nyanaponika Thera.
(၃) A Comprehensive Manual of Abhidhamma by Bhikkhu Bodhi.