တရားဦး ဓမ္မစကြာ - နိဒါန်း

“… ပညာတည်းဟူသော နားနှင့် ပြည့်စုံသော သူတို့သည် ယုံကြည်ခြင်း (သဒ္ဓါတရား)ကို စေလွှတ်ကြကုန်လော့။ ထိုသူတို့အတွက် နိဗ္ဗာန်တံခါးကို ဖွင့်အပ်ပြီ။” 

[ ဝိနည်းမဟာဝါ-မဟာခန္ဓကဝဂ်-ဗြဟ္မယာစက ကထာ]

ပစ္စေကဗုဒ္ဓဘုရားနှင့် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားတို့မှအပ တရားနာကြားရခြင်းမရှိပဲ အကျွတ်တရားရသည်ဟူ၍ မရှိချေ။ မှန်သောအမြင် (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) ရရှိရန်အတွက်

(၁) သစ္စာနှင့်လျော်သော (သစ္စာနုလောမိက) တရားကိုနာကြားခွင့်ရခြင်း၊

(၂) နှလုံးသွင်းမှန်ခြင်း (ယောနိသော မနသိကာရ) ဟူသောအကြောင်းတရားနှစ်ပါး လိုအပ်သည်။

ဗောဓိပင်ရင်းတွင် မြတ်စွာဘုရားရရှိတော်မူခဲ့သော တရားတို့သည် အလွန်ပင် နက်နဲသိမ်မွေ့၍ ဆင်ခြင်စဉ်းစားမှုနယ်ကို ကျော်လွန်သော အတက္ကာဝစာရ တရားမျိုး ဖြစ်သည်။ သတ္တဝါတို့သည် ကာမဂုဏ်တို့တွင် သာယာတပ်မက် နှစ်ခြိုက်ပျော်မွေ့နေကြရာ၊ တပ်မက်ခြင်း တဏှာ ကုန်ရာဖြစ်သောတရားသည် လောကရေစီးကြောင်း, သံသရာရေစီးကြောင်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဖက် (ပဋိသောတဂါမိ) ဖြစ်၍ နေလေသည်။ ထို့ကြောင့် တရားကိုဟောခဲ့ပါက နားလည်လက်ခံနိုင်စွမ်းရှိရန် မလွယ်ကူ။ ဟောကြားသောတရားတော်အား သင့်တင့်သော နှလုံးသားဖြင့် ခံယူနိုင်ရန် မလွယ်။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဘုရားအဖြစ်သို့ရောက်ပြီးစ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားအား “သတ္တဝါတို့အား တရားဟောကြားပါက နားလည်နိုင်ရန် မလွယ်။ ပင်ပန်းဆင်းရဲရုံသာ ဖြစ်လိမ့်မည်”ဟူသော အကြံသည်ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

ထိုအခါတွင် သဟမ္ပတိ ဗြဟ္မာမင်းသည် မြတ်စွာဘုရားထံ ရောက်ရှိလာ၍၊ “ပညာမျက်စိကို ဖုံးအုပ်တတ်သော မြူနှင့် တူသည့် ကိလေသာ နည်းပါးသောသူတို့လည်း ရှိပါသေးသည်။ ထိုသူတို့သည် တရားနာကြားခွင့် မရှိ၍ ဆုံးရှုံးနေကြရပါသည်”ဟု တရားဟောရန် တောင်းပန် လျှောက်ထား၏။ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လျှောက်ထားသောအခါ သတ္တဝါတို့၏ ဣန္ဒြေ အနုအရင့်, ကိလေသာ အထူအပါးကိုသိမြင်သော ဗုဒ္ဓစက္ခုဉာဏ်တော်နှင့် လောကအား ကြည့်ရှုသုံးသပ်တော်မူ၍ သတ္တဝါတို့အား တရားဟောကြားမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။

“… ပညာတည်းဟူသော နားနှင့် ပြည့်စုံသော သူတို့သည် ယုံကြည်ခြင်း (သဒ္ဓါတရား)ကို စေလွှတ်ကြကုန်လော့။ ထိုသူတို့အတွက် နိဗ္ဗာန်တံခါးကို ဖွင့်အပ်ပြီ။”

[ ဝိနည်းမဟာဝါ-မဟာခန္ဓကဝဂ်-ဗြဟ္မယာစက ကထာ]

တရားဦးကို ဟောရန်အတွက် ပညာမျက်စိတွင် ကိလေသာမြူပါးသောသူတို့ကို ကြံစည်တော်မူ၏။ အာဠာရ နှင့် ဥဒက ရသေ့တို့အားဟောကြားရန် အကြံရသော်လည်း ထိုရသေ့တို့သည် သေလွန်သွားကြပြီး၍ တရားနာယူနိုင်စွမ်းမရှိသော အရူပဗြဟ္မဘုံတွင် ဖြစ်နေကြလေသည်။ ထိုနောက် မိမိ ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို ကျင့်စဉ်က ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် ပြုခဲ့ကြသော ပဉ္စဝဂ္ဂီ ခေါ် ရဟန်း ၅-ပါးအား တရားဦးဟောရန် အကြံဖြစ်၏။ ထိုအချိန်တွင် ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးပါးတို့သည် ကာသိတိုင်း၊ ဗာရာဏသီပြည်ရှိ ‘ဣသိပတန’ အမည်ရသည့် မိဂဒါဝုန်တောတွင် နေထိုင်လျှက် ရှိကြလေသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလတောတွင် ရက်အနည်းငယ်မျှ သီတင်းသုံးပြီးနောက်၊ ဥရုဝေလတောမှ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါပါးတို့ရှိရာ မိဂဒါဝုန်တောသို့ အစဉ်အတိုင်း ခြေလျင် ကြွချီတော်မူသည်။ ဥရုဝေလတောမှ ဂယာသို့ ၃-ဂါဝုတ်ခရီး၊ ဂယာမှ ဗာရဏသီသို့ ၁၈-ယူဇနာ ကွာဝေးသည်ဟု သာရတ္ထဒီပနီဋီကာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ မိုင်အကွာဝေးအားဖြင့် ၁၄၂-မိုင်မျှ ဝေးကွာသော ခရီးရှည် ဖြစ်၏။ ဤခရီးရှည်သည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ ပထမဦးဆုံး သာသနာပြုခရီးစဉ် ဖြစ်လေသည်။

သာသနာပြုလုပ်ငန်းတို့မည်သည် သတ္တဝါတို့အပေါ် သနားကြင်နာသည့် ကရုဏာတော်ဖြင့် အေးမြသည့် နှလုံးသား၊ သတ္တဝါတို့တွင် ဖုံးလွမ်းထားသော အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ရှားပေးနိုင်မည့် ပညာ အလင်းရောင်တို့ပေါ်တွင် အခြေတည်ရသော လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ စိတ်ရှည်ရသည်။ သည်းခံရသည်။ ဇွဲလုံ့လရှိရသည်။ လွယ်ကူသော လုပ်ငန်းမဟုတ်။ ဗုဒ္ဓ၏ ပထမဦးဆုံး သာသနာပြု လုပ်ငန်းသည်လည်း လွယ်ကူချောမွေ့လှသည် မဟုတ်ကြောင်းကို ဝိနည်းမဟာဝါ မဟာခန္ဓက၊ ပဉ္စဝဂ္ဂီယကထာတွင် တွေ့ရသည်။

တရားဦးဓမ္မစက်ကို ဟောတော်မူမည်ဟု မိုင်ပေါင်းရာချီသောခရီးကို ခြေလျင်ကြွချီလာခဲ့ရသော မြတ်စွာဘုရား၏ တရားဦးအား ပဉ္စဝဂ္ဂီ ငါးဦးတို့သည် လွယ်လင့်တကူ နာယူခဲ့ကြခြင်းမဟုတ်။ အဝေးမှကြွလာသော ဗုဒ္ဓမြတ်စွာကြွလာသည် မြင်သောအခါ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့သည် “ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ်မှ ထွက်၍ လာဘ်လာဘပေါများရန် လှည့်လည်နေသော ရဟန်း ဂေါတမသည် လာနေပြီ။ ခရီးဦးကြို မပြုကြနှင့်၊ နေရာထိုင်ခင်းမပေးကြနှင့်”ဟု နှုတ်ကတိစကား ထားကြသည်။ အစာငတ်ခံ, အပင်ပန်းဆင်းရဲခံ၍ ကျင့်ကြံသော ပဓာနအကျင့် ကိုစွန့်ပယ်၍ အစာပြန်လည် စားသောကြောင့် ဘုရားအလောင်းတော်အား လမ်းခွဲခဲ့သော ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးပါးတို့သည် ဗုဒ္ဓအပေါ်၌ အထင်မြင်သေးသော မျက်လုံးများဖြင့် ကြိုဆိုကြသည်။ ဗုဒ္ဓက ကရုဏာမေတ္တာဓာတ်ကို ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးအပေါ်တွင် အပြည့်ညွှတ်၍ ရောက်လာသောအခါ၊ မေတ္တာတန်ခိုးကြောင့် ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့သည် ခရီးဦးကြို မပြုပဲ မနေနိုင်။ နေရာထိုင်ခင်း မပေးပဲ မနေနိုင်ကြတော့။

သို့တိုင် မြတ်စွာဘုရားက တရားဟောကြားမည်ဟု ဆိုသောအခါ၊ “ရဟန်း ဂေါတမ … သင်သည် ပြုနိုင် ကျင့်နိုင်ခဲသော ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ဖြင့်ပင် တရားထူးမရရှိခဲ့။ ပဓာနအကျင့်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စွန့်၍ ယခုကဲ့သို့ လာဘ်လာဘပေါများရန် လှည့်လည်နေသောသင်သည် အဘယ်မှာ မြတ်သောအသိဉာဏ်ထူးကို ရနိုင်ပါအံ့နည်း”ဟု ဝေဖန်၍ အကြိမ်ကြိမ် ငြင်းပယ်ကြ၏။ ထိုအခါ “ရဟန်းတို့… ငါသည် ရှေးယခင်က ဤသို့သော စကားမျိုး ဆိုခဲ့ဖူးပါသလော” ဟု ဗုဒ္ဓမြတ်စွာက မေးရ၏။ ထိုသို့ အခြေအတင် ပြောဆို၍ နောက်မှ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့က တရားနာယူရန် လက်ခံကြခြင်းဖြစ်လေသည်။ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ခု၊ ဝါဆိုလပြည့်ညဦးပိုင်း နေလုံးသည် အနောက်အရပ်၌ဝင်၍၊ လပြည့်ဝန်းသည် အရှေ့လောကဓာတ်တွင် အာသာဠှနက္ခတ်နှင့် ယှဉ်၍ ပေါ်ထွန်းလာသော အချိန်တွင် “ဒွေ မေ, ဘိက္ခဝေ, အန္တာ...” အစချီကာ တရားဦး ‘ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ်’ ဒေသနာတော်အား ဟောကြား တော်မူခဲ့လေသည်။

အေကၽြးအေမြး

ျမန္မာလူမ်ိဳးတို႔၏ ေကၽြးခ်င္ေမြးခ်င္တတ္ၾကသည့္ ခ်စ္စရာ႔စိတ္ေစတနာသည္ အက်င့္၊ ဓေလ့ထံုးစံ အျဖစ္သို႔ပင္ ေျပာင္းလဲေရာက္ရွိေနၿပီ ျဖစ္သည္။ အသိမိတ္ေဆြ တစ္ေယာက္ လမ္းေတြ႔လွ်င္ လၻက္ရည္ ေခၚတိုက္မည္။ တနယ္တေက်းမွ ဧည့္သည္ဆိုပါလွ်င္လည္း "တို႔အိမ္ဘက္လည္း ထမင္းစားလွည့္ခဲ့ပါဦး"ဟု ဖိတ္မႏၲကျပဳၾကသည္။ ခ်ိဳင့္ျဖင့္ ပို႔ေပးတတ္သည္မ်ားလည္း ရွိေသးသည္။ ေမြးေန႔၊ အိမ္သစ္တတ္၊ ထိမ္းျမားမဂၤလာ ႏွင့္ အလွဴမဂၤလာတို႔ ဆိုလွ်င္ေတာ့ ေျပာစရာမလို အေကၽြးအေမြးကပါၿပီးျဖစ္သည္။

တရားဓမၼအားထုတ္ေနသူမ်ားသည္ သူတစ္ပါး ေကၽြးေမြးလွဴဒါန္းေသာ အာဟာရကို ပစၥေ၀ကၡဏာ ဆင္ျခင္၍ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အလွဴရွင္အား ေမတၱာပို႔သ၍ေသာ္လည္းေကာင္း၊ မိမိ အားထုတ္ဆဲ ကမၼ႒ာန္းကို ဆက္လက္အားထုတ္လ်က္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ သံုးေဆာင္မွီ၀ဲရသည္ဟု ေလ့လာဖူးပါသည္။ ထိုသို႔ မဟုတ္ဘဲ အလွဴရွင္မ်ားက ခ်မ္းသာစြာ တရားပြားမ်ားအားထုတ္ႏိုင္ပါေစရန္ ရည္သန္၍ လွဴဒါန္းေသာ ဒါနကို အမႈမဲ့ အမွတ္မဲ၊့ ေလာဘ၊ ေဒါသတို႔ျဖင့္ စားသံုးမိမည္ဆိုပါက အလွဴ႕ရွင္ထံတြင္ ခႏၶာျဖင့္ ေႂကြးဆပ္ရတတ္ပါသည္။ ခႏၶာျဖင့္ ဆိုသည္မွာ သူတစ္ပါး၏ စားဖတ္၊ ၀ါးဖတ္ အျဖစ္ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ အခိုင္းအေစခံအျဖစ္ေသာ္လည္းေကာင္း ေႂကြးဆပ္ရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ဤေနရာတြင္ သံသရာတြင္ မသိျခင္းအေပါင္းျဖင့္ က်င္လည္ၾကသူတို႔၏ မသိျခင္းတစ္ခုျဖစ္သည့္ မိမိ၏သခ်ႋဳင္းသည္ ကုန္းသခ်ႋဳင္းေလေလာ၊ ေရသခ်ႋဳင္းေလေလာ၊ ေၾကာက္စရာ အေကာင္းဆံုးဟု ဆိုလိုက ဆိုႏိုင္သည့္ ပါးစပ္သခ်ႋဳင္းေလေလာ ဟူေသာအခ်က္ကို သတိျပဳရေပမည္။ National Geographic Channel တြင္ ေတြ႔ရသည့္ က်ားသစ္ပါးစပ္ထဲမွ ဂီ်သမင္ငယ္၏ အျဖစ္ကို စိတ္မွန္းျဖင့္ ခံစားၾကည့္ၾကေစလိုပါသည္။

မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းမ်ားေကၽြးတာကို သြား၍စားရေသာ အခါမ်ားတြင္ “တို႔ကေတာ့ လက္ခ်ည္းလာတာ မဟုတ္ဘူးေနာ္၊ ပါးစပ္လည္းပါတယ္” ဟု စ,ေနာက္တတ္ၾကသည္။ “သူေခၚေကၽြးတာကို ငါက Blind ႀကီးသြားစားရမွာ ရွက္စရာႀကီး၊ တစ္ခုခုေတာ့ ၀ယ္သြားဦးမွ” ဟုလည္း တစ္ခါတစ္ရံ ခပ္ေၾကာင္ေၾကာင္ေတြးမိတတ္သည္။ တရားအားထုတ္ က်င့္ႀကံေနျခင္း မဟုတ္ဘဲ၊ ခင္၍မင္၍ ေကၽြးျခင္းမိ်ဳးတြင္ ေကၽြးသူ၊ စားသူ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ မည္သို႔ေသာ စိတ္မ်ားထားၾကလွ်င္ သင့္ျမတ္ပါမည္နည္း။

အလြယ္ကူဆံုးမွာ “ေကၽြးႏိုင္၊ ေမြးႏိုင္ပါေစ” ဟု ဆႏၵျပဳ ဆုေတာင္းေပးျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ ထိုေသာအခါ ၾကင္စဦးမ်ားႏွင့္ ကေလးမရေသးသည့္ အိမ္ေထာင္မ်ားျဖစ္ပါက ၿပံဳးတံု႔တံု႔ျဖစ္ၾကေပမည္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့… “ေဟ့ ေဟ့ ေကၽြးႏိုင္ပါေစ တြင္ပဲရပ္၊ ေမြးေတာ့ မေမြးႏိုင္ေတာ့ဘူး” ဟု ရယ္ေမာရင္း အခ်ိန္မွီတားဆီးတတ္ၾကသည္။ “ေကၽြးႏိုင္ပါေစ” ဆိုရာ၌ မိမိတို႔ ေကာင္းေကာင္းစားရရန္၊ မၾကာခဏ စားရရန္ မရည္ရြယ္ပါ။ ေကၽြးလိုသူ၏ ေစတနာကို အသိအမွတ္ျပဳျခင္းျဖစ္ၿပီး၊ “ေမြးႏိုင္ပါေစ” ဆိုသည္မွာ မိမိ၏ ပစၥည္းဥစၥာမ်ားအေပၚတြင္ တပ္မက္သည့္စိတ္ကို တတ္ႏိုင္သမွ် စြန္႔လႊတ္၍ ျပန္လည္ရရွိမည့္ တစ္ဘ၀ တစ္နပ္စာအက်ိဳးကို မေမွ်ာ္ကိုးသည့္ စိတ္ေကာင္း စိတ္ျမတ္မ်ား ေမြးႏိုင္သမွ် ေမြးႏိုင္ၾကပါေစဟု ဆႏၵျပဳ ဆုေတာင္းျခင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။

သူေတာ္ေကာင္းဓာတ္၊ တရားျမတ္ လႊမ္းပတ္ကမၻာတည္ေစေသာ၀္။

Blog စာမ်က္ႏွာမ်ားတြင္ ေကၽြးေမြးဧည့္ခံထားေသာ အစားအစာမ်ားသည္ ဗိုက္ထဲသို႔ေရာက္ေအာင္ စားသံုးလိုက္ရေသာ အာဟာရမ်ား မဟုတ္ေစကာမူ၊ စဥ္းစား ဆင္ျခင္ အသိဉာဏ္တိုးေအာင္ အာဟာရေပးပါသည္ဟု ခြန္အားရွိစြာျဖင့္ ဤ Post ကိုေရးသားလိုက္ပါသည္။
(မွတ္ခ်က္။ ။ မသီတာ၏ အေတြးအျမင္ စစ္စစ္ျဖစ္ပါသည္။ ကိုဧရာ Style ၀င္ေန၍ သူမွ ေတြးတတ္၊ ျမင္တတ္တာ မဟုတ္ေၾကာင္း၊ မိမိသည္လည္း ေကၽြးတတ္၊ ေမြးတတ္ပါေၾကာင္း- S-C)

မေတ္တသုတ်ပရိတ်တော် နှင့် မင်းကွန်းဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ မေတ္တာပွားနည်း‌ေ ၁၁-နည်း

မေတ္တသုတ်ပရိတ်တော် Discourse on Loving-Kindness

ယဿာနုဘာဝတော ယက္ခာ၊ နေ၀ ဒဿေန္တိ ဘီသနံ။

ယဉှိစေဝါနုယုဉ္ဇန္တော၊ ရတ္တိန္ဒိဝ-မတန္ဒိတော။

သုခံ သုပတိ သုတ္တော စ၊ ပါပံ ကိဉ္စိ န ပဿတိ။

ဧဝမာဒိ ဂုဏူပေတံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမဟေ။

မေတ္တာသုတ် ပရိတ်တော်၏ အာနုဘော်ကြောင့် နတ်ကြမ်း, ဘီလူးကြမ်းတို့သည် ကြောက်မက်ဖွယ် အာရုံအမျိုးမျိုးတို့ကို မပြဝံ့ကြကုန်။ မေတ္တာသုတ်ပရိတ်တေ‌ော်ကို နေ့၌ဖြစ်စေ၊ ည၌ဖြစ်စေ မပျင်းမရိ အထပ်ထပ် ရွတ်ဖတ် သရဇ္ဈာယ်သောသူသည် ချမ်းသာစွာ အိပ်စက်ရခြင်း၊ အိပ်မက်ဆိုး မမြင်မက်ခြင်း စသောအကျိုးများကို ရရှိနိုင်၏။ အို… သူတော်ကောင်းတို့ ထိုကဲ့သို့ အာနိသင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပရိတ်တော်ကို ကျွန်ုပ်တို့ ရွတ်ဖတ်ကြပါကုန်စို့။

yassānubhāvato yakkhā, neva dassent bhīsanaṃ,

Yamhi cevānuyuñjanto, Rattindiva-matandito.

Sukkhuaṃ supati sutto ca, Pāpaṃ Kiñci na passati,

Evamādiguṇūpetaṃ, Parittaṃ taṃ bhaṇāma he.

By the power of this Sutta, the Yakkhas do not show their fearful appearance, and a person who makes effort regarding this Sutta day and night (by reciting and practicing), sleeps comfortably, and when he is asleep, he does not have bad dreams. Oh good people! Let us recite this protective Sutta which is endowed with these qualities and others as well.

ကရဏီယ’မတ္ထကုသလေန၊ ယန္တ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ။

သက္ကော ဥဇူ စ သုဟူဇူ စ၊ သုဝစော စဿ မုဒု အနတိမာနိ။

ငြိမ်းချမ်းသော နိဗ္ဗာန်သို့ ဉာဏ်ဖြင့်သက်ဝင်၍ နေလိုသော အကျိုးစီးပွား၌ လိမ္မာသောသူသည် ဤဆိုလတ္တံ့သော စည်းကမ်း နည်းလမ်းကို ပြုကျင့်အပ်၏။

၁။ ကျင့်စွမ်းနိုင် ရမည်။

၂။ ကိုယ်နှုတ် ဖြောင့်မတ်ရမည်။

၃။ စိတ်နေစိတ်ထား ကောင်းစွာ ဖြောင့်မတ်ရမည်။

၄။ ဆိုဆုံးမ လွယ်ရမည်။

၅။ စိတ်ထားနူးညံ့ သိမ်မွေ့ရမည်။

၆။ လွန်ကဲမြင့်မောက်သော မာန မရှိရာ။

Karaṇīya’matthakusalena, Yaṃ ta santaṃ padaṃ abhisammecca,

Sakko ujū ca suhujū ca, Suvaco cassa mudu anatimānī.

He who wants to dwell penetrating the state of calm (Nibbāna) and who is skilled in his good, should practice these kinds of training. He should be able, upright, very obedient, gentle and not conceited.

သန္တုဿကော စ သုဘရော စ၊ အပ္ပကိစ္စော စ သလ္လဟုကဝုတ္တိ။

သန္တိန္ဒြိယော စ နိပကော စ၊ အပ္ပဂဗ္ဗော ကုလေသွ’နာနုဂိဒ္ဓေါ။

၇။ ရောင့်ရဲလွယ်ရမည်။

၈။ မွေးမြူလွယ်ရမည်။

၉။ အမှုကိစ္စနည်းပါးရမည်။

၁၀။ ဝန်ကျဉ်းပေါ့ပါးသော အသက်မွေးမှုရှိရမည်။

၁၁။ ငြိမ်သက်သော ဣန္ဒြေရှိရမည်။

၁၂။ ရင့်ကျက်သော ပညာရှိရမည်။

၁၃။ ကိုယ်နှုတ်နှလုံး ကြမ်းတမ်းခြင်းမရှိရာ။

၁၄။ ဆွေမျိုး (ဒါယကာ) တို့၌ တပ်မက်မှုကင်းရမည်။

Santussako ca subharo ca, Appakicco ca sallahukavutti,

Santindriyo ca nipato ca, Appagabbho kulesva’nānugiddho.

He should be contented, easy to take care of, have few activities, have light living (have few possessions), and be controlled in his senses; he should be wise and not impudent and not be greedily attached to the families (devotees).

န စ ခုဒ္ဒ’မာစရေ ကိဉ္စိ၊ ယေန ဝိညူ ပရေ ဥပဝဒေယျုံ။

သုခိနော ၀ ခေမိနော ဟောန္တု၊ သဗ္ဗသတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ။

၁၅။ ပညာရှိတို့ ကဲ့ရဲ့စွပ်စွဲနိုင်မည့် ဒုစရိုက်ကို စိုးစဉ်းအနည်းငယ်မျှလည်း မပြုကျင့်ရာ။

(ဤ စည်းကမ်း နည်းလမ်းတို့ကို လိုက်နာရမည်။) ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့သည် ချမ်းသာခြင်းနှင့် ပြည့်စုံကုန်သည် ဘေးကင်းကုန်သည် ဖြစ်၍ ချမ်းသာသော ကိုယ်စိတ် ရှိကြပါစေကုန်သတည်း။

Na ca khudda’mācare kiñci, Yena viññū pare upavadeyyuṃ,

Sukhino vā khemino hontu, Sabbasattā bhavantu sukhitattā.

He should not commit any slight wrong, by doing which he might be censured by wise men. May all beings be happy and safe. May they be happy.

ယေ ကေ စိ ပါဏာဘူတတ္ထိ၊ တသာ ဝါ ထာဝရာ ဝ’နဝသေသာ။

ဒီဃာ ဝါ ယေ ၀ မဟန္တာ၊ မဇ္ဈိမာ ရဿကာ အဏုကထူလာ။

ဒိဋ္ဌာ ဝါ ယေ ၀ အဒိဋ္ဌာ၊ ယေ ၀ ဒူရေ ဝသန္တိ အဝိဒူရေ။

ဘူတာ ၀ သမ္ဘဝေသီ ဝ၊ သဗ္ဗသတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ။

အလုံးစုံသော သက်ရှိသတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း၊ ကြောက်တတ်သော (ပုထုဇဉ်) ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ စိတ်ဓာတ် ခိုင်ခံ့သော (ရဟန္တာ)ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ရှည်သောကိုယ်, ကြီးသောကိုယ်, အလယ်လတ်စားရှိသောကိုယ်, ပုတိုသောကိုယ်, သိမ်မွေ့သောကိုယ်, ဆူဖြိုးသောကိုယ်ရှိသော သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း၊

မြင်အပ်သော သတ္တဝါ, မမြင်အပ်သော သတ္တဝါ, အဝေးနေ သတ္တဝါ, အနီးနေ သတ္တဝါတို့သည် လည်းကောင်း၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၊ ပုထုဇဉ်နှင့် ကျင့်ဆဲ သိက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် လည်းကောင်း၊ ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့သည် ချမ်းသာသော ကိုယ်စိတ် ရှိကြပါစေကုန်သတည်း။

Ye keci pāṇābhūtatthi, Tasā vā thāvarā va’navasesā,

Dīghā vā ye va mahantā, Majjhimā rassakā aṇukathūlā.

Diṭṭhā vā ye va adiṭṭhā, Ye va dūre vasanti avidūre,

Bhūtā va sambhavesī va,Sabbasattā bhavantu sukhitattā.

Whatsoever living beings there be, feeble, or strong, long or big or medium or short, small or fat, seen or unseen, those dwelling far or near, those who are yet to be born – may all beings without exception be happy.

န ပရော ပရံ နိကုဗ္ဗေထ၊ နာတိမညေထ ကတ္ထစိ န ကိဉ္စိ။

ဗျာရောသနာ ပဋိဃသညာ၊ နညမညဿ ဒုက္ခမိစ္ဆေယျ။

မည်သည့်အရပ်၌မဆို မည်သူမဆို တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး လိမ်လည်လှည့်ဖျားခြင်းကင်းကြပါစေ။ အထင်အမြင်သေးခြင်း ကင်းရှင်းကြပါစေ။ ကိုယ်နှုတ်ဖြင့် ရန်လိုစော်ကားခြင်း၊ စိတ်ဖြင့် ငြူစူခြင်း မရှိကြပါစေလင့်။ အချင်းချင်း ဆင်းရဲစေလိုခြင်း မရှိကြပါစေလင့်။

Na paro paraṃ nikubbetha, Nātimaññetha katthaci na kañci,

Byārosanā paṭighasaññā, Naññamaññassa dukkhamiccheyya.

Let none be deceive another or despise any person in any place. Let him not wish any harm to another with insult or ill-will.

မာတာ ယထာ နိယံ ပုတ္တ၊ မာယုသာ ဧကပုတ္တ-မနုရက္ခေ။

ဧဝံ ပိ သဗ္ဗဘူတေသု၊ မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဏံ။

မိခင်သည် ရင်၌ဖြစ်သော တစ်ဦးတည်းသော သားကို အသက်ရှင်စေရန် အစဉ် စောင့်ရှောက်ဘိသကဲ့သို့၊ သတ္တဝါခပ်သိမ်းတို့၌ အတိုင်းအရှည်မရှိသော မေတ္တာစိတ်ကို ပွားများရာ၏။

Mātā yathā niyaṃ putta, Māyusā ekaputta-manurakkhe,

Evaṃ pi sabbabhūtesu, Mānasaṃ bhāvaye aprimāṇaṃ.

Just as a mother would protect her only child at the risk of her own life, even so let him cultivate a boundless heart toward all beings.

မေတ္တဉ္စ သဗ္ဗလောကသ္မိ၊ မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာနံ။

ဥဒ္ဒံ အဓော စ တိရိယဉ္စ၊ အသမ္ဘာဓံ အဝေရ’မသပတ္တံ။

အထက်အောက်ဖီလာ အလုံးစုံသော လောက၌ ကျဉ်းမြောင်းခြင်းမရှိသော အတွင်းရန်, အပြင်ရန် ကင်းသော အတိုင်းအရှည်မရှိသော မေတ္တာစိတ်ကို ပွားများရာ၏။

Mettañ ca sabbalokasmi, Mānasaṃ bhāvaye aprimānaṃ,

Uddaṃ adho ca tiriyañ ca,Asambādhaṃ avera’masapattaṃ.

Let thoughts of boundless love pervade the whole world – above, below and across; making them unrestricted, free of hate and free of enmity.

တိဋ္ဌံ စရံ နိသိန္နော ဝ၊ သယာနော ယာဝတာ’ဿ ဝိတမိဒ္ဓေါ။

ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျ၊ ဗြဟ္မမေတံ ဝိဟာရ’မိဓမာဟု။

ငိုက်မျည်းခြင်းကင်း၍၊ ရပ်နေသမျှ သွားနေသမျှ ထိုင်နေသမျှ လျောင်းနေသမျှ ကာလပတ်လုံး ဤ (မေတ္တာနှင့်ယှဉ်သော) သတိကို ပွားများအံ့ဟု ဆောက်တည်ရာ၏။ ဤသို့နေထိုင်ခြင်းအား မြတ်သောနေထိုင်ခြင်း (ဗြဟ္မဝိဟာရ)ဟု ဗုဒ္ဓသာသာနာ၌ ဟောတော်မူကုန်၏။

Tiṭṭhaṃ caraṃ nisinno va, Sayāno yāvatāssa vitamiddho,

Etaṃ satiṃ adhiṭṭeyya, Brahmametaṃ vihāra’middha māhu.

Whether he is standing, walking, sitting, or lying down, as long as he is awake he should develop his mindfulness in loving kindness. This is the Noble Living here (in this Dispensation of Buddha), they say.

ဒိဋ္ဌဉ္စ အနုပဂ္ဂမ္မ၊ သီလဝါ ဒဿနေန သမ္ပန္နော။

ကာမေသု ဝိနေယျ ဂေဓံ၊ န ဟိ ဇာတု’ဂ္ဂဗ္ဗသေယျ ပုန ရေတိ။

(ထိုမေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်း စီးဖြန်းသောသူသည်) သက္ကယဒိဋ္ဌိသို့လည်း မကပ်မူ၍၊ သီလရှိသည်ဖြစ်၍ (သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်ဟူသော) အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍၊ ဝတ္ထုကာမတို့၌ တပ်မက် တွယ်တာမှုကို ပယ်ဖျောက်သည်ရှိသော် အမိဝမ်း၌ တစ်ဖန်ပြန်၍ ပဋိသန္ဓေ နေခြင်းသို့ မရောက်တော့ပေ။

Diṭṭhiñ ca anupaggamma, Sīlavā dassanena sampanno,

Kāmesu vineyya gedhaṃ, na hi jātuggabbhaseyya puna reti.

Not approaching (taking) wrong views, being virtuous and endowed with Vision (The first Path Knowledge), and discarding attachment to sensual objects, he definitely does not come again to lying in a (mother’s) womb.

***********************************************************************

မင်းကွန်းဆရာတော်ဘုရားကြီး (ဦးဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ) သီကုံးဖွဲ့ဆိုသော မေတ္တသုတ်လာ မေတ္တာပွားနည်း ၁၁-နည်း

၁။ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခီနော ဟောန္တု။

(က) လုံးစုံများစွာ၊ သတ္တဝါ၊ ချမ်းသာကိုယ်စိတ်မြဲပါစေ။

(ခ) ဥပဒ်ရန်ဘေး၊ ကင်းစင်ဝေး၊ ငြိမ်းအေးကြပါစေ။

၂။ တသ, ထာဝရာ

(က) ကြောက်တတ်, မကြောက်တတ်၊ နှစ်ရပ်များစွာ၊ သတ္တဝါ၊ ချမ်းသာကိုယ်စိတ် မြဲပါစေ။

(ခ) ဥပဒ်ရန်ဘေး၊ ကင်းစင်ဝေး၊ ငြိမ်းအေးကြပါစေ။

၃။ ဒိဋ္ဌ, အဒိဋ္ဌာ

(က) မြင်အပ်, မမြင်အပ်၊ နှစ်ရပ်များစွာ၊ သတ္တဝါ၊ ချမ်းသာကိုယ်စိတ် မြဲပါစေ။

(ခ) ဥပဒ်ရန်ဘေး၊ ကင်းစင်ဝေး၊ ငြိမ်းအေးကြပါစေ။

၄။ ဒူရေ, အဝိဒူရေ

(က) ဝေးနေ, နီးနေ၊ နှစ်ထွေများစွာ၊ သတ္တဝါ၊ ချမ်းသာကိုယ်စိတ် မြဲပါစေ။

(ခ) ဥပဒ်ရန်ဘေး၊ ကင်းစင်ဝေး၊ ငြိမ်းအေးကြပါစေ။

၅။ ဘူတ, သမ္ဘဝေသီ

(က) ဘဝဇာတ်ဆုံး၊ မဆုံးများစွာ၊ သတ္တဝါ၊ ချမ်းသာကိုယ်စိတ် မြဲပါစေ။

(ခ) ဥပဒ်ရန်ဘေး၊ ကင်းစင်ဝေး၊ ငြိမ်းအေးကြပါစေ။

၆။ ဒီဃ, ရဿ, မဇ္ဈိမ

(က) ရှည်, တို, အလတ်၊ သုံးရပ်ခန္ဓာ၊ သတ္တဝါ၊ ချမ်းသာကိုယ်စိတ် မြဲပါစေ။

(ခ) ဥပဒ်ရန်ဘေး၊ ကင်းစင်ဝေး၊ ငြိမ်းအေးကြပါစေ။

၇။ မဟန္တ, မဇ္ဈိမ, အဏုက

(က) ကြီး, ငယ်, အလတ်၊ သုံးရပ်ခန္ဓာ၊ သတ္တဝါ၊ ချမ်းသာကိုယ်စိတ် မြဲပါစေ။

(ခ) ဥပဒ်ရန်ဘေး၊ ကင်းစင်ဝေး၊ ငြိမ်းအေးကြပါစေ။

၈။ ထူလ, အဏုက, မဇ္ဈိမ

(က) ဆူ, ကြုံ, အလတ်၊ သုံးရပ်ခန္ဓာ၊ သတ္တဝါ၊ ချမ်းသာကိုယ်စိတ် မြဲပါစေ။

(ခ) ဥပဒ်ရန်ဘေး၊ ကင်းစင်ဝေး၊ ငြိမ်းအေးကြပါစေ။

၉။ န ပရော ပရံ နိကုဗ္ဗေထ

လူအချင်းချင်း လှည့်ပတ်ခြင်း၊ ကင်းရှင်းကြပါစေ။

၁၀။ နာတိမညေထ ကတ္ထစိ န ကိဉ္စိ

အထင်သေးခြင်း အချင်းချင်း၊ ကင်းရှင်းကြပါစေ။

၁၁။ ဗျာရောသနာ ပဋိဃသည၊ နညမညဿ ဒုက္ခမိစ္ဆေယျ

ဆင်းရဲလိုခြင်း၊ အချင်းချင်း၊ ကင်းရှင်းကြပါစေ။

မင်းကွန်းဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ပရိတ်ကြီး (၁၁) သုတ်နှင့် မေတ္တာပွားနည်း mp3 file

မရေးတတ်၍ ရေးလိုက်ပါသည်။

များများ ရေးပါ။

တိုစိ၊ တိုစိလေးတွေ…

ဖတ်တော့ မယ်ဆို ပြီးသွားပြီ။

some are taking time to understand for me.

ကျမ စာရေးဖြစ်အောင် အားပေးကြသူများ၏ comment လေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
...............

များ များ မရေးနိုင်တာ ဝန်ခံပါတယ်။

ဒီမှာတော့ ဒီလောက်ရေးပြီးရင်ကို ညှစ်ထားပြီးသား ကြံဖတ်ကြီးလို ဖြစ်ကျန်ခဲ့ရရှာပါတယ်။

ကျွန်မသည် မပြည့်သည့်အိုး ဖြစ်သည်။

ကျွန်မ ဘောင်ဘင်ခတ်တာကိုလည်း လူသိမှာ စိုးကြောက်လှပါ၏။

ကျမ၏ ဆင်ခြေများဖြစ်ပါသည်။
...............

ဖွင့်ဟ ဝန်ခံပါမည်။

ကျမရေးထားတာတွေက Blog မှာ ကဏ္ဍခွဲထားသလို စကားပြေလည်း မဟုတ်၊ ကဗျာလည်း မဟုတ်။

“စကားပျာ” များဖြစ်ပါသည်။

(ခက်ဆစ်- စကားပျာ=တည်ငြိမ်မှုမရှိ၊ အဓိပ္ပါယ်မပေါ်လွင်၊ ကယောက်ကယက်နှင့် ပျာယာခတ်နေသောစာ။)

သင်ဆရာ၊ မြင်ဆရာ၊ ကြားဆရာများနှင့် စာဖတ်သူများကို စော်ကားသလို ဖြစ်က မပြည့်သည့်အိုးလေးကို ခွင့်လွှတ်ကြပါဟူ၍သာ…

...............

ကျမတို့ မိခင်ဘာသာ မြန်မာစာကို လေ့လာသင်ယူခဲ့ကြသည်။ သူငယ်တန်း နှင့် ပထမတန်းတွင် အစဦးဆုံး အက္ခရာတွေကို အသံထွက်ပုံ၊ ရေးဆွဲပုံမှစ၍ စာလုံးတွေကို ဘယ်လိုပေါင်းမယ်။ ဘယ်လို ဖတ်မယ်။ သင်ကြရသည်။ ပထမတန်း နှစ်ဝက်ပြီးလျှင် မြန်မာစာ ရေးတတ်၊ ဖတ်တတ်ပြီ ဖြစ်သည်။

ဖတ်တတ်သော အခါ ကျက်ကြရသည် (အမေးအဖြေတွေကို ၏, သည် မရွေ့)၊ ရေးတတ်သော အခါ ကူးခဲ့ကြသည်။ (အောက်ပါစာလုံးများနှင့် ဝါကျဖွဲ့ပါ ဟူသော မေးခွန်းအတွက် ဆရာမ ဥပမာရေး ပြသော ဝါကျတွေကို)။

အတန်းကြီးလာသော အခါ နေ့ထူးနေ့မြတ်နှင့် တစ်စုံတစ်ခုသော အခမ်းအနားများတွင် ပေးထားသောခေါင်းစဉ် အတွက် စာစီစာကုံးရေးခြင်းမျိုးကို မိခင်ဘာသာတွင် အလွန်ပါရမီထူး၍ ထူးချွန်နေသော ကျောင်းသားများသာ ရွေးထုတ် အစွမ်းပြခွင့်ရခဲ့ကြပါသည်။ ကျောင်းသားများ အများဆုံးပျက်ကွက်သော အိမ်စာကို စစ်တမ်းထုတ်မည်ဆိုပါလျှင် စာစီစာကုံးပင် ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ အမှတ်ကောင်းလိုသူများသည် စာစီစာကုံး ကို ကျက်ကြပါသည်။ တွေးနိုင်အောင်၊ ရေးနိုင်အောင် ကျောင်းစာမှလွဲ၍ စာဖတ်ဝါသနာပါလာအောင် စွဲဆောင်မည့် ကလေးစာပေ နှင့် အလှမ်းဝေးခဲ့ရပါသည်။

အခြား ဘာသာစာပေများတွင် လေ့လာရသလို ပေးထားသောရုပ်ပုံများ အတွက် ကိုယ်ပိုင်စိတ်ကူး၊ ကိုယ်ပိုင်အတွေးဖြင့် Composition ကိုယ်တိုင်ရေးခြင်းမျိုး ကျမတို့ မလေ့ကျင့်ခဲ့ကြပါ။ Comprehension ကဲ့သို့သော စာပိုဒ်ကိုဖတ်ပြီး မေးခွန်းတွေကို ကိုယ့်အတွေးအခေါ်၊ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နှင့် မဖြေခဲ့ကြပါ။

အခြားဘာသာရပ်များ သိပ္ပံ၊ ပထဝီ၊ သမိုင်း စသည်တို့ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် လေ့လာသင်ကြားခဲ့ကြသော်လည်း အထက်ပါနည်းအတိုင်းပင် ချဉ်းကပ်ခဲ့ကြ၍ သမိုင်းမှ အဖြစ်အပျက် တစ်ခုအတွက် ဘဝတွင်ပါသွားရမည့် သင်ခန်းစာ၊ အတွေးအခေါ်များအစား အမှတ်ပေးစည်းမျဉ်းတွင် ခုနှစ်၊ သက္ကရာဇ်များ၏ အရေးပါမှုကိုသာ နားလည်ခဲ့ကြပါသည်။ “သိပ္ပံတော်ရန်၊ သင်္ချာ တော်ရမည်။” ဆိုသကဲ့သို့သော အပြန်အလှန် အကျိုးပြုနိုင်ခွင့်များကိုလည်း မခံစားကြရတော့ပါ။ လူမျိုးခြားတို့၏ အမည်များနှင် စကားလုံးများကို မြန်မာစာလုံးနှင့် ပေါင်းထားသည်များကို အသံပင်မထွက်တတ်သဖြင့် မောနေအောင် ကြိုးစား၍ ကျော်ခွ ဖတ်ခဲ့ရခြင်းကြောင့့် ဆက်စပ်၍ နားလည်နိုင်ခြင်း အခွင့်အရေးလည်း ဆုံးရှုံးခဲ့ရပါသည်။

မည်သို့ဆိုစေ

မြန်မာပြည်သည် တို့ပြည်။

မြန်မာစာသည် တို့စာ။

မြန်မာစကားသည် တို့စကား။

တို့ပြည်ကို ချစ်ပါ။

တို့စာကို မြတ်နိုးပါ။

တို့စကားကို လေးစားပါ။

“ကျည်ပွေ့ အတတ်ပေါက်စေ” ဟူသောထုံးကို နှလုံးမူ၍ ဆက်၍ကြိုးစားပါဦးမည်။

ခေတ်အဆက်ဆက်မှ စာကောင်းပေမွန်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့ကြသူများ၊ အခြားဘာသာမှ အတတ်ပညာ နှင့် စာပေ၊ အနုပညာများကို မြန်မာဘာသာသို့ ဘာသာပြန်ဆိုကြသောသူများ၊ Image လေးနဲ့ ပြီးတော့မှ အောက်ကစာသားတွေ … သိတယ်မို့လား Blog က Post လေးတွေကို တွေးသူ၊ ရေးသူ၊ ဝေမျှသူ အားလုံးကို လေးစားလျက် ကျမ ကိုယ်တိုင်စာတွေ အများကြီးရေးချင်ပါသည်။ ဆရာကြီး Dr.မင်းတင်မွန်၏ Good English စာအုပ်နောက်ကျောမျက်နှာဖုံးမှ ကျမစိတ်ထဲ အမြဲစွဲနေသော စာတန်းကို ကျမဆန္ဒနှင့်ကိုက်ညီအောင် ဒီလိုလေး ပြောင်းလဲယူသုံးပါရစေ။

လူတိုင်း မိခင်ဘာသာ မြန်မာစာတွင် တော်၍၊ မြန်မာစာတွင် ပျော်ရမည်။

မေတ္တာနှလုံး ကိုယ်စီသုံး

မေတ္တာနှင့် အပြိုင်အဆိုင်

မေတ္တာဟူသောဝေါဟာရသည် စင်စစ် မြန်မာလူမျိုးများနှင့် အထူးမိတ်ဆက်ပေးရန် မလိုတော့ပေ။ “မြင့်မြတ်သော နေထိုင်ခြင်း”ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသော ဗြဟ္မဝိဟာရ ခေါ် ဗြဟ္မစိုရ်တရားလေးပါးတွင် မေတ္တာသည် ပထမဆုံးနေရာတွင် ရှိနေသည်။ “မေတ္တာ” ဟူသောစကားသည် “မိတ္တ (အဆွေခင်ပွန်း)” ဟူသောဝေါဟာရနှင့် နှီးနွယ်နေသည်။ ထို့ကြောင့် မေတ္တာတရားဟူသည် မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းတို့တွင် ထားရှိအပ်သော “ခင်မင်မှု၊ ချစ်ခင်မှု၊ ရင်းနှီးမှု” ဟုနားလည်နိုင်ပါသည်။

မိမိ ရင်းနှီး ခင်မင်သူအား ကြီးပွားတိုးတက် ချမ်းသာစေလိုသည်မှာ ဓမ္မတာပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် အချို့က “မိတ်ဆွေတွေကြားမှာလည်း ကိုယ်ထက်သာမှာ မနာလို မရှုစိမ့်တာတွေ ရှိကြတာပဲ”လို့ စောဒကတက်ကောင်း တက်ပါလိမ့်မည်။ မှန်ပါသည်။ ပုထုဇဉ်လူသားများတွင် “အပြိုင်အဆိုင်” ဆိုသော စိတ်ကလေးများက အမြစ်တွယ်နေတတ် ကြသည် မဟုတ်ပါလော။ မိမိတွင်ရှိသော ပစ္စည်းဥစ္စာ၊ အသိပညာ၊ ဂုဏ်အဆင့်အတန်းများအား ခွဲဝေပေးလိုက်ရမည်ကို တွန့်တိုသော “မစ္ဆရိ” နှင့်၊ သူတစ်ပါးတွင်ရှိသည့် ပစ္စည်းဥစ္စာ၊ အသိပညာ၊ ဂုဏ်ထူးများအပေါ် မနာလို မရှုစိမ့်သော “ဣဿာ” တရားတို့သည် ဤ “အပြိုင်အဆိုင်” ဟူသောသဘောမှ ပေါက်ပွား လာကြခြင်း ဖြစ်သည်။

အပြိုင်အဆိုင်ဆိုသည်မှာ နိုင်းယှဉ်မှု, ထောက်ဆမှု, တိုင်းထွာမှု ဖြစ်၏။ နှိုင်းယှဉ်သည်ဆိုရတွင်လည်း ထောက်ဆစရာ (Reference) နှင့် ဘာကို နှိုင်းယှဉ်မည်ဆိုသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ရှိပါသည်။ “ငါ” ကို ထောက်ဆပြီး “သူ”နှင့် တိုင်းထွာသည်။ ပစ္စည်းဥစ္စာ၊ ရုပ်ရည်အဆင်း၊ ဂုဏ်ဒြပ်စသော အရည်အသွေးများက နှိုင်းယှဉ်စရာများ ဖြစ်သည်။ “ငါကသူထက် ပိုချောတယ်။ သူနဲ့ငါ ပစ္စည်းဥစ္စာကြွယ်မှုခြင်းတူပါတယ်။ သူက ငါ့ထက် လာဘ်ပိုရတယ်” စသဖြင့် ပြိုင်ဆိုင်ကြသည်။ ယင်းကိုပင် ဗုဒ္ဓဘာသာစာပေတွင် “မာန” ဟုသုံးပါသည်။ မိမိက သာသည်ဟု မောက်မာ ထောင်လွှားသော “သေယျမာန”၊ မိမိနှင့် အဆင့်အတန်းတူပါပဲဟု နိုင်းယှဉ်သော “သဒိသမာန”၊ မိမိက သူ့ထက် နိမ့်ကျသည်ဟု အားငယ်စိတ်နှင့် နိုင်းယှဉ်သော “ဟီနမာန” ဟု မာန သုံးမျိုးခွဲထားသည်။ (မောက်မာမှုကိုသာ မာန ဟုခေါ်သည်မဟုတ်ပဲ၊ အားငယ်စိတ် inferior complex ကိုလည်း ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် မာန ဟုခေါ်ကြောင်း သတိပြုသင့်ပါသည်။)

အပြိုင်အဆိုင်ဟူသော မာနတရားက မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းတို့ အကြားသာမက လင်မယား၊ ညီအကိုမောင်နှမ နှင့် နောက်ဆုံး မိဘနှင့်သားသမီး အကြား၌ပင် ရှိနေတတ်ကြပါသည်။ ထို အပြိုင်ဆိုင်တို့မှနေ၍ “ဣဿာ၊မစ္ဆရိယ” တရားများ ပွားများပြီး ချစ်ခင်ရမည့် အစား၊ တစ်စိမ်းပြင်ပြင်ဖြစ်ရုံသာမက အချို့ဆိုလျှင် ရန်သူများ အဖြစ်သို့ပင် ရောက်သွားတတ်ပါသည်။ “အပြိုင်အဆိုင်” ဆိုသည်မှာ မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းအဖြစ်မှ ရန်သူအဖြစ်သို့ ပို့ပေးမည့် မေတ္တာတရား၏ ဆန့်ကျင်ဖက် တရားဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပုထုဇဉ်သဘာဝအရ မိတ်ဆွေတို့အကြားတွင် အပြိုင်အဆိုင်၊ မနာလိုဝန်တိုမှုတို့ ရောနှော၍ ရှိကောင်း ရှိနေနိုင်သော်လည်း၊ မေတ္တာ ဟူသည် “မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းတို့ ထားရှိသော ချစ်ခင်မှု၊ ရင်းနှီးမှု၊ တစ်ဦးကို တစ်ဦး ယိုင်းပင်းကူညီမှု၊ ကောင်းစေလိုမှု” ဟူသော အဓိပ္ပါယ်သည် မမှားယွင်းပါ။

မေတ္တာ နှင့် အချစ်

“မာတာ ယထာ နိယံပုတ္တ၊ မာယုသာ ဧကပုတ္တ’မနုရက္ခေ၊

ဧဝမ္ပိ သဗ္ဗဘူတေသု၊ မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဏံ။”

မေတ္တာ၏သဘောကို ပို၍ပေါ်လွင်စေသော ဖွင့်ဆိုချက်လေးကို မေတ္တာသုတ်တွင် တွေ့နိုင်ပါသည်။ “မိခင်သည် မိမိရဲ့တစ်ဦးတည်းသောသားလေးအား စောင့်ရှောက်သကဲ့သို့ သတ္တဝါခပ်သိမ်းအပေါ်တွင် အတိုင်းအရှည်မရှိသော (မေတ္တာစိတ်) ကို ပွားများရမည်” ဟု အနက်ရသည်။ မိခင်တို့သည် မိမိသားသမီး မည်မျှပင် ဆိုးဆိုး၊ အချစ် ယုတ်လျော့ မသွားတတ်ကြပါ။ သည်းခံပြီး အချစ် ပိုတတ်ပါသေးသည်။ ထို့ကြောင့် မေတ္တာသည် သည်းခံခြင်းသဘော၊ ဒေါသကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းသဘောဟုလည်း ဆိုနိုင်ပါသေးသည်။ အဘိဓမ္မာတွင် မေတ္တာကို အဒေါသ (ဒေါသကင်းခြင်း) ဟု တရားကိုယ် ကောက်ပြပါသည်။

ဒေါသသည် မိမိကိုရော မိမိ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုပါ ပူလောင်စေတတ်သော သဘောရှိသည်။ မေတ္တာသည် ဒေါသ၏ ဆန့်ကျင်ဖက် အေးမြခြင်းသဘောရှိသည်။ ချစ်ခင်ရင်းနှီးမှုဟု အဓိပ္ပါယ်ရသော မေတ္တာတရားသည် အေးမြ သော်လည်း၊ မေတ္တာ ယောင်ဆောင်တတ်သော ပူလောင်သော အချစ်မျိုးလည်းရှိ သေးသည်။ စင်စစ် အချစ်သည် အေးမြသော မေတ္တာအချစ်နှင့် ပူလောင်သောအချစ်တို့ ရောယှက်နေသည့် ရှုတ်ထွေးနားလည်ရခက်သော စိတ်သဘာဝမျိုးဖြစ်သည်။

အချစ်သည် သာယာမှုနှင့် တစ်နည်းမဟုတ် တစ်နည်း ဆက်စပ်ပတ်သက်နေသည်။ ချစ်သူမျက်နှာလေးအား ကြည့်၍ သာယာသည်။ မိမိ သားလေး အသံအား ကြား၍ ကြည်နူးသည်။ စံပယ်ပန်း ရနံ့လေးအား နှစ်သက်သည်။ နှစ်သက်, သာယာ, ကြည်နူးမှုအား ပါဠိလို ‘နန္ဒိ’ ဟုခေါ်သည်။ အဖန်ဖန် တွေ့ချင်၊ ကြားချင်၊ နမ်းရှိုက်ချင်သော အလွန် နှစ်သက်သာယာမှုအား ‘အဘိနန္ဒိ’ ဟုခေါ်သည်။ သောက်လေ သောက်လေ ငတ်မပြေသော ဆားငံရေကဲ့သို့ ကြည့်၍ မဝ၊ ကြား၍ မဝ၊ နမ်းရှိုက်၍ မဝနိုင်အောင် မွတ်သိပ်တပ်မက်ခြင်းအား ‘တဏှာ’ ဟုခေါ်သည်။ အာရုံတို့အပေါ် တပ်ငြိခြင်းအား ‘ရာဂ’ဟုခေါ် သည်။ ထို့ကြောင့် ဓမ္မစကြာဒေသနာတွင် “နန္ဒိရာဂ သဟဂတာ တတြာတတြာဘိနန္ဒိနီ”ဟု တဏှာ၏ သဘောအား ဟောကြားထားသည်။ အမြင်၊ အကြား၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိဟူသော အာရုံငါးပါးအား ‘ကာမဂုဏ်’ ဟုခေါ်သည်။ ထိုအာရုံငါးပါး အပေါ်၌ တပ်မက်သာယာခြင်းအား ‘ကာမတဏှာ’ ဟုခေါ်သည်။ ဤတွင် ကာမတဏှာ, ကာမရာဂဟူသော ဝေါဟာရတို့သည် လိင်မှုသာယာတပ်မက်ခြင်း (sexual pleasure/desire) မျှသာမဟုတ်၊ သက်မဲ့ စံပယ်ပန်းရနံ့လေးအား တရှိုက်မက်မက် နှစ်သက်တပ်မက်ခြင်းကိုလည်း ကာမတဏှာဟုပင် သုံးနှုန်းခေါ်ဝေါ်ကြောင်း သတိပြုသင့်သည်။

တပ်မက်ခြင်းသည် သာယာမှုကို မျှော်လင့်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် မျှော်လင့်ခြင်းသည် အထင်ဖြစ်သည်။ လောကကြီးသည် တည်ငြိမ်၊ ခိုင်မြဲမှု အလျဉ်း မရှိ။ အမြဲ ပြောင်းလဲ ဖောက်ပြန်နေသည်။ မိမိနှစ်သက်တပ်မက်သော အာရုံတို့နှင့် ကွေကွင်းရသောအခါ၊ ထိုအာရုံတို့က မိမိတို့မျှော်လင့်ထားသည့် ကြည်နူးသာယာမှုတို့ မပေးစွမ်းနိုင်တော့သောအခါ ကြေကွဲခြင်း၊ ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်းတို့ကြုံရလေသည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မက်မှု တဏှာအား ဓမ္မစကြာဒေသနာက “ဒုက္ခ သမုဒယံ” ဆင်းရဲခြင်း၏ အကြောင်း သမုဒယသစ္စာအဖြစ် ဘုရားရှင်က ဟောကြားတော် မူခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တဏှာအချစ်, ကိလေသာအချစ်သည် မိမိအား သာယာမှုကို ပေးစွမ်းသည်, ပေးစွမ်းနိုင်လိမ့်မည်ဟူသော အကျိုးကို မျှော်လင့်မှုကို အခြေခံသော ချစ်ခင်မှုမျိုးဖြစ်၍၊ ပူလောင်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေသော အချစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မေတ္တာအချစ်ကား မိခင်သည် တစ်ဦးတည်းသော သားငယ်အား စောင့်ရှောက်သကဲ့သို့ အကျိုးကို မမျှော်ကိုးပဲ ချစ်ခင်သော အေးမြသည့် အချစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တဏှာ, ကိလေသာ အချစ်သည် ဒေါသကဲ့သို့ မေတ္တာတရား၏ တိုက်ရိုက်ဆန့်ကျင်ဖက် မဟုတ်သည့်တိုင်၊ မေတ္တာ အယောင်ဆောင်၍ ပူလောင်စေတတ်သော မေတ္တာ၏ အနီးကပ် အတွင်းရန်သူဖြစ်သည်။ အပြိုင်အဆိုင်ဟူသော မာန နှင့် မနာလိုဝန်တိုမှုဟူသော ဣဿာ, မစ္ဆရိယတို့သည် မေတ္တာ၏ အပြင်ရန်သူဖြစ်သည်။

နယ်ခြားမဲ့ မေတ္တာ

မေတ္တာ၏ ရန်သူသည် အပြိုင်အဆိုင်၊ တစ်နည်းအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်းဟု ဆိုခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ နှိုင်းယှဉ်ခြင်းသည် ထောက်ဆမှု (reference)၊ တိုင်းထွာမှု (measurement) တို့နှင့် ဆက်စပ်နေပြီး၊ ထောက်ဆစရာသည် “ငါ” ဖြစ်၍၊ “ငါနှင့် ထောက်ဆ၍ တိုင်းထွာမှု” ကို မာနဟုခေါ်ကြောင်း အထက်တွင် ရှင်းခဲ့ပါပြီ။ ထို့ကြောင့် တိုင်းဆမှုကို ပယ်ရှားနိုင်မှသာ မေတ္တာအစစ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်မည်။ တဖန် အချစ်သည် မေတ္တာကို လှည့်စားတတ်သော တရားဖြစ်၍ “အချစ်” ဟူသော ပေတံဖြင့် နှိုင်းဆတိုင်းထွာမှုကို ပယ်ရှားမှ မေတ္တာအစစ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်မည်။

ငါဟူသော စံကို ထောက်ဆကာ အချစ်ဟူသော ပေတံဖြင့်တိုင်းထွာ၍ ပုထုဇဉ်တို့က လောကကို ဖန်ဆင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့ တိုင်းထွာလိုက်လျှင် (၁) မိမိ၊ (၂) မိမိ ချစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၊ (၃) မိမိမုန်းသော ရန်သူ၊ (၄) မိမိ ချစ်သည်၊မုန်းသည်မဟုတ်သော အလယ်အလတ်ပုဂ္ဂိုလ် ဟုအကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ကွဲပြားနေပေမည်။ ဤသို့ ကွဲပြားနေသည်ကို “နယ်ပယ်စည်း” ခြားထားသည်၊ စိတ်ကို ဘောင်ခတ်ထားသည်ဟု ခေါ်၏။

မေတ္တာအစစ်ကို ပွားလိုပါက ဤနယ်ပယ်စည်းကို ဖျက်ဆီးပစ်ရမည်။ နယ်ပယ်စည်းပျက်သွားခြင်းကို “သီမ သမ္ဘေဒ”ဟု အဋ္ဌကထာဆရာက သုံးနှုန်းသည်။ ချစ်သူ၊ မုန်းသူမခွဲတော့။ ငါနှင့်သူ မခွဲတော့။ သတ္တဝါအားလုံးကို အညီအမျှထားပြီး ရင်းနှီးခင်မင်စိတ်၊ ကူညီလိုစိတ်၊ ချမ်းသာစေလိုသည့် စိတ်တို့ ဖြစ်စေရပါသည်။ ထို့ကြောင့် “သဗ္ဗဘူတေသု မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဏံ - ခပ်သိမ်းသောသတ္တဝါတို့ အပေါ်တွင် အတိုင်းအဆမရှိသော (အပရိမာဏံ) စိတ် ကို ဖြစ်စေရမည်” ဟု မေတ္တာသုတ် ပါဠိတော်က ဟောထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မေတ္တာသုတ် နောက်တစ်ပိုဒ်ကို ဆက်ရွတ်ပါက -

“မေတ္တဉ္စ သဗ္ဗလောကသ္မိံ၊ ဘာဝယေ အပရိမာဏံ၊

ဥဓံ အဓော စ တိရိယဉ္စ၊ အသမ္ဗာဓံ အဝေရ’မသပတ္တံ။”

“အထက်အောက်ဖီလာ အလုံးစုံသော လောက၌ ကျဉ်းမြောင်းခြင်းမရှိသော ရန်ကင်းသော အတိုင်းအဆမရှိသော မေတ္တာစိတ်ကို ပွားများရာ၏” ဟုတွေ့ရပေမည်။ ကျဉ်းမြောင်းသော၊ ဘောင်ခတ်ထားသောစိတ်နှင့် လောကကို မကြည့်တော့။ အထက်အောက်ဝဲယာ အရပ်ဆယ်မျက်နှာစလုံးရှိ တစ်လောကလုံးမှ သတ္တဝါအားလုံးအား အတိုင်းအဆ မထားသော မေတ္တာစိတ်ကို ပွားရမည်ဟုဆိုလိုသည်။

ဤတွင် ‘ငါ’ ဟူသော မာနအား သောတာပန်စသော ကျင့်ဆဲအရိယာတို့သည်ပင် အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်နိုင်ခြင်းမရှိသေး။ ရဟန္တာကသာ ပယ်သတ်နိုင်သည်။ ကာမတဏှာအချစ်အား အနာဂါမ်နှင့် ရဟန္တာတို့ကသာ အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်နိုင်သည်။ သို့ကြောင့် ဤသို့သော နယ်ခြားမဲ့ မေတ္တာမျိုးအား ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပွားများနိုင်ပါမည်လောဟု မေးခွန်းထုတ်ကောင်း ထုတ်နိုင်ပေမည်။ အဖြေကား ပုထုဇဉ်တို့သည်လည်း အတ္တကို တဒင်္ဂမျှခွာ၍ ချစ်သူ, မုန်းသူမခွဲခြားသော မေတ္တာစိတ်မျိုးကို တခဏမျှ ပွားများနိုင်ပါသည်။ ရေမှော်တို့ဖုံးနေသော ရေကန်တွင် လက်ဖြင့် ဖယ်ရှားလိုက်ပါက အတော်ကြာကြာ ကြည်လင်နေနိုင်သကဲ့သို့ပင်၊ ထို ခဏများကို မကြာခဏဖြစ်စေပါက အလွန်သန့်ရှင်းအေးမြသော မေတ္တာစိတ်သည် အတန်ကြာဖြစ်ပေါ် နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အနာဂါမ်၊ ရဟန္တာမဟုတ်သေး၍ မေတ္တာ၏ ရန်သူတို့အား အကြွင်းမဲ့ မပယ်သတ်နိုင်သေးသော်လည်း၊ တခဏကြာဖြစ်စေ၊ အတန်ကြာဖြစ်စေ “နယ်ခြားမဲ့ မေတ္တာမျိုး” အား ပွားများနိုင်ပါသည်။

“တိဋ္ဌံ စရံ နိသိန္နော ဝ၊ သယာနော ယာဝတာ’ဿ ဝိတမိဒ္ဓေါ၊

ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျ၊ ဗြဟ္မမေတံ ဝိဟာရ’မိဓမာဟု။”

မေတ္တာသုတ်တော်တွင် “ငိုက်မျဉ်းခြင်းကင်းလျက် ရပ်နေ, သွားနေ, ထိုင်နေ, လျောင်းနေသမျှကာလပတ်လုံး ဤမေတ္တာစိတ်ကို ဖြစ်စေအံ့ဟု သတိဖြင့် အဓိဋ္ဌာန်ပြု၍ ပွားများရာ၏။ ဤသို့သောနေခြင်းအား မြတ်သောနေခြင်း (ဗြဟ္မဝိဟာရ) ဟုခေါ်သည်။” ဟုဟောကြားထား၏။

မေတ္တာပွားပုံ

မေတ္တာပွားခြင်းဟူသည် သတ္တဝါအားလုံး ချမ်းသာကြပါစေဟု ရင်းနှီးခင်မင်သော၊ ရိုင်းပင်းကူညီလိုသော စိတ် မွေးမြူခြင်း ပင်ဖြစ်သည်။ ဤတွင် အာရုံပြုမှုပိုင်းနှင့် စိတ်ထားမှုအပိုင်းဟုခွဲ၍ ကြည့်နိုင်သည်။ အာရုံပြုအပိုင်းအရ ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ လူတန်းစား အသားအရောင်မခွဲ သတ္တဝါအားလုံးအား အညီအမျှဖြစ်စေရန် အာရုံပြုရသည်။ ထိုသို့ အာရုံပြုနိုင်ရန်အတွက် မိမိမှ အစထား၍ မိမိ၏ မိဘ, ဆရာသမား, ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟစသဖြင့် တဖြည်းဖြည်း အာရုံကို ကျယ်ပြောအောင် ဖြန့်ကျက်ရသည်။ ထို့နောက် အလုံးစုံသော သတ္တဝါများကိုပါအောင် အာရုံပြုရသည်။ တစ်ဖန် ထက်အောက်ဖီလာ အရပ်ဆယ်မျက်နှာစလုံးမှ သတ္တဝါအားလုံးအား အညီအမျှဖြစ်အောင် အာရုံပြုရသည်။

စိတ်ထားမှုအပိုင်းအနေဖြင့် မေတ္တသုတ် ပရိတ်တော်တွင် “သဗ္ဗသတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ” ဟု အကျဉ်းအားဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ မင်းကွန်း ဆရာတော်ဘုရားက “လုံးစုံများစွာသတ္တဝါ၊ ချမ်းသာကိုယ်စိတ် မြဲပါစေ၊ ဥပါဒ်ရန်ဘေး ကင်းစင်ဝေး ငြိမ်းအေးကြပါစေ”ဟု စပ်ဆိုခဲ့ပါသည်။ ဤသည်ကိုပင် အနည်းငယ် ထပ်မံ၍ အသေးစိတ်ကာ မေတ္တာသုတ်တွင် ဂါထာဖွဲ့ ထားပါသေးသည်။

“န ပရော ပရံ နိကုဗ္ဗေထ၊ နာတိမညေထ ကတ္ထစိ န ကဉ္စိ။

ဗျာရောသနာ ပဋိဃသည၊ နာညမညဿ ဒုက္ခမိစ္ဆေယျ။”

တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး လိမ်လည်လှည့်ဖျားမှု ကင်းပါစေ။ တိုင်းသူပြည်သားတို့ အလိမ်အညာမခံရပါစေနှင့်။ နေရာတိုင်း၊ ရွာတိုင်း၊ နယ်တိုင်း၊ မြို့တိုင်းမှ လူတန်းစားမရွေး လူတိုင်းသည် အထင်သေးခံရခြင်း၊ နှိမ်ချခံရခြင်း၊ အနိုင်ကျင့်ခံရခြင်း၊ အချုပ်အချယ်ခံရခြင်း မရှိပါစေနှင့်။ (ကိုယ်၊ နှုတ်ဖြင့်) ရိုက်နှက်ကြိမ်းမောင်းဆဲဆိုခံရခြင်း၊ စိတ်ဆင်းရဲအောင် ငြင်းဆဲခြင်းမခံရပါစေနှင့်ဟု မေတ္တာစိတ်ကို ပွားများရပါသည်။ ဤ ဂါထာအပိုဒ်ကိုပင် မင်းကွန်းဆရာတော်ဘုရားက ဤသို့ စပ်ဆိုခဲ့ပါသည်။

လူအချင်းချင်း လှည့်ပတ်ခြင်း ကင်းရှင်းကြပါစေ။

အထင်သေးခြင်း အချင်းချင်း ကင်းရှင်းကြပါစေ။

ဆင်းရဲလိုခြင်း အချင်းချင်း ကင်းရှင်းကြပါစေ။

အချုပ်ဆိုလျှင် မေတ္တာဆိုသည် “သူ, ငါ, ချစ်သူ, မုန်းသူ” နယ်ပယ်စည်း မခြားပဲ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် ဒုက္ခမရောက်စေလိုသည့်စိတ်၊ ချမ်းသာစေလိုသည့်စိတ်၊ ခင်မင်ရင်းနှီး ကူညီရိုင်းပင်းလိုသည့်စိတ် မွေးမြူခြင်းဖြစ်သည်။ မိခင်သည် မိမိရင်၌ဖြစ်သော တစ်ဦးတည်းသောသားအား စောင့်ရှောက်သကဲ့သို့ “လူသားတိုင်းအား အချုပ်ချယ်ခံရခြင်း၊ အနှိမ်ချခံရခြင်း၊ နှိပ်စက် အနိုင်ကျင့်ခံရခြင်းတို့မှ ကင်းလွတ်ပြီး စိတ်၏ချမ်းသာခြင်း၊ ကိုယ်၏ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံစေရန်” အတွက် မေတ္တာစိတ် မွေးမြူပြီး ကူညီစောင့်ရှောက်ကြရန် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာက မေတ္တာသုတ် ပရိတ်တရားတော်ဖြင့် တိုက်တွန်းတော်မူခဲ့ပါသည်။

[ မေတ္တာဘာဝနာပွားများနည်း ]

ဧရာ (မန္တလေး)

စာညွှန်း

၁။ မေတ္တာသုတ်ပရိတ်တော် (ခုဒ္ဒကပါဌပါဠိတော်)

၂။ ခုဒ္ဒကပါဌအဋ္ဌကထာ

၃။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ၊ ဗြဟ္မဝိဟာရနိဒ္ဒေသ၊ မေတ္တာဘာဝနာကထာ

၄။ မင်းကွန်းဆရာတော် ဦးဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ သီကုံးဖွဲ့ဆိုသော မေတ္တာပွားနည်း လင်္ကာ

၅။ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိတော်၊ ယုဂနဒ္ဓဝဂ္ဂ၊ မေတ္တာကထာ (၅၂၈-သွယ်သော မေတ္တာပွားနည်း)

၆။ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တံ (သံယုတ်ပါဠိတော်၊ မဟာဝဂ္ဂ၊ သစ္စသံယုတ်)

kkn,ktho,kka,atn တို႔ကိုယ္စား ေတာင္းဆိုလိုက္တဲ႔ဒီpost ေလးကေတာ့ က်မ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔
၂၁ရာစုရဲ့လူေနမွဳစနစ္တဲ့လား။ နည္းနည္းမွေႏြးေထြးမွဳမရိွတဲ့လူမွဳစနစ္ပံုစံတစ္ခုပါပဲ။ ဇနီးနဲ့ခင္ပြန္းဟာ တစ္အိမ္ထဲမွာရိွေနၾကစဥ္ေတာင္ ေမးလ္ပို ့ၿပီးရင္ဖြင့္ရသည္။ အဲသည္ေန ့ကကြ်န္မပို ့လိုက္သည္က “ဒီေလာကမွာ စိတ္အညစ္ဆံုးမိန္းမတစ္ေယာက္ကိုေျပာပါဆိုရင္ေလာေလာဆယ္ ရွင့္မိန္းမ ဆိုတာ သတိမထားမိဘူးမဟုတ္လား”လို႔ ရင္ဖြင့္ထားတဲ့ (http://privatecrazyworld.blogspot.com/2008/06/because-i.html) Art world မွ မမအတြက္သိဂႌေရ မင္းတို႔ သူငယ္ခ်င္းေတြရထားတဲ႔ အသည္းေတြက ‘ေက်ာက္စရစ္အသည္း၊ လွ်ပ္စစ္အသည္း’ ေတြဆိုရင္ ကိုယ္ ရထားတာက ‘ဘုတ္အုပ္အသည္းႀကီး’ ကြ...။
ဦးခ်စ္ေမာင္ရဲ႕ အယ္ဒီတာ အလုပ္ႀကီးကို၊ ဂ်ာနယ္ေက်ာ္ မမေလးရဲ႕ “သူလိုလူ” ဖတ္ၿပီးကတည္းက သေဘာမက်တာ၊ အယ္ဒီတာ့ ဘိုးေအနဲ႔ လာေတြ႔ေနတယ္... တကယ္ပဲ။
ဒီလူ ေလာဘႀကီးခ်က္ကေတာ႔ ေရးထားၿပီးသမွ် စာေတြအားလံုး သူက edit လုပ္ခ်င္တာ ကလား။
သူ႔ေလာဘနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ကိုယ့္ေမာဟ အေၾကာင္းေလး ေျပာျပခ်င္လို႔ပါ။
က်မတို႔ အရြယ္ (စပ္ကူးမတ္ကူး)မွာ အေျပာမ်ားၾကတဲ႔ အိပ္မေပ်ာ္ျခင္းေရာဂါ။ ဟို တစ္ေယာက္ကလည္း၊ ညညအိပ္မေပ်ာ္ဘူး stressေတြ၊ worryေတြ။ တစ္ေယာက္ကေတာ့ အိပ္ခ်ိန္ကို ေကာင္းေကာင္းမရတာတဲ့။ တစ္ေယာက္ကလည္း အိပ္ခ်ိန္က်မွ မီးလာလို႔ အိမ္အလုပ္ေတြ ထလုပ္ရ။
“ငါတေန႔ ဆယ္နာရီ အနည္းဆံုးအိပ္တယ္”လို႔ ေျပာလိုက္ေတာ့။ “တကယ္လားဟင္တဲ့။”(stress နဲ႔မမ က)။ အားက်သလိုလို။
က်မကလည္း က်န္းမာေရးဘဲ လိုက္စားသလိုလို၊ ကုသိုလ္ေကာင္းလိ႔ုဘဲ ဇိမ္ရစ္သလိုလို အခ်ိဳးနဲ႔ဆိုေတာ့ ‘အပ်င္းမ’ လို႔ မကေလာ္ေတာ့ဘဲ အျခားသူေတြဘက္လွည့္ နင္တို႔ “problem ကဘာလဲဟင္”လို႔ ေမးေနေလရဲ႕။
ဒီမွာ ဒီကေျပာခ်င္ေနတာ…
ေနကုန္ေနခမ္း သူအလုပ္ လုပ္ရပါတယ္။ အိပ္ပစ္ရမဲ႔ အခ်ိန္ေတြကို ႏွေျမာတဲ႔ အ့ဲဒီလူကေလ သူတစ္ေယာက္တည္း ဖတ္ခ်င္သေလာက္စာေတြကို (အိမ္မွာရွိတာေတြေရာ၊ Internet ကေရာ) ေအးေအးလူလူ ဖတ္ႏိုင္ဖို႔၊ အားမနာစတမ္း စု, တု, ျပဳႏိုင္ဖို႔ …
“သီတာ မအိပ္ေသးဘူးလား အိပ္ေတာ႔ေလ အိပ္ အိပ္” နဲ႔ ေျပာလြန္းတဲ့သူ႔ကို အရြဲ႔တိုက္ၿပီး (သူ႔ကိုယ္ပိုင္အခ်ိန္ေတြကို သူ႔တစ္ေယာက္ထဲနဲ႔ ပစ္ထားလိုက္တယ္ ဘာျဖစ္ျဖစ္။)
ငယ္ငယ္ထဲက အအိပ္,မက္လြန္းလို႔ အကိုေတြက ‘မယ္ပ်င္းႀကီးမ’ လို႔ဘြဲ႔ေပးထားတဲ႔ က်မဘဲ ဘယ္ရမလဲ၊ ဘယ္အခ်ိန္ အိပ္လိုက္ အိပ္လိုက္ စိတ္ေကာက္ၿပီးအိပ္တာနဲ႔ကို မတူဘူး။ အိပ္မေပ်ာ္ခင္ ဘုရားဂုဏ္ေတာ္ ပြားတာ တစ္ခါမွ (၉)ပါး မျပည့္ဖူးဘူး။
အိမ္မက္ထဲမွာေတာ့ အိမ္ကလူလည္းပါတယ္။ ကြဲေနရတဲ့ ေဆြေတြမိ်ဳးေတြ အစံုအလင္ပါဘဲ။ တခါမ်ား ျမတ္စြာဘုရားကေလ ဂဏာႏို႔ဆြမ္းေတြ လက္ေတာ္ႏွစ္ဖက္နဲ႔ က်မကို စြန္႔ႀကဲလို႔။ မနက္မိုးလင္းရင္ အ့ဲဒီလူကို အိမ္မက္ေတြ တန္းစီေျပာျပ။ အိပ္ခ်ိန္ၾကာေတာ႔ အိမ္မက္ကလည္း တစ္ပုဒ္မကေတာ့ဘူးေလ။
ေနထြက္လာေတာ႔လည္း နိစၥဓူ၀ ေဆာင္တာေတြ…။
တစ္ခါေတာ႔ စိတ္ေပါက္ေပါက္နဲ႔ ေျပာပစ္လိုက္တယ္။ ေနာင္ဘ၀မ်ားက်ရင္ေတာ့ သနားစရာနဲ႔ အၿမဲတမ္း ေရာျပြမ္းေနတဲ့ ‘မ’ဆိုတဲ့ဆိုတဲ့ သတၱ၀ါ ဘယ္ေတာ့မွ မျဖစ္ပါရေစနဲ႔ေတာ႔လို႔။
ေနႏွင့္ဦးေပါ့ေလ...ေနာက္ ဆယ့္ငါးႏွစ္၊ ႏွစ္ ႏွစ္ဆယ္ေလာက္ က်ရင္ေတာ့ ထိပ္ေျပာင္ေျပာင္နဲ႔ အဲ့ဒီလူႀကီးေလ သူ႔ကို ေရေႏြးငွဲ႔ေပးဖို႔၊ မ်က္စဥ္းခတ္ေပးဖို႔၊ နင္းႏွိပ္ေပးဖို႔၊ ကံဆိုးရင္ ရွဴးရွဴးပါတည္ဖို႔။ သီတာ၊ သီတာနဲ႔ တ တာထဲ၊ တာေနမွာ ျမင္ေယာင္ေသး…
အဲ႔ဒီအခ်ိန္ကို ေစာင့္ရင္း၊ က်မကေတာ႔ အိမ္မက္ေတြဆက္မက္ ေနရဦးမွာေပါ႔ေလ။
က်မ ရည္ရြယ္သူအားလံုးလည္း က်မလိုဘဲေတးထားၾကမည္ဟု ယံုၾကည္ပါသည္။
ခ်စ္ေသာသူမ်ား ခ်စ္တတ္ၾကပါေစ။
ေမတၱာျဖင့္

အဘိဓမၼာ ႏွင့္ ဓမၼာ

ပင္လယ္သမုဒၵရာသည္ အလြန္က်ယ္ေျပာေသာ သေဘာ႐ွိသည္။ အလြန္နက္႐ိႈင္းေသာ သေဘာလည္း႐ွိသည္။ ထိုပင္လယ္သမုဒၵရာႏွင့္ ႏိႈင္းစာလွ်င္၊ ဘ၀အဆက္ဆက္က်င္လည္ခဲ့ရေသာ သံသရာကား အစရွာ၍ မရႏိုင္ေအာင္ အလြန္႐ွည္လ်ားလွသည္။ သံသရာဟူသည္ ခႏၶာ၊ အာယတန၊ ဓာတ္ဟူေသာတရားတို႔ အဆက္မျပတ္ တရစပ္ ျဖစ္ပ်က္ေနေသာ အစဥ္ဟု အဓိပၸယ္ဖြင့္သည္။ ထိုသို႔ အေျပာက်ယ္ေသာ သံသရာအား ကူးခတ္လြန္ေျမာက္ႏိုင္ရန္ အတြက္ ခႏၶာ၊ အာယတန၊ ဓာတ္ဟူေသာတရားတို႔ကို ဘုရား႐ွင္က ၀ိနည္း၊ သုတၱန္၊ ဘိဓမၼာဟူေသာ ပိဋကသံုးသြယ္ နည္းပင္လယ္ႀကီးျဖင့္ ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့သည္။ ဤသို႔ေဟာၾကားေတာ္မူႏိုင္ျခင္းသည္လည္း ေဉယ်ဓမၼ ေခၚ သိႏိုင္ေသာတရားမွန္သမွ်အား အႂကြင္းအက်န္မရွိ ထိုးထြင္း၍ သိေတာ္မူႏိုင္ေသာ သဗၺညဳတဉာဏ္ေတာ္၏ က်ယ္ေျပာနက္႐ိႈင္းမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပသည္။ ပင္လယ္သမုဒၵရာ, သံသရာ, ပိဋကသံုးပံု ေဒသနာနည္း အသြယ္သြယ္ ႏွင့္ သဗၺညဳတဉာဏ္ေတာ္တို႔အား က်ယ္ေျပာ နက္႐ိႈင္းသည့္ သာဂရ (ပင္လယ္) ေလးပါးဟု စာေပတြင္ သတ္မွတ္ထားသည္။

ပိဋကသံုးပံု ေဒသနာေတာ္နည္း အသြယ္သြယ္ဟူေသာ နယသာဂရတြင္ အဘိဓမၼာေဒသနာေတာ္သည္ အျခားေသာ ေဒသနာေတာ္တို႔ထက္ သာလြန္ထူျခားစြာ နက္နဲက်ယ္ေျပာ၏။ ထိုသို႔ သာလြန္ထူးျခား (ဓမၼာတိေရက ဓမၼာ၀ိေသသ) ၍ပင္၊ “အဘိဓမၼာ” ဟူေသာ အမည္ေဆာင္ေလသည္။

အဘိဓမၼာေဒသနာေတာ္သည္ “ကုသလာဓမၼာ၊ အကုသလာဓမၼာ၊ အဗ်ကတာဓမၼာ” အစခ်ီ၍ “ဓမၼ” တို႔ကို အေသးစိတ္နည္း အသြယ္သြယ္ျဖင့္ ေဟာၾကားထားသည္။ ဓမၼကို “တရား” ဟူေသာ ျမန္မာေ၀ါဟာရျဖင့္ ဖလွယ္၍သံုးသည္။ ဓမၼသည္ ေနရာ အသံုးအႏႈန္းအလိုက္ အနက္အဓိပၸါယ္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေဆာင္သည္။ ျမတ္စြာဘုရားေဟာၾကားအပ္ေသာ တရားေဒသနာ (Teaching) ဟုဆိုလိုသည္လည္း ႐ွိသည္။ သုတ္, ဂါထာ, ဥဒါန္းစသျဖင့္ သင္ယူအပ္ေသာ စာေပပရိယတၱိ (Scripture) ကို ဆိုလိုသည္လည္း႐ွိသည္။ ဓမၼ, အဓမၼ (တရားျခင္း, မတရားျခင္း) စသည္တြင္ ေကာင္းေသာဂုဏ္ (moral quality, righteousness) ဟုအနက္ရသည္။ ဓမၼစၾကာတြင္ “ဒိ႒ဓေမၼာ ပတၱဓေမၼာ” စသျဖင့္ ေဟာၾကားရာ၌ ျမင္အပ္, ဆိုက္ေရာက္အပ္သည့္ သစၥာတရား (Truth) ဟူသည့္ အဓိပၸါယ္ရသည္။ ဉာဏ္ျဖင့္သိအပ္ေသာတရား (ေဉယ်ဓမၼ) ဟူေသာ အဓိပၸါယ္ေဆာင္သည္လည္း ရွိ၏။ ပုဂၢိဳလ္, သတၱ၀ါမဟုတ္ေသာ သေဘာတရားသက္သက္ဟု အဓိပၸါယ္ရသည္ လည္း႐ွိသည္။ အဘိဓမၼာေဒသနာတြင္ကား ပုဂၢိဳလ္, သတၱ၀ါမွ ဆိတ္သုန္းေသာ သုညတတရား၊ သဘာ၀တရားတို႔ကို ပဓာနထား၍ ေဟာၾကားထားသည္။

အဘိဓမၼာ ကထာ၀တၳဳက်မ္းတြင္ “ပုဂၢိဳလ္အား မွန္ကန္ေသာသေဘာ, ျမတ္ေသာသေဘာျဖင့္ ရအပ္သေလာ?” (ပုဂၢေလာ ဥပလဗၻတိ သစၥိက႒ပရမေတၳနာတိ) ဟု စီစစ္ေ၀ဖန္၍ ေဟာၾကားထားသည္။ ထိုေဒသနာအား မွီး၍ ဉာဏ္ျဖင့္ မေဖာက္မျပန္ ဟုတ္တိုင္းမွန္စြာ သိအပ္(ရအပ္)ေသာ သေဘာတရားတို႔ကို “ပရမတၳတရား” ဟုေခၚသည္။ အမွန္တကယ္မ႐ွိ အထင္ျဖင့္သာ ႀကံဆ၍သိရေသာ “ငါ သူတစ္ပါး ပုဂၢိဳလ္ သတၱ၀ါ” စသည္တို႔အား “ပညတၱိတရား”ဟု ေခၚသည္။ ပရမတ္တရားတို႔သည္ (အမွန္႐ွိသည့္အတိုင္း) ဉာဏ္ျဖင့္သိရေသာ တရားျဖစ္၍၊ ပညတ္တရားတို႔သည္ (အမွန္႐ွိသည္မွ ေသြဖီ၍) အထင္ျဖင့္ သိရေသာတရားျဖစ္သည္။ ပညတ္သည္ အထင္ျဖင့္ ၿပီးေသာတရား (ပရိကပၸသိဒၶ) ျဖစ္၍၊ ပရမတ္သည္ မိမိ၏ ပင္ကိုယ္သဘာ၀အားျဖင့္ ၿပီးေသာတရား (သဘာ၀သိဒၶ)ျဖစ္သည္။

“အတၱေနာ သဘာ၀ံ ဓာေရႏၲီတိ ဓမၼာ” မိမိ၏ သေဘာကို မိမိေဆာင္ေသာၾကာင့္ ဓမၼာဟု ေခၚရေၾကာင္း ဓမၼသဂၤဏီအဖြင့္က်မ္းျဖစ္ေသာ အ႒သာလိနီအ႒ကထာတြင္ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ျပသည္။ သေဘာတရားဟူသည္ သဘာ၀ဓမၼကို ျမန္မာမႈျပဳထားျခင္းျဖစ္သည္။ သေဘာ ႏွင့္ သဘာ၀သည္ အနက္အဓိပၸါယ္အတူတူပင္ျဖစ္ေသာ္လည္း၊ ျမန္မာစာတြင္ သြင္ျပင္လကၡဏာ အမူအရာ တို႔ကို သေဘာဟု သံုးႏႈန္းေလ့႐ွိၿပီး၊ သဘာ၀ဟုဆိုလွ်င္ ေတာေတာင္ေရေျမ မိုးေလ၀သစေသာ လူတို႔ဖန္တီးထားျခင္းမဟုတ္ပဲ အလိုလိုျဖစ္ေပၚေနေသာ အရာမ်ား အျဖစ္နားလည္ၾကသည္။

ပထမအဓိပၸါယ္အရ “ပူျခင္း, ေအးျခင္း, သိျခင္း, ခံစားျခင္း” စသျဖင့္ အသိစိတ္တြင္ သိေစႏိုင္မည့္ အမူအရာ, အသြင္ျပင္, အမွတ္အသား လကၡဏာမ်ားကိုဆိုသည္။ သဘာ၀သည္ပင္ လကၡဏာျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ “အတၱေနာ လကၡဏံ ဓာရယႏၲီတိ ဓမၼာ” မိမိ၏ လကၡဏာကို ေဆာင္ေသာၾကာင့္ ဓမၼာ ဟုေခၚေၾကာင္း သေမၼာဟ၀ိေနာဒနီေခၚ အဘိဓမၼာ၀ိဘင္း အဖြင့္အ႒ကထာက်မ္းက ထပ္မံ၍ ဖြင့္ျပျပန္သည္။

ေ၀ါဟာရတို႔သည္ ဓာတ္ ေခၚ အနက္ဓိပၸါယ္ ရင္းျမစ္(root) မ်ားမွ ဆင္းသက္လာသည္ဟု ယူဆသည့္အားေလ်ာ္စြာ၊ အ႒ကထာေခတ္စာေပတို႔တြင္ ဓာတ္တို႔၏ အနက္ကိုေဖာ္၍ ေ၀ါဟာရတို႔၏ အဓိပၸါယ္ကို ဖြင့္ဆိုေလ့ ႐ွိခဲ့ၾကသည္။ ဓမၼာဟူေသာ ေ၀ါဟာရအား “√ဓာ = ေဆာင္ျခင္း” ဟူေသာ ဓာတ္နက္သံပါေအာင္ မိမိလကၡဏာကို ေဆာင္၍ ဓမၼ၊ မိမိ သဘာ၀ကို ေဆာင္၍ ဓမၼ စသျဖင့္ ဖြင့္ဆိုၾကေလသည္။ ဤတြင္ သဘာ၀၏ ေနာက္ကြယ္တြင္ ထိုသဘာ၀ကို ေဆာင္ထားေသာ အရာတစ္ခုခု ရွိေနသေယာင္၊ ခက္မာမႈစေသာ လကၡဏာတို႔ေနာက္ကြယ္တြင္ ထိုခက္မာမႈလကၡဏာကို ေဆာင္ထားေသာ အရာတစ္ခုခု ရွိေနသေယာင္ အထင္မွားဖြယ္႐ွိသည္။ အေနာက္တိုင္းဒႆနတို႔တြင္လည္း ေခတ္အဆက္ဆက္ phenomenon ေခၚ သြင္ျပင္လကၡဏာတို႔၏ ေနာက္ကြယ္တြင္ ပကတိ တည္႐ွိေနေသာ အႏွစ္သာရတရား (essence) ရွိသည္ဟု ယူဆခဲ့ၾကေလသည္။ အေပၚယံသြင္ျပင္လကၡဏာတုိ႔သည္ ျဖစ္ေပၚေျပာင္းလြဲေနၾကေသာ္လည္း တည္တန္႔ခိုင္ၿမဲေသာ အႏွစ္သာရတရားတို႔ အေပၚမွီ၍ ျဖစ္ေပၚၾကျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ယူဆၾကသည္။ အဘိဓမၼာေဒသနာသည္ အနတၱေဒသနာျဖစ္သည္။ “အသာရေ႒န အနတၱာ” ဟူေသာစကားအတိုင္း အႏွစ္သာရမ႐ွိျခင္းသည္ပင္ အနတၱသေဘာျဖစ္ရာ၊ သဘာ၀ႏွင့္ သဘာ၀ႏၲ ေခၚ သဘာ၀ကိုေဆာင္ေသာ အခံျဒပ္ (substance) ဟု ႏွစ္မ်ိဳး မကြဲျပားပါ။ လကၡဏ ႏွင့္ လကၡဏာကိုေဆာင္ေသာတရားဟု ႏွစ္မ်ိဳး မကြဲပါ။ ခက္မာျခင္းဟူေသာ လကၡဏာသည္ပင္ ပထ၀ီဟူေသာ ဓမၼျဖစ္သည္။ သဘာ၀သည္ပင္ ဓမၼျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ “န စ ဓာရိယမာနသဘာ၀ါ အေညာ ဓေမၼာ နာမ နတၳိ - ေဆာင္ထားေသာသဘာ၀တို႔မွတစ္ပါး ဓမၼဟု အမည္ရျခင္းမ႐ွိ” ဟု မဟာဋီကာက ဖြင့္ျပသည္။

ဒုတိယအဓိပၸါယ္အရ ေတာေတာင္ေရေျမ မိုးေလ၀သစေသာ လူတို႔ဖန္တီးထားျခင္းမဟုတ္ပဲ အလိုလိုျဖစ္ေပၚေနေသာ အရာမ်ားအားလည္း သဘာ၀ဟု ေခၚသည္။ လူနတ္ျဗဟၼာတုိ႔က ဖန္တီးထားျခင္း မဟုတ္။ အတၱက ဖန္တီးထားျခင္း မဟုတ္။ သဘာ၀အေလ်ာက္ ျဖစ္ပ်က္ေျပာင္းလဲေနရေသာ တရားမ်ားဟု ဆိုလိုသည္။ သဘာ၀ ဟူေသာ ပါဠိေ၀ါဟာရအား (သ-မိမိကိုယ္တိုင္၏ + ဘာ၀-ျဖစ္ျခင္း) မိမိကိုယ္တိုင္၏ ျဖစ္ျခင္း၊ မိမိအလိုလို ျဖစ္ျခင္းဟူေသာ အနက္အဓိပၸါယ္ရသည္။ အေနာက္တိုင္းဒႆနတို႔မွ thing-in-itself/ being-in-itself ဟူေသာ အဓိပၸါယ္ရသည္။ ဤတြင္လည္း သဘာ၀သိပၸံပညာ ႏွင့္ အခ်ိဳ႕ဒႆနတို႔တြင္ကဲ့သို႔ နာမ္တရား၏ အခန္းက႑ကို ပစ္ပယ္ကာ ႐ုပ္၀ါဒကို ေစာင္းေပးေသာ အစြန္းတရားမ်ားႏွင့္ ႀကံဳေတြ႔ႏိုင္သည္။ သူ႔အလိုအေလ်ာက္ျဖစ္ပ်က္ေနသည္ဟူေသာ အဓိစၥသမုပၸႏၷအယူမ်ိဳးသို႔ ေရာက္သြားႏိုင္သည္။ အဘိဓမၼာတြင္ နာမ္တရားတို႔သည္လည္း သဘာ၀ျဖစ္သည္။ ႐ုပ္နာမ္တရားတို႔သည္ အေၾကာင္းမဲ့သက္သက္ မိမိအစြမ္းျဖင့္ ျဖစ္တည္ၾကရသည္ဟူ၍ မ႐ွိ။ ဓမၼတစ္ပါးသည္ အျခားေသာဓမၼတို႔ အေပၚတြင္ အေၾကာင္းတရားအျဖစ္ တည္မွီ၍ ျဖစ္ရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ သဘာ၀ကို အဓိပၸါယ္ေကာက္မလြဲေစရန္ “ဓာရိယႏၲိ ၀ါ ပစၥေယဟိ, ဓာရိယႏၲိ ၀ါ ယထာသဘာ၀ေတာတိ ဓေမၼာ– အေၾကာင္းအားျဖင့္ ေဆာင္တတ္၏, ဤသို႔ သဘာ၀အားျဖင့္ ေဆာင္တတ္၍ ဓမၼ” ဟု အ႒သာလိနီတြင္ ဆက္၍ ဖြင့္ဆိုထားသည္။

အခ်ဳပ္အားျဖင့္ကား ဓမၼသည္ သြင္ျပင္လကၡဏာကို ေဆာင္ေသာတရားျဖစ္သည္။ သဘာ၀ကို ေဆာင္ေသာ တရားျဖစ္သည္။ “√ဓာ-ေဆာင္ျခင္း” ဟူေသာ စကားရင္းျမစ္၏ အနက္သံပါေအာင္ အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ရေသာ္လည္း သြင္ျပင္လကၡဏာ, သဘာ၀တရားတို႔၏ ေနာက္ကြယ္၌ ထိုသဘာ၀ကို ေဆာင္ထားေသာ အခံျဒပ္ အႏွစ္သာရတရားဟူ၍ မရွိ။ သဘာ၀တရားဆိုရေသာ္လည္း မိမိကိုယ္တိုင္ ရပ္တည္ႏိုင္စြမ္းမရွိ။ အေၾကာင္းတရားတို႔က ေဆာင္ထား၍သာ ဓမၼဟုေခၚရျခင္း ျဖစ္သည္။ ဓမၼ၏ အနက္အဓိပၸါယ္ကား က်ယ္ေျပာ နက္႐ိႈင္းသည္။ အဘိဓမၼာေဒသနာက ထိုဓမၼတို႔ကို က်ယ္ေျပာ နက္႐ိႈင္းစြာ နည္းအသြယ္သြယ္ျဖင့္ ပိုင္းျခားေ၀ဖန္၍ ျပသည္။ နယသာဂရေခၚ နည္းပင္လယ္၏ က်ယ္ေျပာ နက္႐ိႈင္းမႈျဖင့္ ဗုဒၶျမတ္စြာ၏ ဉာဏသာဂရေခၚ ဉာဏ္ေတာ္၏ က်ယ္ေျပာ နက္႐ိႈင္းမႈကို မွန္းဆ ၾကည္ညိဳႏိုင္ေပသည္။

ဧရာ (မႏၲေလး)

စာၫႊန္း။
(၁) အ႒သာလိနီ၊ သေမၼာဟ၀ိေနာဒနီ၊ ဓမၼသဂၤဏီ မူလဋီကာ
(၂) မဟာဂႏၶာ႐ံုဆရာေတာ္၏ အ႒သာလိနီဘာသာဋီကာ
(၃) “The Dhamma Theory: Philosophy Conerstone of Abhidhamma” by Prof. Dr. Y. Karunadasa, The Wheel publication No. 412/413.

"Loving-kindness is love without attachment, craving or lust."

Notes: 12 ways x 4 kinds of mettā = 48 kinds of mettā

AhaṃAvero homi.	အဟံ အဝေရော ဟောမိ	May I be free from enmity(danger)
Abyāpajjo homi.	အဗျာပဇ္ဇော ဟောမိ	Be free from mental suffering.
Anīgho homi.	အနီဃော ဟောမိ	Be free from physical suffering.
Sukhī attānaṃ pariharāmi	သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရာမိ	Take care of myself happily.
______________
mama mātāpitu Ācariyā ca	မမ မာတာပိတု အာစရိယာ စ	May my parents, teachers
Ñata mittā ca	ဉာတ မိတ္တာ စ	Relatives,
Sabrahmacārīno ca	သဗြဟ္မစာရီနော စ	And dhamma friends,
Averā hontu	အဝေရာ ဟောန္တု	May they be free from enmity,
Abyāpajjā hontu	အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု	Be free from mental suffering,
Anīghā hontu	အနီဃာ ဟောန္တု	Be free from physical suffering,
Sukhī attānaṃ pariharantu	သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု	Take care of themselves happily.
______________
Imasmiṃ ārāme	ဣမသ္မိံ အာရာမေ	In this compound
sabbe yogino	သဗ္ဗေ ယောဂိနော	May all yogis (mediators)
Averā hontu	အဝေရာ ဟောန္တု	Be free from enmity,
Abyāpajjā hontu	အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု	Be free from mental suffering,
Anīghā hontu	အနီဃာ ဟောန္တု	Be free from physical suffering,
Sukhī attānaṃ pariharantu	သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု	Take care of themselves happily.
______________
Imasmiṃ ārāme	ဣမသ္မိံ အာရာမေ	In this compound,
Sabbe bhikkhu	သဗ္ဗေ ဘိက္ခု	May all the monks
Samnerā ca	သမဏေရာ စ	And novice monks
Upāsaka upāsikāyo ca	ဥပါသက ဥပါသိကာယော စ	Laymen and laywomen
Averā hontu,	အဝေရာ ဟောန္တု	Be free from enmity,
Abyāpajjā hontu,	အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု	Be free from mental suffering,
Anīghā hontu,	အနီဃာ ဟောန္တု	Be free from physical suffering,
Sukhī attānaṃ pariharantu.	သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု	Take care of themselves happily.
______________
Amhākaṃ catupaccaya dāyākā	အမှာကံ စတုပစ္စယ ဒါယာကာ	May our donors of four requisites
Averā hontu,	အဝေရာ ဟောန္တု	Be free from enmity,
Abyāpajjā hontu,	အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု	Be free from mental suffering,
Anīghā hontu,	အနီဃာ ဟောန္တု	Be free from physical suffering,
Sukhī attānaṃ pariharantu.	သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု	Take care of themselves happily.
______________
Amhākaṃ ārakkha devatā	အမှာကံ အာရက္ခာ ဒေဝတာ	May our guardian deities
Imasmiṃ vihāre	ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ	In this temple
Imasmiṃ āvāse	ဣမသ္မိံ အာဝါသေ	In this dwelling
Imasmiṃ ārāme	ဣမသ္မိံ အာရာမေ	In this compound
Ārakkha devatā	အာရက္ခ ဒေဝတာ	May guardian deities
Averā hontu,	အဝေရာ ဟောန္တု	Be free from enmity,
Abyāpajjā hontu,	အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု	Be free from mental suffering,
Anīghā hontu,	အနီဃာ ဟောန္တု	Be free from physical suffering,
Sukhī attānaṃ pariharantu.	သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု	Take care of themselves happily.
______________
5 - Anodhisa pharaṇ Mettā	အနောဓိသ ဖရဏ မေတ္တာ ၅-ပါး	Unspecified Pervasion of Mettā
1. Sabbe sattā	၁။ သဗ္ဗေ သတ္တာ	May all beings
2. Sabbe pāṇā	၂။  သဗ္ဗေ ပါဏာ	All breathing beings
3. Sabbe bhūtā	၃။ သဗ္ဗေ ဘူတာ	All creatures
4. Sabbe puggalā	၄။ သဗ္ဗေ ပုဂ္ဂလာ	All individuals
5. Sabbe attabhāva-pariyāpannā	၅။ သဗ္ဗေ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နာ	All personalities
7- Odhisa pharaṇ Mettā	သြဓိသ ဖရဏ မေတ္တာ ၇-ပါး	Specified Pervasion of Mettā
6. Sabbā itthiyo	၆။ သဗ္ဗာ ဣတ္ထိယော	All women
7. Sabbe purisā	၇။ သဗ္ဗေ ပုရိသာ	All men
8. Sabbe Ariyā	၈။ သဗ္ဗေ အရိယာ	All noble ones
9. Sabbe anariyā	၉။ သဗ္ဗေ အနရိယာ	All not noble ones
10. Sabbe devā	၁၀။ သဗ္ဗေ ဒေဝါ	All deities
11. Sabbe manussā	၁၁။ သဗ္ဗေ မနုဿာ	All human beings
12. Sabbe vinipātikā	၁၂။ သဗ္ဗေ ဝိနိပါတိကာ	All those in unhappy states
(A) Averā hontu,	အဝေရာ ဟောန္တု	Be free from enmity,
(B) Abyāpajjā hontu,	အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု	Be free from mental suffering,
(C) Anīghā hontu,	အနီဃာ ဟောန္တု	Be free from physical suffering,
(D) Sukhī attānaṃ pariharantu.	သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု	Take care of themselves happily.
Dukkhā muccantu	ဒုက္ခာ မုစ္စန္တု	May they be free from suffering
Yathā Laddha-sampattito	ယထာ လဒ္ဓသမ္ပတ္တိတော	May whatever relatedness possessed
mā vigacchantu	မာ ဝိဂစ္ဆန္တု	Not be lost
Kammassakā	ကမ္မဿကာ	Have kamma as their true property.
______________
Notes: 12 ways x 4 kinds of mettā	= 48 kinds of mettā
ဒုက္ခာ မုစ္စန္တု =		ကရုဏာဘာဝနာ(development of Compassion)
ယထာ လဒ္ဓသမ္ပတ္တိတော မာ ဝိဂစ္ဆန္တု=		မုဒိတာဘာဝနာ ( development of Sympathetic Joy)
ကမ္မဿကာ=		ဥပေက္ခာဘာဝနာ (development of Equanimity)
______________
10 - disā pharaṇ Mettā	ဒိသာ ဖရဏ မေတ္တာ	Directional Pervasion of Mettā
1. Puratthimāya disāya	၁။ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ	In the Eastern direction
2. Pacchimāya disāya	၂။ ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ	In the Western direction
3. Uttarāya disāya	၃။ ဥတ္တရာယ ဒိသာယ	In the Northern direction
4. Dakkhiṇāya disāya	၄။ ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ	In the Southern direction
5. Puratthimāya anudisāya	၅။ ပုရတ္ထိမာယ အနုဒိသာယ	In the South-East direction
6. Paccimāya anudisāya	၆။ ပစ္ဆိမာယ အနုဒိသာယ	In the North-West direction
7. Uttarāya anudisāya	၇။ ဥတ္တရာယ အနုဒိသာယ	In the North-East direction
8. Dakkhiṇāya anudisāya	၈။ ဒက္ခိဏာယ အနုဒိသာယ	In the South-West direction
9. Heṭṭhimāya disāya	၉။ ဟေဋ္ဌိမာယ ဒိသာယ	In the downward direction
10. Uparimāya disāya	၁၀။ ဥပရိမာယ ဒိသာယ	In the upward direction
Sabbe sattā, Sabbe pāṇā	သဗ္ဗေ သတ္တာ, သဗ္ဗေ ပါဏာ	May all beings, all breathing beings
Sabbe bhūtā, Sabbe puggalā	သဗ္ဗေ ဘူတာ, သဗ္ဗေ ပုဂ္ဂလာ	All creatures, all individuals
Sabbe attabhāva-pariyāpannā	သဗ္ဗေ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နာ	all personalities
Sabbā itthiyo, Sabbe purisā	သဗ္ဗာ ဣတ္ထိယော, သဗ္ဗေ ပုရိသာ	All women, all men
Sabbe Ariyā, Sabbe anariyā	သဗ္ဗေ အရိယာ, သဗ္ဗေ အနရိယာ	All noble ones, all not noble ones
Sabbe devā, Sabbe manussā	သဗ္ဗေ ဒေဝါ, သဗ္ဗေ မနုဿာ	All deities, all human beings
Sabbe vinipātikā	သဗ္ဗေ ဝိနိပါတိကာ	All those in unhappy states
(A) Averā hontu,	အဝေရာ ဟောန္တု	Be free from enmity,
(B) Abyāpajjā hontu,	အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု	Be free from mental suffering,
(C) Anīghā hontu,	အနီဃာ ဟောန္တု	Be free from physical suffering,
(D) Sukhī attānaṃ pariharantu.	သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု	Take care of themselves happily.
Dukkhā muccantu	ဒုက္ခာ မုစ္စန္တု	May they be free from suffering
Yathā Laddha-sampattito	ယထာ လဒ္ဓသမ္ပတ္တိတော	May whatever relatedness possessed
mā vigacchantu	မာ ဝိဂစ္ဆန္တု	Not be lost
Kammassakā	ကမ္မဿကာ	Have kamma as their true property.
Notes: 10 directions x 48 kinds of mettā	= 480 kinds of mettā (directional)
480 directional + 48 undirectional	= 528 Kinds of mettā
______________
Uddhaṃ yāva bhavaggā ca	ဥဒ္ဓံယာ၀ ဘဝဂ္ဂါ စ	As far as the highest existence
Adho yāva avīcitto	အဓော ယာ၀ အဝီစိတော	And as far down as the lowest
Samantā cakkavāḷesu	သမန္တာ စက္ကဝါဠေသု	In the entire universe
Ye sattā pathavīcarā	ယေ သတ္တာ ပထဝီစရာ	Whatever beings that move on earth
Abyāpajjā niverā ca	အဗျာပဇ္ဇာ နိဝေရာ စ	May they be free from suffering and enmity
Niddukkhā ca anupaddavā	နိဒ္ဒုက္ခာ စ နုပဒ္ဒဝါ	from physical suffering and dangers
______________
Uddhaṃ yāva bhavaggā ca	ဥဒ္ဓံယာ၀ ဘဝဂ္ဂါ စ	As far as the highest existence
Adho yāva avīcitto	အဓော ယာ၀ အဝီစိတော	And as far down as the lowest
Samantā cakkavāḷesu	သမန္တာ စက္ကဝါဠေသု	In the entire universe
Ye sattā udakecarā	ယေ သတ္တာ ဥဒကေစရာ	Whatever beings that move in water
Abyāpajjā niverā ca	အဗျာပဇ္ဇာ နိဝေရာ စ	May they be free from suffering and enmity
Niddukkhā ca anupaddavā	နိဒ္ဒုက္ခာ စ နုပဒ္ဒဝါ	from physical suffering and dangers
______________
Uddhaṃ yāva bhavaggā ca	ဥဒ္ဓံယာ၀ ဘဝဂ္ဂါ စ	As far as the highest existence
Adho yāva avīcitto	အဓော ယာ၀ အဝီစိတော	And as far down as the lowest
Samantā cakkavāḷesu	သမန္တာ စက္ကဝါဠေသု	In the entire universe
Ye sattā ākā secarā	ယေ သတ္တာ အာကာသေစရာ	Whatever beings that move in air
Abyāpajjā niverā ca	အဗျာပဇ္ဇာ နိဝေရာ စ	May they be free from suffering and enmity
Niddukkhā ca anupaddavā	နိဒ္ဒုက္ခာ စ နုပဒ္ဒဝါ	from physical suffering and dangers

ကိုAlvin၏ ဝေမျှခြင်း- The chant of Metta (Pali/English/Myanmar)

သဒ္ဓါခရီး အလယ်

ဤပုံကို အရှင်ပညာဝံသ မဟာဓမ္မာစရိယ;M.A ၏ မိထွေးတော်ဂေါတမီနှင့် ဘိက္ခုနီသာသနာ စာအုပ်မျက်နှာဖုံးမှ ရယူပါသည်

ဒီအဝတ် ဝတ်ဖို့ ဘယ်လို သဒ္ဓါတရား နဲ့ ဆုံးဖြတ်လိုက်လဲ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ဆန်းစစ်တော့

သဒ္ဓါ ဆိုတဲ့ တရားကို ကြည်လင်ခြင်းလို့ပဲ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ရလေမလား။

နောက်ကြိစိတ်တွေ နည်းပါးသွားတာတော့ သိသိသာသာပဲ။

ကြည်လင်နေတဲ့ စိတ်အခံဓါတ်ကြောင့် ပေလား။

ကြားဖူးထားတဲ့ “ဉာဏ်မမြင်၊ အထင်နဲ့သာ ပြီးရော” ဆိုတဲ့ စကား၊ “ကိုယ့်စိတ်နဲ့နှိုင်း မရိုင်း” ဆိုတဲ့ စကားတွေ ရဲ့ အဓိပ္ပါယ် ကောင်းကောင်းနားလည်လာတယ်။ ဘယ်အရာကို မဆို ကိုယ့်စိတ်နဲ့ နှိုင်းပြီး ထင်ချင်တိုင်းထင်၊ နောက်ဆက်တွဲ အပြော၊ အလုပ်တွေ ပါလာ။ အဆုံးမှာ စစ်ကြည့်တော့ အမှားကအများသား။ ဒီလိုနဲ့ ဟင်းဟင်း… ကိုယ့်အဆင့်အတန်းကို ကိုယ့်ဖာသာ အကဲခတ်မိလာတယ်။ အမြတ်တွေပါ။

အဘိဓမ္မာ သင်တန်းတက်ဖူးပေမဲ့ စိတ်တွေ အစဉ်အတိုင်း ဘယ်လိုဖြစ်သွားတယ်ဆိုတာ ကိုယ်တွေ့ နဲ့ ကိုက်ကြည့်နိုင်ဖို့ဝေးစွ၊ စာတွေ့ အဖြစ်တောင် အလွတ်မရနိုင်တဲ့ ကိုယ့်အဆင့်အတန်း။

လိုသေးတယ်။ လိုသေးတယ်။

အဆင့်အတန်းရှိတဲ့ သာသနာမှာ အောက်ဆုံးအဆင့်လေးလောက်တော့ မှီမိ၊ ထောက်မိအောင်…

ကြိုးစားစမ်း။ ကြိုးစားလိုက်စမ်း။

မေတ္တာခရီးအစ

သတိထားမိနေတာပဲလား…

အတ္တ၊ မာန၊ လောဘ၊ ဒေါသ နဲ့ မောဟတွေ

ပျောက်ကွယ်နေတဲ့ မေတ္တာတရား။

ကိုယ်ဘယ်လိုမှနေ မပျော်တော့ဘူး။

အခွင့်အရေးဆိုတာ၊ တသက်မှာ နှစ်ခါပေါ်ဖို့ မလွယ်ဘူးတဲ့…

ကံကောင်းထောက်မ,လို့ပေပဲလား။

ဒီအခွင့်အရေးကို အမိအရ ကိုယ်,ဆုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့တယ်။

ကျေးဇူးပါကွယ်။

...............
"ငါ၏ကိုယ်မှာ၊ နံသာမွှေးကြိုင်၊ မြဲခိုင်လှစွာ၊ ကောင်းရာမမြင်၊ ဆံပင်သာရှိ၊ အမွှေးရှိ၍၊ ရှိသည့်လက်သည်း၊ ခြေအသည်းနှင်၊့ သွားလည်းတစ်ထွေ၊ အရေတမျိုး၊ ညှီနံဆိုးသည်၊ အသိုးအပုတ်ချည်းပါတကား။ "

ရှုပ်ထွေးထူထပ်၊ လိမ်ကောက်ကြမ်းရှ၊ ဒုက္ခပေးလှတဲ့ ဒီဆံပင်တွေ ရိတ်သင်လိုက်ရတာနဲ့တင် စိတ်ထဲတော်တော်ရှင်းသွားတယ်။

တစ်ယောက်သောသူက သူရိတ်ပေးပါရစေ လို့ ဆရာလေးထံခွင့်တောင်းလေတော့

သားဦးလေးဖွားပြီးစ ယုယစွာဖြီးသင် သူရှင်းကာပေးခဲ့တာသတိရ

ဆရာလေးခွင့်မပေးခဲ့တာ စိတ်ထဲက ဒီလိုနားလည် ...

“တဏှာရာဂသည် မေတ္တာလိုလိုနှင့် ဝင်တတ်သည်” ဟု ရှင်တော်ဘုရား ထုတ်ဖေါ်ဟောကြား၊ မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးထံမှ တဆင့်နားကြားခဲ့ရဖူးလေသော တရားတော်ကို အမှတ်ရ...

ပညာစခန်း တတ်လှမ်းစဟန်ပြင် သတိတရား ကိုယ်ရုံကို ချပ်ဝတ်တန်ဆာလို ဆင်မြန်းရပါလေပြီ။

မသုမနစာရီ @ မသီတာ 

...............

အာရုံဆွမ်းစားဖို့ အိမ်တစ်အိမ်ကို ကြွရတယ်။ ဆရာတော်ကြီးက ရှေ့ဆုံးကကြွလို့ သံဃာလေးပါးတန်းစီလို့ လိုက်တယ်။ နောက်ကမှ သားကိုရင်။ ဆရာလေး မပုညက ကိုရင်နောက်က ခပ်ခွာခွာလေးလိုက်။ နောက်ကမှ အမှတ်သတိနဲ့ မသုမနပေါ့။

ဝေလီဝေလင်း စင်္ကြံလေးလျှောက်ရတာ သာတောင့်သာယာရှိသလိုလိုနဲ့ ငါဆိုတဲ့ ပမွှားကောင်ကဝမ်းတစ်ထွာကို ဒီလို ကျောင်းရတာ ဝမ်းနည်းလာချင်သလိုလို

သြော်…အနစ်နာခံသွားရှာလေတဲ့ ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးမှာဖြင့်

ဒို့ အတွက် လမ်းကြမ်းကြီးကို လျှောက်ခဲ့ရတာ လေးအင်္သချေနဲ့ ကမ္ဘာတစ်သိန်းတဲ့။

sacrifice ဆိုတဲ့စကားလုံးကို နားထဲက အထပ်ထပ်ကြား။

ဘဝသစ်ရဲ့ စဦး ခရီး

စို့နစ်နစ်ကြီးပါလား။

ကဆုန်လပြည့် သို့မဟုတ် မြင့်မြတ်ခြင်း၏ သင်္ကေတ

“အဂ္ဂေါဟမသ္မိ လောကဿ။

ဇေဋ္ဌောဟမသ္မိ လောကဿ။

သေဋ္ဌောဟမသ္မိ လောကဿ။

အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ”တိ။ [မ-၃-၂၀၇-အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတသုတ္တံ]

“ငါသည် လောကတွင် ထိပ်ဆုံးဖြစ်၏။

ငါသည် လောကတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်၏။

ငါသည် လောကတွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၏။

ဤမွေးဖွားခြင်းသည်ကား နောက်ဆုံးမွေးဖွားခြင်းတည်း။

နောင်တစ်ဖန် ဘဝဖြစ်ခြင်း မရှိတော့ပြီ။”

ကဆုန်လပြည့်နေ့သည် မြင့်မြတ်ခြင်း၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ လောကတွင် သာမာန်လူနှင့် မြင့်မြတ်သောလူဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ လူသာမာန်တို့သည် လောကသဘာဝအရ ရယူမှုကို အလိုရှိကြသည်။ မိမိတို့၏ စီးပွားချမ်းသာကို အလိုရှိကြသည်။ ချီးမွမ်းမြှောက်ပင့်မှုကို အလိုရှိကြသည်။ အချွေအရံတို့ကို အလိုရှိကြသည်။ သြဇာအာဏာကို အလိုရှိကြသည်။ မြင့်မြတ်သူတို့ကား လူအများ၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် မိမိတို့၏ စီးပွားချမ်းသာကို စွန့်လွှတ်ကြသည်။ မိမိတို့၏ အသက်ကို စွန့်လွှတ်ကြသည်။ သြဇာအာဏာတို့ကို စွန့်လွှတ်ကြသည်။ လောကအတွက် စွန့်လွှတ် အနစ်နာခံခြင်းသည် မြင့်မြတ်သူတို့၏ လက္ခဏာဖြစ်သည်။

ဤကဆုန်လပြည့်တွင် လောက၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ အလောင်းလျာကို ဖွားမြင်တော်မူခဲ့သည်။ မယ်တော်မာယာဒေဝီသည် အလောင်းတော်၏ သန္ဓေကို လွယ်ပြီးဆယ်လအကြာတွင် မိမိ၏ ဆွေမျိုးများရှိရာ ဒေဝဒဟပြည်သို့ အသွားလမ်းခရီး ပင်လုံးကြွတ်ပွင့်နေသော အင်ကြင်းပင်များရှိသော လုမ္ဗနီဥယျာဉ်တွင် ခေတ္တ အနားယူ၏။ ထိုသို့အနားယူခိုက် မဟာသက္ကရာဇ် ၆၈-ခု ဝိသာခါနက္ခတ် နှင့် စန်းလယှဉ်သော ကဆုန်လပြည့် သောကြာနေ့ နံနက်တွင် အလောင်းတော်ကို ဖွားမြင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြင့်မြတ်သူတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်တို့သည် အံ့ချီးမခမ်းဖြစ်သကဲ့သို့ပင်၊ သဘာဝတရားက ထိုမြင့်မြတ်သူတို့အပေါ် တုန့်ပြန်မှုသည်လည်း မယုံနိုင်စဖွယ် ဖြစ်ရသည်။ ဖွားမြင်စ အလောင်းတော်သည် ညီညွတ်သော ခြေတို့ဖြင့် မြေ၌ ရပ်တည်ပြီးလျှင် မြောက်အရပ်သို့ ရှေးရှု၍ ခုနှစ်ဖဝါးလှမ်းကာ ကြွတော်မူ၏။ ထို့နောက် “ငါသည် လောကတွင် ထိပ်ဆုံးဖြစ်သည်။” စသော ကြုံးဝါးသောစကားကို ဆိုခဲ့၏။ ဗုဒ္ဓ အလောင်းတော်သည် မြင့်မြတ်သူတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်ပေ၏။

အမျိုးဇာတ်ကြောင့် မြတ်ခြင်း, တန်ခိုးအာဏာကြောင့် မြတ်ခြင်းတို့သည် မြင့်မြတ်ခြင်း အစစ်မှန်မဟုတ်။ လောကအတွက် အနစ်နာခံ စွန့်လွှတ်သော နှလုံးသားကသာ မြင့်မြတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ မြင့်မြတ်သော နှလုံးသားသည် မိမိပတ်ဝန်းကျင်မှ ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်နေကြရသော လောကသားတို့အပေါ် သက်သော အေးမြသည့် ကရုဏာတရား အပေါ်အခြေခံသည်။ လောကသားတို့အား ဖုံးလွှမ်းထားသည့် အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ရှားနိုင်သော ပညာအလင်းရောင် အပေါ်တွင် အခြေခံရသည်။ မြင့်မြတ်သော နှလုံးသားသည် ကောက်ရိုးမီးကဲ့သို့ ဝုန်းကနဲတောက်၍ ဝုန်းကနဲငြိမ်းပျောက်သွားသော သဘောမျိုးမဟုတ်။ မြင့်မြတ်သော နှလုံးသားသည် ပြုစုပျိုးထောင်၍ ယူရသည်။ ထိုသို့ ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်းကို ပါရမီဖြည့်ကျင့်သည် ဟုခေါ်သည်။

ဤကဆုန်လပြည့်သည် မြင့်မြတ်သော နှလုံးသားကို စတင်သန္ဓေတည်ခဲ့သော အခါကာလလည်း ဖြစ်သည်။ ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တွင် အလောင်းတော်သည် သုမေဓာရှင်ရသေ့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား ကြွရောက်လာမည့် လမ်းအား သန့်ရှင်းနေကြသည့်လူတို့ထံမှ “မြတ်စွာဘုရား” ဟူသောစကားသံကို ကြားသောအခါ၊ သုမေဓာရှင်ရသေ့သည် အလွန် နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှု ဖြစ်ရသည်။ မြင့်မြတ်ခြင်းသည် မိမိ၏ ပတ်ဝန်းကျင်မှ တစ်ဆင့် ကူးလူးဆက်ဆံသော သဘောလည်း ရှိရကား၊ သုမေဓာသည် အများနည်းတူ လမ်းသန့်ရှင်းရေးတွင် ကူညီပါဝင်ခဲ့သည်။ ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား ကြွလာသောအခါတွင် အလောင်းတော်သည် မိမိ၏ ဆံပင်တို့ကို ဖြေ၍၊ သင်္ကန်း, စမ္မခဏ် သားရေပိုင်းတို့ကို ဖြန့်ကျက်၍၊ မိမိ၏ ကိုယ်ကို အလျားမှောက်ကာ တံတားခင်း၍ ပေးသည်။ ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားကဲ့သို့ပင် ဘုရားအဖြစ်ရောက်ကာ လောကအား ကျေးဇူးပြုလိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်ဆုတောင်းလေသည်။ ဤသည်ကို ကြာပန်းရှစ်ခိုင်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား ပူဇော်ရန်လာသော အမျိုးသမီးငယ် သုမိတ္တာသည် မြင်၏။ ဤတွင် ကြာပန်းငါးခိုင်အား သုမေဓာရှင်ရသေ့အတွက်, ကျန်သုံးခိုင်အား မိမိအတွက်ထား၍ ဘုရားရှင်အားလှူဒါန်းကာ သုမေဓာရှင်ရသေ့၏ မြင့်မြတ်သော အမှုတွင် ပါရမီဖြည့်ဖက်အဖြစ် ပါဝင်လေသည်။ “ဤကမ္ဘာမှ လေးအသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်တွင် သုမေဓာရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရားဖြစ်လတ္တံ။ ဤသတို့သမီးသည် သင်ရသေ့နှင့် တူမျှသော စိတ်, တူမျှသော ကံ, တူမျှသောအမှုရှိ၍၊ သင့်အား အစဉ်စောင့်ရှောက်လျှက် ပါရမီ ဖြည့်လတ္တံ” ဟု ဒီပင်္ကရာဘုရားက ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားခဲ့သည်။ ဤကဆုန်လပြည့်တွင် ဒီပင်္ကရာဘုရား၏ မြင့်မြတ်ခြင်းတို့သည် သုမေဓာ၏ စိတ်နှလုံးကို သိမ်းကြုံးယူကာ၊ ကူးလူး သန္ဓေတည်ခဲ့၏။

ထိုမှစ၍ သိဒ္ဓတ္ထ နှင့် ယသော်ဓရာ အလောင်းလျာမောင်နှံတို့သည် ဖြစ်ရာဘဝ, ရောက်ရာနေရာမှ မြင့်မြတ်သော နှလုံးသားတို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည်။ မိမိတို့အကျိုးစီးပွားထက် လောက၏ အကျိုးစီးပွားကိုသာ ပဓာနပြု၍၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ, အသွေးအသား, အသက်တို့ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားဘဝရောက်သော် ထိုပါရမီတို့သည် အထွတ်ခေါင်သို့ရောက်လေပြီ။ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားသည် လူသားစင်စစ်အဖြစ် မွေးဖွားလာသော်လည်း၊ သာမာန်လူသားမဟုတ်တော့။ မြင့်မြတ်သော မဟာလူသားဖြစ်လေပြီ။ မြင့်မြတ်သူတစ်ကာတို့ထက် မြတ်သော အထွတ်ခေါင်ဖြစ်လေပြီ။

သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားသည် အသက် ၂၉-နှစ်အရွယ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာအံ့သော စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ်ကို စွန့်ကာ သတ္တဝါတို့ အကျိုးအတွက် ဘုရားအဖြစ်သို့ရရန် အားထုတ်ခဲ့သည်။ အလောင်းတော်ဘဝဖြင့် လောကသားတို့ကို လောကဆင်းရဲမှ လွတ်ရန် မရေတွက်နိုင်သောကမ္ဘာများစွာ အားထုတ်ခဲ့ဖူးပြီ။ ယခုနောက်ဆုံးဘ၀ ရောက်သောအခါ၌ကား သတ္တဝါတို့အား သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကယ်မ, ထုတ်ဆောင်ရန် အားထုတ်လေပြီ။ လောကဆင်းရဲနှင့် သံသရာဆင်းရဲနှိုင်းစာလျှင်၊ လောကဆင်းရဲသည် ပြောပလောက်သော ဆင်းရဲမဟုတ်တော့။ သံသရာမှ မလွတ်သရွေ့ ဆင်းရဲအမျိုးမျိုး ကြုံတွေ့ရမည်သာ။ ဆင်းရဲဟူသမျှ၏ အရင်းမြစ်ကို ချိုးဖြတ်ရန်အတွက် တစ်ပြောင်းတစ်ပြန်ပြန် ပြေးသွားကျင်လည်နေရသော သံသရာကို ဖြတ်တောက် ရပေမည်။ လောကအကျိုးကို ဆောင်ရန် ဦးစွာပထမ မိမိကိုယ်တိုင် သံသရာဆင်းရဲအပေါင်းမှ လွတ်မြောက်ရန် ကျိုးပမ်းရသည်။ ထို့ကြောင့် သံသရာမှ ထွက်မြောက်ကြောင်းတရားကို ရှာဖွေခြင်းဟူသော မြတ်သောရှာဖွေခြင်း (အရိယာပရိယေသန) ကို အားထုတ်တော်မူခဲ့၏။

ဤကဆုန်လပြည့်သည် လောက၏ အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဗုဒ္ဓအဖြစ်ရောက်တော်မူသောနေ့ ဖြစ်သည်။ ‘ဗုဒ္ဓ’ ဟူသည် နိုးကြားသိမြင်ခြင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ဒုက္ခခပ်သိမ်း၏ အရင်းမြစ်ကို ရှာဖွေသိမြင်ခြင်းကြောင့် ဗုဒ္ဓ ဟူ၍ အမည်ရသည်။ အလောင်းတော်သည် ဂယာအရပ်မှ ဥရုဝေဠတော သေနနိဂုံး ဗောဓိပင်ရင်းတွင် “ဘုရားမဖြစ်သရွေ့, ဤနေရာမှ မထတော့”ဟူသော ခိုင်မြဲသောစိတ်ဖြင့် အားထုတ်တော်မူရာ၊ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ခု ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အကုန် အာရုဏ်တက်အချိန် ဝိသာခါနက္ခတ်နှင့် စန်းလတို့ ယှဉ်ခိုက်တွင် ဗုဒ္ဓဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

“အနေကဇာတိသံသာရံ၊ သန္ဓာဝိဿံ အနိဗ္ဗိသံ။

ဂဟကာရံ ဂဝေသန္တော၊ ဒုက္ခာ ဇာတိ ပုနပ္ပုနံ။”

“ဂဟကာရက ဒိဋ္ဌောသိ၊ ပုန ဂေဟံ နကာဟသိ။

သဗ္ဗာ တေဖာသုကာ ဘဂ္ဂါ၊ ဂဟကူဋံ ဝိသင်္ခတံ။

ဝိသင်္ခါရဂတံ စိတ္တံ၊ တဏှာနံ ခယမဇ္ဈဂါ”တိ။ [ဓမ္မပဒ-ဇရာဝဂ်-ဂါထာ-၁၅၃, ၁၅၄]

ဆင်းရဲဒုက္ခကို အဖန်ဖန်ဖြစ်စေတတ်သော လက်သည် (အိမ်ဆောက်လက်သမား)အား ရှာဖွေခဲ့ပါသော်လည်း၊ မတွေ့သဖြင့် ဘဝများစွာသံသရာကို ကျင်လည်ခဲ့ရလေပြီ။

အို... အိမ်ဆောက်လက်သမား၊ ငါသည် သင့်အား ယခု မြင်ပြီ။

သင်သည် နောက်တစ်ဖန် ဆောက်လုပ်နိုင်တော့မည် မဟုတ်တော့။

သင်၏ ကိလေသာဟူသော အခြင်ရနယ်တို့ကို ချိုးဖျက်ခဲ့ပြီ။

အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသော အိမ်အထွတ်ကို ဖျက်ဆီးအပ်ပြီ။

ငါ၏ စိတ်သည် ပြုပြင်စီရင်ခြင်းကင်းရာနိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ပြီ။

တဏှာကုန်ကြောင်း အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရပြီ။

ဗုဒ္ဓဘုရားဖြစ်သည်နှင့် ဤ “အနေကဇာတိ” အစချီသော ဝမ်းမြောက်သော ဥဒါန်းစကားကိုဆို၏။ ဆင်းရဲအပေါင်းတို့၏ လက်သည်ရင်းမြစ်သည် မသိမှု ‘အဝိဇ္ဇာ’ နှင့် တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’ ဖြစ်ကြောင်းသိလေပြီ။ ၄၅-ဝါကာလပတ်လုံး မနားတမ်း မိမိသိသော အသိတရားကို မျှဝေ၍ ဟောကြားခဲ့သည်။ အလောင်းတော်ဘဝတွင် စည်းစိမ်, အာဏာ, ကိုယ်လက်အင်္ဂါ, အသက်တို့ကို စွန့်လွှတ်ပေးဆပ်၍ လောကသားတို့အား ကယ်တင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး ဗုဒ္ဓအဖြစ်တွင် သစ္စာလေးပါးတရားကို ဟောကြား၍ သတ္တဝါတို့ကို သံသရာမှကယ်တင်ခဲ့သည်။

ဟန္ဒဒါနိ, ဘိက္ခဝေ, အာမန္တယာမိ, ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ, အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထ။ [ဒီ-၂-၁၈၅-မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တံ]

ရဟန်းတို့... အကျဉ်းလိုရင်းကို ဆိုအံ့။ အလုံးစုံသော သင်္ခါရာတရားတို့သည် ပျက်စီးခြင်းသဘောရှိကုန်၏။ မမေ့မလျော့သောသတိတရား ရှိကြကုန်လော့။

အင်ကြင်းပင်တို့ အကြားတွင် ဖွားမြင်တော်မူခဲ့သော ဗုဒ္ဓသည် အင်ကြင်းပန်းတို့ပွင့်သော ဤကဆုန်လပြည့်နေ့ (မဟာသက္ကရာဇ် ၁၄၈-ခု ကဆုန်လပြည့် အင်္ဂါနေ့ အရုဏ်တက်ခါနီး အချိန်တွင်) မလ္လာမင်းတို့၏ ဥယျာဉ်အတွင်းရှိ အင်ကြင်းပင်ရင်း၌ပင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မူခဲ့သည်။ သာမာန်လူသားတို့အမြင်တွင် ကြေကွဲဝမ်းနည်းဖွယ်ဖြစ်သော်လည်း၊ အရိယာသူတော်စင်တို့ အမြင်၌ကား ဒုက္ခခပ်သိမ်းငြိမ်း၍ လုံးဝအေးငြိမ်းမှုကိုပြုသွားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဤသည်ကား မြင့်မြတ်သူတို့၏ ထိပ်ဆုံးမြင့်မြတ်မှုပင် ဖြစ်သည်။ မြင့်မြတ်သော နှလုံးသားပိုင်ရှင်ဖြစ်သည့် ဗုဒ္ဓသည် ဤကဆုန်လပြည့်တွင် “အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထ” ဟူသော နောက်ဆုံးသြဝါဒ စကားဖြင့် လောကသားတို့အား ကျေးဇူးပြုသွားခဲ့လေသည်။

ဧရာ (မန္တလေး)

အရာရာတိုင္းဟာ အေမ

Wonder Woman ... My Mum

မင္းႏွင့္ ျပည္သူ

ဤ အ၀ိေရာေဓန၊ တရားကို မက်င့္ေဆာင္၊ ျပည္သူတို႔ႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ျပဳလွ်င္ ျပည္သူတို႔မုန္း၍ အလို႐ွိရာ သခင္ရွာၿပီးလွ်င္ မင္းကို ဖ်က္ဆီးသည္။ မင္းအားႀကီး၍ ျပည္သူတို႔က မဖ်က္ဆီးႏိုင္လွ်င္လည္း အျခားႏိုင္ငံသို႔ သြား၍ ျပည္ပ်က္သည္။ ဤကဲ့သို႔ ျပည္သူႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ျပဳ၍ ပ်က္စီးသည္ကား မေရတြက္ႏိုင္။ ငါးရာငါးဆယ္ဇာတ္၊ ရာဇ၀င္တို႔၌ အမ်ားပင္ ျဖစ္ေလသည္။ မ်က္ျမင္ကိုယ္ေတြ႕ျဖစ္ရသည္လည္း မ်ားလွေလၿပီ။
[ရာဇဓမၼသဂၤဟက်မ္း - ေယာမင္းႀကီးဦးဘိုးလိႈင္]

ဘုရားအေလာင္းေတာ္ ေ၀ႆႏၲရာမင္းသည္ သဗၺညဳတဉာဏ္ကိုရည္သန္၍ ဒါနပါရမီကို ျဖည့္တင္းေတာ္မူခဲ့ရာ၊ ၀တၳဳပစၥည္းတို႔ကို မဆိုထားလင့္ မိမိႏွလံုးသားကိုပင္ အလွဴခံယူသူ႐ွိက လွဴအံ့ဟု ငယ္စဥ္ကပင္ အဓိ႒ာန္ထားခဲ့သည္။ သို႔အားေလ်ာ္စြာ အခါတစ္ပါးတြင္ မိုးေခါင္ေရ႐ွား၍ ဒုဗၻိကႏၲရကပ္ဆိုက္ေရာက္ေနေသာ ကလိဂၤတိုင္းအား မ်ားစြာေသာ က႐ုဏာသက္၍ ပစၥယဆင္ျဖဴေတာ္အား လွဴဒါန္းခဲ့သည္။ ဤသည္ကို မိမိ၏ ေစတုတၱရာတိုင္းသာျပည္သူတို႔က သေဘာမက်။ အမ်က္ျပင္းစြာထြက္ၾက၍၊ ေ၀ႆႏၲရာမင္းအား တိုင္းျပည္မွ ႏွင္ထုတ္ပါရန္ ခမည္းေတာ္ သိၪၥည္းမင္းအား ေတာင္းဆိုၾက၏။ သက္ဦးဆံပိုင္မင္းျဖစ္ေသာ သိၪၥည္းမင္းက ေ၀ႆႏၲရာသည္လည္း မိမိ၏သားျဖစ္၏။ ေစတုတၱရာတိုင္းသားတို႔လည္း မိမိ၏သားသမီးမ်ားျဖစ္၏။ သားသမီးမ်ား အခ်င္းမ်ားရာတြင္ တစ္ေယာက္ႏွင့္ အမ်ားျဖစ္ပါက အမ်ားကိုအႏိုင္ေပးရမည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မင္းႀကီးသည္ သားေတာ္ ေ၀ႆႏၲရာအား ခ်စ္လ်က္ႏွင့္ ႏိုင္ငံမွထြက္ခြာရန္ အမိန္႔ထုတ္ခဲ့သည္။

ပစၥယဆင္ျဖဴေတာ္သည္ ေ၀ႆႏၲရာမင္း၏ ဘုန္းကံေၾကာင့္ ေပၚေသာ ဆင္ျဖဴေတာ္ျဖစ္သည္။ အလွဴသည္ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးေဘးဆိုက္ေနသည့္ လူအေပါင္းအား ကယ္တင္လိုေသာ ေစတနာျဖစ္သည္။ သဗၺညဳတဉာဏ္ေတာ္ကို ရည္စူး၍ျပဳေသာ ျမတ္ေသာအမႈျဖစ္သည္။ မိမိ၏အမႈအေပၚတြင္ စိုးစိမွ် အျပစ္ျမင္ဖြယ္ မ႐ွိေသာ္လည္း၊ ျပည္သူ၏ ဆႏၵကိုေလးစားေသာအားျဖင့္ မင္းစည္းစိမ္ကိုစြန္႔၍ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ကို ၾကည္ျဖဴစြာ ခံယူခဲ့သည္။

မဟာသုတေသာမဇာတ္တြင္ ဘုရားအေလာင္းေတာ္ သုတေသာမမင္း၏ ပညာသင္ဘက္ ျဗဟၼဒတ္မင္းသည္ သားစားၾကဴးသူျဖစ္သည္။ စားေတာ္ဆက္သည္ ‘ရသက’ ျဖစ္သည္။ ရသကသည္ ပြဲေတာ္ဆက္တိုင္း အသားဟင္းကို ထည့္၍ ဆက္ရသည္။ အသားမရေသာ တစ္ေန႔တြင္ လူသားကိုခ်က္၍ ဆက္မိသည္မွစ၍ ေနာက္ဆံုးတြင္ လူသားကို မစားရမေနႏိုင္ေအာင္ တပ္မက္သြားေသာ မင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ေပါရိသာရ (လူသားစားသူ) ဟု အမည္ရသည္။ ရသကႏွင့္ ေပါင္းကာ ေကာက္က်စ္ေသာနည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ လူသားရေအာင္ ဖန္တီးကာ လူသားကို ပြဲေတာ္တည္ေသာ မင္းျဖစ္သည္။ အေၾကာင္းစံုကို ျပည္သူတို႔သိေသာအခါ တိုင္းျပည္မွႏွင္ထုတ္ခဲ့သည္။ လူၾကမ္းေပါရိသာရမင္းသည္ ျပည္သူ၏ ဆႏၵကို မပယ္႐ွားပဲ၊ မင္းအာဏာကို စြန္႔ကာ ရသကကိုသာ ေခၚ၍ တိုင္းျပည္မွ ထြက္ခဲ့သည္။ “မရ, ရသက ခ်ိဳင္” ဟုဆိုစမွတ္ျပဳရေလာက္ေအာင္ စားစရာလူသား႐ွားလာေသာအခါ မိမိ၏ စားေတာ္ဆက္အေဖာ္ ရသကကိုပင္ သတ္၍ စားေသာ မင္းျဖစ္သည္။
ေနာင္တြင္ မိမိဖမ္းမိထားေသာ သုတေသာမမင္းႏွင့္ ‘သတာရဟ’ ဂါထာေလးဂါထာအား ေဟာၾကားပါက လိုရာဆုေလးဆုျပန္ေပးမည္ဟု ေပါရိသာရက ကတိစကားျပဳသည္။ သုတေသာမမင္းက ‘သတာရဟ’ ဂါထာေလးဂါထာ အား ေဟာၾကားကာ ေတာင္းဆု ေလးဆု ေတာင္းသည္။ ေနာက္ဆံုး ေတာင္းဆုျဖစ္ေသာ ‘လူသားမစားရန္’ အခ်က္ကို ေပါရိသာရက အလြယ္တကူ လက္မခံလို။ ထိုအခါ သုတေသာမမင္းက “ခႏၶာကိုယ္ႏွင့္ စည္းစိမ္ဥစၥာယွဥ္လာလွ်င္ ခႏၶာကိုယ္အတြက္ စည္းစိမ္ဥစၥာကို စြန္႔ရသည္။ အသက္ႏွင့္ ခႏၶာကိုယ္ယွဥ္လာလွ်င္ အသက္အတြက္ ခႏၶာကိုယ္ကို စြန္႔ရသည္။ အသက္ႏွင့္ ကတိသစၥာယွဥ္လာလွ်င္ ကတိသစၥာအတြက္ အသက္ကိုပင္စြန္႔ရ၏” ဟုေဟာရာ ေပါရိသာရက မိမိေပးထားေသာ ကတိကို မပယ္ဖ်က္ပဲ မင္းအာဏာႏွင့္ပင္ လဲခဲ့ေသာ လူသားစားျခင္းကို စြန္႔ကာ ငါးပါးသီလၿမဲသြား ခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ေပါရိသာရသည္ ေဂါတမဘုရားလက္ထက္ေတာ္၌္ အဂၤုလိမာလမေထရ္ အျဖစ္ ကၽြတ္တမ္း၀င္သြားခဲ့ေလသည္။

ႏွလံုးသားႏုေသာ ေ၀ႆႏၲရာမင္းသည္ မိမိကမွန္သည့္တိုင္ ျပည္သူ႔ဆႏၵကို ေလးစားသျဖင့္ မင္းစည္းစိမ္ကို ၾကည္ျဖဴစြာ စြန္႔ခဲ့ဖူးသည္။ လူသားစားေသာ လူ႕ဘီလူး လူၾကမ္းႀကီးေပါရိသာရသည္လည္း ျပည္သူ႔ဆႏၵကို မလြန္ဆန္ပဲ မင္းအာဏာကို စြန္႔ခဲ့ေသာ ထံုး႐ွိ၏။ ျပည္သူကုိ ဆန႔္က်င္ေသာ မင္းတို႔သည္ ပ်က္စီးရသည္။ မင္းတို႔အားႀကီး၍ ျပည္သူက မေတာ္လွန္ႏိုင္လွ်င္လည္း၊ အသိပညာရွိေသာ ရဟန္းရွင္လူတို႔ ျပည္႐ြာကို စြန္႔ခြာကာ တစ္ပါးေသာတိုင္းျပည္သို႔ ခိုလံႈၾက၍ တိုင္းျပည္ ပ်က္တတ္ေၾကာင္း ေယာမင္းႀကီးဦးဘိုးလိႈင္က သတိေပးခဲ့ဖူးသည္။

[ေမာင္ထင္၏ “ေယာမင္းႀကီးဦးဘိုးလိႈင္– အထၳဳပၸတၱိ ႏွင့္ ရာဇဓမၼသဂၤဟက်မ္း”၊ ဦးေ႐ႊေအာင္၏ “ဗုဒၶ– ေလာကသားတို၏ အႏႈိင္းမဲ့ေက်းဇူးရွင္– ကိုယ္ေတြ႕ဗုဒၶ၀င္” တို႔မွ ေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပပါသည္။]

ဧရာ (မႏၲေလး)

ေမြးရပ္ေျမ

ကၽြန္မ ဆယ္တန္းတုန္းက ျဖစ္သည္။
“မႀကီး သီတာ ဆုရလာတယ္။ စာစီစာကံုးၿပိဳင္တာ၊ ေခါင္းစဥ္က ‘ဇာတိခ်က္ေႂကြ၊ ေမြးရပ္ေျမ။’ ”
“ဟုတ္လား။ ျပစမ္းပါဦး၊ စာစီစာကံုးကို။” “ဟင္? ရြာအေၾကာင္းႀကီးေရးထားတာပဲ၊ သီတာက ရန္ကုန္မွာ ေမြးတာပဲဟာ။ ရြာက မႀကီးတို႔ရဲ႕ ေမြးရပ္ေၿမ။ မႀကီးေတာင္ အဲ့ဒီေလာက္ မေရးတတ္ဘူး။”
ဟုတ္ပါသည္။
ကၽြန္မ အစ္မႀကီးႏွင့္၊ အစ္ကို သံုးေယာက္တို႔၏ ေမြးရပ္ေျမ။
အေဖႏွင့္၊ အေမတို႔၏ ေမြးရပ္ေျမ။
အဖိုးႏွင့္၊ အဖြားတို႔၏ ေမြးရပ္ေျမ။
“ဧရာ၀တီတိုင္း၊ ဘိုကေလးၿမိဳ႕နယ္၊ ႐ုပ္ဆိုင္ေက်းရြာ။”
*****
ကၽြန္မ ႏွစ္တန္းတုန္းက ျဖစ္သည္။
အတန္းပိုင္ဆရာမက ျမန္မာစာ သင္ခ်ိန္တြင္၊ စာလံုးေတြ ေပးၿပီး၀ါက်ဖြဲ႕ ခိုင္းသည္။
‘သြားသည္။’ ဆိုေသာ စာလံုးပါသည္။
ခုနစ္ႏွစ္ အရြယ္ ကေလးတစ္ေယာက္၏ ရင္ထဲ၊ ေခါင္းထဲရွိေသာ စာလံုးေတြႏွင့္ ၀ါက်ဖြဲ႔လိုက္သည္။
“ကၽြန္မသည္ ႐ုပ္ဆိုင္သို႔သြားသည္။”
ဆရာမ ဆီမွ စာအုပ္ျပန္ရလာေတာ့၊ ထို၀ါက်ကို အမွားျခစ္ထားသည္။
အံ႔ၾသမႈေတြႏွင့္၊ “ဆရာမ ဒါဘာျဖစ္လို႔ မွားတာလဲဟင္?”
“ကၽြန္မသည္ အ႐ုပ္ဆိုင္သို႔သြားသည္။ ဆိုရင္ ‘အ’ ျပဳတ္က်န္ခဲ့တယ္ေလ။”
“အ႐ုပ္ဆိုင္ မဟုတ္ဘူး ဆရာမ။”
ေၾသာ္၊ ‘အ႐ုပ္ဆိုင’္ မဟုတ္ဘူး ဆိုရင၊္ ‘ရွပ္ဆိုင္’လို႔ ေရးခ်င္တာလား။ ရွပ္ဆိုင္ဆိုရင္၊ ဟတ္ထိုး။ တစ္ေခ်ာင္းငင္ မဟုတ္ဘူး။ ဆရာမက ေျပာေျပာဆိုဆို ကၽြန္မ စာအုပ္တြင္ မွင္နီျဖင့္ တစ္ေခ်ာင္းငင္ကို ဟတ္ထိုး ျပင္ၿပီး၊
“သြား။ သံုးေခါက္ အမွားျပင္ခဲ့။”
“ရွပ္ဆိုင္ဆိုတာ ဘာလည္း ဆရာမ?”
“ရွပ္ဆိုင္ဆိုတာ ေယာက်ၤားရွပ္အကႌ် ခ်ဳပ္ေရာင္းတဲ့ဆိုင္။”
အမွားဆိုတာကို မလိုခ်င္သည့္ စိတ္ရင္းဆြဲရွိသည့္ ကၽြန္မငယ္ငယ္သည္ ငါက ေယာက်ၤားလည္း မဟုတ္ဘဲနဲ႔ ဘာျဖစ္လို႔ ရွပ္ဆိုင္ကို သြားရမွာလဲ။ ငါက ရြာဆိုတာကိုမွ ထည့္မေရးမိတာကို၊ ဒါလည္းမဟုတ္ပါဘူး။ ရန္ကုန္သို႔ သြားသည္။ မႏၲေလးသို႔ သြားသည္။ ဒီလိုပဲ ေရးၾကတာပဲ ၿမိဳ႕လို႔ထည့္မေရးေပါင္။
ဆရာမ ကၽြန္မတို႔ ရြာနံမည္အား မသိျခင္းကို ၀မ္းနည္းမိျခင္းျဖင့္ပင္ အမွားျပင္ျခင္းကို အဆံုးသတ္လိုက္သည္။
ေနာက္မ်ားမွ ဆရာမကို ‘႐ုပ္ဆိုင’္ဆိုတာ သမီးတို႔ ရြာနံမည္လို႔ ေျပာျပရဦးမယ္။
*****
အေဖေျပာဖူးသည့္စကား။
“အေဖတို႔မ်ား လယ္သမား သားသမီး ဆင္းရဲပါတယ္ သမီးရယ္။ ၀ါဆိုလ ေရႀကီးႀကီးနဲ႔၊ သမီးတို႔ အဖြားမယ္၊ ေကာက္စိုက္ရင္း ဗိုက္နာလာလို႔၊ ေကာက္စိုက္တံခ် လယ္ထဲက တက္ေမြးရတာ သမီးတို႔ အေဖကိုေပါ့။ လဆန္း(၆)ရက္။ ငယ္ငယ္တုန္းကမ်ား ၀တ္စရာအကႌ် မရွိလို႔ သင္တိုင္းႀကီးလို ေခါင္းကစြတ္ခ်ထားရတာ ဂံုနီအိတ္စလို ၾကမ္းၾကမ္းႀကီးပါ။ အရြယ္ေရာက္လာ၊ အိမ္ေထာင္ရက္သားက်ေတာ့ သမီးတို႔ အဖိုးက အေဖ႔ကို ေျပာတယ္။ ငါ့သား မင္းလယ္ထဲေနရင္ေတာ့ ႀကီးပြားမွာ မဟုတ္ဘူး။ မင္း သား၊ သမီးေလးေတြလည္း လယ္ထဲေရာက္မယ္။ မင္း စပါးကုန္ကူးေခ်ကြာ ဆိုၿပီး ဆန္ျပဳတ္ေသာက္ၿပီး စုထားတဲ့ ေငြတို၊ ေငြစေလးေတြ ထုတ္ေပးတယ္။”
႐ိုးသားျခင္း၊ ႀကိဳးစားျခင္း၊ စိတ္ကူးဉာဏ္ ေကာင္းျခင္းေတြနဲ႔ ရြက္ကုန္ဖြင့္။
သမၺန္တက္ကို လက္ေတြေပါက္ ေသြးထြက္ေအာင္ ေလွာ္ခဲ့။
ဆန္စက္မ်ားရဲ႕ အ၀ယ္ေတာ္။ ကၽြန္ေတာ္။
ႀကိဳးစားရင္း၊ ႀကိဳးစား။
ေခၽြတာရင္း၊ စုေဆာင္း။
ေမာင္တထမ္း၊ မယ္တရြက္။
သားသမီးေလးေတြကလဲ၊ လိမၼာသကြဲ႕။
ဒီလိုနဲ႔...
လမ္းခုလတ္မွာ၊ ေမွာက္လ်က္ထိုး။
ျပည္သူပိုင္နဲ႔၊ တည့္တည့္တိုး။
ဆန္စက္လုပ္သား၊ ေမာင္ခမ်ာရယ္။
အလုပ္လက္မဲ့၊ မေနႏိုင္တယ္။
ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေပၚ၊ ေခါက္တံု႔ေလွ်ာက္။
ရွာစမ္းပါဟဲ့၊ ေငြ၀င္ေပါက္။
လမ္းေဘးအိမ္သာ၊ ေခါင္းကိုထိုး။
ျဖတ္သန္းရတဲ့၊ ေန႔, ညဆိုး။
ေတြ႕ပါၿပီတဲ့၊ ေငြေပၚလြယ္။
ငါးပြဲစားတဲ့ကြယ္။
ေရာက္ရျပန္ေပါ့၊ ေမြးေျမတစ္ေခါက္။
ျမစ္ႀကိဳေခ်ာင္းၾကား၊ ထိုနယ္တစ္ေလွ်ာက္။
ဟိုတုန္းကေတာ့၊ စပါး၀ယ္။
ခုမ်ားမွာေတာ့၊ ငါးရွာတယ္။
သိရက္ႏွင့္ပင္၊ မ်က္ေစာင္းထိုး။
အကုသိုလ္မ်ိဳး၊ ထိုအကိ်ဳး။
*****
အညိႈးအေတႀကီးတဲ့၊ ဘုရားက်မ။
နာဂစ္ကိုေတာ့၊ လက္မိႈင္ခ်။
(ကၽြန္မကို ေမြးမွ) ဖခင္မႀကိဳက္ေသာ အလုပ္ကို ‘ငါတစ္ေယာက္တည္း ေကာင္းစားဖို႔ မဟုတ္ဘူး။ အမ်ားေကာင္းစားဖို႔’ ဟု (ကိုယ့္လိပ္ျပာ၊ ကိုယ္မလံုႏိုင္ဘဲ) ႀကံဳး၀ါးရင္း၊ ‘အေဖ႔ သားသမီးေတြ အကုန္ ပညာတတ္တယ္’ ဟု မၾကာခဏ သက္ျပင္းခ်ေလ့ရွိေသာ
အေဖမသိေအာင္၊ ႀကိတ္ဆုေတာင္း။
တံငါဘ၀မွ၊ လြတ္ေစေၾကာင္း။
*****

အို လာျခင္းေကာင္းေသာ၊ သူေတာ္ေကာင္းအေပါင္းတို႔
သင္တို႔၏ ရခဲလွေသာ ဘ၀တန္ဖိုးကို အက်ိဳးမဲ့၊ အခ်ီးႏွီး မျဖစ္ၾကေစကုန္လင့္။

ကျွန်မရဲ့ မာရ်ဆိုး

ကိုယ့်ထက်သာက၊ မနာလိုပါ

တန်းတူတေ့ွလ့ို၊ မနှစ်မြို့တာ

အောက်လူများ၊ ပျပ်လျှိုးခစားပါ။

(ရှိခိုးဆုတောင်း)

မာရ်ညစ်ရန်ဆိုး၊ ဖြတ်ချိုးအောင်မြင်

ဘုန်းတော်ရောင်လျှမ်း၊ အောင်ပန်းသခင်

လက်စုံမိုး၍၊ ရှိခိုးဦးတင်

အောင်စေကြောင်း၊ ဆုတောင်းပန္နာဆင်။

(မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်။)

လိုနေတာက၊ မေတ္တာ ပညာ

သတိထားလို့၊ ကြိုးစားပွားမှာ

အောင်မလေးးးးးးးးးး၊ အဆုံး နောင် မတ,ခင်။