မှောင်နေသော လင်းလင်းကြီးနှင့် လူမည်းဖြစ်သွားသည့် တရုတ်များ

မသီတာက “မိုးတွေရွာမှဖြင့်” တွင် “ဘာမှ မသဲမကွဲသော မှောင်နေသည့် လင်းလင်းကြီး” ဟုရေး၍ ကိုညီလင်းသစ်က “…ဒါမှ မဒန်ရင် ဘယ်ဟာက ဒန်ဦးမှာလဲ…” ဟု မှတ်ချက်ပေးတော့ အူတက်အောင် ရယ်မိသည်။ နောက်တော့ “အကယ်၍များ လကွယ်ညသန်းခေါင်ယံ မိုးသားတွေအပြည့်ဖုံးနေတဲ့ တောအုပ်အလယ်မှာ လျှပ်စီးတချက် လင်းကနဲလက်လိုက်လျှင် စူးစူးလင်းလင်းကြီးဖြစ်သွားပေမယ့်၊ အချိန်က တိုလွန်းတော့ ဘာမှ သဲသဲကွဲကွဲ မမြင်လိုက်ရ။ ဒီလိုမျိုးလား…” ဟု စာရေးဆရာမကြီးကို မေးကြည့်တော့ “မဟုတ်”ဟု ခပ်ပြတ်ပြတ် ဆိုသည်။ ရသစာပေ ခံစားမှုအားနည်းသော ကျွန်တော်က ကိုယ်နားလည်နိုင်သော အရာမျိုး မဟုတ်ဟုသာ မှတ်ချက်ချလိုက်ရ၏။

မနက်လင်းတော့ နံနက်စာစားရင်း မဂ္ဂဇင်းအဟောင်းတခုကို လှန်ကြည့်မိရာ စာတစ်ပုဒ်ကို ဖတ်မိ၏။

“လူသားအစ မြန်မာမှ” ဟူသော အယူအဆကို ကမ္ဘာက လက်ခံလာချိန်တွင် “မြန်မာအစ မြန်မာက” ဟူသော အယူအဆသည် မြန်မာသမိုင်းနယ်ပယ်၊ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မြန်မာ့ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်ပယ်များတွင် ပို၍ ပို၍ ခိုင်မာလာခဲ့ပြီ။ ယခင်က “မြန်မာအစ တကောင်းက” “မြန်မာအစ ကျောက်ဆည်က” ဟူသော အယူအဆများရှိခဲ့ပါသည်။ (ယဉ်ကျေးမှုမဂ္ဂဇင်း - စာမျက်နှာ ၅၃။ ၂၀၀၄-ခုနှစ် ဧပြီလ)

လူသားအစ မြန်မာမှဟူသော အယူအဆကို ကမ္ဘာက ဘယ်အချိန်တွင် လက်ခံလိုက်မှန်းတော့ မသိပါ။ သတင်းတွေ သိပ်မဖတ်၍ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ ဤအယူအဆအား ၂၀၀၃-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁-ရက်နေ့တွင်ထုတ်သော ထုတ်ဝေသော PNAS: Preceeding of National Academy of Science ဂျာနယ် အတွဲ (၁၀၀) အမှတ် (၂၃)၊ စာမျက်နှာ ၁၃၁၇၃-၁၃၁၇၈ တွင် “The Anthropoid Status of a Primate from the late middle Eocene Pondaury Formation (Central Myanmar): Tarsal evidence” ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဖော်ပြခဲ့သည်ဟု ဆိုပါသည်။ အကယ်၍ ဤအယူအဆကို ကမ္ဘာက လက်ခံလိုက်ပြီဆိုလျှင်လည်း၊ မြန်မာအစ မြန်မာကဟူသော အဆိုအား ပို၍ ခိုင်မာအောင် သက်သေပြနေရန်ပင် လိုမည် မထင်တော့။

ရှေးကတော့ မြန်မာလူမျိုးတို့သည် သာကီဝင်နွယ်ဖွား၊ တကောင်း အဘိရာဇာမှ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်ဟူသော အယူအဆ ရှိခဲ့ကြသည်။ ကုလားဟူသော စကားသည်ပင် “ကုလ” (အမျိုးအနွယ်) ဟူသည့် စကားက ဆင်းသက်လာသည် ဆို၏။ အချို့ကလည်း ကုလားဟူသော “ကာလ (ကာဠ) - အမည်း” မှဆင်းသက်လာ၍ အသားအရောင်မည်းသော လူမျိုးဟု ဆိုသည်။ အိန္ဒိယ ရုပ်ရှင်ကားတစ်ခုတွင် အာဖရိကလူမည်းများအား “ကလား” ဟု သုံးနှုန်းသွားသည်ကို တွေ့မိ၍ ဒုတိယအယူအဆက ပို၍ မှန်နိုင်သည်ဟု ထင်မိ၏။ ကျောင်းသားဘဝက သမိုင်းသင်ခန်းစာများတွင် မြန်မာတို့သည် တိဗက်မြန်မာ အုပ်စုမှဆင်းသက်လာသည်ဟု သင်ခဲ့ရသည်ကိုလည်း မှတ်မိသည်။ မြန်မာစကားတွင် တိဗက်စကား အရိပ်အငွေ့များ တွေ့ရသည်ဟုလည်း ပညာရှင်တို့က ဆို၏။ တရုတ်ဟူသော စကားနှင့်စပ်၍ “တရုတ်တရက်တို့ နှောက်ယှက်လေသောကြောင့်…” ဟု ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် အစောဆုံး စတင် သုံးနှုံးထားသည်။ ဤတွင် “တ” က အလွန်အမင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရ၍ “ရုတ်ရက်” ဟူသော စကားက “ရှုတ်ထွေးအောင် နှောက်ယှက်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသော တိဗက်စကားက ဆင်းသက်လာသည်ဟု BBC အသံလွင့်ဌာနမှ လွှင့်သွားသည့် အလင်္ကာပုလဲပန်း အစီအစဉ်တခုတွင် နားထောင်ဖူး၏။ မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ကုလားမှ ဆင်းသက်လာသလော၊ တိဗက်မှ ဆင်းသက်လာသလော၊ တရုတ်မှ ဆင်းသက်လာသလော၊ သို့တည်းမဟုတ် မြန်မာ, ကုလား, တရုတ်မကျန် လူသားမှန်သမျှသည် မြန်မာမှပင် ဆင်းသက်လာလေသလော။ ရှေးမြန်မာသတ်ပုံကျမ်း တစ်စောင်တွင် (ဝဏ္ဏဗောဓနသတ်အင်းလား၊ ဝေါဟာရလီနတ္ထပကာသနီလား မမှတ်မိတော့) လူသားတို့သည် ဗြဟ္မာကြီးလေးဦးမှ ဆင်းသက်လာ၍ ဗြဟ္မာ၊ ဗြမာ၊ ဗမာဟု ရေးမှ အမှန်ဟု ဖတ်ဖူး၍ “လူသားအစ ဗမာက” ဟု ရေးသင့်သလော။ ရှေးဟောင်းသုတေသနတို့ ဘာသာဗေဒတို့နှင့် အလှမ်းဝေး၍ မိမိ နားလည်နိုင်သော အရာမဟုတ်ဟုသာ မှတ်ချက်ချရ ပြန်၏။

တီဗွီသတင်းကို ဖွင့်၍ နားထောင်လိုက်တော့ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံမှာ တရုတ်လူမျိုးတွေကို လူမည်းအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း ကျေညာသွားသည်။ “ဟာ… ငါ ဒီနေ့ ဉာဏ်မမီတာတွေ ချည်း တွေ့နေရပါလား” လို့ ပြူးတူးပြဲတဲ သတင်းကို နားထောင်လိုက်သည်။ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော တရုတ်လူမျိုးများသည် အာဖရိကလူမည်းများနည်းတူ အသားအရောင်ခွဲခြားမှု ဒဏ်ကြောင့် အခွင့်အရေးများ ဆုံးရှုံးခဲ့ကြရသဖြင့် ယခုကဲ့သို့ အသားအရောင်ခွဲခြားမှုကို ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီး၊ နစ်နာခဲ့သူများအား အခွင့်အရေးများပြန်လည်ပေးရာတွင် တရုတ်လူမျိုးများလည်း အာဖရိကလူမည်းများနည်းတူ အကျိုးခံစားခွင့်ရရှိစေရန် ဤသို့ သတ်မှတ်လိုက်သည် ဆို၏။ တရုတ်တွေကို လူမည်းလို့ မသတ်မှတ်ဘဲ ဤအခွင့်ရေးများအား ပေး၍ မဖြစ်လေသလော…။ ဥပဒေပညာဆိုတာကို အလွန်ပျင်းစရာကောင်းသည့် ဘာသာရပ်တခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကျွန်တော့်အတွက် ကိုယ်နားမလည်သော အရာစာရင်းတွင် သွင်းလိုက်ရပြန်ပါသည်။