အညမညပစၥေယာတိ -
၁။ စတၱာေရာ ခႏၶာ အ႐ူပိေနာ အညမညပစၥေယန ပစၥေယာ။
၂။ စတၱာေရာ မဟာဘူတာ အညမညပစၥေယန ပစၥေယာ။
၃။ ၾသကၠႏၲိကၡေဏ နာမ႐ူပံ အညမညပစၥေယန ပစၥေယာ။
သံုးေခ်ာင္းေထာက္တြင္ ေထာက္တစ္ေခ်ာင္းသည္ အျခားေထာက္မ်ားအား မွီ၍ ရပ္တည္သကဲ့သို႔ တရား တစ္ပါးႏွင့္ တစ္ပါး အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ အမွီသဟဲျပု၍ ျဖစ္တည္ၾကျခင္းအား အညမညပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳသည္ မည္၏။
သမၸယုတၱပစၥည္းသည္ စိတ္ ေစတသိက္ဟူေသာ ႐ုပ္မဟုတ္သည့္ ခႏၶာေလးပါးတို႔ အခ်င္းခ်င္း အတူယွဥ္တြဲျဖစ္ေပၚ၍ ေက်းဇူးျပဳေနေသာ သမၸယုတၱပစၥည္းသည္ အညမညပစၥည္းျဖင့္လည္း ေက်းဇူးျပဳေနၾကသည္ဟု ဆိုႏိုင္ပါသည္။
၁။ စတၱာေရာခႏၶာ အ႐ူပိေနာ - ႐ုပ္မဟုတ္ေသာ (စိတ္ ေစတသိက္) ခႏၶာေလးပါးတို႔သည္၊
အညမညပစၥေယန ပစၥေယာ - အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ အမွီျပဳ၍ (အညမညပစၥည္းျဖင့္) ေက်းဇူးျပဳၾကသည္။
႐ုပ္မဟုတ္သည့္ စိတ္ ေစတသိက္ တရားတို႔သည္ တသီးတျခားစီ ျဖစ္ေပၚႏိုင္စြမ္းမရွိ အတူယွဥ္တြဲ၍ ျဖစ္ေပၚေနၾကသကဲ့သို႔၊ ႐ုပ္တရားတို႔သည္လည္း ကလာပ္စည္း (ကလာပ) ေခၚ အစုေလးမ်ား ဖြဲ႔၍ တည္ၾကသည္။ ႐ုပ္ကလာပ္တို႔တြင္ ပထ၀ီ၊ အာေပါ၊ ေတေဇာ၊ ၀ါေယာ ဟူေသာ ႐ုပ္၏ အေျခခံတရားေလးပါး (မဟာဘူတ) တို႔ပါ၀င္ ဖြဲစည္းထားသည္။ ႐ုပ္ကလာပ္တစ္ခုတြင္ မဟာဘုတ္ေလးပါးသာမက ယင္းမဟာဘုတ္ေလးပါးအား မွီ၍ ျဖစ္တည္ရေသာ အျခားေသာ အမွီ႐ုပ္ (ဥပါဒါ႐ုပ္) မ်ားလည္း ပါ၀င္ဖြဲ႔စည္း ထားပါသည္။
၁။ ပထ၀ီ - ေျမဓာတ္ (မာမႈ ေပ်ာ့မႈ ၾကမ္းတမ္းမႈ ႏူးညံ့မႈ ေလးမႈ ေပါ့မႈ)
၂။ အာေပါ - ေရဓာတ္ (ဖြဲ႔စည္းမႈ ယိုစည္းမႈ)
၃။ ေတေဇာ - မီးဓာတ္ (ပူမႈ ေအးမႈ ရင့္က်က္မႈ)
၄။ ၀ါေယာ - ေလဓာတ္ (ေထာက္ကန္မႈ တြန္းကန္လႈပ္ရွားမႈ) တို႔ျဖစ္ၾကသည္။
ထိုမဟာဘုတ္ေလးပါးတို႔သည္ တသီးတျခားကြဲ၍ မတည္ႏိုင္ဘဲ ႐ုပ္ကလာပ္စည္း တစ္ခုထဲတြင္ တစ္ခုကို တစ္ခု အမွီသဟဲ ျပဳ၍ ျဖစ္တည္ၾကသည္ကို အညမညပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳေနၾကသည္ ေခၚသည္။
၂။ စတၱာေရာ မဟာဘူတာ - မဟာဘုတ္ေလးပါးတို႔သည္၊
အညမညပစၥေယန ပစၥေယာ - အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ အမွီျပဳ၍ (အညမညပစၥည္းျဖင့္) ေက်းဇူးျပဳၾကသည္။
ဘ၀သစ္သို႔ သက္၀င္ေသာအခိုက္ (ၾသကၠႏၲိကၡဏ = ၾသကၠႏၲိ + ခဏ) တနည္းအားျဖင့္ ဘ၀တစ္ခု၏ အစ ပထမဦးဆံုး ျဖစ္ေသာ စိတ္အား ပဋိသေႏၶ ၀ိညာဏ္ဟု ေခၚသည္။ ထို ပဋိသေႏၶစိတ္ႏွင့္ အတူယွဥ္တြဲ၍ ေ၀ဒနာ၊ သညာ၊ သခၤါရာဟူေသာ နာမ္ခႏၶာ ၃-ပါးလည္း ျဖစ္ေပၚၾကသည္။ ထိုပဋိသေႏၶ စိတ္၏ မီွရာျဖစ္ေသာ ႐ုပ္တရားသည္လည္း ပဋိသေႏၶစိတ္ႏွင့္ အတူတၿပိဳင္နက္ ျဖစ္ေပၚသည္။ ထို႐ုပ္သည္ စိတ္ႏွလံုးသား၏ မွီရာ ၀တၳဳ႐ုပ္ ျဖစ္သျဖင့္ “ဟဒယ၀တၳဳ” ဟုလည္း ဆိုေလ့ရွိသည္။ ထို႔သို႔ ျဖစ္ေပၚၾကေသာ ပဋိသေႏၶအခိုက္တြင္ စိတ္ ေစတသိက္ဟူေသာ နာမ္တရားႏွင့္ ဟဒယ၀တၳဳဟူေသာ ႐ုပ္တရားတို႔သည္ အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္မွီခို၍ ျဖစ္ၾကရသည္။ (မွတ္ခ်က္။ ဘ၀၏ အစ ပဋိသေႏၶအခိုက္တြင္ နာမ္တရားတို႔သည္ မိမိတို႔ႏွင့္ တၿပိဳင္နက္ျဖစ္ေသာ ဟဒယ၀တၳဳ႐ုပ္ကို မွီ၍ျဖစ္ၾကေသာ္လည္း၊ ဘ၀ျဖစ္ဆဲ ပ၀တၱိကာလ၌မူ မိမိတို႔ထက္ ေစာ၍ ျဖစ္ႏွင့္ေသာ ၀တၳဳ႐ုပ္တို႔ကို မွီ၍ ျဖစ္ၾက၏။)
၃။ ၾသကၠႏၲိကၡေဏ နာမ႐ူပံ - ပဋိသေႏၶအခိုက္တြင္ နာမ္ႏွင့္ ႐ုပ္တို႔သည္၊
အညမညပစၥေယန ပစၥေယာ - အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ အမွီျပဳ၍ (အညမညပစၥည္းျဖင့္) ေက်းဇူးျပဳၾကသည္။
ဤေနရာတြင္ နာမ္တရားမရွိဘဲ ႐ုပ္တရားသက္သက္သာ ျဖစ္ေသာ အသညသတ္ဘ၀ႏွင့္ ႐ုပ္တရား မရွိဘဲ နာမ္တရား သက္သက္သာ ျဖစ္ေသာ အ႐ူပဘ၀မ်ားတြင္ နာမ္ႏွင့္ ႐ုပ္တို႔ အျပန္အလွန္ မွီခုိျခင္းမ်ိဳး မရွိၾက။ ခႏၶာ ၅-ပါးလံုးျဖစ္ေသာ ပၪၥေ၀ါကာရဘ၀ အစ၌သာလွ်င္ နာမ္ႏွင့္ ႐ုပ္တို႔ အျပန္အလွန္ မွီခုိျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေသခ်ာေစရန္ အခ်ိဳ႕နိႆယမ်ားတြင္ “ပၪၥေ၀ါကာရဘ၀ ပဋိသေႏၶခဏတြင္” ဟု အနက္ေပး တတ္ပါသည္။
အက်ဥ္းခ်ဳပ္အားျဖင့္ အညမညပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳရာတြင္
(၁) နာမ္ခႏၶာေလးပါး အခ်င္းခ်င္း
(၂) မဟာဘုတ္ေလးပါး အခ်င္းခ်င္း
(၃) (ပၪၥေ၀ါကာရ) ပဋိသေႏၶအခိုက္ နာမ္႐ုပ္ႏွစ္ပါး အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ အမွီျပဳ ေနၾကသည္ဟု မွတ္သားႏိုင္ပါသည္။
သဟဇာတပစၥည္း
သဟဇာတပစၥေယာတိ -
၁။ စတၱာေရာ ခႏၶာ အ႐ူပိေနာ အညမညံ သဟဇာတပစၥေယန ပစၥေယာ။
၂။ စတၱာေရာ မဟာဘူတာ အညမညံ သဟဇာတပစၥေယန ပစၥေယာ။
၃။ ၾသကၠႏၲိကၡေဏ နာမ႐ူပံ အညမညံ သဟဇာတပစၥေယန ပစၥေယာ။
၄။ စိတၱေစတသိကာ ဓမၼာ စိတၱသမု႒ာနာနံ ႐ူပါနံ သဟဇာတပစၥေယန ပစၥေယာ။
၅။ မဟာဘူတာ ဥပါဒါ႐ူပါနံ သဟဇာတပစၥေယန ပစၥေယာ။
၆။ ႐ူပိေနာ ဓမၼာ အ႐ူပီနံ ဓမၼာနံ ကိၪၥိကာေလ သဟဇာတ ပစၥေယန ပစၥေယာ၊ ကိၪၥိကာေလ န သဟဇာတ ပစၥေယန ပစၥေယာ။
အတူတကြ တၿပိဳင္နက္ျဖစ္ေပၚျခင္းသည္ (သဟ = အတူ + ဇာတ = ျဖစ္ျခင္း) သဟဇာတ ပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳသည္ မည္၏။ အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္မွီ၍ ျဖစ္ရေသာ တရားမ်ားသည္ တပါးထက္ တပါးက ေစာျဖစ္၍ မရသကဲ့သို႔၊ ေနာက္က်ၿပီးမွ ျဖစ္၍လည္း မရ။ ထို႔ေၾကာင့္ အညမညပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳေနေသာ တရားသံုးမ်ိဳး (နာမ္ခႏၶာေလးပါး, မဟာဘုတ္ေလးပါး, ပဋိသေႏၶအခိုက္ နာမ္႐ုပ္) တို႕သည္ သဟဇာတပစၥည္းျဖင့္လည္း ေက်းဇူးျပဳ ေနပါသည္။
၁။ စတၱာေရာခႏၶာ အ႐ူပိေနာ- ႐ုပ္မဟုတ္ေသာ (စိတ္ ေစတသိက္)ခႏၶာေလးပါးတို႔သည္၊
အညမညံ- အခ်င္းခ်င္း၊
သဟဇာတပစၥေယန ပစၥေယာ- တၿပိဳင္နက္ အတူျဖစ္၍ (သဟဇာတပစၥည္းျဖင့္) ေက်းဇူးျပဳၾကသည္။
၂။ စတၱာေရာ မဟာဘူတာ- မဟာဘုတ္ ေလးပါးတို႔သည္၊
အညမညံ- အခ်င္းခ်င္း၊
သဟဇာတပစၥေယန ပစၥေယာ- တၿပိဳင္နက္ အတူျဖစ္၍ (သဟဇာတပစၥည္းျဖင့္) ေက်းဇူးျပဳၾကသည္။
၃။ ၾသကၠႏၲိကၡေဏ နာမ႐ူပံ - ပဋိသေႏၶအခိုက္တြင္ နာမ္ႏွင့္ ႐ုပ္တို႔သည္၊
အညမညံ- အခ်င္းခ်င္း၊
သဟဇာတပစၥေယန ပစၥေယာ- တၿပိဳင္နက္ အတူျဖစ္၍ (သဟဇာတပစၥည္းျဖင့္) ေက်းဇူးျပဳၾကသည္။
႐ုပ္တရားတို႔သည္ ကံ၊ စိတ္၊ ဥတု၊ အာဟာရဟူေသာ အေၾကာင္းတရားတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ၾကသည္။ စိတ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ႐ုပ္အား စိတၱသမု႒ာန ႐ုပ္ (တနည္း စိတၱဇ႐ုပ္) ဟု ေခၚသည္။ စိတၱဇ႐ုပ္မ်ားသည္ စိတ္ႏွင့္ အတူတၿပိဳင္နက္ ျဖစ္ၾကပါသည္။ ဤသည္ပင္လွ်င္ စိတ္ ေစတသိက္တရားတို႔သည္ စိတၱဇ႐ုပ္မ်ားအား တၿပိဳင္နက္ အတူျဖစ္ေစ၍ သဟဇာတပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳသည္ မည္၏။
၄။ စိတၱေစတသိကာ ဓမၼာ - စိတ္ ေစတသိက္တရားတို႔သည္၊
စိတၱသမု႒ာနာနံ ႐ူပါနံ - စိတ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ႐ုပ္တရားတို႔အား၊
သဟဇာတပစၥေယန ပစၥေယာ- တၿပိဳင္နက္အတူျဖစ္၍ (သဟဇာတပစၥည္းျဖင့္) ေက်းဇူးျပဳၾကသည္။
မဟာဘုတ္ေလးပါးတို႔သည္ သီးျခားစီ တည္ရွိႏိုင္စြမ္း မရွိဘဲ ႐ုပ္ကလာပ္မ်ားဖြဲ၍ တည္ရွိသည္ဟု ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ႐ုပ္ကလာပ္တို႔တြင္ မဟာဘုတ္ေလးပါး သာမက အျခားေသာ ႐ုပ္တရားမ်ားလည္း ပါ၀င္ ေန၏။ မဟာဘုတ္ေလးပါးသည္ ႐ုပ္ကလာပ္၏ အေျခခံ အုတ္ျမစ္ျဖစ္ၿပီး၊ အျခားေသာ ႐ုပ္မ်ားသည္ ထိုမဟာဘုတ္ေလးပါးတို႔ အေပၚတြင္ တည္မွီ၍ ျဖစ္ရေသာ ဥပါဒါ႐ုပ္မ်ား (အမႊန္းတင္႐ုပ္ တနည္း အမီွ႐ုပ္) ျဖစ္ၾကသည္။ ထိုသို႔ ကလာပ္စည္း ဖြဲ႕၍ ျဖစ္တည္ၾကေသာ ႐ုပ္တရားမ်ားသည္ တၿပိဳင္နက္ အတူျဖစ္ေပၚ၍ တၿပိဳင္နက္ အတူခ်ုပ္ၾကပါသည္။ မဟာဘုတ္ေလးပါးတို႔သည္ ကလာပ္စည္းတခုတည္းမွ ဥပါဒါ႐ုပ္တို႔အား သဟဇာတပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳသည္ ဆိုရေလသည္။
၅။ မဟာဘူတာ - မဟာဘုတ္တို႔သည္၊
ဥပါဒါ႐ူပါနံ - ဥပါဒါ႐ုပ္တို႔အား၊
သဟဇာတပစၥေယန ပစၥေယာ - တၿပိဳင္နက္အတူျဖစ္၍ (သဟဇာတပစၥည္းျဖင့္) ေက်းဇူးျပဳၾကသည္။
ဘ၀၏ အစ ပဋိသေႏၶအခိုက္တြင္ ျဖစ္ေသာ နာမ္တရားတို႔သည္ ယင္းတို႔၏ မွီရာ၀တၳဳ႐ုပ္ႏွင့္ အတူတၿပိဳင္နက္ ျဖစ္ၾကေသာ္လည္း၊ ဘ၀ျဖစ္ဆဲ ပ၀တၱိကာလတြင္မူ နာမ္တရားတို႔သည္ မိမိတို႔ထက္ အရင္ေစာ၍ ျဖစ္ႏွင့္ေသာ ၀တၳဳ႐ုပ္တို႔ကို မွီ၍ ျဖစ္ၾက၏။ သဟဇာတပစၥယနိေဒၵသ ၀ါက်အမွတ္ (၆) က ထိုအခ်က္အား ေပၚလြင္ေစပါသည္။
၆။ ႐ူပိေနာ ဓမၼာ - ႐ုပ္တရားတုိ႔သည္၊
အ႐ူပီနံ ဓမၼာနံ - ႐ုပ္မဟုတ္ေသာ နာမ္တရားတို႔အား၊
ကိၪၥိကာေလ - အခ်ိဳ႕ကာလ၌ (ပဋိသေႏၶကာလကို ဆိုလို)
သဟဇာတ ပစၥေယန ပစၥေယာ - တၿပိဳင္နက္အတူျဖစ္၍ (သဟဇာတပစၥည္းျဖင့္) ေက်းဇူးျပဳၾကသည္။
ကိၪၥိကာေလ - အခ်ိဳ႕ကာလ၌ (ပ၀တၳိကာလကို ဆိုလို)
န သဟဇာတ ပစၥေယန ပစၥေယာ - သဟဇာတပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူး မျပဳၾက (တၿပိဳင္နက္အတူ မျဖစ္ၾက)။
အက်ဥ္းခ်ဳပ္အားျဖင့္ သဟဇာတပစၥည္းသည္
(၁) နာမ္ခႏၶာေလးပါး အခ်င္းခ်င္း …
(၂) မဟာဘုတ္ေလးပါး အခ်င္းခ်င္း …
(၃) ပဋိသေႏၶအခိုက္ နာမ္႐ုပ္ႏွစ္ပါး အခ်င္းခ်င္း …
(၄) စိတ္ေစတသိက္သည္ စိတၱဇ႐ုပ္တို႔အား …
(၅) မဟာဘုတ္ေလးပါးသည္ ဥပါဒါ႐ုပ္တို႔အား အတူတၿပိဳင္နက္ျဖစ္ၿပီး ေက်းဇူးျပဳေနၾကသည္။
ဤသဟဇာတပစၥည္း ၅-မ်ိဳးအနက္ ပထမ ၃-မ်ိဳးသည္ သဟဇာတျဖစ္သကဲ့သို႔၊ အျပန္အလွန္ အညမညပစၥည္းျဖင့္လည္း ေက်းဇူးျပဳေနၾကသည္။ အမွတ္ ၄ ႏွင့္ ၅ သည္ သဟဇာတျဖစ္ေသာ္လည္း အညမညမျဖစ္ၾက။ သဟဇာတပစၥည္း ၅-ပါးလံုးတို႔သည္ အတူတၿပိဳင္နက္ျဖစ္႐ံုသာမက အေၾကာင္းတရားတို႔သည္ အက်ိဳးတရားတုိ႔၏ တည္မွီရာလည္းျဖစ္ေန၍ သဟဇာတနိႆပစၥည္း ဟုလည္း ေခၚသည္။ သဟဇာတပစၥည္းတိုင္းသည္ နိႆယပစၥည္းလည္း ျဖစ္ၾက၏။ သို႔ေသာ္ နိႆယပစၥည္းတိုင္းသည္ကား သဟဇာတပစၥည္း မဟုတ္ေခ်။
ဆက္ရန္...







